{"id":6124,"date":"2009-02-02T19:55:31","date_gmt":"2009-02-03T00:55:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=6124"},"modified":"2012-06-04T15:53:26","modified_gmt":"2012-06-04T20:53:26","slug":"chrzescijanie-a-zydzi-jedrzej-giertych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=6124","title":{"rendered":"Chrze\u015bcijanie a \u017cydzi – J\u0119drzej Giertych<\/em>"},"content":{"rendered":"

Poni\u017cej przypominamy tekst J\u0119drzeja Giertycha pt „Chrze\u015bcijanie a \u017bydzi”, wydrukowany w 1978* roku w wydawanym w Londynie pi\u015bmie 'Opoka’.<\/em><\/strong> <\/p>\r\n

E<\/strong>piskopat francuski og\u0142osi\u0142 w dniu 7 kwietnia b.r., dokument pod tytu\u0142em: \u201eOrientacje duszpasterskie w sprawie stosunku chrze\u015bcijan do \u017cyd\u00f3w”. Oto najciekawsze punkty tych \u201eorien\u00adtacji”, w streszczeniu.<\/p>\r\n

Nar\u00f3d \u017cydowski nie przesta\u0142 by\u0107 narodem wybranym: Nowe Przymierze nie przekre\u015bli\u0142o Starego Przymierza i nar\u00f3d ten nadal jest obdarzony obietnicami. Judaizm jest religi\u0105 szczeg\u00f3lnie blisk\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwu, bo jest religi\u0105 tych, kt\u00f3rzy byli wyznawcami tej samej wiary co ongi\u015b pierwsi chrze\u015bcijanie, tyle tylko, \u017ce nie zrozumieli, i\u017c Chrystus jest Mesjaszem; trzeba, by si\u0119 chrze\u015bcijanie zdobyli na \u201enowe spojrzenie na nar\u00f3d \u017cydowski, nie tylko w dziedzinie stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, lecz r\u00f3wnie\u017c w dziedzinie wiary”; trzeba mie\u0107 wobec \u017cyd\u00f3w postaw\u0119 ekumeniczn\u0105 i trzeba w naszym \u017cyciu religijnym korzysta\u0107 z ich duchowych do\u015bwiadcze\u0144 i osi\u0105gni\u0119\u0107. Nar\u00f3d \u017cydowski jako zbiorowo\u015b\u0107 nie jest winien ukrzy\u017cowania Pana Jezusa. Dzisiejsze pa\u0144stwo izraelskie, mimo cierpie\u0144 i krzywd, jakie jego powstanie przynios\u0142o ludno\u015bci arabskiej, jest faktem o znaczeniu nie tylko politycznym, ale i teologicznym i winno si\u0119 cieszy\u0107 naszym poparciem i sympati\u0105.<\/p>\r\n

Og\u0142oszenie tego dokumentu sta\u0142o si\u0119 wydarzeniem o odd\u017awi\u0119ku \u015bwiatowym. Spowodowa\u0142o \u017cywe i nieraz gwa\u0142towne reakcje poza obr\u0119bem \u015bwiata katolic\u00adkiego i wywo\u0142a\u0142o g\u0142\u0119bokie podzielenie si\u0119 opinii publicznej w\u015br\u00f3d samej zbiorowo\u015bci katolickiej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n

\"\"<\/p>\r\n<\/td>\r\n

\u00a0<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Jak donosi londy\u0144ski „The Tablet” (z 5 maja i z 19 maja b.r.), „Dokument zosta\u0142 dobrze przyj\u0119ty przez ko\u0142a \u017cydowskie we Francji. Naczelny rabin, p. Ja\u00adkub Kap\u0142an powita\u0142 go jako narz\u0119dzie popierania wzajemnego poznania i szacunku, kt\u00f3rych pragn\u0105\u0142 Sob\u00f3r Watyka\u0144\u00adski II i podkre\u015bli\u0142, \u017ce te \u00aborientacje\u00bb s\u0105 najzupe\u0142niej zgodne z nauk\u0105 najwi\u0119kszych teolog\u00f3w \u017cydowskich. Inni \u017cydowscy przyw\u00f3dcy zauwa\u017cyli ze szczeg\u00f3lnym zadowoleniem ca\u0142kowite uniewinnienie (przez ten dokument) narodu \u017cydowskiego jako ca\u0142o\u015bci z odpowiedzialno\u015bci za \u015bmier\u0107 Chrystusa”.<\/p>\r\n

Dokument wywo\u0142a\u0142 gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0119 protestu w \u015bwiecie arabskim, a zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d arabskich chrze\u015bcijan. Ambasadorowie kraj\u00f3w arabskich w Pary\u017cu og\u0142osili wsp\u00f3lny komunikat, w kt\u00f3rym okre\u015blili ,,Orientacje” jako o\u015bwiadczenie ,,nie w por\u0119”, „stronnicze” i \u201e\u015bwi\u0119tokradcze”. Ambasadorowie Libanu i Egiptu przy Watykanie podnie\u015bli protest u Stolicy Apostolskiej. Ostry protest zosta\u0142 tak\u017ce podj\u0119ty przez organizacj\u0119, po\u015bwi\u0119con\u0105 kontaktom chrze\u015bcija\u0144sko-muzu\u0142ma\u0144skim w Madrycie.<\/p>\r\n

Rzecz jednak wa\u017cniejsza, \u017ce ze stanowczym sprzeciwem wyst\u0105pi\u0142y czo\u0142owe powagi katolickie, i to bynajmniej nie wy\u0142\u0105cznie arabskie.<\/p>\r\n

