{"id":60632,"date":"2012-09-06T20:20:10","date_gmt":"2012-09-07T01:20:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60632"},"modified":"2012-09-06T20:20:10","modified_gmt":"2012-09-07T01:20:10","slug":"chadecja-nieposluszenstwo-i-niewiernosc-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60632","title":{"rendered":"Chadecja: niepos\u0142usze\u0144stwo i niewierno\u015b\u0107 – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Niedawno (29 kwietnia 2012 roku w rzymskiej Bazylice \u015bw. Paw\u0142a za Murami) dokonana beatyfikacja wielkiego w\u0142oskiego uczonego (socjologa i ekonomisty), profesora Giuseppe Toniolo (1845-1918), stanowi dobr\u0105 okazj\u0119 do zastanowienia si\u0119 nad destrukcyjn\u0105 rol\u0105, jak\u0105 w spo\u0142ecznym zaanga\u017cowaniu katolik\u00f3w w ostatnim stuleciu – po\u015brednio zatem tak\u017ce wobec Ko\u015bcio\u0142a i Jego nauczania spo\u0142ecznego – odegra\u0142 ruch polityczny okre\u015blaj\u0105cy si\u0119 jako demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em>. Rzecz w tym albowiem, \u017ce prof. Toniolo, jako konsultant dwu donios\u0142ych encyklik spo\u0142ecznych papie\u017ca Leona XIII – o kwestii socjalnej, czyli Rerum novarum<\/em> (15 V 1891), oraz o demokracji chrze\u015bcija\u0144skiej, czyli Graves de communi<\/em> (18 I 1901) – mia\u0142 doskona\u0142y wgl\u0105d w faktyczne intencje Magisterium Ko\u015bcio\u0142a odno\u015bnie do sensu i dopuszczalno\u015bci u\u017cywania poj\u0119cia demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em> przez katolik\u00f3w, a nadto sam zosta\u0142 upowa\u017cniony do interpretowania s\u0142\u00f3w papieskich.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Giulio Andreotti (pierwszy z lewej) w otoczeniu koleg\u00f3w partyjnych. Fot. UIG\/Forum<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Nale\u017cy zatem wyj\u015b\u0107 od przypomnienia, \u017ce demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em> rozumiana jako ideologia i ruch polityczny (zwany potocznie chadecj\u0105<\/em>) jest kategori\u0105 konceptualn\u0105 ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cn\u0105 od katolicyzmu spo\u0142ecznego<\/em>, czyli nauki spo\u0142ecznej Ko\u015bcio\u0142a. Demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em> w tym sensie oznacza bowiem aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105 katolik\u00f3w na gruncie partyjno-wyborczym w systemie liberalnej demokracji parlamentarnej i z pe\u0142n\u0105 akceptacj\u0105 jej ideologiczno-ustrojowych za\u0142o\u017ce\u0144, to za\u015b Ko\u015bci\u00f3\u0142 papie\u017cy Leona XIII i \u015bw. Piusa X, kt\u00f3rzy jako pierwsi odnosili si\u0119 do tego poj\u0119cia, zdecydowanie odrzuca\u0142, dopuszczaj\u0105c jedynie apolityczny i charytatywno-spo\u0142eczny sens poj\u0119cia demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em>, jako w istocie demofilii<\/em>, czyli \u017cyczliwej troski o los ubogich, kt\u00f3r\u0105 winny okazywa\u0107 klasy wy\u017csze.<\/p>\r\n

