{"id":60956,"date":"2012-09-17T13:14:11","date_gmt":"2012-09-17T18:14:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60956"},"modified":"2012-09-17T13:15:20","modified_gmt":"2012-09-17T18:15:20","slug":"%e2%80%9emusimy-polske-zmoc-i-usunac%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60956","title":{"rendered":"\u201eMusimy Polsk\u0119 zm\u00f3c i usun\u0105\u0107”"},"content":{"rendered":"

17 wrze\u015bnia 1939 roku milion sowieckich \u017co\u0142nierzy dokona\u0142o agresji na Rzeczpospolit\u0105, walcz\u0105c\u0105 ju\u017c od pocz\u0105tku miesi\u0105ca z Niemcami. Tym samym losy niepodleg\u0142ej Polski zosta\u0142y przes\u0105dzone. Bolszewicka napa\u015b\u0107 by\u0142a konsekwencj\u0105 paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow, podpisanego na Kremlu niespe\u0142na miesi\u0105c wcze\u015bniej.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Wrzesie\u0144 1939 r. Spotkanie niemieckich i sowieckich \u017co\u0142nierzy w Samborze. Fot. Forum<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

W tajnym protokole – do\u0142\u0105czonym do paktu – Niemcy i Moskwa dzieli\u0142y si\u0119 po po\u0142owie terytorium Polski. Pocz\u0105tkowo mi\u0119dzy agresorami istnia\u0142y r\u00f3\u017cnice zda\u0144 co do dalszych los\u00f3w podbitej Rzeczypospolitej. Niemcy byli sk\u0142onni do utworzenia niewielkiego, marionetkowego i kad\u0142ubowego pa\u0144stwa, Sowieci chcieli ca\u0142kowitej likwidacji II Rzeczypospolitej i wcielenia jej ziem do obu zaborc\u00f3w. I tak te\u017c post\u0105pili.<\/p>\r\n

Podpisanie na Kremlu przez ministra spraw zagranicznych Niemiec Joachima von Ribbentropa i komisarza spraw zagranicznych ZSRS Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa niemiecko-sowieckiego paktu o nieagresji z dodatkowym tajnym protoko\u0142em zako\u0144czy\u0142 uroczysty bankiet. J\u00f3zef Stalin wzni\u00f3s\u0142 na nim toast: Wiem jak bardzo nar\u00f3d niemiecki kocha swego F\u00fchrera; dlatego pragn\u0105\u0142bym wypi\u0107 za jego zdrowie<\/em>. Tu\u017c przed odlotem do Berlina Ribbentrop doda\u0142: Niemcom i Rosji powodzi\u0142o si\u0119 dawniej zawsze \u017ale, gdy \u017cy\u0142y ze sob\u0105 w nieprzyja\u017ani, a dobrze, gdy \u0142\u0105czy\u0142a ich przyja\u017a\u0144. Wczorajszy dzie\u0144 by\u0142 epokowy dla obu narod\u00f3w. F\u00fchrer i Stalin opowiedzieli si\u0119 za przyja\u017ani\u0105<\/em>.<\/p>\r\n