W Damaszku, w Syrii, grecko-katoliccy biskupi zebrali si\u0119 celem przestudiowania dokumentu, poczem wys\u0142ali dwie depesze, jedn\u0105 do Ojca \u015awi\u0119tego, drug\u0105 do przewodnicz\u0105cego Konferencji episkopatu francuskiego, kardyna\u0142a Marty, domagaj\u0105c si\u0119 ca\u0142kowitego i niedwuznacznego odwo\u0142ania tego \u201eniebezpiecznego” tekstu. (Podpisali te depesze biskupi Boutros Rahi, Jerzy Chelhot, Boulos Koussa i Ludwik Harfouce). Ponadto, wys\u0142ali do Stolicy Apostolskiej w dniu 21 kwietnia protest biskup Damaszku Illibi i grecko-katolicki biskup Aleppo, Naofitos.<\/p>\r\n

W pierwszych dniach maja czterdziestu jezuit\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, pracuj\u0105cych w Libanie, og\u0142osi\u0142o wsp\u00f3lne o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym stwierdzili, \u017ce \u201eka\u017cdy dobry chrze\u015bcijanin musi odrzuci\u0107 takie orientacje, i wi\u0119cej nawet, ka\u017cdy dobry chrze\u015bcijanin, powoduj\u0105c si\u0119 zmys\u0142em wiary, posiadanym przez ka\u017cdego cz\u0142onka ludu Bo\u017cego, ma obowi\u0105zek publicznie i formalnie sprzeciwi\u0107 si\u0119 temu b\u0142\u0119dnemu nauczaniu”. Stwierdzili tak\u017ce, \u017ce jest to \u201etekst polityczny, teologicznie nie do obronienia”. Oraz przypomnieli, \u017ce \u201eobietnice zosta\u0142y spe\u0142nione” i zarzucili francuskiemu doku\u00admentowi, \u017ce \u201eprzemilcza urzeczywistnienie obietnic”. (Cytuj\u0119 wedle \u201eBulletin du Cercie d’Information civique et sociale”, Pary\u017c, Nr. 152 z dn. 1 czerwca).<\/p>\r\n

W dniu 27 kwietnia episkopat rzymsko-katolicki kraj\u00f3w Afryki P\u00f3\u0142nocnej (Algerii, Marokka i Tunisu), jak wiadomo, z\u0142o\u017cony w istocie wy\u0142\u0105cznie z biskup\u00f3w narodowo\u015bci francuskiej, og\u0142osi\u0142 o\u015bwiadczenie, zawieraj\u0105ce surow\u0105 krytyk\u0119 \u201eOrientacji duszpasterskich” episkopatu francuskiego, stwierdzaj\u0105c zarazem w nich \u201epowa\u017cne dwuznaczno\u015bci”, oraz \u201ez\u0142owrogie (nefaste<\/em>) pomieszanie mi\u0119dzy judaizmem i syjonizmem, oparte na interpretacji Biblii, stanowi\u0105cej nadu\u017cycie (abusive<\/em>)”. O\u015bwiadczenie to wychodzi z za\u0142o\u017cenia, \u017ce obietnice prorok\u00f3w zosta\u0142y spe\u0142nione z jednej strony przez powr\u00f3t z niewoli babilo\u0144skiej, a z drugiej strony przez przyj\u015bcie Mesjasza. (Cytuj\u0119 wedle tego samego \u017ar\u00f3d\u0142a).<\/p>\r\n

Wreszcie, rzecz szczeg\u00f3lnej wagi, jeden z najwybitniejszych teolog\u00f3w francuskich, kardyna\u0142 Danielou (przebywaj\u0105cy stale w Rzymie i nie b\u0119d\u0105cy cz\u0142onkiem francuskiego episkopatu), og\u0142osi\u0142 w dniu 28 kwietnia w paryskim dzienniku ,,Le Figaro” o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym stwierdzi\u0142, \u017ce \u201etekst wdaje si\u0119 w daj\u0105c\u0105 si\u0119 zakwestionowa\u0107 teologi\u0119, dotycz\u0105c\u0105 dzisiejszej roli narodu \u017cydowskiego w historii zbawienia. Twierdzi on w szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce nie mo\u017cna uwa\u017ca\u0107, i\u017c \u00abnar\u00f3d \u017cydowski zosta\u0142 odarty ze swej roli narodu wybranego*.” Nar\u00f3d \u017cydowski, wedle kardyna\u0142a Danielou, zosta\u0142 wybrany, by wykona\u0107 okre\u015blon\u0105 misj\u0119, a misja ta jest urzeczywistniana przez Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

\u201eTo wybranie by\u0142o tymczasowe w tym znaczeniu, \u017ce by\u0142 on (nar\u00f3d \u017cydowski) powo\u0142any nie do tego, by je zachowywa\u0107 zazdro\u015bnie jako przywilej wy\u0142\u0105czny, lecz by si\u0119 nim podzieli\u0107 ze wszystkimi narodami. (.. .) Ca\u0142a ludzko\u015b\u0107 by\u0142a pierwotnie powo\u0142ana przez Boga i to wszystkie narody zgromadzi\u0142y si\u0119 w Ko\u015bciele. Jest fa\u0142szem m\u00f3wi\u0107 dzi\u015b jeszcze o szczeg\u00f3lnym wybraniu narodu \u017cydowskiego. I jest to, na dodatek, najlepszy spos\u00f3b do obudzenia antysemityzmu'”.<\/p>\r\n

Kardyna\u0142 Danielou stawia nast\u0119pnie pytanie, co ma oznacza\u0107 nast\u0119puj\u0105ce zdanie w tek\u015bcie biskupim: \u201ePierwotne Przymierze nie zosta\u0142o przekre\u015blone przez nowe Przymierze”. Wreszcie cytuje jeszcze jedno zdanie, kt\u00f3re, \u201ena<\/span>s niepokoi”. Nakazuje ono \u201enowe spojrzenie chrze\u015bcijan na nar\u00f3d \u017cydowski, nie tylko w dziedzinie stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, lecz r\u00f3wnie\u017c w dziedzinie wiary”. Kardyna\u0142 Danielou odpowiada na to w tonie bardzo stanowczym. \u201eTo w\u0142a\u015bnie tego nie mo\u017cemmy zrobi\u0107. Nie mamy prawa zmienia\u0107 wiary”.<\/p>\r\n

