{"id":61199,"date":"2012-09-23T09:55:22","date_gmt":"2012-09-23T13:55:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61199"},"modified":"2012-09-23T09:55:22","modified_gmt":"2012-09-23T14:55:22","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61199","title":{"rendered":"Bo \u017caden s\u0119dzia nie zawis\u0142 – Piotr Lisiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

\u201eTrafi\u0142a si\u0119 jedna czarna owca\u201d – to s\u0142ynne zdanie wypowiedzia\u0142 Micha\u0142 Listkiewicz, by\u0142y prezes PZPN, po zatrzymaniu pierwszego s\u0119dziego pi\u0142karskiego w 2005 r. \u201eNigdy nie s\u0142ysza\u0142am tak us\u0142u\u017cnego s\u0119dziego\u201d – to s\u0142owa Moniki Olejnik po ujawnieniu afery s\u0119dziego Ryszarda Milewskiego.<\/strong><\/p>\r\n

Czyje zaskoczenie uzna\u0107 nale\u017cy za bardziej zabawne?<\/p>\r\n

Bohdan Smole\u0144 \u017cartowa\u0142, \u017ce niezawis\u0142o\u015b\u0107 s\u0119dziowska polega u nas g\u0142\u00f3wnie na tym, \u017ce \u017caden s\u0119dzia jeszcze nie zawis\u0142. Peerelowski wymiar sprawiedliwo\u015bci – podobnie jak PZPN – nie przeszed\u0142 po 1989 r. weryfikacji tak\u017ce w \u0142agodniejszej formie. Spraw\u0105, kt\u00f3ra pokaza\u0142a w spos\u00f3b najbardziej drastyczny, \u017ce \u015brodowisko to \u017cadnego oczyszczenia nie chce, by\u0142a historia prokuratora Andrzeja Kaucza, ws\u0142awionego wsadzaniem opozycjonist\u00f3w do wi\u0119zienia w stanie wojennym. Gdy w 1998 r. mia\u0142 on zosta\u0107 odwo\u0142any z funkcji prokuratora wojew\u00f3dzkiego, list w jego obronie podpisa\u0142a, jak og\u0142oszono, \u201eca\u0142a za\u0142oga\u201d wroc\u0142awskiej prokuratury. Zaprotestowa\u0142a przeciwko temu Katarzyna Burzy\u0144ska – m\u0142oda, odwa\u017cna asesor wywodz\u0105ca si\u0119 z rodziny o niepodleg\u0142o\u015bciowych tradycjach. Szybko straci\u0142a prac\u0119 w prokuraturze.<\/p>\r\n

Polskie pa\u0144stwo przyj\u0119\u0142o, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy w komunizmie oskar\u017cali i wydawali wyroki na zam\u00f3wienie w\u0142adzy, po odzyskaniu wolno\u015bci si\u0119 poprawi\u0105. Nie tylko nie b\u0119d\u0105 skazywa\u0107 za polityk\u0119, ale i bra\u0107 \u0142ap\u00f3wek albo ulega\u0107 naciskom w\u0142adzy wykonawczej.<\/p>\r\n

Do tego zamkni\u0119cie prawniczych korporacji spowodowa\u0142o, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich 23 lat do prokuratury i s\u0105d\u00f3w trafia\u0142y przewa\u017cnie dzieci prawnik\u00f3w z PRL. Wychowane w domach tych, kt\u00f3rzy tuszowali zbrodnie, zamykali opozycj\u0119 albo przynajmniej nie protestowali, gdy robili to ich koledzy. I uprzywilejowane, bo pozbawione konieczno\u015bci konkurowania z r\u00f3wie\u015bnikami.