Dla Polak\u00f3w mia\u0142a ona katastrofalne skutki. Symboliczn\u0105 ich ilustracj\u0105 mo\u017ce by\u0107 los Brze\u015bcia. Miasto ostrzeliwa\u0142a zar\u00f3wno artyleria niemiecka i sowiecka. Po zdobyciu przez \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu zosta\u0142o odst\u0105pione Sowietom. To w Brze\u015bciu 22 wrze\u015bnia 1939 roku odby\u0142a si\u0119 wsp\u00f3lna defilada. \u00d3wczesn\u0105 pras\u0119 obieg\u0142y zdj\u0119cia u\u015bmiechni\u0119tych i serdecznie si\u0119 witaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy obu armii. Kilka dni p\u00f3\u017aniej, 28 wrze\u015bnia w Moskwie, Ribbentrop i Mo\u0142otow podpisali kolejny dokument. Jego cz\u0119\u015bci\u0105 by\u0142 \u201eDodatkowy tajny protok\u00f3\u0142 poprawiaj\u0105cy tajny protok\u00f3\u0142 z dnia 23 sierpnia 1939 roku\u201d. Wytyczono now\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy obu agresorami i zgodnie wyra\u017cono, i\u017c obie strony nie b\u0119d\u0105 tolerowa\u0142y na swych terytoriach jakiejkolwiek agitacji polskiej, kt\u00f3ra by dotyczy\u0142a terytori\u00f3w drugiej strony. B\u0119d\u0105 one t\u0142umi\u0107 na swych terytoriach wszelkie zacz\u0105tki takiej agitacji oraz informowa\u0107 si\u0119 wzajemnie o zastosowaniu w tym celu odpowiednich \u015brodk\u00f3w<\/em>. By\u0142a to zapowied\u017a p\u00f3\u017aniejszej wsp\u00f3\u0142pracy NKWD i gestapo, a ich skutkiem akcja AB, Palmiry, Katy\u0144, wysiedlenia, zsy\u0142ki – fizyczna likwidacja polskiej elity intelektualnej, duchowej i pa\u0144stwotw\u00f3rczej.<\/p>\r\n

\u201eNowy rozbi\u00f3r Polski jest celem obu rz\u0105d\u00f3w\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Podpisanie paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow otwiera\u0142o nowe mo\u017cliwo\u015bci wymiany gospodarczej, wojskowej mi\u0119dzy obu pa\u0144stwami, przerwanej na sze\u015b\u0107 lat po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy. Wpisywa\u0142o si\u0119 jednak w o wiele d\u0142u\u017csz\u0105 tradycj\u0119 \u201eprzyja\u017ani\u201d na ruinach Polski, si\u0119gaj\u0105c\u0105 poprzednich stuleci, cho\u0107by wieku XVIII.<\/p>\r\n

Konsekwencje zbli\u017cenia niemiecko-rosyjskiego – bez wzgl\u0119du na to, jak\u0105 form\u0119 przybiera\u0142y rz\u0105dy w tych krajach – by\u0142y dla Rzeczypospolitej zawsze z\u0142owrogie i tragiczne. Tak sta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej, kiedy istnienie niepodleg\u0142ej Polski stanowi\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0119 w realizacji za\u0142o\u017ce\u0144 polityki zagranicznej Niemiec i Rosji Sowieckiej. Wyrazi\u0142 to wprost Gustaw Hilger, pierwszy powojenny przedstawiciel Niemiec w Sowietach i p\u00f3\u017aniejszy, wieloletni\u00a0 – do 1941 roku – radca ambasady Rzeszy w Moskwie. \u00a0\u201eWsp\u00f3lne, wrogie uczucia w stosunku do Polski stanowi\u0105 najmocniejsz\u0105 wi\u0119\u017a mi\u0119dzy Berlinem a Moskw\u0105, a nowy rozbi\u00f3r Polski jest celem obu rz\u0105d\u00f3w\u2026\u201d.\u00a0<\/p>\r\n

Od pocz\u0105tku lat dwudziestych XX wieku, a\u017c do obj\u0119cia w\u0142adzy przez Hitlera w 1933 roku oba pa\u0144stwa – mimo r\u00f3\u017cnych korekt polityki zagranicznej, zmieniaj\u0105cych si\u0119 rz\u0105d\u00f3w, ministr\u00f3w – prowadzi\u0142y tajn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 wojskow\u0105. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie niemieckiej Reichswery z Armi\u0105 Czerwon\u0105 dawa\u0142o Niemcom mo\u017cliwo\u015b\u0107 obej\u015bcia zakaz\u00f3w, jakie wynika\u0142y z Traktatu Wersalskiego, a dla bolszewik\u00f3w okaza\u0142y si\u0119 szans\u0105 wyj\u015bcia z mi\u0119dzynarodowej izolacji.<\/p>\r\n