W Rzymie, profesor Alessandrini, dyrektor biura prasowego Stolicy Apos\u00adtolskiej, o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce w sprawie stosunku do \u017cydostwa Watykan trzyma si\u0119 deklaracji soborowej \u201eNostra Aetate”. Zrozumiano to powszechnie jako wyra\u017cenie dezaprobaty dla dokumentu biskup\u00f3w francuskich.<\/p>\r\n

Wreszcie, tak\u017ce i g\u0142owa episkopatu francuskiego, kardyna\u0142 Marty, arcybiskup Pary\u017ca, odci\u0105\u0142 si\u0119 w pewnym stopniu od tego dokumentu, o\u015bwiadczaj\u0105c, \u017ce dokument ten jest dzie\u0142em \u201eKomitetu biskupiego, a nie Episkopatu francuskiego”. (Cytuj\u0119 wedle \u201eBulletin”, jak wy\u017cej).<\/p>\r\n

\u00d3w \u201ekomitet biskupi do spraw stosunk\u00f3w z judaizmem” zosta\u0142 w roku 1969 powo\u0142any do \u017cycia przez Episkopat fran\u00adcuski i sk\u0142ada si\u0119 z sze\u015bciu biskup\u00f3w, kt\u00f3rymi s\u0105 Ich Ekscelencje Eichinger (Strasburg), Etchegaray (Marsylia), Riobe (Orlean), Brand (Frejus), Pezeril (sufragan paryski) i Decourtray Dijon). Sekretarzem komitetu jest dominikanin, ojciec Bernard Dupuy. Przewodnicz\u0105cym jest biskup Eichinger ze Strasburga. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w komitecie tym zasiada ks. biskup Pezeril, kt\u00f3ry ws\u0142awi\u0142 si\u0119 poprzednio swoj\u0105 demonstracj\u0105 promaso\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

Wymieniony wy\u017cej \u201eBulletin” robi mimochodem uwag\u0119, \u017ce \u201ecz\u0142owiek stawia sobie pytanie, co s\u0105dzi na omawiany temat Sekretariat do spraw stosunk\u00f3w z Islamem, z\u0142o\u017cony z Ich Ekscelencji ksi\u0119\u00ad\u017cy biskup\u00f3w Huyghes (Arras), Collin (Digne) i Collini (Tuluza)”.<\/p>\r\n

Jak widzimy, cz\u0119\u015b\u0107 francuskiego Epi\u00adskopatu zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w wyst\u0105pienie, skrytykowane nast\u0119pnie przez liczne o\u015brodki katolickie (tak\u017ce i przez bis\u00adkup\u00f3w i kardyna\u0142\u00f3w Francuz\u00f3w), nie tylko jaskrawo filo\u017cydowskie w sensie politycznym (a wi\u0119c stronnicze na niekorzy\u015b\u0107 Arab\u00f3w palesty\u0144skich), ale i naginaj\u0105ce teologi\u0119 katolick\u0105 do wymaga\u0144 propagandy \u017cydowskiej g\u0142osz\u0105cej prymat rasy \u017cydowskiej w \u015bwiecie jako narodu wybranego, oraz propaguj\u0105cej wci\u0105\u017c trwaj\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 uniwersaln\u0105 \u017cydowskiej religii. Nie po raz pierwszy, niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie francuskiego Episkopatu okazali, \u017ce ich katolicka prawowierno\u015b\u0107 jest pod znakiem zapytania.<\/p>\r\n

Wymieniony wy\u017cej \u201eBulletin” otwarcie stwierdza, \u017ce \u201eju\u017c drugie oskar\u017cenie o herezj\u0119 zosta\u0142o uczynione przeciwko biskupom francuskim. A \u017ce oskar\u017cenie to sformu\u0142owane zosta\u0142o przez innych biskup\u00f3w, jest to cios dla jedno\u015bci katolickiej”.<\/p>\r\n

Biuletyn wyra\u017ca niepok\u00f3j z powodu postawy francuskiego Episkopatu i przy\u00adpomina, \u017ce przecie\u017c \u201eid\u0105c \u015blepo za swoimi biskupami katolicy Anglii, Niemiec, Holandii i Skandynawii stali si\u0119 pomalutku, protestantami w wieku XVI”.<\/p>\r\n

Mia\u0142em ju\u017c sposobno\u015b\u0107 pisa\u0107 w \u201eOpoce”<\/strong>, \u017ce obecny kryzys w Ko\u015bciele to jest przede wszystkim kryzys Episkopatu. Zbyt wielu ludzi nieodpowiednich \u201d\u201d czy to s\u0142abych, pozbawionych charakteru, lub \u017ale zorientowanych, czy te\u017c b\u0119d\u0105cych \u201ewtyczkami” wrogich si\u0142 i \u201ewilkami w owczej sk\u00f3rze” \u201d\u201d zosta\u0142o w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu mianowanych biskupami i to oni s\u0105 g\u0142\u00f3wnym czynnikiem fermen\u00adtu i dezorganizacji w Ko\u015bciele.<\/p>\r\n

\u201eOrientacje” biskup\u00f3w francuskich w sprawie stosunku do \u017cyd\u00f3w maj\u0105 znaczenie nie tylko teologiczne. Maj\u0105 one tak\u017ce i wielkie znaczenie polityczne.<\/p>\r\n

Nades\u0142ano mi z Ziemi \u015awi\u0119tej wyci\u00adnek z gazety \u201eNowiny Izraelskie”, dziennika \u017cydowskiego w j\u0119zyku polskim, ukazuj\u0105cego si\u0119 w Izraelu: niestety wyci\u00adnek jest bez daty, ale przypuszczam, \u017ce musi on pochodzi\u0107 z kwietnia lub pocz\u0105tku maja bie\u017c\u0105cego roku. S\u0105 w nim in\u00adformacje nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\r\n

