{"id":60882,"date":"2012-09-14T21:20:31","date_gmt":"2012-09-15T01:20:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60882"},"modified":"2012-09-14T21:20:31","modified_gmt":"2012-09-15T02:20:31","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60882","title":{"rendered":"Pi\u0119\u0107 lat po Summorum Pontificum. \u0141atwo nie jest, ale to Bo\u017ce dzie\u0142o"},"content":{"rendered":"

Dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci portalu <\/strong>Nowy Ruch Liturgiczny<\/a><\/strong> zamieszczamy ciekawy artyku\u0142, b\u0119d\u0105cy podsumowaniem pi\u0119ciu lat funkcjonowania papieskiego motu proprio Summorum Pontificum. Tekst ten, wraz z innymi komentarzami, uka\u017ce si\u0119 w dziesi\u0105tym numerze magazynu <\/strong>Nova et Vetera<\/em><\/a><\/strong>, kt\u00f3rego wysy\u0142ka rusza pod koniec wrze\u015bnia.<\/strong><\/p>\r\n

Jak mo\u017cna podsumowa\u0107 pi\u0119\u0107 lat obowi\u0105zywania Summorum Pontificum<\/em> w Ko\u015bciele w Polsce? Jest to zadanie niezwykle trudne, gdy\u017c chyba \u017caden inny dokument obecnego papie\u017ca nie wywo\u0142a\u0142 tylu emocji zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d wiernych, jak i biskup\u00f3w. Jeszcze w 1998 roku Prymas Polski m\u00f3wi\u0142 publicznie o Mszy trydenckiej: \u201eJest to moda w\u015br\u00f3d ludzi wrogich Ko\u015bcio\u0142owi, kt\u00f3rzy jak zwykle chc\u0105 mu przeszkadza\u0107. St\u0105d podsumowanie takiej idei, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 modna w pewnych kr\u0119gach, ale kt\u00f3ra retorycznie nie przedstawia \u017cadnych warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich\u201d <\/em>(wywiad dla KAI z 24 grudnia 1998 r.). <\/em>Tymczasem wydana niedawno instrukcja Stolicy Apostolskiej stoi w ca\u0142kowitej sprzeczno\u015bci z tym stanowiskiem. Cele og\u0142oszenia motu proprio<\/em> Summorum Pontificum<\/em> przez papie\u017ca s\u0105 mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce (pogrubienia od autora):<\/p>\r\n

a) udost\u0119pnienie wszystkim wiernym Liturgii Rzymskiej w Usus\u00a0\u00a0 Antiquior, uwa\u017canej za cenny skarb, kt\u00f3ry nale\u017cy zachowa\u0107<\/strong>;<\/em><\/p>\r\n

b)\u00a0 zagwarantowanie i zapewnienie w spos\u00f3b rzeczywisty wszystkim, kt\u00f3rzy o to poprosz\u0105, mo\u017cliwo\u015bci pos\u0142ugiwania si\u0119: forma extraordinaria, w przekonaniu, \u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119 Liturgi\u0105 Rzymsk\u0105, obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w 1962 r., jest uprawnieniem przyznanym dla dobra wiernych i dlatego powinno by\u0107 interpretowane na korzy\u015b\u0107 wiernych<\/strong>, dla kt\u00f3rych jest ona g\u0142\u00f3wnie przeznaczona; <\/em>(z instrukcji Universae Ecclesiae).<\/p>\r\n

Chyba nie pope\u0142nimy b\u0142\u0119du, je\u015bli opini\u0119 kardyna\u0142a Glempa uznamy jako reprezentatywn\u0105 dla polskiego duchowie\u0144stwa w czasach sprzed og\u0142oszenia Summorum Pontificum<\/em>. Po ludzku rzecz ujmuj\u0105c, nie by\u0142o mo\u017cliwe, aby to motu proprio<\/em> zosta\u0142o przyj\u0119te z entuzjazmem, a nast\u0119pnie gorliwie implementowane. Emocji, przekona\u0144, pogl\u0105d\u00f3w, czy wr\u0119cz stereotyp\u00f3w i ideologii nie da si\u0119 zniwelowa\u0107 jednym dokumentem, nawet, je\u015bli jest to dokument papieski w organizacji tak hierarchicznej, jak\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\r\n