Pierwsze kontakty mia\u0142y miejsce ju\u017c w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Niemc\u00f3w \u017cyczy\u0142a Polsce kl\u0119ski, robotnicy strajkowali, aby nie dopu\u015bci\u0107 do Polski transport\u00f3w broni, a rz\u0105d niemiecki og\u0142osi\u0142 zakaz przewozu przez swoje terytorium wszelkiego zaopatrzenia wojennego. <\/strong>Natomiast moskiewska \u201ePrawda\u201d zapowiedzia\u0142a, \u017ce Niemcy otrzymaj\u0105 z powrotem wszystko, co musieli odda\u0107 Polsce po 1918 roku. W Prusach Wschodnich, kiedy otarli\u015bmy si\u0119 o nie, p\u0142yn\u0119\u0142y do nas setki i tysi\u0105ce ochotnik\u00f3w, spartakus\u00f3w i robotnik\u00f3w bezpartyjnych, pod sztandary czerwonej armii, tworz\u0105cej w niej niemieck\u0105 brygad\u0119 strzelc\u00f3w… Tak wi\u0119c Niemcy kipia\u0142y i dla ostatecznego wybuchu czeka\u0142y tylko, aby dotkn\u0105\u0142 ich zbrojny potok rewolu\u00adcji<\/em> – pisa\u0142 Michai\u0142 Tuchaczewski, kt\u00f3ry wzywa\u0142: Id\u017acie i we krwi zmia\u017cd\u017conej armii polskiej utopcie zbrodnicze rz\u0105dy Polak\u00f3w. Na Wilno, Mi\u0144sk, Warszaw\u0119, marsz!<\/em>\u2026
<\/strong><\/p>\r\n

Ju\u017c wtedy Berlin tworzy\u0142 tajn\u0105 sekcj\u0119 do spraw Rosji – Sondergruppe \u201eR\u201d (Russland) i prowadzi\u0142 z Moskw\u0105 rozmowy na temat budowy na sowieckim terytorium fabryk nale\u017c\u0105cych do trzech niemieckich firm zbrojeniowych: Kruppa – karabin\u00f3w i amunicji, Albatross Werk – samolot\u00f3w oraz Blohm i Voss – okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Pomys\u0142 ten zaaprobowa\u0142 sam Lenin.<\/p>\r\n

W 1921 roku Sowieci przeznaczyli na bazy s\u0142u\u017c\u0105ce niemiecko-sowieckiej kooperacji stocznie i zak\u0142ady zbrojeniowe Piotrogrodu, by\u0142y one jednak tak zniszczone, a robotnicy tak wyg\u0142odzeni, \u017ce Niemcy nie podj\u0119li si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy. Do Moskwy przybyli wys\u0142annicy fabryk Junkersa, omawiaj\u0105c kwestie za\u0142o\u017cenia fabryki samolot\u00f3w pod Moskw\u0105, a kilka tygodni p\u00f3\u017aniej koncesj\u0119 na budow\u0119 eksperymentalnej fabryki ci\u0119\u017ckich traktor\u00f3w ko\u0142o Rostowa otrzyma\u0142 Krupp.
<\/strong><\/p>\r\n

P\u0119kni\u0119ta skrzynia w szczeci\u0144skim porcie<\/strong><\/p>\r\n

Po podpisaniu uk\u0142adu w Rapallo w kwietniu 1922 roku i nawi\u0105zaniu niemiecko-sowieckich stosunk\u00f3w obie strony oficjalnie zaprzeczy\u0142y, i\u017c dokumentowi towarzyszy\u0142y tajne klauzule wojskowe. Ca\u0142y czas toczono negocjacje na temat podpisaniu uk\u0142adu, dotycz\u0105cego wsp\u00f3\u0142pracy wojskowej i realizowano wcze\u015bniej podj\u0119te projekty. W 1923 rz\u0105d sowiecki podpisa\u0142 umow\u0119 z Junkersem. Fabryka mia\u0142a rocznie produkowa\u0107 300 samolot\u00f3w, z tego 20 proc. na potrzeby sowieckie. Wy\u017cszy personel techniczny stanowili Niemcy, a strona sowiecka dostarcza\u0142a surowce i robotnik\u00f3w. <\/strong>Produkcj\u0119 uruchomi\u0142 tak\u017ce Krupp. <\/em>Ko\u0142o Samary zainstalowa\u0142a si\u0119 sowiecko-niemiecka sp\u00f3\u0142ka do produkcji gaz\u00f3w bojowych \u201eBersol\u201d, niepowodzenia techniczne spowodowa\u0142y, co prawda zaniechanie ostatniego przedsi\u0119wzi\u0119\u00adcia. Powr\u00f3cono do niego kilka lat p\u00f3\u017aniej w bazie o kryptonimie \u201eTomka\u201d pod Saratowem.<\/p>\r\n

