{"id":61156,"date":"2012-09-22T21:39:00","date_gmt":"2012-09-23T02:39:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61156"},"modified":"2012-09-23T08:20:36","modified_gmt":"2012-09-23T13:20:36","slug":"paul-ryan-%e2%80%93-pomiedzy-katolicyzmem-a-amerykanizmem-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61156","title":{"rendered":"Paul Ryan \u2013 pomi\u0119dzy katolicyzmem a amerykanizmem – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Pojawienie si\u0119 u boku mormona (pono\u0107 nawet pe\u0142ni\u0105cego jaki\u015b czas funkcj\u0119 \u201ebiskupa\u201d w swojej sekcie) Mitta Romneya, katolika Paula Ryana, jako kandydata republikan\u00f3w na wiceprezydenta USA, wywo\u0142a\u0142o spore – i na og\u00f3\u0142 \u017cyczliwe – zainteresowanie jego osob\u0105 na, og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c, \u201eprawicy\u201d. Pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy wr\u0119cz entuzjastyczne, \u017ce oto na ameryka\u0144skiej scenie politycznej pojawi\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu \u201ekonserwatysta par excellence<\/em>\u201d, czego dowodem ma by\u0107 to, i\u017c jako katolik praktykuj\u0105cy i gorliwy Ryan jest zdecydowanym przeciwnikiem aborcji i zwolennikiem \u201etradycyjnej definicji\u201d ma\u0142\u017ce\u0144stwa, z drugiej za\u015b strony – jako \u201efiskalny jastrz\u0105b\u201d i obro\u0144ca \u201ewolnego rynku\u201d – jest zwolennikiem niskich podatk\u00f3w i deregulacji.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Fot. LionelT\/Wikimedia Commons<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Czy ten entuzjazm jest uzasadniony? Czy rzeczywi\u015bcie szlachetne i zobowi\u0105zuj\u0105ce miano \u201ekonserwatysty\u201d nale\u017cy si\u0119 temu politykowi? Ju\u017c nawet powy\u017cej przytoczona, has\u0142owa identyfikacja tego 42-letniego kongresmana z Wisconsin sk\u0142ania do pewnej pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci. Sprzeciwianie si\u0119 aborcji jest przecie\u017c nie tylko elementarnym obowi\u0105zkiem katolika, ale nakazem prawego rozumu zdolnym dotrze\u0107 do ka\u017cdego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego sumienie jest prawid\u0142owo ukszta\u0142towane, i dzi\u0119ki temu zdolnego odczyta\u0107 normy prawa naturalnego. Gdy idzie o \u201edefinicj\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d, to jeszcze 20, 30 lat temu jakakolwiek definicja \u201enietradycyjna\u201d by\u0142aby w og\u00f3le nie do pomy\u015blenia dla 99,99 proc. ludzi, nawet tych milion\u00f3w, kt\u00f3re z przekonaniem i wr\u0119cz rutynowo oddawa\u0142y g\u0142osy na partie lewicy i ultralewicy. Je\u017celi zatem dochodzimy ju\u017c do tego, \u017ce bez wahania godzimy si\u0119 nazywa\u0107 konserwatyst\u0105 ka\u017cdego, kto deklaruje stanie na gruncie tych podstawowych oczywisto\u015bci (fakt, \u017ce zakwestionowanych przez si\u0142y Mordoru, ale to nie zmienia istoty rzeczy), to czemu nie mieliby\u015bmy w nieodleg\u0142ej ju\u017c przysz\u0142o\u015bci a\u017c tak obni\u017cy\u0107 standard konserwatyzmu, \u017ceby zawo\u0142a\u0107 Ave Konserwatysto!<\/em>, gdy tylko dostrze\u017cemy kogo\u015b, kto oznajmi, \u017ce nigdy nie zaakceptuje kanibalizmu ani zoofilii i nekrofilii?<\/p>\r\n

