{"id":60365,"date":"2012-08-31T21:02:41","date_gmt":"2012-09-01T02:02:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60365"},"modified":"2012-08-31T21:32:04","modified_gmt":"2012-09-01T02:32:04","slug":"chude-lata-w-ue-janusz-wojciechowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60365","title":{"rendered":"Chude lata w UE – Janusz Wojciechowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

NA CO MOG\u0104 LICZY\u00c4\u2020 ROLNICY Z UE W LATACH 2014-2020<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W Parlamencie Europejskim trwaj\u0105 intensywne prace nad kszta\u0142tem Wsp\u00f3lnej Polityki Rolnej UE na lata 2014-2020. Mamy ju\u017c na stole przygotowane przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 (czyli unijny rz\u0105d) projekty g\u0142\u00f3wnych akt\u00f3w prawnych, w tym projekt najwa\u017cniejszego rozporz\u0105dzenia dotycz\u0105cego dop\u0142at bezpo\u015brednich. Zajmuje si\u0119 nimi obecnie Komisja Rolnictwa Parlamentu Europejskiego, za kilka miesi\u0119cy sprawa trafi na plenarne obrady Parlamentu.<\/p>\r\n

Komisja Europejska chce przeznaczy\u0107 na rolnictwo w latach 2014-2020 kwot\u0119 435 miliard\u00f3w euro (oko\u0142o 40 procent bud\u017cetu UE), z tego oko\u0142o 300 miliard\u00f3w na najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, czyli dop\u0142aty bezpo\u015brednie. Reszta to tak zwany II filar, czyli r\u00f3\u017cne programy modernizacyjne, wydatki innowacyjne, bezpiecze\u0144stwo \u017cywno\u015bci itp.<\/p>\r\n

Pieni\u0119dzy na dop\u0142aty jest z grubsza tyle samo, co w poprzedniej siedmiolatce. Wymaga\u0142o to twardej walki w Parlamencie Europejskim, jeszcze kilka lat temu bardzo silne by\u0142y g\u0142osy, \u017ceby w og\u00f3le zlikwidowa\u0107 Wsp\u00f3ln\u0105 Polityk\u0119 Roln\u0105 i zaprzesta\u0107 pomocy dla rolnik\u00f3w lub te\u017c pomoc t\u0119 radykalnie zmniejszy\u0107. By\u0142by to jednak wyrok \u015bmierci na rolnictwo ca\u0142ej Unii, kt\u00f3re bez pomocy sta\u0142oby si\u0119 niezdolne do konkurencji z reszt\u0105 \u015bwiata.<\/p>\r\n

Miliard wywalczony dla Polski<\/strong><\/p>\r\n

O nier\u00f3wno\u015bci dop\u0142at bezpo\u015brednich pisa\u0142em wiele razy. W przeliczeniu na hektar mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi s\u0105 ogromne r\u00f3\u017cnice, od ponad 500 euro na hektar w Grecji do 80 euro na \u0141otwie.
Nas interesuje por\u00f3wnanie z s\u0105siednimi Niemcami – Polska ma oko\u0142o 190 euro na hektar, Niemcy 340 euro. To si\u0119 ma troch\u0119 zmieni\u0107, lecz niewiele.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug pierwszych propozycji Komisji Europejskiej jeszcze w 2008 roku, wszystkie pa\u0144stwa mia\u0142y dostawa\u0107 takie same kwoty na dop\u0142aty, jakie by\u0142y obliczone na 2013 rok. W przypadku Polski mia\u0142o to by\u0107 3 mld 43 mln euro rocznie. Po d\u0142ugich walkach w Parlamencie Europejskim Komisja zaproponowa\u0142a zmniejszenie r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Polsce zaproponowa\u0142a nieco wi\u0119cej – po 3 mld 121 mln euro rocznie. Po kolejnych bataliach w Parlamencie jest ju\u017c nowa propozycja, \u017ceby to by\u0142o 3 mld 188 mln rocznie. W stosunku do propozycji wyj\u015bciowej jest to o 145 milion\u00f3w euro rocznie wi\u0119cej, czyli oko\u0142o miliarda euro wi\u0119cej w skali 7 lat. Te zwi\u0119kszone pieni\u0105dze pozwol\u0105 na podwy\u017cszenie dop\u0142at bezpo\u015brednich w Polsce do poziomu oko\u0142o 220 euro na hektar.<\/p>\r\n