Monika Olejnik jak prezes PZPN<\/strong>

\u201eTrafi\u0142a si\u0119 jedna czarna owca\u201d – te s\u0142ynne s\u0142owa wypowiedzia\u0142 Micha\u0142 Listkiewicz, by\u0142y prezes PZPN, w 2005 r., po zatrzymaniu pierwszego s\u0119dziego pi\u0142karskiego Antoniego F. By\u0142 to pocz\u0105tek korupcyjnej afery, w wyniku kt\u00f3rej na \u0142awach oskar\u017conych zasiad\u0142o blisko 400 ludzi ze \u015brodowiska pi\u0142karskiego.

\u201eNigdy nie s\u0142ysza\u0142am tak us\u0142u\u017cnego s\u0119dziego\u201d – to s\u0142owa Moniki Olejnik po ujawnieniu przez \u201eGazet\u0119 Polsk\u0105 Codziennie\u201d, \u017ce prezes S\u0105du Okr\u0119gowego Ryszard Milewski uzgadnia\u0142 korzystny dla Tuska termin rozprawy z rozm\u00f3wc\u0105 podaj\u0105cym si\u0119 za asystenta szefa jego kancelarii. Tak jak Listkiewicz narazi\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas na szyderstwa kibic\u00f3w, tak s\u0142owa Olejnik wywo\u0142uj\u0105 weso\u0142o\u015b\u0107 u wszystkich, kt\u00f3rzy mieli do czynienia z postkomunistycznym wymiarem sprawiedliwo\u015bci.

Groteskowo brzmi np. informacja, jak to s\u0119dzia Milewski po wprowadzeniu go w b\u0142\u0105d przez prowokatora zawiadomi\u0142 gda\u0144sk\u0105 prokuratur\u0119. A ta – s\u0142usznie – uzna\u0142a, \u017ce nie mo\u017ce si\u0119 spraw\u0105 zajmowa\u0107, bo na co dzie\u0144 wsp\u00f3\u0142pracuje z kierowanym przez prezesa s\u0105dem.

Sprawa trafi\u0142a wi\u0119c do Poznania, gdzie, jak wiadomo, wymiar sprawiedliwo\u015bci jest niezale\u017cny od polityk\u00f3w. Najlepszym tego dowodem jest trwaj\u0105ca od 10 lat sprawa prezydenta tego miasta Ryszarda Grobelnego, oskar\u017conego w sprawie sprzeda\u017cy Gra\u017cynie Kulczyk gruntu po zani\u017conej cenie. By\u0142 on ju\u017c nieprawomocnie skazany, uniewinniany, proces powtarzano…

Demonstracj\u0105 standard\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w pozna\u0144skim wymiarze sprawiedliwo\u015bci by\u0142 fakt, \u017ce w czasie bycia oskar\u017conym Grobelny przekazywa\u0142 pozna\u0144skiemu S\u0105dowi Okr\u0119gowemu grunty pod budow\u0119 jego nowej siedziby. Wcale nie potajemnie, przeciwnie – z pomp\u0105 i udzia\u0142em kierownictwa s\u0105du.

Czarna owca czy mafia s\u0105downicza?<\/strong>

Sprawa s\u0119dziego Milewskiego przyci\u0105ga uwag\u0119, pokazuje czarno na bia\u0142ym, \u017ce prezes jednego z najwi\u0119kszych s\u0105d\u00f3w okr\u0119gowych jest niezawis\u0142y g\u0142\u00f3wnie w sensie opisywanym w anegdocie Bohdana Smolenia. Tymczasem w tle mamy spraw\u0119 Amber Gold, kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciel Marcin P. WIELOKROTNIE m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na nadzwyczajne wzgl\u0119dy organ\u00f3w \u015bcigania.

W\u0142a\u015bnie ta wielokrotno\u015b\u0107, powtarzalno\u015b\u0107 spowodowa\u0142a, \u017ce pytania o to, czym jest w rzeczywisto\u015bci finansowana przez obywateli machina nazywana wymiarem sprawiedliwo\u015bci, zacz\u0119li zadawa\u0107 sobie nawet ci, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej nie dostrzegali problemu.