\u201ePrzyw\u00f3dcy Ko\u015bcio\u0142a katolickiego obawiaj\u0105 si\u0119 pogorszenia sytuacji Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie muzu\u0142ma\u0144skim w wyniku og\u0142oszenia dokumentu episkopatu francuskiego na temat \u017byd\u00f3w.<\/p>\r\n

Obawy te opieraj\u0105 si\u0119 na obserwacji reakcji r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w arabskich na ten dokument.<\/p>\r\n

Ambasador egipski (w Rzymie) M. Waspi oznajmi\u0142 wczoraj na konferencji prasowej \u017ce \u00abnie do pomy\u015blenia jest, by nie nast\u0105pi\u0142y reakcje polityczne na ten dokument, niezale\u017cnie od tego, czy tego pragniemy, czy te\u017c nie. . . Dokument stawia Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w kilku\u00adnastu krajach w obliczu niebezpiecze\u0144stwa.\u00bb.<\/p>\r\n

Rz\u0105dowa gazeta algierska \u00abEl Mu-d\u017cahid\u00bb pisa\u0142a, \u017ce \u00abje\u015bli katolicki Ko\u015bci\u00f3\u0142 chce, aby Arabowie nadal go tolerowali, to powinien ponownie rozpatrze\u0107 swe stanowisko i wyci\u0105gn\u0105\u0107 odpowiednie wnioski\u00bb.<\/p>\r\n

Rozesz\u0142y si\u0119 ponadto pog\u0142oski, \u017ce patriarcha koptyjski w Aleksandrii wykorzysta sw\u0105 oficjaln\u0105 wizyt\u0119 u Papie\u017ca Pawia VI w dniu 4 maja, aby przypomnie\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu, \u017ce jest wielu chrze\u015bcijan w Palestynie i w pa\u0144stwach arabskich, o kt\u00f3rych nikt nie troszczy si\u0119 w dostatecznej mierze.<\/p>\r\n

Obserwatorzy w Watykanie s\u0105dz\u0105, \u017ce bior\u0105c to wszystko pod uwag\u0119, Stolica Apostolska stara si\u0119 odgrodzi\u0107 od dokumentu wydanego przez francuski episkopat”. Tyle gazeta \u017cydowska.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie Arabowie nie maj\u0105 Ko\u015b\u00adcio\u0142owi katolickiemu nic do rozkazywania, ani do doradzania, w co ten Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma wierzy\u0107. Gdyby Ko\u015bci\u00f3\u0142 og\u0142osi\u0142 jaki\u015b dokument, nie podobaj\u0105cy si\u0119 Ara\u00adbom, czy muzu\u0142manom, zawieraj\u0105cy prawdy wiary czy moralno\u015bci, wzgl\u0105d na Chrze\u015bcijan w krajach arabskich nie mog\u0142by powstrzymywa\u0107 Ko\u015bcio\u0142a od obstawania przy tre\u015bci tego dokumentu. lle\u017c to razy chrze\u015bcijanie musieli by\u0107 gotowi na m\u0119cze\u0144stwo z takich w\u0142a\u015bnie, lub podobnych powod\u00f3w! Ale rzecz w tym, \u017ce \u201eOrientacje” francuskie wcale nie zawieraj\u0105 prawd wiary a przeciwnie maj\u0105 tre\u015b\u0107 z punktu widzenia wiary wysoce w\u0105tpliw\u0105. I dlatego \u017ce niekt\u00f3rzy biskupi francuscy (bo nie wszyscy) chc\u0105 si\u0119 przypodoba\u0107 \u017cydom, chrze\u015bcijanie w krajach arabskich maj\u0105 dozna\u0107 prze\u015bladowa\u0144, a chrze\u015bcijanie pod w\u0142adz\u0105 Izraela maj\u0105 si\u0119 czu\u0107 opuszczeni!<\/p>\r\n

Sprawa omawianego tu francuskiego dokumentu daje mi sposobno\u015b\u0107 do wy\u00adpowiedzenia kilku w\u0142asnych uwag na ten sam temat, to znaczy na temat ustosunkowania si\u0119 chrze\u015bcijan do judaizmu. Wypowiadam je jako cz\u0142owiek \u015bwiecki, w pe\u0142ni \u015bwiadomy tego, \u017ce zdanie jego nie ma \u017cadnej powagi. Wypowiadaj\u0105c je, chc\u0119 broni\u0107 katolickiej ortodoksji. Gdyby si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce pogl\u0105dy moje s\u0105 sprzeczne z tym co w punktach dogmatycznych jest wyrazem pogl\u0105du Stolicy Apostolskiej, z g\u00f3ry to co powiedzia\u0142em, wycofuj\u0119.<\/p>\r\n

Oto moje uwagi.<\/p>\r\n

1) \u017cydzi jako zbiorowo\u015b\u0107 religijna (trudno powiedzie\u0107: jako ko\u015bci\u00f3\u0142, gdy\u017c formalnego ko\u015bcio\u0142a nie tworz\u0105), s\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 zbuntowan\u0105 przeciwko Bogu. Byli narodem wybranym. Mesjasz narodzi\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d nich. Powinni byli przyj\u0105\u0107 Go i p\u00f3j\u015b\u0107 za Nim. Ale Go nie przyj\u0119li. Jest to jeden z wielkich, kosmicznych bunt\u00f3w we wszech\u015bwiecie, nast\u0119pny po upadku Szatana i po buncie Adama i Ewy. Rozporz\u0105dzali, tak samo jak upad\u0142y Anio\u0142, i jak Adam i Ewa, woln\u0105 wol\u0105 i z tej wolnej woli skorzystali.<\/p>\r\n