Pod koniec dekady planowano wsp\u00f3ln\u0105 produkcj\u0119 czo\u0142g\u00f3w T-24 w Charkowskich Zak\u0142adach Budowy Lokomotyw. Z kolei Niemcy przekazali Sowietom plany kilku okr\u0119t\u00f3w podwodnych. Deklarowali tak\u017ce wys\u0142anie ekspert\u00f3w technicznych, pomogli w zakupie materia\u0142\u00f3w. Nie zrealizowano pomys\u0142u bazy szkoleniowej dla za\u0142\u00f3g niemieckich U-bot\u00f3w nad Morzem Czarnym.<\/p>\r\n

W tle tych kontakt\u00f3w zawsze pojawia\u0142a si\u0119 kwestia Polski i wzajemnej pomocy na wypadek wojny. Moskwa oferowa\u0142a, i\u017c je\u017celi dosz\u0142oby do konfliktu niemiecko-polskiego, to jej flota zablokowa\u0142aby Zatok\u0119 Gda\u0144sk\u0105, natomiast je\u017celiby w\u0142\u0105czy\u0142aby si\u0119 Francja, to sowiecka Flota Czarnomorska przenios\u0142aby swe dzia\u0142ania na Morze \u015ar\u00f3dziemne.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3lna produkcja zbrojeniowa napotyka\u0142a jednak na trudno\u015bci, m.in. kwestie ekonomiczne. Ponadto w grudniu 1926 roku brytyjski \u201eManchester Guardian\u201d opublikowa\u0142 sensacyjne informacje ods\u0142aniaj\u0105ce tajne powi\u0105zania Reichswery i armii czerwonej. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y m.in. kontrakty Junkersa z Moskw\u0105, budowa fabryki gaz\u00f3w bojowych, wymiana oficer\u00f3w. W artykule \u201eSowieckie granaty dla niemieckich dzia\u0142\u201d opisa\u0142 tak\u017ce wypadek w porcie w Szczecinie, gdzie zawin\u0119\u0142y z \u00f3wczesnego Leningradu statki: \u201eKolberg\u201d, \u201eGotthenburg\u201d, \u201eArtushoff\u201d. Podczas roz\u0142adowywania rozbi\u0142a si\u0119 jedna ze skrzy\u0144, z kt\u00f3rej wysypa\u0142y si\u0119 granaty z truj\u0105cymi gazami. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142o ich w ca\u0142ym transporcie 300 tysi\u0119cy. Robotnikom zap\u0142acono, aby zachowali spraw\u0119 w tajemnicy, ale oni zawiadomili central\u0119 SPD w Berlinie, sprawa trafi\u0142a do parlamentu, wybuch\u0142 mi\u0119dzynarodowy skandal, tym wi\u0119kszy, \u017ce Niemcy w tym czasie – po Locarno – realizowali polityk\u0119 poprawnych stosunk\u00f3w z Zachodem.
<\/strong><\/p>\r\n

Sowieci przebrani za \u201eBu\u0142gar\u00f3w\u201d <\/strong><\/p>\r\n

Nie przerwa\u0142o to jednak wojskowej wsp\u00f3\u0142pracy, tylko zosta\u0142a ona bardziej utajniona. Dbano staranniej o kamufla\u017c. W \u0107wiczeniach na terenie Zwi\u0105zku Sowieckiego oficerowie Reichswery wyst\u0119powali bez mundur\u00f3w, jako \u201eniemieccy dzia\u0142acze komunistyczni\u201d, natomiast Sowieci przyje\u017cd\u017cali do Niemiec, jako – \u201eBu\u0142garzy\u201d. Ca\u0142y czas odbywa\u0142a si\u0119 wzajemna wymiana personelu naukowego i oficer\u00f3w, ich grupy by\u0142y coraz liczniejsze. Wsp\u00f3lnie pracowano m.in. nad konstrukcjami dzia\u0142 przeciwlotniczych, uzbrojenia samolot\u00f3w, technologiami gaz\u00f3w bojowych.<\/p>\r\n