By\u0107 mo\u017ce wielu z nich zaczyna rozumie\u0107, dlaczego okaza\u0142 si\u0119 on niezdolny do wype\u0142niania swoich podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w po smole\u0144skiej tragedii. Od 23 lat nie potrafi rozliczy\u0107 komunistycznych zbrodni. W\u0142a\u015bnie wypu\u015bci\u0142 \u201eniewinnych\u201d boss\u00f3w mafii pruszkowskiej. Niedawno chcia\u0142 wys\u0142a\u0107 lidera opozycji na badania psychiatryczne. Skaza\u0142 w\u0142a\u015bciciela strony Antykomor i aresztowa\u0142 lider\u00f3w kibicowskiej opozycji wobec rz\u0105du. A na co dzie\u0144 nierzadko wsadza do wi\u0119zie\u0144 i szpitali psychiatrycznych osoby niemaj\u0105ce pieni\u0119dzy na adwokata, kt\u00f3re popad\u0142y w konflikty z urz\u0119dniczymi sitwami.

Walka o nowy typ s\u0119dziego<\/strong>

Brak weryfikacji w polskim wymiarze sprawiedliwo\u015bci oznacza nie tylko trwanie w nich okre\u015blonych ludzi, ale i mentalno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w PRL kszta\u0142towano w spos\u00f3b planowy i konsekwentny. Najwa\u017cniejszym tw\u00f3rc\u0105 wymiaru sprawiedliwo\u015bci PRL by\u0142 Leon Chajn, wszechw\u0142adny stalinowski wiceminister sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ry wskazywa\u0142, i\u017c w nowej Polsce \u201eprawo mo\u017ce stosowa\u0107 ten, kto rozumie i odczuwa potrzeb\u0119 dokonania przewrotu\u201d. By\u0142 on jednym z ideolog\u00f3w \u201ewalki o nowy typ s\u0119dziego\u201d. Usuwanym przedwojennym s\u0119dziom zarzucano \u201eskostnienie i formalizm\u201d. S\u0119dzia Aleksander Rypi\u0144ski na \u0142amach \u201eDemokratycznego Przegl\u0105du Prawniczego\u201d pisa\u0142 w 1948 r.: \u201eChodzi o to, aby zerwa\u0107 opask\u0119 z oczu naszej Temidy (…). Chodzi o to, aby \u00bbmiecz\u00ab naszej sprawiedliwo\u015bci nie dzia\u0142a\u0142 na o\u015blep w my\u015bl jakich\u015b abstrakcyjnych, oderwanych od \u017cycia zasad, lecz potrafi\u0142 w wirze \u015bcieraj\u0105cych si\u0119 si\u0142 uderzy\u0107 ca\u0142ym swoim ostrzem we wroga klasowego\u201d.

Do rangi symbolu urasta fakt, \u017ce uczniem prof. Igora Andrejewa, w latach stalinowskich g\u0142\u00f3wnego ideologa \u201ewalki o nowy typ s\u0119dziego\u201d, jest prof. Lech Gardocki, pierwszy prezes S\u0105du Najwy\u017cszego z lat 1998-2010, a wi\u0119c przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu trwania III RP.

Andrejew teori\u0119 \u0142\u0105czy\u0142 z praktyk\u0105 – by\u0142 jednym z trzech s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy utrzymali w mocy wyrok \u015bmierci na gen. Emila Fieldorfa \u201eNila\u201d, a nast\u0119pnie negatywnie zaopiniowa\u0142 pro\u015bb\u0119 o jego u\u0142askawienie.