Co si\u0119 za\u015b tyczy ekonomicznych pogl\u0105d\u00f3w kandydata na wiceprezydenta to i \u201ewolny rynek\u201d (sk\u0105din\u0105d pleonazm), i niskie podatki, i deregulacja, to standardowy bana\u0142 ka\u017cdego \u201eprawicowca\u201d, ale raczej w liberalnym, ani\u017celi konserwatywnym sensu proprio<\/em> znaczeniu. W szczeg\u00f3lno\u015bci etykietka \u201ekonserwatysty fiskalnego\u201d – b\u0119d\u0105ca w ustach jego zwolennik\u00f3w pochwa\u0142\u0105 – mog\u0142a zrodzi\u0107 si\u0119 tylko w umy\u015ble jankeskim: \u017cadnemu europejskiemu konserwaty\u015bcie nie przysz\u0142oby nawet do g\u0142owy okre\u015blenie \u201ekonserwatyzm fiskalny\u201d, a gdyby nawet przysz\u0142o, to wstydzi\u0142by si\u0119 wypowiedzie\u0107 my\u015bli tak trywialnej na g\u0142os. Co wi\u0119cej, Ryan zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c poinformowa\u0107 o tym, \u017ce inspiruje go tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Ayn Rand, a wi\u0119c autorki, u kt\u00f3rej ub\u00f3stwienie kapitalizmu jest nieod\u0142\u0105czne od i\u015bcie szata\u0144skich paroksyzm\u00f3w nienawi\u015bci okazywanej chrze\u015bcija\u0144stwu, a katolicyzmowi w szczeg\u00f3lno\u015bci, jako rzekomemu ekwiwalentowi komunizmu w sferze duchowej.<\/p>\r\n

Potwierdzenie tych w\u0105tpliwo\u015bci mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w rzeczowym streszczeniu przem\u00f3wienia, kt\u00f3re Paul Ryan wyg\u0142osi\u0142 w czerwcu ubieg\u0142ego roku dla Alexander Hamilton Society<\/em>, dokonanym przez eksperta Centrum Analiz Fundacji Republika\u0144skiej, p. Micha\u0142a Krup\u0119 (zob. tego\u017c: Polityka zagraniczna oczami Paula Ryana<\/em>, \u201eGazeta Polska\u201d, 28 VIII 2012, nr 35, s. 20). Po zapoznaniu si\u0119 z nim nale\u017cy bez wahania stwierdzi\u0107, \u017ce Alexander Hamilton – ten do szpiku ko\u015bci arystokratyczny my\u015bliciel i polityk oraz niew\u0105tpliwy, cho\u0107 z konieczno\u015bci dyskretny, monarchista – musia\u0142 przewraca\u0107 si\u0119 w grobie, s\u0142uchaj\u0105c co ma do powiedzenia kongresman z Wisconsin.<\/p>\r\n

Wejd\u017amy od razu in medias res<\/em> i przyjrzyjmy si\u0119 temu jak \u00f3w entuzjasta lansowanej przez tzw. neokonserwatyst\u00f3w koncepcji, i\u017c Ameryka jest \u201enajwi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 wolno\u015bci, jak\u0105 \u015bwiat kiedykolwiek widzia\u0142\u201d uzasadnia ow\u0105 \u201eameryka\u0144sk\u0105 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107\u201d. Ot\u00f3\u017c, zdaniem Ryana, Ameryka dlatego jest jedynym uniwersalnym narodem na \u015bwiecie, \u017ce jej to\u017csamo\u015b\u0107 nie zosta\u0142a ukszta\u0142towana – tak jak w wypadku innych narod\u00f3w – przez wsp\u00f3lny j\u0119zyk, wiar\u0119, histori\u0119, kultur\u0119 czy ziemi\u0119, tylko przez \u201eideologiczn\u0105 propozycj\u0119\u201d. Czy tak jest naprawd\u0119 – nie b\u0119dziemy tu tego roztrz\u0105sa\u0107, bo tak trudne, z\u0142o\u017cone i skomplikowane zagadnienie nie da si\u0119 zadowalaj\u0105co uj\u0105\u0107 w kr\u00f3tkim felietonie; zauwa\u017cymy jedynie, \u017ce teza ta doprowadzi\u0142aby do rozpaczy autentycznych konserwatyst\u00f3w, jak Russell Kirk, pr\u00f3buj\u0105cych znale\u017a\u0107 korzenie republiki ameryka\u0144skiej w tradycji Arystotelesa, Akwinaty i Hookera. Lecz je\u017celi przyjmiemy t\u0119 tez\u0119 bez dyskusji, to trudno znale\u017a\u0107 dobitniejszy dow\u00f3d obalaj\u0105cy z\u0142udzenia tych, kt\u00f3rzy mniemaj\u0105, \u017ce istnieje jedna cywilizacja zachodnia (\u0142aci\u0144ska, chrze\u015bcija\u0144ska), do kt\u00f3rej Stany Zjednoczone mia\u0142yby nale\u017ce\u0107 pospo\u0142u z Europ\u0105.<\/p>\r\n