Przez niemieckie kursy Sztabu Generalnego przesz\u0142o, co najmniej 120 wy\u017cszych oficer\u00f3w sowieckich. W 1931 roku jeden z nich zapomnia\u0142 w berli\u0144skiej taks\u00f3wce teczk\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 wojskowe materia\u0142y i notes ze swoimi notatkami. Sprawa sta\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna, ale wyt\u0142umaczono, i\u017c baga\u017c nale\u017ca\u0142 do kapitana Reichswery ucz\u0105cego si\u0119 j\u0119zyka rosyjskiego.<\/strong><\/p>\r\n

Przez kilka lat g\u0142\u00f3wny ci\u0119\u017car wsp\u00f3\u0142pracy zosta\u0142 przeniesiony z przemys\u0142owej produkcji wojskowej na kwestie szkoleniowe. Ich efektem by\u0142 dalszy rozw\u00f3j trzech do\u015bwiadczalno-szkoleniowych o\u015brodk\u00f3w Reichswery w Zwi\u0105zku Sowieckim: w Lipecku szko\u0142y lotniczej, pod Saratowem o\u015brodka do\u015bwiadcze\u0144 z gazami bojowymi, a w Kazaniu pojazd\u00f3w bojowych.<\/p>\r\n

Szko\u0142\u0119 w Lipecku – oko\u0142o 400 km od Moskwy – zacz\u0119to organizowa\u0107 na starym sowieckim lotnisku, kt\u00f3re Niemcy przekszta\u0142cili w nowoczesny kompleks z hangarami, warsztatami, zak\u0142adami, hamowni\u0105 silnik\u00f3w. Zbudowano bocznice kolejowe, szpital wyposa\u017cony w najnowocze\u015bniejsze urz\u0105dzenia, centrum \u0142\u0105czno\u015bci. Szkol\u0105cy si\u0119 niemieccy lotnicy mieszkali w pobliskiej kolonii, stanowi\u0105c personel rzekomo sowieckiej 4 Eskadry Lotniczej.\u00a0 Zarz\u0105dzenie i eksploatacja obiektu by\u0142y wy\u0142\u0105cznie niemieckie. Ca\u0142y teren by\u0142 dok\u0142adnie zamkni\u0119ty i strze\u017cony przez sowieck\u0105 milicj\u0119. W okresie letnim przebywa\u0142o w Lipecku oko\u0142o 200 Niemc\u00f3w: 60 os\u00f3b kadry, 70-100 os\u00f3b personelu technicznego i 50 os\u00f3b z kolejnego szkol\u0105cego si\u0119 rocznika. G\u0142\u00f3wnymi zadaniami plac\u00f3wki by\u0142o odpowiednie przygotowanie pilot\u00f3w, wy\u00adk\u0142adowc\u00f3w lotnictwa my\u015bliwskiego i personelu technicznego dla Luftwaffe oraz taktyczno-techniczne pr\u00f3by samolot\u00f3w bojowych. Wsp\u00f3\u0142\u00adpraca z Rosjanami polega\u0142a na udziale niemieckich samolot\u00f3w w sowieckich manewrach, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z sowieck\u0105 artyleri\u0105. Lipeck by\u0142 najlepiej zorganizowanym tego rodzaju niemieckim obiektem w Sowietach. Wielu wyszkolonych tam pilot\u00f3w walczy\u0142o nast\u0119pnie przeciwko Polsce po wybuchu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\r\n

Szko\u0142a czo\u0142g\u00f3w w Kazaniu zosta\u0142a zorganizowana na podobnej zasadzie. Jednak pocz\u0105tkowo mia\u0142a du\u017ce trudno\u015bci ze sprz\u0119tem, w ko\u0144cu czo\u0142gi zosta\u0142y kupione prawdopodobnie w Wielkiej Brytanii. Jeszcze w 1933 roku \u0107wiczy\u0142 tam p\u0142k Heinz Guderian i jego pancerniacy.
<\/strong><\/p>\r\n