Bez przeprowadzenia szczeg\u00f3\u0142owych bada\u0144, nikt nie jest w stanie obiektywnie stwierdzi\u0107, co dzisiaj my\u015bl\u0105 o starym rycie polscy ksi\u0119\u017ca i biskupi. Skupmy si\u0119 zatem na rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 postrzegamy jako osoby, kt\u00f3rym zale\u017cy na propagowaniu formy nadzwyczajnej rytu rzymskiego. Poni\u017cej przytaczam kilkana\u015bcie fakt\u00f3w, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 dzisiejszy obraz obecno\u015bci Summorum Pontificum<\/em> w Ko\u015bciele w Polsce. Zacznijmy od rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 niepokoi\u0107 zwolennik\u00f3w formy nadzwyczajnej.<\/p>\r\n

1.Biskupi w Polsce nadal nie wahaj\u0105 si\u0119 rzuca\u0107 przys\u0142owiowych k\u0142\u00f3d pod nogi wiernym, kt\u00f3rzy zgodnie z Summorum Pontificum<\/em> prosz\u0105 o Msze w starym rycie. Zakaz coniedzielnych Mszy w Tarnowie czy ostatni zakaz Metropolity Warmi\u0144skiego sprawowania starej Mszy podczas pielgrzymki to tylko dwa najlepiej udokumentowane i upublicznione przyk\u0142ady.<\/p>\r\n

2.Wci\u0105\u017c nie ma w Polsce ani jednego biskupa, kt\u00f3ry publicznie wypowiada\u0142by si\u0119przychylnie o Mszy w starym rycie. Zdarzaj\u0105 si\u0119 pojedyncze, kurtuazyjne, czy jakby dyplomatyczne wypowiedzi, ale w przeciwie\u0144stwie do innych kraj\u00f3w, nie ma w Polsce biskupa, kt\u00f3rego mo\u017cna by \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 \u201eprzyjacielem tradycji\u201d.<\/p>\r\n

3.Na forach internetowych czy w prywatnych rozmowach nadal dowiadujemy si\u0119, \u017ce klerycy okazuj\u0105cy zainteresowanie starym rytem s\u0105 nara\u017ceni na usuni\u0119cie z seminarium duchownego. Ci najodwa\u017cniejsi, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do seminarium tradycyjnego instytut\u00f3w kap\u0142a\u0144skich Ecclesia Dei<\/em> nie mog\u0105 by\u0107 pewni, \u017ce kt\u00f3rykolwiek polski biskup pozwoli im pracowa\u0107 w swojej ojczy\u017anie.<\/p>\r\n

4.Odprawienie Mszy tradycyjnej w parafii, gdzie dotychczas nie by\u0142a odprawiana nadal wzbudza bardzo du\u017co emocji. W przypadku publicznych celebracji mo\u017ce to by\u0107 jeszcze zrozumia\u0142e i wyja\u015bnione poprzez prosty psychologiczny mechanizm l\u0119ku przed nieznanym. Gorzej, i\u017c nawet tzw. Msze prywatne s\u0105 traktowane jako problem. Zgodnie z art. 4 Summorum Pontificum <\/em>w takich Mszach mog\u0105 uczestniczy\u0107 wierni, kt\u00f3rzy wyra\u017caj\u0105 tak\u0105 ch\u0119\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w celebruj\u0105cych prywatnie, zachowuje ten fakt w tajemnicy, obawiaj\u0105c si\u0119 reakcji proboszcza, kurii czy biskupa, w sytuacji rosn\u0105cego zainteresowania Msz\u0105 przez wiernych.<\/p>\r\n

