{"id":61064,"date":"2012-09-19T21:34:44","date_gmt":"2012-09-20T02:34:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=61064"},"modified":"2012-09-19T21:34:44","modified_gmt":"2012-09-20T02:34:44","slug":"legendarny-kresowianin-nie-zyje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=61064","title":{"rendered":"Legendarny Kresowianin nie \u017cyje"},"content":{"rendered":"

W\u00a0poniedzia\u0142ek, 17 wrze\u015bnia 2012 r. tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105, legendarny obro\u0144ca polsko\u015bci na Kresach \u015bp. Eugeniusz Cydzik odszed\u0142 na wieczn\u0105 wart\u0119 w\u00a0wieku 90 lat. \u015amier\u0107 w\u00a0rocznic\u0119 najazdu Zwi\u0105zku Sowieckiego na Polsk\u0119 ma wymiar symboliczny w\u00a0odniesieniu do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jako harcerz po uko\u0144czonym przysposobieniu wojskowym w\u0142a\u015bnie 17 wrze\u015bnia 1939 r. broni\u0142 Grodna przed sowieckimi czo\u0142gami.\u00a0<\/strong>

\"Legendarny<\/a>\u201eOczekiwali\u015bmy, \u017ce Niemcy raczej zbli\u017c\u0105 si\u0119 od strony Prus Wschodnich i\u00a0od tej strony by\u0142a przygotowywana obrona. Gdy 17 wrze\u015bnia dowiedzieli\u015bmy si\u0119 o\u00a0inwazji sowieckiej na Polsk\u0119, zacz\u0119li\u015bmy przygotowywa\u0107 si\u0119 do obrony Grodna od strony Wschodu. Byli\u015bmy przygotowani, \u017ce Sowieci wejd\u0105 do Grodna od strony wschodniej. Czo\u0142gi sowieckie przesz\u0142y jednak przez Niemen w\u00a0miejscowo\u015bci Mosty i\u00a0przez Baranowicze, Wo\u0142kowysk wesz\u0142y do Grodna od strony zachodniej. My bronili\u015bmy przeprawy przez Niemen. Ja by\u0142em mi\u0119dzy mostami kolejowym i\u00a0drogowym. Najpierw przez Niemen przeszed\u0142 czo\u0142g, kt\u00f3ry zosta\u0142 rozbity przez dzia\u0142ko przeciwlotnicze, strzelaj\u0105ce na wprost. Potem jeszcze rozbili\u015bmy samoch\u00f3d z\u00a0radiostacj\u0105. Bolszewicy przeprawiali si\u0119 przez Niemen na \u0142\u00f3dkach, tratwach i\u00a0mimo naszej obrony opanowali centrum miasta. Po zaj\u0119ciu Grodna przez Sowiet\u00f3w starsi koledzy poszli na Litw\u0119, a\u00a0ja, maj\u0105c tylko sztucer my\u015bliwski i\u00a020 naboi, wr\u00f3ci\u0142em na wie\u015b do ojca, kt\u00f3ry mia\u0142 gospodarstwo rolne 36 km od Grodna w\u00a0stron\u0119 Wo\u0142kowyska. Nas bolszewicy na razie nie ruszali, ale terror by\u0142 okrutny. Szczeg\u00f3lnie dawali si\u0119 we znaki komuni\u015bci bia\u0142oruscy, kt\u00f3rzy mordowali Polak\u00f3w na stanowiskach pa\u0144stwowych oraz zamo\u017cniejszych ziemian\u201d <\/em>– opowiada\u0142 Cydzik o\u00a0obronie Grodna.