Nie by\u0142 to fakt w PRL szerzej znany. Nie stanowi\u0142o natomiast dla nikogo zorientowanego tajemnicy, \u017ce Andrejew w latach stalinowskich piastowa\u0142 stanowisko dyrektora Centralnej Szko\u0142y Prawniczej im. Teodora Duracza, zwanej \u201eDuracz\u00f3wk\u0105\u201d, kt\u00f3r\u0105 to nazw\u0119 ludowa m\u0105dro\u015b\u0107 po\u0142\u0105czy\u0142a z rosyjskim s\u0142owem \u201edurak\u201d. To tam w ci\u0105gu dwuletnich przyspieszonych kurs\u00f3w szkolono w ideologicznym zapale kadry kierownicze stalinowskiego wymiaru sprawiedliwo\u015bci. Matury nie wymagano.

Mimo to po likwidacji \u201eDuracz\u00f3wki\u201d przez ca\u0142y PRL Andrejew wychowywa\u0142 pokolenia s\u0119dzi\u00f3w na Uniwersytecie Warszawskim i w Polskiej Akademii Nauk. Za\u015b jego ucze\u0144 Gardocki nie widzia\u0142 przeszk\u00f3d, by w 1988 r. jako redaktor naukowy opracowa\u0107 \u201eTom specjalny wydany dla uczczenia pracy naukowej Igora Andrejewa\u201d.

Z kolei J\u00f3zef Chajn, by\u0142y sekretarz Fundacji Stefana Batorego, zapewnia\u0142 w 2009 r. na \u0142amach \u201eGazety Wyborczej\u201d (z kt\u00f3rej \u015brodowiskiem by\u0142 zwi\u0105zany), \u017ce jego ojciec Leon Chajn, \u201etak jak wielu z jego \u015brodowiska i pokolenia, mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 fa\u0142szu i zmarnowania wielu lat aktywnego \u017cycia\u201d oraz \u201ewyzby\u0142 si\u0119 m\u0142odzie\u0144czych i p\u00f3\u017aniejszych iluzji\u201d.

Wyroki nakazowe a szko\u0142a Andrejewa<\/strong>

Nie mam powodu, by nie wierzy\u0107 tym zapewnieniom, jednak twierdz\u0119, \u017ce pomi\u0119dzy swoistym programem wychowawczym dla s\u0119dzi\u00f3w stworzonym przez ideolog\u00f3w takich jak Chajn czy Andrejew a stanem wymiaru sprawiedliwo\u015bci w III RP wida\u0107 wyra\u017an\u0105 ni\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Najlepiej pokazuje j\u0105 sprawa z pozoru drobna – egzekwowania wprowadzonych po 2003 r. wyrok\u00f3w nakazowych. Idea ta by\u0142a ze wszech miar s\u0142uszna. Pijany obywatel wybije szyb\u0119, na komisariacie przyzna si\u0119 i wyrazi skruch\u0119, wi\u0119c s\u0119dzia zamiast wzywa\u0107 jego oraz \u015bwiadk\u00f3w, przysy\u0142a mu do domu wyrok nakazowy. Ma prawo wyda\u0107 taki wyrok, gdy wina oskar\u017conego \u201enie budzi w\u0105tpliwo\u015bci\u201d. Je\u015bli obywatel \u00f3w nie zgadza si\u0119, przysy\u0142a sprzeciw i sprawa zaczyna si\u0119 od nowa.

Tak mia\u0142o by\u0107 w teorii, gdy\u017c ustawodawca za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce prawo wykonywa\u0107 b\u0119d\u0105 s\u0119dziowie normalni, a nie sowieccy. A praktyka? Opisywa\u0142em niegdy\u015b, jak m\u0105\u017c, sk\u0142\u00f3cony z \u017con\u0105, poskar\u017cy\u0142 si\u0119 policji na te\u015bciow\u0105, \u017ce ta go dr\u0119czy. Wkr\u00f3tce te\u015bciowa otrzyma\u0142a z s\u0105du grodzkiego – kt\u00f3ry jej nie przes\u0142ucha\u0142 – wyrok nakazowy. S\u0105d w wyroku uzna\u0142, \u017ce jej wina nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci.