5.Nie jest te\u017c dla nas niespodziank\u0105, \u017ce w przypadku ch\u0142odnego przyj\u0119cia motu proprio<\/em> przez biskup\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c na poziomie parafii proboszczowie nie zdecydowali si\u0119 z w\u0142asnej woli udost\u0119pnia\u0107 wiernym \u201ecennego skarbu\u201d liturgii. Zaledwie kilku proboszcz\u00f3w z w\u0142asnej inicjatywy wprowadzi\u0142o w swoich parafiach regularne coniedzielne Msze w formie nadzwyczajnej. Cz\u0119\u015bciej widzimy zainteresowanie starym rytem w\u015br\u00f3d wikariuszy, kt\u00f3rzy maj\u0105 jednak ograniczone pole dzia\u0142ania w tym zakresie.<\/p>\r\n

6.Coraz wi\u0119cej os\u00f3b tak\u017ce zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce regularne i cz\u0119ste celebracje w jednym ko\u015bciele w obu formach rytu s\u0105 bardzo trudne. Nie m\u00f3wimy tu tylko o trudno\u015bciach logistycznych, zwi\u0105zanych z inn\u0105 organizacj\u0105 przestrzeni celebracji czy znalezieniem dogodnej godziny dla Mszy trydenckiej. Wi\u0119kszym problemem jest wra\u017cliwo\u015b\u0107 wiernych przywi\u0105zanych do starszej formy rytu. To, co dla proboszcz\u00f3w jest uznawane za wspania\u0142e urozmaicenie \u017cycia parafialnego, czyli np. \u015bwieckie koncerty, oryginalny wystr\u00f3j ko\u015bcio\u0142a, specjalne zachowania ksi\u0119\u017cy, cz\u0119sto obiektywnie jest \u0142amaniem przepis\u00f3w ko\u015bcielnych, dla kt\u00f3rego nie ma zrozumienia w\u015br\u00f3d wi\u0119kszo\u015bci wiernych przywi\u0105zanych do tradycyjnego rytu.<\/p>\r\n

7.W przeciwie\u0144stwie do wielu innych kraj\u00f3w \u015bwiata, w Polsce nie ma ani jednego ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry by\u0142by przeznaczony wy\u0142\u0105cznie dla celebracji w starym rycie i duszpasterstwa wiernych przywi\u0105zanych do formy nadzwyczajnej. \u0179adne tradycyjne duszpasterstwo nie uzyska\u0142o przywilej\u00f3w prowadzenia osobnych ksi\u0105g sakramentalnych czy jurysdykcji quasi-parafii, pomimo, \u017ce de facto<\/em> takie duszpasterstwa w ca\u0142o\u015bci zast\u0119puj\u0105 wiernym duszpasterstwo parafialne. Takie podej\u015bcie bynajmniej nie utwierdza wiernych w tym,\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201ejest ich domem\u201d, lecz raczej – zgodz\u0119 si\u0119 tu z ks. Bergiem, prze\u0142o\u017conym Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015bw. Piotra – utrwala mentalno\u015b\u0107 uchod\u017acy, kt\u00f3ry nigdzie nie przynale\u017cy (wywiad dla The Remnant<\/em> z 5 lipca 2007 r.).<\/p>\r\n