By\u0142a to decyzja zbiorowo\u015bci, a nie samych tylko jednostek. Dlatego judaizm jest zbiorowo\u015bci\u0105 religijn\u0105 upad\u0142\u0105 \u201d\u201d w pewnym sensie tak si\u0119 maj\u0105c\u0105 do narodu wybranego z czas\u00f3w przed Chrystusem, jak si\u0119 upad\u0142y Anio\u0142 ma do nie upad\u0142ego Anio\u0142a. Ale to nie znaczy, \u017ce poszczeg\u00f3lny \u017cyd (poza tymi co brali osobisty udzia\u0142 w skazaniu Chrystusa itp.) jest jednostk\u0105 upad\u0142\u0105, \u017cyje on w\u0142asnym \u017cyciem, ma w\u0142asn\u0105 woln\u0105 wol\u0119 i mo\u017ce zar\u00f3wno upa\u015b\u0107, jak by\u0107 zbawionym. Oraz nie ponosi winy za to, \u017ce si\u0119 urodzi\u0142 w zbiorowo\u015bci upad\u0142ej: oderwa\u00adnie si\u0119 od tej zbiorowo\u015bci nie jest dla niego \u0142atwe, zosta\u0142 w okre\u015blonych poj\u0119ciach wychowany i lojalno\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107 tradycji i ca\u0142ej odziedziczonej duchowej spu\u015bci\u017anie, wierno\u015b\u0107 rodzicom, przod\u00adkom, nauczycielom, swemu narodowi, bardzo mu to oderwanie si\u0119 utrudnia, sprawiaj\u0105c, \u017ce nale\u017cy on nadal do tej zbiorowo\u015bci z ca\u0142\u0105 dobr\u0105 wol\u0105.<\/p>\r\n

Ale dobra wola, poszczeg\u00f3lnego \u017cyda jako jednostki nie umniejsza z\u0142ej woli judaizmu jako zbiorowo\u015bci. \u017bydostwo jako zbiorowo\u015b\u0107 powzi\u0119\u0142o okre\u015blon\u0105 decyzj\u0119 i nie mo\u017cna go z tej de\u00adcyzji rozgrzeszy\u0107.<\/p>\r\n

Decyzja ta kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 w zbiorowej duszy Izraela ju\u017c od pewnego czasu przed Ukrzy\u017cowaniem, a co Chrystus o tym my\u015bla\u0142, wiemy najlepiej z tekstu Ewangelii \u015bw. Jana, 8, wiersz 43-47:<\/p>\r\n

,,Czemu mowy mojej nie rozumiecie? Gdy\u017c nie mo\u017cecie s\u0142ucha\u0107 mowy mojej. Wy z ojca diab\u0142a jeste\u015bcie i po\u017c\u0105dania ojca waszego czyni\u0107 chcecie. On by\u0142 zab\u00f3jc\u0105 od pocz\u0105tku i w prawdzie si\u0119 nie osta\u0142, bo nie ma w nim prawdy; (.. .) Kto z Boga jest, s\u0142\u00f3w Bo\u017cych s\u0142ucha: dlatego wy nie s\u0142uchacie, \u017ce z Boga nie jeste\u015bcie”.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\r\n

Wiemy jednak, m. in. z listu \u015bw. Paw\u00adia do Rzymian, \u017ce \u017cydzi si\u0119 jako zbiorowo\u015b\u0107 w ko\u0144cu do Chrystusa nawr\u00f3c\u0105: ,,Za\u015blepienie po cz\u0119\u015bci spad\u0142o na Izraela, dop\u00f3ki poganie nie wejd\u0105 w pe\u0142no\u015bci, i tak wszystek Izrael b\u0119dzie zbawiony, jak napisano”, <\/em><\/strong>(11,25-26).<\/p>\r\n

To zreszt\u0105 wcale nie przekre\u015bla mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce Antychryst co jest szeroko rozpowszechnionym mniemaniem, mo\u017ce wyj\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie z \u017cydowskich szereg\u00f3w, z jakiego\u015b ich od\u0142amu, kt\u00f3ry si\u0119 nie nawr\u00f3ci nigdy. Pan Jezus powiedzia\u0142, \u017ce \u017cydzi za Antychrystem p\u00f3jd\u0105: ,,Ja przyszed\u0142em w imi\u0119 Ojca mego, a nie przyj\u00adujecie mnie: je\u015bli inny przyjdzie w imi\u0119 swoje, jego przyjmiecie”<\/em><\/strong>. (\u015aw. Jan, 5, 43). Czy b\u0119dzie to jeszcze przed nag\u0142ym, ostatecznym nawr\u00f3ceniem si\u0119 narodu \u017cydowskiego ? Czy te\u017c dotyczy to nie wszystkich \u017cyd\u00f3w, ale tylko jakiego\u015b ich od\u0142amu, do kt\u00f3rego wy\u0142\u0105cznie (a nie do ca\u0142ego narodu) Pan Jezus w owej chwili przemawia!?<\/p>\r\n

Nale\u017cy odrzucic mniemanie, \u017ce to tylko poszczeg\u00f3lni \u017cydzi, a nie \u017cydostwo jako zbiorowo\u015b\u0107, odrzucili Chrystusa. Byli oni zorganizowan\u0105 zbiorowo\u015bci\u0105 religijn\u0105, mieli \u015bwi\u0105tyni\u0119, kap\u0142an\u00f3w i arcykap\u0142an\u00f3w, mieli warstw\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych, „uczonych w Pi\u015bmie”, mieli panuj\u0105c\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105. To nie jacy\u015b prywatni \u017bydzi wydali Chrystusa Rzymianom. Zosta\u0142 On aresztowany, przes\u0142uchany i oskar\u017cony przez prawowite w\u0142adze \u017cydowskiej zbiorowo\u015bci religijnej i to te w\u0142adze wyda\u0142y Go Rzymianom, oskar\u017caj\u0105c Go i domagaj\u0105c si\u0119 kary \u015bmierci na Niego. Nie bylo \u017cadnego rozd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzy tymi w\u0142adzami a opini\u0105 publiczn\u0105 \u017cydowskiego narodu, ani \u017cadnego protestu, czy rewolucji. Ma\u00adsy \u017cydowskie sta\u0142y po stronie swoich przyw\u00f3dc\u00f3w i domaga\u0142y si\u0119 kary \u015bmierci na Chrystusa, domaga\u0142y si\u0119 ukrzy\u017cowania Jego, a nie Barabasza. Ci, co poszli za Chrystusem, byli w narodzie \u017cydowskim mniejszo\u015bci\u0105, i to mniejszo\u015bci\u0105 prze\u015bladowan\u0105 i sterroryzowan\u0105.<\/p>\r\n