Inna opisywana przez nas historia: Klaudiusz Weso\u0142ek, dziennikarz internetowej telewizji, filmowa\u0142 pewien happening. Policja z rozp\u0119du go spisa\u0142a. Potem zapewne kartki jej si\u0119 pomiesza\u0142y i skierowa\u0142a do s\u0105du wniosek o ukaranie operatora za zak\u0142\u00f3canie porz\u0105dku… okrzykami. S\u0105d przys\u0142a\u0142 mu wyrok nakazowy. Kara – prace spo\u0142eczne.

To nie \u017cadne odosobnione przypadki, takie \u201ewyroki\u201d zapadaj\u0105 w Polsce codziennie. S\u0119dziowie s\u0105 instruowani, by czy\u015bci\u0107 p\u00f3\u0142ki z drobnych spraw, to je czyszcz\u0105, bezrefleksyjnie przepisuj\u0105c zarzuty prokuratora. Przepisem o winie \u201enie budz\u0105cej w\u0105tpliwo\u015bci\u201d bynajmniej si\u0119 nie przejmuj\u0105.

Kto\u015b powie: ma\u0142o wa\u017cna sprawa, skoro ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 takiemu wyrokowi sprzeciwi\u0107. Ot\u00f3\u017c sprawa jest fundamentalnej wagi: tysi\u0105ce obywateli otrzymuj\u0105 wyroki z or\u0142em w koronie, kt\u00f3re zawieraj\u0105 k\u0142amstwa. Ka\u017cdy z tych s\u0119dzi\u00f3w \u0142amie swoje przyrzeczenie: \u201eObowi\u0105zki s\u0119dziego wype\u0142nia\u0107 sumiennie, sprawiedliwo\u015b\u0107 wymierza\u0107 zgodnie z przepisami prawa\u201d. Przecie\u017c to \u017cywy dow\u00f3d pokonania \u201eskostnienia i formalizmu\u201d, wed\u0142ug szko\u0142y Chajna i Andrejewa.

Zapewne rzecznicy s\u0105d\u00f3w mogliby w tym momencie wyci\u0105gn\u0105\u0107 statystyki: na 100 oskar\u017conych otrzymuj\u0105cych wyroki nakazowe, 90 nie wnosi sprzeciwu. Wczujmy si\u0119 w zwyk\u0142ego obywatela, kt\u00f3ry dostaje taki wyrok. Czyta, \u017ce jego wina nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci. Czyli nie ma si\u0119 po co odwo\u0142ywa\u0107 – rozumuje. Do tego zostaje pouczony, \u017ce jak si\u0119 odwo\u0142a, mog\u0105 mu zwi\u0119kszy\u0107 kar\u0119. Czy setkom s\u0119dzi\u00f3w, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie podpisuj\u0105 si\u0119 pod wyrokami nakazowymi po\u015bwiadczaj\u0105cym nieprawd\u0119, zadr\u017cy r\u0119ka, gdy prze\u0142o\u017ceni poprosz\u0105 o odpowiedni wyrok w sprawach powa\u017cniejszych?<\/p>\r\n

Piotr Lisiewicz<\/strong><\/em><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eTrafi\u0142a si\u0119 jedna czarna owca\u201d – to s\u0142ynne zdanie wypowiedzia\u0142 Micha\u0142 Listkiewicz, by\u0142y prezes PZPN, po zatrzymaniu pierwszego s\u0119dziego pi\u0142karskiego w 2005 r. \u201eNigdy nie s\u0142ysza\u0142am tak us\u0142u\u017cnego s\u0119dziego\u201d – to s\u0142owa Moniki Olejnik po ujawnieniu afery s\u0119dziego Ryszarda Milewskiego. Czyje zaskoczenie uzna\u0107 nale\u017cy za bardziej zabawne? Bohdan Smole\u0144 \u017cartowa\u0142, \u017ce niezawis\u0142o\u015b\u0107 s\u0119dziowska polega u […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,169],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61199"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61199"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61199\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}