Po przeczytaniu powy\u017cszego fragmentu tekstu \u0142atwo wyda\u0107 opini\u0119, ze polscy biskupi nie dzia\u0142aj\u0105 zgodnie z wol\u0105 Ojca \u015awi\u0119tego. W konkretnych przypadkach jest to prawda. W og\u00f3lno\u015bci jednak ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce Summorum Pontificum<\/em> nie obliguje biskup\u00f3w do propagowania tradycyjnego rytu w\u015br\u00f3d swoich wiernych. Ani w Summorum Pontificum,<\/em> ani w instrukcji Universae Ecclesiae<\/em> nie znajdziemy ani jednego zdania nak\u0142adaj\u0105cego na biskup\u00f3w obowi\u0105zki w tym zakresie. Biskupi powinni zagwarantowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestnictwa w Mszy w startym rycie, ale jedynie tym wiernym, kt\u00f3rzy o to prosz\u0105. Nie chodzi nawet o pojedynczych wiernych, ale tzw. stabilne grupy.Paradoksalnie, papie\u017c w du\u017cej mierze powierza zatem samym wiernym odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u201eudost\u0119pnienie wszystkim wiernym Liturgii Rzymskiej w Usus Antiquior, uwa\u017canej za cenny skarb, kt\u00f3ry nale\u017cy zachowa\u0107\u201d<\/em> (Universae Ecclesiae art. 8). Tak te\u017c si\u0119 dzieje na ca\u0142ym \u015bwiecie. Poza dzia\u0142alno\u015bci\u0105 instytut\u00f3w kap\u0142a\u0144skich Ecclesia Dei<\/em>, do zainicjowania celebracji Mszy w formie nadzwyczajnej dochodzi g\u0142\u00f3wnie z inicjatywy wiernych. W Polsce tak\u017ce, to wierni s\u0105 motorem nap\u0119dowym propagowania klasycznej liturgii. Oczywi\u015bcie sami wierni niewiele by zdzia\u0142ali, gdyby nie wspaniali kap\u0142ani, kt\u00f3rzy odpowiedzieli na ich potrzeby niejednokrotnie nara\u017caj\u0105c si\u0119 przy tym na skrajne niezrozumienie swoich prze\u0142o\u017conych i wsp\u00f3\u0142braci w kap\u0142a\u0144stwie. Dzi\u0119ki ich zaanga\u017cowaniu mo\u017cemy dzisiaj przytoczy\u0107 szereg fakt\u00f3w, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 sukcesy rozpowszechniania klasycznego rytu w Polsce.<\/p>\r\n

8.Liczba miejsc, gdzie sprawowana jest regularnie co niedziel\u0119 Msza trydencka wzros\u0142a przez pi\u0119\u0107 lat z 5 do 22. Ponadto w 40 innych ko\u015bcio\u0142ach Msza w formie nadzwyczajnej zacz\u0119\u0142a by\u0107 sprawowana regularnie, przynajmniej raz w miesi\u0105cu. Wzrost liczby miejsc by\u0142 sta\u0142y przez ostatnie pi\u0119\u0107 lat; wykazuje nawet nieznaczn\u0105 tendencj\u0119 wzrostow\u0105.<\/p>\r\n

9.Wierni zaczynaj\u0105 si\u0119 coraz lepiej i bardziej \u015bwiadomie organizowa\u0107 celem propagowania liturgii \u0142aci\u0144skiej. Z pami\u0119ci jestem w stanie wymieni\u0107 ju\u017c 5 stowarzysze\u0144 oraz 5 fundacji, dla kt\u00f3rych jednym z cel\u00f3w statutowych jest pomoc w rozpowszechnianiu liturgii w klasycznym rycie rzymskim. Odnowione niedawno kontakty z mi\u0119dzynarodow\u0105 federacj\u0105 \u201eUna Voce\u201d przynios\u0142y ju\u017c pierwsze dobre owoce.<\/p>\r\n

10.Rosn\u0105ce grupy wiernych przywi\u0105zanych do tradycyjnej liturgii rodz\u0105 tak\u017ce nowe powo\u0142ania kap\u0142a\u0144skie. Ju\u017c kilkunastu polskich alumn\u00f3w studiuje za granic\u0105 w seminariach duchownych zgromadze\u0144 u\u017cywaj\u0105cych msza\u0142u z 1962 r. Nie bez znaczenia jest tak\u017ce fakt, \u017ce w zesz\u0142ym roku kardyna\u0142 Dziwisz zezwoli\u0142 Bractwu Kap\u0142a\u0144skiemu \u015aw. Piotra na kanoniczne erygowanie domu w Krakowie. Jest to pierwszy taki przypadek i bardzo istotny precedens dla innych tego typu zgromadze\u0144.<\/p>\r\n