Ten w\u0142a\u015bnie sens – spo\u0142eczny, a nie polityczny – analizowa\u0142 w wielu swoich dzie\u0142ach, a w szczeg\u00f3lno\u015bci w tek\u015bcie z 1897 roku, zatytu\u0142owanym Chrze\u015bcija\u0144skie poj\u0119cie demokracji<\/em> (Il concetto cristiano della democrazia<\/em>), b\u0142. Giuseppe Toniolo. Daje on w pierwszym rz\u0119dzie klarown\u0105 i niepozostawiaj\u0105c\u0105 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci definicj\u0119: Demokracja chrze\u015bcija\u0144ska to porz\u0105dek spo\u0142eczny, w kt\u00f3rym wszystkie si\u0142y spo\u0142eczne, prawne i ekonomiczne, w pe\u0142ni swego rozwoju hierarchicznego, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 proporcjonalnie dla wsp\u00f3lnego dobra, aby w rezultacie osi\u0105gn\u0105\u0107 znacz\u0105c\u0105 popraw\u0119 losu klas ni\u017cszych. <\/em>W konsekwencji, chrze\u015bcija\u0144skiego poj\u0119cia demokracji nie mo\u017cna miesza\u0107 z \u017cadn\u0105 form\u0105 rz\u0105du lub re\u017cimu politycznego<\/em>. Demokracja chrze\u015bcija\u0144ska nie jest parti\u0105 polityczn\u0105 ani ideologi\u0105, ani urz\u0105dzeniem spo\u0142ecznym; jest natomiast sposobem \u017cycia urzeczywistnianym we wsp\u00f3lnocie ludzkiej, inspirowanym nauk\u0105 i przyk\u0142adem Jezusa, prze\u017cywanym w dwu uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 aspektach religii i mi\u0142o\u015bci, moralno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci, a nast\u0119pnie uto\u017csamianych z podw\u00f3jnym przykazaniem mi\u0142o\u015bci okazywanej konkretnie w \u017cyciu spo\u0142ecznym, w pa\u0144stwie ziemskim<\/em>.<\/p>\r\n

A zatem demokracja chrze\u015bcija\u0144ska nie wyklucza, nie umniejsza ani nie odrzuca naturalnej, historycznej hierarchii spo\u0142ecznej – wr\u0119cz przeciwnie: \u201ezak\u0142ada hierarchi\u0119 klas\u201d.<\/p>\r\n

Niestety, politykuj\u0105cy katolicy, kt\u00f3rzy mentalnie ca\u0142kowicie pogodzili si\u0119 z ideologi\u0105 i instytucjami liberalnej demokracji parlamentarnej oraz kt\u00f3rym spieszno by\u0142o do synekur deputowanych i foteli ministerialnych, wymusili na kolejnych papie\u017cach zgod\u0119 na zak\u0142adanie chadeckich partii politycznych, wykorzystuj\u0105c os\u0142abienie tradycyjnych, konserwatywnych ugrupowa\u0144 katolickich, a wreszcie ich zupe\u0142ne wykluczenie (pod pretekstem \u201edefaszyzacji\u201d) po II wojnie \u015bwiatowej. Tak czy inaczej, chadecja jako formacja polityczna zrodzi\u0142a si\u0119 z niepos\u0142usze\u0144stwa wobec nauczania papieskiego, a nie jako jego konsekwencja i aplikacja, jak to lubi\u0105 przedstawia\u0107 sami chadecy oraz ich apologeci. Niezale\u017cnie od tempa i stopnia ewolucji chadecji w poszczeg\u00f3lnych krajach sta\u0142\u0105 tendencj\u0105 by\u0142o – zgodnie z ulubion\u0105 maksym\u0105 lidera chadecji w\u0142oskiej, Alcide De Gasperi (1881-1954), i\u017c \u201ejest to partia centrum, kt\u00f3ra spogl\u0105da w lewo\u201d – przesuwanie si\u0119 w kierunku demoliberalizmu i ostatecznie tak\u017ce sekularyzmu. Podobnie, a nawet w bardziej \u201efinezyjny\u201d spos\u00f3b, wyra\u017ca\u0142 to lider chadek\u00f3w francuskich – Georges Bidault (1899-1983): by\u0107 chadekiem to \u201erz\u0105dzi\u0107 w centrum, metodami prawicy, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 cele lewicy\u201d. W przem\u00f3wieniu, kt\u00f3re De Gasperi wyg\u0142osi\u0142 20 XI 1948 roku w Brukseli, jako ideow\u0105 triad\u0119 Democrazia Cristiana<\/em> wskaza\u0142: \u201ewolno\u015b\u0107, braterstwo, demokracj\u0119\u201d, co by\u0142o a\u017c nadto czytelnym nawi\u0105zaniem do triady rewolucjonist\u00f3w francuskich.<\/p>\r\n