W\u00a0drodze<\/strong>

M\u0142ody Eugeniusz przedar\u0142 si\u0119 zim\u0105 1940 r. do Warszawy, a\u00a0po inwazji niemieckiej na Zwi\u0105zek Sowiecki wr\u00f3ci\u0142 do Grodna ju\u017c jako cz\u0142onek Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. W\u00a0tamtych okolicach, jak opowiada\u0142, sta\u0142o w\u00a0polach wiele czo\u0142g\u00f3w sowieckich z\u00a0kompletnym uzbrojeniem, ale bez za\u0142\u00f3g, kt\u00f3re uciek\u0142y. Tam uzbrajali si\u0119 polscy partyzanci. Pan Cydzik sam wymontowa\u0142 z\u00a0czo\u0142gu i\u00a0zamelinowa\u0142 karabin maszynowy oraz wzi\u0105\u0142 zapas granat\u00f3w i\u00a0amunicji. 2 lutego 1942 r. z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119 ju\u017c jako \u017co\u0142nierz Armii Krajowej. Za wiedz\u0105 AK dosta\u0142 prac\u0119 jako str\u00f3\u017c w\u00a0gminnym urz\u0119dzie, gdzie pracowa\u0142 przez p\u00f3\u0142 roku. Dzi\u0119ki kontaktom z\u00a0zatrudnionymi tam Polakami dostarczy\u0142 dla Armii Krajowej dziesi\u0105tki niemieckich paszport\u00f3w z\u00a0piecz\u0105tkami. Po sze\u015bciu miesi\u0105cach dow\u00f3dztwo wys\u0142a\u0142o go do Grodna na szkolenie dywersyjne do tajnej podchor\u0105\u017c\u00f3wki.

Aresztowany przez NKWD<\/strong>

– Dzia\u0142a\u0142em mi\u0119dzy Grodnem a\u00a0Bia\u0142ymstokiem. Moim dow\u00f3dc\u0105 bezpo\u015brednim by\u0142 Zbigniew Jarosz, ps. \u201eCzarny\u201d. On prawdopodobnie poleg\u0142 w\u00a0Powstaniu Warszawskim. Front zasta\u0142 nas nad Biebrz\u0105, w\u00a0okolicy Suchowoli. 2 sierpnia szli\u015bmy na pomoc Powstaniu Warszawskiemu. W\u00a0Korycinie wpadli\u015bmy w\u00a0r\u0119ce kontrozwiedki sowieckiej, kt\u00f3ra nas rozbroi\u0142a. M\u00f3wili\u015bmy, \u017ce idziemy do Ludowego Wojska Polskiego do Bia\u0142egostoku. Bro\u0144 zabrali, kazali i\u015b\u0107 do Bia\u0142egostoku i\u00a0powiedzieli, \u017ce tam nam dadz\u0105 bro\u0144. No to my, zamiast do Bia\u0142egostoku, poszli\u015bmy w\u00a0stron\u0119 Janowa\u00a0<\/em>– opowiada\u0142.

Razem z\u00a0dwoma kolegami partyzantami ukrywa\u0142 si\u0119 w\u00a0gospodarstwach rolnych. Jednocze\u015bnie organizowa\u0142 w\u015br\u00f3d okolicznych Polak\u00f3w samoobron\u0119. W\u00a0lipcu 1945 r., podczas przekraczania granicy zosta\u0142 aresztowany przez NKWD w\u00a0miejscowo\u015bci Misiewicze pod Grodnem. Gdy w\u00a0wyniku \u015bledztwa wyda\u0142o si\u0119, \u017ce to on organizowa\u0142 polsk\u0105 samoobron\u0119, zosta\u0142 oskar\u017cony o\u00a0walk\u0119 z\u00a0sowieck\u0105 partyzantk\u0105, a\u00a0wobec braku dowod\u00f3w zarzucono mu \u201eprzynale\u017cno\u015b\u0107 do polskiej organizacji antysowieckiej\u201d i\u00a0skazano na 15 lat katorgi. Zes\u0142ano go do Workuty.\u00a0 Tam pracowa\u0142 w\u00a0kopalni jako elektryk. Tam te\u017c spotka\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 Czes\u0142aw\u0119, kt\u00f3ra za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w\u00a0oddziale le\u015bnym Armii Krajowej (14. Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Jaz\u0142owieckich kapitana \u201eDra\u017cy\u201d) zosta\u0142a skazana na 20 lat katorgi.