11.Bardzo istotn\u0105 nowo\u015bci\u0105 ostatnich kilku lat jest zwyczaj celebrowania Mszy \u015bwi\u0119tej prymicyjnej dla grup wiernych przywi\u0105zanych do tradycyjnej liturgii. W tym roku zrobi\u0142o to kilkunastu neoprezbiter\u00f3w, absolwent\u00f3w seminari\u00f3w diecezjalnych z ca\u0142ej Polski. W miastach, gdzie od dawna jest ju\u017c sprawowana tradycyjna liturgia, kolejne roczniki kleryk\u00f3w w wi\u0119kszo\u015bci wiedz\u0105 ju\u017c bardzo du\u017co o tradycyjnej liturgii i maj\u0105 w\u015br\u00f3d swoich znajomych osoby przywi\u0105zane do Mszy w formie nadzwyczajnej. Dla tych neoprezbiter\u00f3w stara Msza nie b\u0119dzie ju\u017c czym\u015b obcym i kontrowersyjnym. Wielu z nich widzi w formie nadzwyczajnej wspania\u0142\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 do pog\u0142\u0119bienia swojego \u017cycia duchowego.<\/p>\r\n

12.Pomimo, \u017ce nie wida\u0107 szans na zaistnienie tradycyjnej liturgii w polskich parafiach, to powo\u0142ane duszpasterstwa diecezjalne coraz lepiej si\u0119 rozwijaj\u0105 i na sta\u0142e instytucjonalizuj\u0105 si\u0119 w strukturach polskich diecezji. Statut duszpasterstwa z Archidiecezji Warszawskiej zak\u0142ada ju\u017c separacj\u0119 maj\u0105tkow\u0105 duszpasterstwa od lokalnej parafii, a tak\u017ce prowadzenie zapis\u00f3w wiernych nale\u017c\u0105cych do duszpasterstwa. S\u0105 to dwa istotne zal\u0105\u017cki dla przysz\u0142ego powstania samodzielnej parafii personalnej. Ksi\u0119\u017ca, kt\u00f3rzy zostaj\u0105 mianowani duszpasterzami wiernych przywi\u0105zanych do starej Mszy cz\u0119sto nie s\u0105 ju\u017c jednocze\u015bnie ksi\u0119\u017cmi parafialnymi, co umo\u017cliwia im wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie w tradycyjne duszpasterstwo. Przyk\u0142adowo, w Diecezji Gliwickiej umo\u017cliwi\u0142o to odprawianie codziennych Msze \u015bwi\u0119tych oraz stworzenie dodatkowego miejsca coniedzielnych celebracji.<\/p>\r\n

13.Z roku na rok ro\u015bnie r\u00f3wnie\u017c liczba pielgrzymek, oboz\u00f3w wakacyjnych oraz rekolekcji wyjazdowych dla wiernych przywi\u0105zanych do tradycyjnego rytu lub tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 pozna\u0107 ten klasyczny \u0142aci\u0144ski obrz\u0105dek. W tym roku mo\u017cna by\u0142o sp\u0119dzi\u0107 prawie ca\u0142e wakacje, zapisuj\u0105c si\u0119 na tego typu inicjatywy. Niezwykle istotnym elementem tych projekt\u00f3w jest fakt, \u017ce odbywaj\u0105 si\u0119 one w miejscach, gdzie Msza trydencka nie jest regularnie odprawiana. Dzi\u0119ki temu coraz wi\u0119cej wiernych i ksi\u0119\u017cy styka si\u0119 z tradycyjn\u0105 liturgi\u0105. To, co dawniej by\u0142o dla nich nieznane, obecnie staje si\u0119 znane i nie wzbudza ju\u017c takich negatywnych emocji, jak dawniej. Ka\u017cdy ksi\u0105dz odprawiaj\u0105cy Msz\u0119 tam, gdzie ona nie by\u0142a dotychczas odprawiana jest de facto<\/em> propagatorem wezwania Ojca \u015awi\u0119tego do udost\u0119pniania wszystkim wiernym \u201eskarb\u00f3w liturgii\u201d.<\/p>\r\n

