{"id":60379,"date":"2012-08-31T21:23:43","date_gmt":"2012-09-01T02:23:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60379"},"modified":"2012-08-31T21:59:28","modified_gmt":"2012-09-01T02:59:28","slug":"wszechswiat-z-orzecha-kaukaskiego-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60379","title":{"rendered":"Wszech\u015bwiat z orzecha kaukaskiego – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nie wstyd\u017amy si\u0119 domowych bibliotek.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Cz\u0142owiek duchowy przez ca\u0142e \u017cycie buduje wok\u00f3\u0142 siebie miniatur\u0119 kosmosu. Robi to w r\u00f3\u017cnych wymiarach: poszukuj\u0105c Boga, zak\u0142adaj\u0105c rodzin\u0119, urz\u0105dzaj\u0105c dom, uprawiaj\u0105c ziemi\u0119, zapuszczaj\u0105c korzenie w bli\u017cszym lub dalszym krajobrazie, studiuj\u0105c histori\u0119, filozofi\u0119 czy literatur\u0119. Jedn\u0105 z najbardziej precyzyjnych map, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam orientowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu, jest biblioteka wype\u0142niona starannie dobranymi ksi\u0105\u017ckami. Takimi, kt\u00f3re nie tylko poszerzaj\u0105 wiedz\u0119 czy rozwijaj\u0105 wyobra\u017ani\u0119, ale i t\u0119tni\u0105 \u017cyciem przesz\u0142ych pokole\u0144, przywracaj\u0105 sens biografiom wykl\u0119tym przez system k\u0142amstwa, nap\u0119dzaj\u0105 nasze serca, my\u015bli i sumienia.<\/p>\r\n

W kulturze cyfrowej konsekwentne kompletowanie ksi\u0119gozbioru wydaje si\u0119 prze\u017cytkiem. Biblioteka jako konkretna przestrze\u0144, niezb\u0119dna cz\u0119\u015b\u0107 domu, rodzinna instytucja, uchodzi za dziewi\u0119tnastowieczny relikt. – Je\u015bli potrzebuj\u0119 jakiego\u015b tekstu, znajduj\u0119 go w internecie – chwal\u0105 si\u0119 m\u0142odzi humani\u015bci. – Wystarczy mi to, co pami\u0119tam ze studi\u00f3w – dodaj\u0105 starsi. W ich nowoczesnych mieszkaniach walaj\u0105 si\u0119 przypadkowe tytu\u0142y. Jedna dobra ksi\u0105\u017cka tonie w\u015br\u00f3d sezonowych powie\u015bci, komercyjnych katalog\u00f3w i codziennych gazet. Nikt dzi\u015b nie ma przecie\u017c czasu na czytanie, a co dopiero na porz\u0105dkowanie \u201epapier\u00f3w\u201d. Tyle \u017ce porz\u0105dkowanie ksi\u0105\u017cek jest zarazem ustalaniem hierarchii warto\u015bci. Odbywa si\u0119 jednocze\u015bnie w\u015br\u00f3d rega\u0142\u00f3w i w g\u0142owie.\u00a0<\/p>\r\n

Moja biblioteka powsta\u0142a w latach 30. ubieg\u0142ego wieku. Wykonano j\u0105 z orzecha kaukaskiego, dwoje bocznych drzwi ob\u0142o\u017cono fornirem, w \u015brodkowe ramy wstawiono grub\u0105 szyb\u0119. Po niedawnej renowacji mebel po\u0142yskuje jak wszech\u015bwiat w czwartym dniu stworzenia. By\u0142by jednak martwy, gdyby wewn\u0105trz nie mieszka\u0142y istoty \u017cywe. Na szcz\u0119\u015bcie akt stworzenia dokona\u0142 si\u0119 w ca\u0142o\u015bci. Moje ksi\u0105\u017cki \u017cyj\u0105: przenosz\u0105 si\u0119 z pi\u0119tra na pi\u0119tro, uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w nowe konfiguracje, ods\u0142aniaj\u0105c ukryte, niekiedy zaskakuj\u0105ce sensy. Przek\u0142adanie ich z p\u00f3\u0142ki na p\u00f3\u0142k\u0119 przypomina pisanie rymowanego wiersza. Czasem jedna \u015bwie\u017co zakupiona pozycja, jak jedno s\u0142owo, zmienia wyd\u017awi\u0119k ca\u0142o\u015bci. Wiem, \u017ce m\u0142odzi poeci gardz\u0105 rymami. Ich wiersze s\u0105 podobne do wystroju ich mieszka\u0144: na p\u00f3\u0142ce wersu stercz\u0105 pojedyncze woluminy. S\u0105 kartkowane, rozbierane na sylaby, ale z braku oparcia przewracaj\u0105 si\u0119. Dla mnie wiersz wci\u0105\u017c jest kompozycj\u0105 muzyczn\u0105, podobnie jak biblioteka.\u00a0<\/p>\r\n

Zgrzyt kluczyka i grzbiety wystawione w witrynie staj\u0105 si\u0119 bliskie na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki. Dwie najwy\u017csze p\u00f3\u0142ki: XIX wiek. Wspomnienia z Sybiru, albumy malarstwa, Mochnacki, Mickiewicz, S\u0142owacki, \u201eMaria\u201d Malczewskiego, Goszczy\u0144ski, Norwid, Krasi\u0144ski, Gaszy\u0144ski, Ujejski, Gos\u0142awski, Pol, Zaleski, Garczy\u0144ski, Siemie\u0144ski, Romanowski, Anczyc, proza Micha\u0142a Czajkowskiego, kt\u00f3ry w 1850 r. przechrzci\u0142 si\u0119 na Sadyka Pasz\u0119. Nie ma Konopnickiej, Asnyka i Lenartowicza – przes\u0142odzeni i nieco naiwni, kurz\u0105 si\u0119 na regale w k\u0105cie obok kanonu przedromantycznego. Rega\u0142 ten pe\u0142ni funkcj\u0119 czy\u015b\u0107ca tak\u017ce dla prozy \u015bwiatowej, pism religijnych, filozoficznych i wsp\u00f3\u0142czesnej poezji moich przyjaci\u00f3\u0142. To ca\u0142kiem dobre miejsce, zwa\u017cywszy, \u017ce istniej\u0105 strefy jeszcze odleglejsze od centrum: komoda pod telewizorem i szafa w korytarzu.<\/p>\r\n