Konserwatywny krytyk chadecji, o. Dario Composta SDB (1917-2002), wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c trzy tendencje po\u015br\u00f3d aktywnych politycznie katolik\u00f3w: a) \u201echrze\u015bcija\u0144sko-spo\u0142ecznych\u201d, odrzucaj\u0105cych zasady rewolucji francuskiej przez zgodno\u015b\u0107 z doktryn\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105 Magisterium; b) \u201echrze\u015bcija\u0144sko-liberalnych\u201d, stoj\u0105cych w po\u0142owie drogi pomi\u0119dzy ideami rewolucyjnymi a nauczaniem hierarchii ko\u015bcielnej; c) \u201echrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznych\u201d, przyjmuj\u0105cych pewne wskaz\u00f3wki i inspiracje mgli\u015bcie chrze\u015bcija\u0144skie, lecz laicyzuj\u0105cych si\u0119 i kieruj\u0105cych si\u0119 wprost ku teoriom spokrewnionym z rewolucj\u0105 francusk\u0105, konkluduje, i\u017c \u201emodel idealny \u00abDC\u00bb mo\u017ce by\u0107 zdefiniowany (\u2026) jako polityka post\u0119powa i bezwyznaniowa\u201d, przy czym progresizm polityczny, bazuj\u0105cy na optymistycznej teorii natury ludzkiej, stanowi lini\u0119 dzia\u0142ania, natomiast bezwyznaniowo\u015b\u0107 nale\u017cy do porz\u0105dku zasad.<\/p>\r\n

Integralni katolicy zwracali te\u017c zawsze uwag\u0119 na podstawow\u0105 apori\u0119, zachodz\u0105c\u0105 pomi\u0119dzy rzeczownikiem a dookre\u015blaj\u0105cym go przymiotnikiem w sformu\u0142owaniu demokracja chrze\u015bcija\u0144ska<\/em>, je\u015bli nadawa\u0107 mu sens polityczny: zgodnie z logik\u0105, semantyk\u0105 i syntagmatyk\u0105 prymarny jest zawsze rzeczownik, ale przecie\u017c chrze\u015bcijanin z racji swojej wiary zobowi\u0105zany jest by\u0107 zawsze i wsz\u0119dzie, wi\u0119c tak\u017ce na polu politycznym, \u015bwiadkiem Chrystusa. Kim zatem demokrata chrze\u015bcija\u0144ski jest w pierwszym rz\u0119dzie, kim za\u015b wt\u00f3rnie: chrze\u015bcijaninem czy demokrat\u0105? Co wybierze, je\u015bli regu\u0142y demokracji stan\u0105 w sprzeczno\u015bci z zasadami jego wiary; co wybra\u0107 powinien? Ten niepokoj\u0105cy dylemat uwypukli\u0142 i wyostrzy\u0142 w konkretnym kontek\u015bcie zachowa\u0144 politycznych w\u0142oskich democristiani<\/em> – nawet w najlepszym dla nich okresie, tj. prze\u0142omu lat 40. i 50., nieposiadaj\u0105cych bezwzgl\u0119dnej wi\u0119kszo\u015bci, niezdolnych zatem do samodzielnego rz\u0105dzenia, a staj\u0105cych przed perspektyw\u0105 zawierania coraz dalej id\u0105cych kompromis\u00f3w z coraz bardziej radykaln\u0105, nawet komunistyczn\u0105, lewic\u0105 – hiszpa\u0144ski tradycjonalista Francisco El\u00c3\u00adas de Tejada y Sp\u00c3\u00adnola (1917-1978):<\/p>\r\n