Jest bowiem rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce ka\u017cda europejska wsp\u00f3lnota polityczna – jak ka\u017cda zreszt\u0105 wsp\u00f3lnota tradycyjna – powsta\u0142a na bazie \u201ej\u0119zyka, wiary, historii, kultury i ziemi\u201d. Przyznanie, i\u017c Ameryka (\u201eSeptentrionalna\u201d, bo Ameryka Roma\u0144ska nale\u017cy oczywi\u015bcie do zachodnio-\u0142aci\u0144skiej Cristiandad<\/em>) zosta\u0142a utworzona jako \u201epropozycja ideologiczna\u201d jest tedy – by\u0107 mo\u017ce bezwiedn\u0105, ale druzgoc\u0105c\u0105 – autodemaskacj\u0105. Je\u015bli tak jest naprawd\u0119, to Ameryka nale\u017cy nie do Zachodu, lecz stanowi ogniwo w continuum<\/em> wszystkich tych \u201epropozycji ideologicznych\u201d, kt\u00f3re p\u0142yn\u0105c z gnostyckiego impulsu nienawi\u015bci do \u015bwiata takiego, jaki uformowa\u0142 si\u0119 naturalnie, niszczy\u0142y i niszcz\u0105 nadal \u0142ad tradycyjny w imi\u0119 utopii \u201elepszego \u015bwiata\u201d. Miejsce \u201epropozycji ideologicznej\u201d pod nazw\u0105 \u201eAmeryka\u201d jest wi\u0119c obok innych propozycji, kt\u00f3re pru\u0142y mistern\u0105 tkank\u0119 zachodnio-europejskiej Christianitas<\/em>, a\u017c j\u0105 do cna zniszczy\u0142y, takich jak: Kr\u00f3lestwo Nowego Izraela anabaptyst\u00f3w z M\u00fcnster, puryta\u0144ski Commonwealth of England<\/em> Olivera Cromwella, Republika rewolucjonist\u00f3w francuskich i ich na\u015bladowc\u00f3w w niezliczonych krajach, a wreszcie \u201epropozycja\u201d raju wolnych wytw\u00f3rc\u00f3w w bezklasowym spo\u0142ecze\u0144stwie komunistycznym, \u201ebudowanym\u201d przez bolszewik\u00f3w.<\/p>\r\n

Jaka z kolei jest konkretna tre\u015b\u0107 owej \u201eideologicznej propozycji\u201d? Kongresman Ryan odpowiada na to, i\u017c jest to wolno\u015b\u0107 osobista, demokracja, pluralizm, r\u00f3wno\u015b\u0107 wobec prawa i prawo d\u0105\u017cenia do osobistego szcz\u0119\u015bcia, to za\u015b daje Ameryce \u201eboski mandat\u201d do bycia globalnym rzecznikiem zasad liberalnych i o\u015bwieceniowych, albowiem (jak stwierdzi\u0142 przy innej okazji dwa lata wcze\u015bniej) promocja danych przez Boga praw naturalnych, czyli r\u00f3wno\u015bci, wolno\u015bci, mo\u017cliwo\u015bci rozwoju i suwerenno\u015bci, zawsze le\u017cy w interesie Stan\u00f3w Zjednoczonych<\/em>. Ponownie odnajdujemy tu zatem materialistyczny i hedonistyczny egalitaryzm, b\u0119d\u0105cy na antypodach zachodniej cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3ra – wedle klasycznej definicji Plinia Corr\u00c3\u00aai de Oliveiry jest \u201esurowa i hierarchiczna, sakralna od podstaw, antyegalitarna i antyliberalna\u201d.<\/p>\r\n