Czytamy przecie\u017c w Ewangelii, \u017ce si\u0119 zamykali w swoich domach, \u017ce si\u0119 bali. Niekt\u00f3rzy, jak \u015aw. Szczepan, byli przez mot\u0142och \u017cydowski zabijani.<\/p>\r\n

Trzeba tu rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie sprawy: nie p\u00f3j\u015bcie za Chrystusem i odrzucenie Go jako Mesjasza, zar\u00f3wno jak odrzucenie Jego nauki; oraz ponoszenia winy za Ukrzy\u017cowanie Go. I w jednej i w drugiej sprawie trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce odpowiedzialny jest nar\u00f3d \u017cydowski jako zbiorowo\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Twierdzenie, \u017ce to Rzymianie, a nie \u017cydzi s\u0105 winowajcami Ukrzy\u017cowania, jest absurdalne.<\/p>\r\n

To w\u0142adze religijne \u017cydowskie chcia\u0142y \u015bmierci Chrystusa i to \u017cydowski t\u0142um wo\u0142a\u0142: \u201eUkrzy\u017cuj Go”! I to kap\u0142ani \u017cydowscy wydali Chrystusa w r\u0119ce Rzymian, oskar\u017caj\u0105c Go przed nimi, jako przed w\u0142adz\u0105 okupacyjn\u0105, o winy przeciwko nim. Kto jest wi\u0119kszym winowajc\u0105: denuncjant, donosz\u0105cy okupantowi, czy okupant, kt\u00f3ry w tej sytuacji nie mo\u017ce przymkn\u0105\u0107 oka? Pi\u0142at chcia\u0142 Chrystusa uratowa\u0107, ale to \u017cydzi mu na to nie pozwolili. To o Rzymianach Chrystus m\u00f3wi\u0142: nie wiedz\u0105, co czyni\u0105. \u017bydzi bardzo dobrze wiedzieli, co czyni\u0105.<\/p>\r\n

Jest nieporozumieniem uwa\u017ca\u0107 dzisiejsz\u0105 religie \u017cydowsk\u0105 za identyczn\u0105 z religi\u0105 Starego Testamentu i tej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, w kt\u00f3rej \u017cyli Naj\u015bwi\u0119tsza Maria Panna, \u015bwi\u0119ty J\u00f3zef i sam Chrystus Pan. Odrzucenie Chrys\u00adtusa zbieg\u0142o si\u0119 w czasie z zupe\u0142nym przewrotem religijnym w narodzie \u017cydowskim: trudno w\u0105tpi\u0107, \u017ce przewr\u00f3t ten by\u0142 przez odrzucenie Chrystusa spowodowany: Pan B\u00f3g odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od \u017cyd\u00f3w.<\/p>\r\n

Czytamy wszak o momencie \u015bmierci Pana Jezusa na krzy\u017cu: \u201eI oto zas\u0142ona \u015bwi\u0105tyni rozdar\u0142a si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci od wierzchu a\u017c do do\u0142u, i ziemia zadr\u017ca\u0142a, a ska\u0142y pop\u0119ka\u0142y”. (\u015aw. Mateusz 27, 51). \u201eA zas\u0142ona \u015bwi\u0105tyni rozdar\u0142a si\u0119 na dwoje od wierzchu a\u017c do do\u0142u”. (\u015aw. Ma.rek, 15, 38). ,,I za\u0107mi\u0142o si\u0119 s\u0142o\u0144ce, a zas\u0142ona \u015bwi\u0105tyni wp\u00f3\u0142 si\u0119 rozdar\u0142a”. (\u015aw. \u0141u\u00adkasz, 23, 45). Z chwil\u0105 \u015bmierci Pana Jezusa \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni jerozolimskiej przesta\u0142a istnie\u0107. A wkr\u00f3tce tak\u017ce i sama \u015bwi\u0105tynia przesta\u0142a istnie\u0107.<\/p>\r\n

Religia \u017cyd\u00f3w epoki ewangelicznej (i wcze\u015bniejszej), a religia \u017cyd\u00f3w dzisiejszych, to dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne rzeczy. Tamci mieli \u015bwi\u0105tyni\u0119, ca\u0142y skomplikowany rytua\u0142 krwawych ofiar, mieli arcy\u00adkap\u0142an\u00f3w i Sanhedryn, mieli system pielgrzymek do \u015bwi\u0105tyni. Ich wiara zawarta by\u0142a w pismach Starego Testamentu.<\/p>\r\n