Lwowskie \u015bcie\u017cki<\/strong>

– W\u00a0listopadzie 1956 r. rodzice wzi\u0119li \u015blub, rok p\u00f3\u017aniej przyjechali do Lwowa. We Lwowie pomagali w\u00a0szko\u0142ach polskich – przy organizacji przedstawie\u0144, imprez narodowych i\u00a0religijnych, opiekowali si\u0119 te\u017c cmentarzami i\u00a0grobami \u017co\u0142nierskimi rozsianymi po lasach i\u00a0polach, a\u00a0kiedy mo\u017cna by\u0142o w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 oficjalnie w\u00a0odbudow\u0119 Cmentarza Obro\u0144c\u00f3w Lwowa, bezzw\u0142ocznie to uczynili, i\u00a0tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce tymi pracami kierowali –<\/em> opowiada c\u00f3rka Cydzik\u00f3w Krystyna Adamska, kt\u00f3ra odziedziczy\u0142a po rodzicach g\u0142\u0119boki patriotyzm. Pracowa\u0142a m.in. z\u00a0polsk\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105 jako wiceprzewodnicz\u0105ca Harcerstwa Polskiego na Ukrainie.

– O\u00a0widzi pan, tam wisi ten krzy\u017cyk, kt\u00f3ry moja mama kupi\u0142a w\u00a01927 r. w\u00a0Wilnie podczas koronacji Matki Boskiej Ostrobramskiej. I\u00a0na ten krzy\u017cyk ja sk\u0142ada\u0142em przysi\u0119g\u0119 na wierno\u015b\u0107 Polsce jako \u017co\u0142nierz Armii Krajowej. Przy tym krzy\u017cu zmar\u0142 m\u00f3j ojciec i\u00a0moja matka. By\u0142 ten krzy\u017cyk przy \u015bmierci mojej \u017cony i\u00a0b\u0119dzie oczywi\u015bcie przy mojej \u015bmierci <\/em>– powiedzia\u0142 wiosn\u0105 tego roku Eugeniusz Cydzik, kt\u00f3ry ju\u017c w\u00f3wczas zmaga\u0142 si\u0119 ze \u015bmierteln\u0105 chorob\u0105. Nie opuszcza\u0142 go humor. Mia\u0142 poczucie dobrze spe\u0142nionego \u017co\u0142nierskiego i\u00a0patriotycznego obowi\u0105zku. Do ko\u0144ca zachowa\u0142 doskona\u0142\u0105 pami\u0119\u0107. Potrafi\u0142 d\u0142ugo opowiada\u0107 o\u00a0znanych sobie mogi\u0142ach \u017co\u0142nierskich rozsianych poza cmentarzami, w\u00a0sprawie kt\u00f3rych wielokrotnie interweniowa\u0142, czasem – niestety – bezskutecznie w\u00a0Radzie Ochrony Pami\u0119ci Walk i\u00a0M\u0119cze\u0144stwa w\u00a0Warszawie. Snu\u0142 plany. Obiecywa\u0142 sobie, \u017ce jak wydobrzeje, to sam si\u0119 nimi zaopiekuje.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0

Za wybitne zas\u0142ugi jako prezes Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie zosta\u0142 przez prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej \u015bp. prof. Janusza Kurtyk\u0119 uhonorowany tytu\u0142em Kustosza Pami\u0119ci Narodowej. Jako by\u0142y \u017co\u0142nierz Armii Krajowej zosta\u0142 awansowany do stopnia kapitana.<\/p>\r\n

Autor: Piotr Ferenc-Chudy, | \u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Polska Codziennie | (foto. arch.)<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W\u00a0poniedzia\u0142ek, 17 wrze\u015bnia 2012 r. tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105, legendarny obro\u0144ca polsko\u015bci na Kresach \u015bp. Eugeniusz Cydzik odszed\u0142 na wieczn\u0105 wart\u0119 w\u00a0wieku 90 lat. \u015amier\u0107 w\u00a0rocznic\u0119 najazdu Zwi\u0105zku Sowieckiego na Polsk\u0119 ma wymiar symboliczny w\u00a0odniesieniu do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jako harcerz po uko\u0144czonym przysposobieniu wojskowym w\u0142a\u015bnie 17 wrze\u015bnia 1939 r. broni\u0142 Grodna przed sowieckimi czo\u0142gami.\u00a0 \u201eOczekiwali\u015bmy, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[66,184,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61064"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61064"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61064\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}