Ale wr\u00f3\u0107my do wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry kojarzy mi si\u0119 ze ska\u0142\u0105 Kaukazu i m\u0119kami przykutego do niej Prometeusza. Co\u015b jest na rzeczy, bo wszystkie biografie moich ulubionych autor\u00f3w znaczone s\u0105 cierpieniem. Pod pi\u0119trami romantyzmu przechowuj\u0119 prywatn\u0105 histori\u0119 poezji XX w., inn\u0105 od tej oficjalnej: Le\u015bmian, Czechowicz, Pi\u0119tak, Iwaniuk, Trzebi\u0144ski, Gajcy, Baczy\u0144ski, Lecho\u0144, Bali\u0144ski, \u0141obodowski, Oberty\u0144ska, Wierzy\u0144ski, Herbert, Rymkiewicz (\u0142\u0105cznie z esejami ponad 20 pozycji), Polkowski, Liebert, I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna, Twardowski, B\u0105k, Wojty\u0142a, Reynek, Zahradn\u00c3\u00ad\u00c4\u008dek, Mi\u0142osz. Dwaj katoliccy poeci z Wy\u017cyny Czesko-Morawskiej maj\u0105 za zadanie egzorcyzmowa\u0107 b\u0142\u0105kaj\u0105cego si\u0119 \u201epo obrze\u017cach herezji\u201d autora \u201eTrzech zim\u201d. Robi\u0105 to bez inkwizytorskiego zapa\u0142u, jak to Czesi, ale skutecznie. Ni\u017cej sporo ksi\u0105\u017cek o powstaniu styczniowym, XX-wieczna literatura \u0142agrowa, dzia\u0142y po\u015bwi\u0119cone Kresom i zbrodni katy\u0144skiej. Na parterze proza: Sienkiewicz, Prus, Orzeszkowa, Reymont, \u0179eromski, D\u0105browska, Mackiewicz, Goetel, Bobkowski, Wa\u0144kowicz, Czarnyszewicz, Ma\u0142aczewski. I samotny jak palec dramaturg Wyspia\u0144ski.<\/p>\r\n

Nie mniej wa\u017cne ksi\u0105\u017cki ukryte s\u0105 za fornirowanymi drzwiami. Romantyczne monografie, rozbudowany dzia\u0142 historii, Chesterton, Maritain,\u00a0Bierdiajew, Zdziechowski, niepodleg\u0142o\u015bciowa publicystyka od \u201eProsto z mostu\u201d po Jacka Trznadla, wydania emigracyjne, czeskoj\u0119zyczne, troch\u0119 krytyki literackiej stanowi\u0105 dope\u0142nienie arcydzie\u0142 umieszczonych w witrynie. Pami\u0105tk\u0105 m\u0142odzie\u0144czych fascynacji pozostaje poezja obca z Rilkem i Eliotem w rolach g\u0142\u00f3wnych. Biblia, u\u017cytkowana przez ca\u0142\u0105 rodzin\u0119, zajmuje osobne miejsce w pokoju sto\u0142owym.<\/p>\r\n

Masa jest tych ksi\u0105\u017cek i nie spos\u00f3b o wszystkich wspomnie\u0107. Do wi\u0119kszo\u015bci z nich wracam, by odnowi\u0107 w sobie ducha polsko\u015bci. \u201eZaprawd\u0119 z rozbitej nawy narodowej na jednej \u0142odzi j\u0119zyka naszego mo\u017cemy si\u0119 ratowa\u0107\u201d – pisa\u0142 mesjanista Karol Libelt. I dodawa\u0142, \u017ce dzie\u0142a \u201euprawiaczy i kszta\u0142cicieli j\u0119zyka narodowego\u201d powinny by\u0107 im wk\u0142adane do trumny z napisem \u201epro patria\u201d. \u015awi\u0119ta racja. Nie znaczy to jednak, \u017ce powinni\u015bmy je w tych trumnach po\u017cegna\u0107 na zawsze. Nie wstyd\u017amy si\u0119 domowych bibliotek, cokolwiek my\u015bl\u0105 o nich ludzie wyobcowani.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/abbr><\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton z tygodnika „Go\u015b\u0107 Niedzielny” nr 35\/2012<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie wstyd\u017amy si\u0119 domowych bibliotek. Cz\u0142owiek duchowy przez ca\u0142e \u017cycie buduje wok\u00f3\u0142 siebie miniatur\u0119 kosmosu. Robi to w r\u00f3\u017cnych wymiarach: poszukuj\u0105c Boga, zak\u0142adaj\u0105c rodzin\u0119, urz\u0105dzaj\u0105c dom, uprawiaj\u0105c ziemi\u0119, zapuszczaj\u0105c korzenie w bli\u017cszym lub dalszym krajobrazie, studiuj\u0105c histori\u0119, filozofi\u0119 czy literatur\u0119. Jedn\u0105 z najbardziej precyzyjnych map, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 nam orientowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu, jest biblioteka wype\u0142niona […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60379"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60379"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60379\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}