Ci dzisiejsi nie maj\u0105 \u015bwi\u0105tyni, nie pr\u00f3buj\u0105 jej odbudowywa\u0107, cho\u0107 w ich r\u0119ku jest miejsce gdzie si\u0119 ona znajdowa\u0142la, ca\u0142kowicie zaniechali krwawych ofiar. Nie maj\u0105 nadbudowy organizacyjnej, jak\u0105 by\u0142a hierarchia arcykap\u0142a\u0144ska i sanhedryn. Ich synagogi nie s\u0105 \u015bwi\u0105tyniami, lecz tylko domami modlitwy i salami zebra\u0144. Ich rabini nie s\u0105 kap\u0142anami, lecz tylko uczonymi w pi\u015bmie, nauczycielami, oraz przewodnicz\u0105cymi w modlitwie; szcz\u0105tek tradycji kap\u0142a\u0144skiej, jaki si\u0119 u dzisiejszych \u017cyd\u00f3w przechowa\u0142 w postaci dziedzicznych przywilej\u00f3w rodu Cohen\u00f3w jest ju\u017c tylko bardzo s\u0142abym echem dawnej roli warstwy kap\u0142a\u0144skiej. Nurtuj\u0105 w \u017cydostwie pr\u0105dy wtajemniczenia, kt\u00f3rych przejawem jest rola \u201ecadyk\u00f3w”, nie maj\u0105ce z religi\u0105 starotestamentow\u0105 nic wsp\u00f3lnego. Wpra\u00adwdzie dzisiejsi \u017cydzi uznaj\u0105 g\u0142\u00f3wne cz\u0119\u015bci Starego Testamentu za sw\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0119, ale interpretuj\u0105 t\u0119 ksi\u0119g\u0119 w spos\u00f3b nowy, mianowicie przy pomocy Talmudu. W istocie, to Talmud jest dzi\u015b ich g\u0142\u00f3wn\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 ksi\u0119g\u0105, a Stary Testament o tyle tylko, o ile jest przez Talmud cytowany i obja\u015bniany. Maj\u0105 ponadto inne jeszcze pisma religijne, do kt\u00f3rych (wszyscy, lub niekt\u00f3rzy), przywi\u0105zuj\u0105 wielk\u0105 wag\u0119. Jedn\u0105 z nich jest Kaba\u0142a, bardzo ju\u017c sw\u0105 tre\u015bci\u0105 daleka od tego w co wierzyli p\u00f3\u017aniejsi pierwsi chrze\u015bcijanie.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce jest wol\u0105 Boga, by w chwili ko\u0144ca \u015bwiata \u017cydzi byli obecni w Jerozolimie, a nawet mo\u017ce by znajdo\u00adwa\u0142 si\u0119 tam o\u015brodek przyw\u00f3dczy \u017cydow\u00adskiego narodu, ale to nic znaczy, by \u017cydzi mieli w Jerozolimie kr\u00f3lowa\u0107.<\/p>\r\n

Utworzenie pa\u0144stwa izraelskiego w Ziemi \u015bwi\u0119tej jest faktem czysto politycznym, bez \u017cadnego znaczenia mesjanicznego.<\/p>\r\n

Osobi\u015bcie, \u017cycz\u0119 Republice Izraelskiej wszystkiego dobrego. W r. 1967, gdy wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 zmia\u017cd\u017cona, co mog\u0142oby poci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105 eksterminacj\u0119 lub wygnanie jej ludno\u015bci, \u017cyczy\u0142em jej zwyci\u0119stwa. Uwa\u017cam, \u017ce \u017cydzi maj\u0105 do tego prawo, by mie\u0107 jakie\u015b miejsce pod s\u0142o\u0144cem wy\u0142\u0105cznie dla siebie i by mie\u0107 \u201esiedzib\u0119 narodow\u0105” o charakterze pa\u0144stwowym, w kt\u00f3rej mogliby si\u0119 jako nar\u00f3d rozwija\u0107 i kwitn\u0105\u0107. A ich godne szacunku, dwutysi\u0105cletnie przywi\u0105zanie do porzuconej Jerozolimy zas\u0142uguje na to, by mieli t\u0119 siedzib\u0119 narodow\u0105 nie gdzie indziej, tylko w Ziemi \u015awi\u0119tej. Na prawo do pobytu na tej ziemi zas\u0142u\u017cyli sobie nie tylko tymi dwoma tysi\u0105cami lat t\u0119sknoty i wierno\u015bci, ale te\u017c wielkim wk\u0142adem osobistego \u017cyciowego po\u015bwi\u0119cenia, pierwotnych osadnik\u00f3w w kibucach, oraz wk\u0142adem pracy, wy\u00adniku i tak\u017ce i pieni\u0119dzy, za kt\u00f3re przecie\u017c pocz\u0105tkowo ziemi\u0119 od Arab\u00f3w kupiono.<\/p>\r\n

Ale prawo \u017cyd\u00f3w do w\u0142asnej siedziby narodowej nie oznacza, by takie same prawo do w\u0142asnej ojczyzny osobnego narodu w rodzinie narod\u00f3w arabskich, jakim s\u0105 Palesty\u0144czycy, mia\u0142o by\u0107 podeptane. Tak\u017ce i oni maj\u0105 prawo do w\u0142asnego pa\u0144stwa. Maj\u0105 tak\u017ce i prawo do wynagrodzenia olbrzymich, wyrz\u0105dzonych im krzywd, a przede wszystkim bezprawnej konfiskaty bez odszkodowania cz\u0119\u015bci ich ziemi, dom\u00f3w i dobytku i wyrzucenia ich na wygnanie.<\/p>\r\n

\u0179adne wzgl\u0119dy mi\u0119dzynarodowej, czy naturalnej sprawiedliwo\u015bci nie wymagaj\u0105, by Republika Izraelska musia\u0142a by\u0107 ma\u0142ym mocarstwem, pot\u0119g\u0105 militarn\u0105 zdoln\u0105 zniszczy\u0107 Egipt jedn\u0105 bomb\u0105 atomow\u0105, rzucon\u0105 na tam\u0119 asua\u0144sk\u0105 (przez co ca\u0142y nar\u00f3d egipski mo\u017ce by\u0107 skazany na utopienie), pot\u0119g\u0105 polityczn\u0105, marz\u0105c\u0105 o Damaszku, Bagdadzie i dost\u0119pie do Zatoki Perskiej, pot\u0119g\u0105 gospodarcz\u0105, d\u0105\u017c\u0105c\u0105 w \u0142\u0105czno\u015bci z pot\u0119g\u0105 diaspory, do panowania nad \u015bwiatem.<\/p>\r\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce sprawiedliwym rozwi\u0105zaniem by\u0142yby dwa pa\u0144stwa w Ziemi \u015bwi\u0119tej, \u017cydowskie i arabskie, \u017cyj\u0105ce w zgodzie obok siebie na odpowiednio podzielonym terytorium i odbudowane w swej arabskiej cz\u0119\u015bci przez wielkiej skali pomoc gospodarcz\u0105 odszkodowawcz\u0105 \u017cydowsk\u0105. Albo te\u017c jedno pa\u0144stwo federalne, z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch kanton\u00f3w, \u017cydowskiego i arabskiego, podobne do Szwajcarii, czy mo\u017ce do Jugos\u0142awii.<\/p>\r\n