Przede wszystkim jednak w tych tysi\u0105ckrotnie ju\u017c przecie\u017c wypowiedzianych sloganach brzmi wyra\u017anie echo heretyckiej \u201eteologii przymierza\u201d puryta\u0144skich sekciarzy przybywaj\u0105cych do Nowego \u015awiata, zsekularyzowanej jedynie przez XVIII-wiecznych deist\u00f3w. B\u00f3g nie objawi\u0142 cz\u0142owiekowi demokracji i pluralizmu, nie nada\u0142 te\u017c cz\u0142owiekowi \u017cadnych \u201epraw naturalnych\u201d w sensie uprawnie\u0144 czy roszcze\u0144 podmiotowych, nie wskazywa\u0142 mu jako celu \u017cycia \u201ed\u0105\u017cenia do szcz\u0119\u015bcia\u201d w doczesnym wymiarze, nic te\u017c nie wiadomo, aby mia\u0142a dla Niego jakiekolwiek znaczenie zgodno\u015b\u0107 sumy owych \u201eideologicznych propozycji\u201d z interesem Stan\u00f3w Zjednoczonych. Ani w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym, ani w Tradycji Apostolskiej nie pojawia si\u0119 ani razu s\u0142owo \u201er\u00f3wno\u015b\u0107\u201d czy \u201edemokracja\u201d, za\u015b wolno\u015b\u0107 dzieci Bo\u017cych to wyzwolenie si\u0119 od grzechu. A\u017ceby zaakceptowa\u0107 teologiczno-polityczny wyw\u00f3d Paula Ryana, musieliby\u015bmy naprz\u00f3d uzna\u0107, \u017ce B\u00f3g udzieli\u0142 jakiego\u015b specjalnego objawienia protestanckiemu wigowi Johnowi Locke\u2019owi, kt\u00f3ry pierwszy rozprawia\u0142 o owych \u201eprawach naturalnych\u201d, a nast\u0119pnie zbuntowanym przeciwko Koronie Brytyjskiej masonom i deistom, takim jak autorzy Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci<\/em>, na czele z Franklinem i Jeffersonem. Ta absurdalna i wprost blu\u017aniercza supozycja nie dziwi a\u017c tak bardzo, gdy powtarzaj\u0105 j\u0105 zb\u0142\u0105kani odszczepie\u0144cy, ale jak godzi j\u0105 z wierno\u015bci\u0105 nauce Ko\u015bcio\u0142a katolik Ryan?<\/p>\r\n

Nie b\u0119dziemy ju\u017c rozwodzi\u0107 si\u0119 nad szczeg\u00f3\u0142ami roztaczanej przez republika\u0144skiego kandydata na wiceprezydenta wizji misji Ameryki jako \u201edobroczynnego globalnego hegemona\u201d, bo jest to pie\u015b\u0144 a\u017c nadto dobrze znana, do\u015bwiadczana tak\u017ce w praktyce przez te narody, kt\u00f3re maj\u0105 w\u0105tpliw\u0105 przyjemno\u015b\u0107 bycia adresatami ameryka\u0144skiej \u201epropozycji ideologicznej\u201d jako \u201epropozycji nie do odrzucenia\u201d. Wystarczy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ryan jest kolejnym ameryka\u0144skim politykiem, kt\u00f3ry g\u0142osi, \u017ce brak demokratycznego ustroju poci\u0105ga za sob\u0105 automatycznie utrat\u0119 moralnej legitymizacji odno\u015bnego pa\u0144stwa; jest to oczywi\u015bcie demoliberalna wersja doktryny Bre\u017cniewa, od dawna ju\u017c znana pod nazw\u0105 \u201edoktryny Albright\u201d. Niby to outsider z prowincji wpisuje si\u0119 zatem idealnie w ideologiczno-polityczn\u0105 narracj\u0119 \u201eneokonserwatyst\u00f3w\u201d, b\u0119d\u0105c wyznaczonym, jak si\u0119 zdaje, do odgrywania roli \u201ealibi-katolika\u201d, jako chodz\u0105cy przyk\u0142ad, \u017ce nie wszystkich neocons<\/em> \u0142\u0105czy \u201eo\u015b obrzezania\u201d (zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce z Izraelem \u0142\u0105czy Ameryk\u0119 powinowactwo \u201eaksjologiczne\u201d, czyli demokracja oczywi\u015bcie).<\/p>\r\n