W takim wypadku konieczne stanie si\u0119 dokonanie przez demokrat\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich wyboru pomi\u0119dzy dwiema stronami ich podw\u00f3jnego oblicza: demokratycznym i chrze\u015bcija\u0144skim. Je\u017celi wybior\u0105 demokracj\u0119, ugn\u0105 si\u0119 przed wol\u0105 ludu w\u0142oskiego i dopuszcz\u0105 odrzucenie cywilizacji ufundowanej na Chrystusie, ruin\u0119 rodziny, urz\u0119dowy ateizm, nauczanie akatolickie, bankructwo swoich najg\u0142\u0119bszych pragnie\u0144; nie b\u0119dzie ju\u017c w\u00f3wczas chrze\u015bcijan – katolik\u00f3w (\u2026). Je\u017celi wybior\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwo, zbuntuj\u0105 si\u0119 gwa\u0142townie przeciwko wynikowi wyborczemu, podwa\u017caj\u0105c go z tego powodu, \u017ce wola wszystkich nawet stworze\u0144 sko\u0144czonych nie ma \u017cadnego autorytetu naprzeciwko niesko\u0144czonej woli Stw\u00f3rcy, i \u017ce b\u0142\u0105d przeciwny Chrystusowi zawsze pozostanie b\u0142\u0119dem, chocia\u017cby ca\u0142a ludzko\u015b\u0107 og\u0142osi\u0142a go za prawd\u0119; w takim razie nie b\u0119d\u0105 ju\u017c jednak demokratami (\u2026). Nie jest mo\u017cliwe omin\u0105\u0107 tego dylematu w starciu mniej wi\u0119cej bliskim, lecz w ko\u0144cu nieuniknionym. Postawa chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczna usi\u0142uje harmonizowa\u0107 rzeczy tak przeciwstawne, jak demokracja i chrze\u015bcija\u0144stwo, \u015bwiat\u0142o i ciemno\u015b\u0107 z\u0142\u0105czone w szar\u00f3wce zmroku<\/em>.<\/p>\r\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 z nawi\u0105zk\u0105 potwierdzi\u0142a przepowiedni\u0119 Eliasa de Tejady, a ostatecznym dowodem ca\u0142kowitej degrengolady chadecji by\u0142 ten moment, w kt\u00f3rym ustaw\u0119 legalizuj\u0105c\u0105 we W\u0142oszech zabijanie nienarodzonych sygnowa\u0142o – jako odpowiednio: przewodnicz\u0105cy obu izb parlamentu i premier – trzech polityk\u00f3w chadeckich maj\u0105cych reputacj\u0119 wyj\u0105tkowo pobo\u017cnych w \u201e\u017cyciu prywatnym\u201d: Luigi Scalfaro, Giovanni Leone i Giulio Andreotti. W wyniesieniu na o\u0142tarze jak\u017ce od nich r\u00f3\u017cnego Giuseppe Toniolo mo\u017cna zatem postrzega\u0107 wa\u017cne przes\u0142anie pontyfikatu Ojca \u015awi\u0119tego Benedykta XVI w kwestii tego, jaki typ polityka katolickiego zas\u0142uguje na uznanie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niedawno (29 kwietnia 2012 roku w rzymskiej Bazylice \u015bw. Paw\u0142a za Murami) dokonana beatyfikacja wielkiego w\u0142oskiego uczonego (socjologa i ekonomisty), profesora Giuseppe Toniolo (1845-1918), stanowi dobr\u0105 okazj\u0119 do zastanowienia si\u0119 nad destrukcyjn\u0105 rol\u0105, jak\u0105 w spo\u0142ecznym zaanga\u017cowaniu katolik\u00f3w w ostatnim stuleciu – po\u015brednio zatem tak\u017ce wobec Ko\u015bcio\u0142a i Jego nauczania spo\u0142ecznego – odegra\u0142 ruch polityczny […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60632"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60632"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60632\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}