14.Wierni przywi\u0105zani do liturgii \u0142aci\u0144skiej nie bior\u0105 si\u0119 znik\u0105d. S\u0105 to zaanga\u017cowani katolicy, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142; kt\u00f3rzy zawsze uczestniczyli w jego \u017cyciu. Dziesi\u0105tki miejsc regularnych celebracji nie powsta\u0142y w wyniku sugerowanego przez Summorum Pontificum<\/em> zbierania stabilnych grup i przygotowywania pism do proboszcz\u00f3w i biskup\u00f3w, ale w wi\u0119kszo\u015bci dzi\u0119ki nieformalnym przyjacielskim kontaktom, jakie ci wierni maj\u0105 z duchownymi. To cz\u0119sto ci wierni s\u0105 \u201emisjonarzami\u201d, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 przekona\u0107 kap\u0142an\u00f3w do celebracji w rycie tradycyjnym czy nawet zorganizowa\u0107 dla nich nauk\u0119 starego rytu. Jest to bardzo istotny element pozytywnie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy Polsk\u0119 na tle innych kraj\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce powy\u017csze fakty jasno pokazuj\u0105, \u017ce lawina rozpowszechniania tradycyjnej liturgii ruszy\u0142a i jest nie do zatrzymania. \u015amia\u0142o mo\u017cna ju\u017c powiedzie\u0107 o Ruchu Summorum Pontificum<\/strong> w Ko\u015bciele w Polsce. Obecnie jest to od 5 do 10 tysi\u0119cy wiernych. Trudno\u015bci zwi\u0105zane z niech\u0119ci\u0105 duchowie\u0144stwa malej\u0105 z roku na rok tak\u017ce ze wzgl\u0119du na bardzo jasne sygna\u0142y p\u0142yn\u0105ce ze Stolicy Apostolskiej. Wielokrotnie ju\u017c polscy biskupi musieli zmieni\u0107 swoje decyzje pod wp\u0142ywem Komisji Ecclesia Dei (cz\u0119\u015b\u0107 Kongregacji Nauki Wiary), do kt\u00f3rej o pomoc zwr\u00f3cili si\u0119 polscy wierni. Ka\u017cda stabilna grupa, kt\u00f3ra konsekwentnie i uparcie ubiega si\u0119 o regularne celebracje w ko\u0144cu osi\u0105ga swoje cele. Zadanie, kt\u00f3re stoi przed wiernymi i ksi\u0119\u017cmi to przede wszystkim coraz szersze edukowanie wiernych o wspania\u0142ych bogactwach tradycyjnej liturgii oraz rzetelne informowanie o celebracjach starej Mszy i innych wspania\u0142ych inicjatywach zwi\u0105zanych z tradycyjn\u0105 liturgi\u0105.<\/p>\r\n

Ostatecznie Ruch Summorum Pontificumjedynie powtarza przes\u0142anie Ojca \u015awi\u0119tego Benedykta XVI: \u201eTo, co dla poprzednich pokole\u0144 by\u0142o \u015bwi\u0119te, r\u00f3wnie\u017c dla nas pozostaje \u015bwi\u0119te i wielkie, i nie mo\u017ce by\u0107 nagle ca\u0142kowicie zabronione albo uznane za szkodliwe\u201d<\/em><\/strong> (Benedykt XVI, List do Biskup\u00f3w z okazji opublikowania Listu Apostolskiego Motu Proprio data Summorum Pontificum odno\u015bnie do stosowania Liturgii Rzymskiej sprzed reformy przeprowadzonej w 1970 r., AAS 99 (2007) 798.).<\/em> Marcin Gola
<\/em><\/p>\r\n

pontificum<\/a> summorum<\/a><\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci portalu Nowy Ruch Liturgiczny zamieszczamy ciekawy artyku\u0142, b\u0119d\u0105cy podsumowaniem pi\u0119ciu lat funkcjonowania papieskiego motu proprio Summorum Pontificum. Tekst ten, wraz z innymi komentarzami, uka\u017ce si\u0119 w dziesi\u0105tym numerze magazynu Nova et Vetera, kt\u00f3rego wysy\u0142ka rusza pod koniec wrze\u015bnia. Jak mo\u017cna podsumowa\u0107 pi\u0119\u0107 lat obowi\u0105zywania Summorum Pontificum w Ko\u015bciele w Polsce? Jest to zadanie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[5],"tags":[24,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60882"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60882\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}