Osobnym zagadnieniem jest sprawa Jerozolimy i innych miejsc \u015bwi\u0119tych.<\/p>\r\n

Jerozolima jest miastem \u015bwi\u0119tym nie tylko dla \u017cyd\u00f3w, ale tak\u017ce i dla chrze\u015bcijan, oraz muzu\u0142man\u00f3w. Przez wieki ca\u0142e chrze\u015bcija\u0144ska Europa walczy\u0142a o wyzwolenie Jerozolimy spod jarzma niewiernych.Czy mamy dzisiaj, my chrze\u015bcijanie, o Jerozolimie za\u00adpomnie\u0107 ?<\/p>\r\n

Sprawiedliwym rozwi\u0105zaniem sprawy Jerozolimy jest uczynienie z niej, a przynajmniej z jej starego miasta, strefy niezale\u017cnej od wy\u0142\u0105cznej w\u0142adzy \u017cyd\u00f3w.<\/p>\r\n

Mia\u0142o by si\u0119 ochot\u0119 zaproponowa\u0107 przy\u0142\u0105czenie starej Jerozolimy, a obok niej tak\u017ce i Betleem i Nazaretu do Pa\u0144stwa Watyka\u0144skiego, to znaczy uczynienie z nich enklawy pod w\u0142adz\u0105 Papie\u017ca. Ale jest jasne, \u017ce w dzisiejszej sytuacji to jest rozwi\u0105zanie niewykonalne. Tak wi\u0119c rozs\u0105dnym rozwi\u0105zaniem by\u0142oby utworzenie \u201eTerytorium miejsc \u015bwi\u0119tych” jako zony mi\u0119dzynarodowej, rz\u0105dzonej przez rad\u0119 czterech religij (katolik\u00f3w, chrze\u015bcijan wschodnich, \u017cyd\u00f3w i muzu\u0142man\u00f3w), a znajduj\u0105cej si\u0119 pod opiek\u0105 i gwarancj\u0105 wielkich mocarstw.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Biuletyn (mimo skrajnej nazwy b\u0119d\u0105cy zna\u00adnym francuskim dwumiesi\u0119cznikiem), m\u00f3wi\u0105c o \u201edrugim” oskar\u017ceniu, nawi\u0105zuje do wydania w roku 1973 Nowego Mszalika Niedzielnego, b\u0119d\u0105cego wydawnictwem oficjalnym Episkopa\u00adtu francuskiego, polecanym przez biskup\u00f3w i kler i nosz\u0105cymImprimatur J.E. ks Boudon, biskupa Mend\u0119, b\u0119d\u0105cego od wielu lat preze\u00adsem francuskiej Komisji Biskupiej do spraw Liturgii. Mszalik ten zawiera odchylenia od katolickiej prawowierno\u015bci. m. in. na str. 383 tak pisze o Mszy \u015aw.: \u201eNie chodzi o dodawanie jednej Mszy do drugiej, cho\u0107by wewn\u0119trznie i zewn\u0119trznie nie wiedzie\u0107 jak dobrze odprawionej, po to, by otrzyma\u0142y od Boga \u0142ask\u0119. Chodzi po prostu o przypomnienie jedynej ofiary, ju\u017c spe\u0142nionej: tej doskonalej ofiary, w kt\u00f3rej Chrystus Sam si\u0119 ofiarowa\u0142 i o nasze przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do niej”. Biuletyn przypomina, \u017ce s\u0142owa te s\u0105 w jawnej sprzeczno\u015bci z trzecim kanonem Soboru Trydenckiego o Mszy \u015aw.: <\/em>\u201e<\/em>Je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi, \u017ce Ofiara Mszy jest tyl\u00adko aktem uwielbienia i dzi\u0119kczynienia, lub tyl\u00adko prostym przypomnieniem Ofiary spe\u0142nionej na Krzy\u017cu, niech b\u0119dzie Anatema”.<\/em><\/p>\r\n

Spowodowa\u0142o to liczne echa w prasie francuskiej. Ale jak dot\u0105d, Episkopat francuski nie zareagowa\u0142 na to. \u201eTo w\u0142a\u015bnie owo milczenie nas niepokoi” \u201d\u201d pisze \u201eBulletin”.<\/em><\/p>\r\n


J\u0119drzej Giertych<\/em><\/strong>
'Opoka’, numer 8, 1978*<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

* Numer 8 'Opoki’ wydany zosta\u0142 w lipcu 1973<\/strong> roku, co wyra\u017anie jest widoczne w za\u0142\u0105cz\u0105nym na stronie \u017ar\u00f3d\u0142owej skanie pierwszej strony pisma. – przyp. Red. BIBU\u0141A<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Poni\u017cej przypominamy tekst J\u0119drzeja Giertycha pt „Chrze\u015bcijanie a \u017bydzi”, wydrukowany w 1978* roku w wydawanym w Londynie pi\u015bmie 'Opoka’. Episkopat francuski og\u0142osi\u0142 w dniu 7 kwietnia b.r., dokument pod tytu\u0142em: \u201eOrientacje duszpasterskie w sprawie stosunku chrze\u015bcijan do \u017cyd\u00f3w”. Oto najciekawsze punkty tych \u201eorien\u00adtacji”, w streszczeniu. Nar\u00f3d \u017cydowski nie przesta\u0142 by\u0107 narodem wybranym: Nowe Przymierze nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[61,18],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6124"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6124"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6124\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}