Zbieraj\u0105c powy\u017csze uwagi w ca\u0142o\u015b\u0107 nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce katolik Ryan – b\u0119d\u0105cy zreszt\u0105 pod tym wzgl\u0119dem statystycznym wr\u0119cz przyk\u0142adem katolika (p\u00f3\u0142nocno)ameryka\u0144skiego – powiela staro\u017cytno-poga\u0144ski b\u0142\u0105d rozdzielno\u015bci trzech teologii, kt\u00f3ry druzgoc\u0105cej krytyce podda\u0142 \u015bw. Augustyn w „Pa\u0144stwie Bo\u017cym”, analizuj\u0105c reprezentatywne dla umys\u0142owo\u015bci grecko-rzymskiej p\u00f3\u017anego antyku pogl\u0105dy Warrona. Nie ma wi\u0119c powodu w\u0105tpi\u0107 w to, \u017ce Ryan jest szczerym katolikiem w zakresie tego, co Panajtios z Rodos i Warron z Reate nazywali theologia mystica<\/em>, a wi\u0119c wiar\u0105 i moralno\u015bci\u0105 pobo\u017cnego ludu, jak r\u00f3wnie\u017c w obszarze theologia physica<\/em> (a po \u0142acinie – naturalis<\/em>), czyli filozoficznych docieka\u0144 na temat bosko\u015bci, co w chrze\u015bcija\u0144stwie odpowiada teologii dogmatycznej. Jednakowo\u017c na gruncie tego, co poganie wyodr\u0119bniali jako trzeci rodzaj teologii, czyli theologia politica<\/em>, a po \u0142acinie theologia civilis<\/em>, Ryan wyznaje – i to z gorliwo\u015bci\u0105 zeloty – puryta\u0144sk\u0105 w rodowodzie oraz cz\u0119\u015bciowo zsekularyzowan\u0105 (acz zachowuj\u0105c\u0105 pod\u0142o\u017ce tzw. uog\u00f3lnionego chrze\u015bcija\u0144stwa, bez konfesyjnej precyzacji) ameryka\u0144sk\u0105 civil religion<\/em>, kt\u00f3rej podstawowymi \u201eartyku\u0142ami wiary\u201d s\u0105: egalitaryzm, liberalna koncepcja podmiotowych \u201epraw naturalnych\u201d jako \u201epraw cz\u0142owieka\u201d oraz demokratyczno-imperialny misjonizm. Jest to zatem teologia polityczna diametralnie sprzeczna z uroczystym i nieomylnym nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, i dawno ju\u017c wprost pot\u0119piona przez papie\u017ca Leona XIII jako herezja amerykanizmu.<\/p>\r\n

Kandydat Ryan jest tedy, by tak rzec, katolikiem w dw\u00f3ch trzecich, niepomnym tego, co papie\u017c Benedykt XVI wyk\u0142ada\u0142 jeszcze jako kardyna\u0142 Ratzinger (w s\u0142ynnym odczycie z 2000 roku o Prawdziwo\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwa<\/em>), \u017ce kwintesencj\u0105 sprzeciwu chrze\u015bcijan wobec poga\u0144skiej postawy religijnej by\u0142a w\u0142a\u015bnie odmowa uznawania rozdzielno\u015bci teologii obywatelskiej od wiary ludu i filozofii, oraz przeciwstawienie temu zasady, i\u017c jedna jest tylko religio vera<\/em> i \u017ce musi ona obowi\u0105zywa\u0107 we wszystkich sferach: pobo\u017cno\u015bci osobistej, metafizycznej i politycznej.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pojawienie si\u0119 u boku mormona (pono\u0107 nawet pe\u0142ni\u0105cego jaki\u015b czas funkcj\u0119 \u201ebiskupa\u201d w swojej sekcie) Mitta Romneya, katolika Paula Ryana, jako kandydata republikan\u00f3w na wiceprezydenta USA, wywo\u0142a\u0142o spore – i na og\u00f3\u0142 \u017cyczliwe – zainteresowanie jego osob\u0105 na, og\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c, \u201eprawicy\u201d. Pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy wr\u0119cz entuzjastyczne, \u017ce oto na ameryka\u0144skiej scenie politycznej pojawi\u0142 si\u0119 w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[7],"tags":[35,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61156"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61156\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}