\u201eRozdepta\u0107\u201d Polak\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Tymczasem w 1930 roku bolszewicki genera\u0142 Hieronim Uborewicz wraz z delegacj\u0105 odwiedzi\u0142 Niemcy zapoznaj\u0105c si\u0119 ze sprz\u0119tem oferowanym dla armii czerwonej przez r\u00f3\u017cne firmy m.in. Carl <\/strong>Zeiss Jena, Ruhla, Rheinmetall – ten ostatni zast\u0105pi\u0142 koncern Kruppa, gdy nie uda\u0142o si\u0119 z nim wynegocjowa\u0107 kolejnego, korzystnego kontraktu. Rz\u0105d sowiecki podpisa\u0142, zatem uk\u0142ad z Rheinmetallem. Bolszewik\u00f3w ogarn\u0105\u0142 entuzjazm. Spity podczas przyj\u0119cia w Berlinie, Uborewicz krzycza\u0142, \u017ce teraz mo\u017cna ju\u017c zmieni\u0107 granice i \u201erozdepta\u0107\u201d Polak\u00f3w. Na to trzeba by\u0142o poczeka\u0107 jeszcze niemal dekad\u0119. On sam nie doczeka\u0142, rozstrzelany przez Stalina jako niemiecki szpieg w 1937 roku. Czas na wsp\u00f3lne \u201erozdeptanie\u201d i powr\u00f3t do starej przyja\u017ani przyszed\u0142 zn\u00f3w po pakcie Ribbentrop-Mo\u0142otow.<\/p>\r\n

Jej symbolicznym obrazem by\u0142 plakat, rozklejany w po\u0142owie lat dwudziestych XX wieku w bolszewickiej Rosji. Granic\u0119 rosyjsk\u0105 i niemieck\u0105 dzieli\u0142 wbity mi\u0119dzy nie klin – by\u0142a nim Polska. Po stronie niemieckiej sta\u0142 robotnik z maszynami rolniczymi, a po stronie rosyjskiej ch\u0142op chc\u0105cy nimi pracowa\u0107. Niemiec m\u00f3wi\u0142: \u201eMusimy Polsk\u0119 zm\u00f3c\u201d, a Rosjanin, za kt\u00f3rym sta\u0142 \u017co\u0142nierz: \u201eMusimy Polsk\u0119 usun\u0105\u0107\u201d. Ta wizja urzeczywistni\u0142a si\u0119 po 17 wrze\u015bnia 1939 roku.<\/p>\r\n

Dzisiaj mamy czas niemiecko-rosyjskiej przyja\u017ani, a rz\u0105dz\u0105cy posmole\u0144sk\u0105 Polsk\u0105 ju\u017c nie przeszkadzaj\u0105, nawet nie my\u015bl\u0105 o wbijaniu klin\u00f3w. Zn\u00f3w aktualne s\u0105 s\u0142owa Ribbentropa: \u201eNiemcom i Rosji powodzi\u0142o si\u0119 dawniej zawsze \u017ale, gdy \u017cy\u0142y ze sob\u0105 w nieprzyja\u017ani, a dobrze, gdy \u0142\u0105czy\u0142a ich przyja\u017a\u0144\u201d.<\/p>\r\n

Jaros\u0142aw Szarek<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"17 wrze\u015bnia 1939 roku milion sowieckich \u017co\u0142nierzy dokona\u0142o agresji na Rzeczpospolit\u0105, walcz\u0105c\u0105 ju\u017c od pocz\u0105tku miesi\u0105ca z Niemcami. Tym samym losy niepodleg\u0142ej Polski zosta\u0142y przes\u0105dzone. Bolszewicka napa\u015b\u0107 by\u0142a konsekwencj\u0105 paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow, podpisanego na Kremlu niespe\u0142na miesi\u0105c wcze\u015bniej. Wrzesie\u0144 1939 r. Spotkanie niemieckich i sowieckich \u017co\u0142nierzy w Samborze. Fot. Forum W tajnym protokole – do\u0142\u0105czonym do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,66,102,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60956"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60956\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}