Miliard cieszy, ale to nadal dyskryminacja<\/strong><\/p>\r\n

Nier\u00f3wno\u015b\u0107 dop\u0142at to jest niezgodna z prawem UE dyskryminacja. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej zabrania bowiem dyskryminacji producent\u00f3w rolnych z uwagi na przynale\u017cno\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105. Polska w \u017cadnym razie nie powinna si\u0119 na to zgodzi\u0107, ale to oczywi\u015bcie jest ju\u017c sprawa rz\u0105du. To polski rz\u0105d, polski premier powinien uderzy\u0107 pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142 i za\u017c\u0105da\u0107 r\u00f3wnych dop\u0142at. Takiego premiera i takiego rz\u0105du w Polsce jednak nie ma, a to sprawia, \u017ce walka w Parlamencie Europejskim o r\u00f3wne dop\u0142aty jest coraz bardziej beznadziejna. Ten miliard pewnie wywalczymy, ale przy bierno\u015bci, a nawet ust\u0119pliwo\u015bci polskiego rz\u0105du o wi\u0119cej b\u0119dzie bardzo trudno. Rz\u0105d PO – PSL najwyra\u017aniej sprzeda\u0142 ju\u017c wie\u015b na rynku unijnych ust\u0119pstw, niech polska wie\u015b o tym wie i pami\u0119ta.<\/p>\r\n

W propozycji Komisji Europejskiej jest te\u017c wa\u017cna przymiarka do ci\u0119cia dop\u0142at dla najwi\u0119kszych gospodarstw rolnych, wielkich farm, liczonych w setkach czy tysi\u0105cach hektar\u00f3w. Propozycja Komisji Europejskiej jest taka, \u017ceby ci w\u0142a\u015bciciele gospodarstw, kt\u00f3rzy otrzymuj\u0105 rocznie ponad 150 tysi\u0119cy euro, mieli te p\u0142atno\u015bci stopniowo zmniejszane, a g\u00f3rny pu\u0142ap wynosi\u0142by 300 tysi\u0119cy euro. Czyli je\u015bli kto\u015b ma nawet 10 tysi\u0119cy hektar\u00f3w – dostawa\u0142by maksymalnie 300 tysi\u0119cy euro. O te propozycje toczy si\u0119 wielki b\u00f3j, wiele pa\u0144stw jest temu stanowczo przeciwnych.<\/p>\r\n

Osobi\u015bcie te propozycje popieram. Uwa\u017cam, \u017ce powinny by\u0107 ograniczone dop\u0142aty dla najwi\u0119kszych farm, jednak istotne jest, \u017ceby te pieni\u0105dze posz\u0142y na zwi\u0119kszenie p\u0142atno\u015bci dla pozosta\u0142ych gospodarstw.
Tymczasem jest inna koncepcja, \u017ceby zaoszcz\u0119dzone pieni\u0105dze przeznaczy\u0107 na programy modernizacyjne z II filara. To mi si\u0119 nie podoba, by\u0142oby to zabranie bogatym jedn\u0105 r\u0119k\u0105 i oddanie im tych pieni\u0119dzy drug\u0105 r\u0119k\u0105, a biedniejsi skorzystaliby na tym niewiele albo nic.<\/p>\r\n

Poza tym uwa\u017cam, \u017ce decyzja o obci\u0119ciu dotacji dla najwi\u0119kszych gospodarstw powinna by\u0107 w gestii pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, a nie w skali ca\u0142ej Unii. Kraj dostaje dla swoich rolnik\u00f3w okre\u015blon\u0105 pul\u0119 i to on sam decyduje, czy tym najwi\u0119kszym zmniejsza\u0107, czy nie. R\u00f3\u017cna jest bowiem struktura rolnictwa i w Europie. Dla przyk\u0142adu – trudno por\u00f3wnywa\u0107 Polsk\u0119 ze \u015bredni\u0105 wielko\u015bci\u0105 gospodarstwa oko\u0142o 6 ha z s\u0105siednimi Czechami, gdzie przeci\u0119tny rolnik gospodaruje na blisko 80 hektarach.<\/p>\r\n

Kontrowersyjne zazielenienie<\/strong><\/p>\r\n

Wielkie kontrowersje w Parlamencie Europejskim wywo\u0142uje tak zwany greening (po polsku „zazielenienie”) Wsp\u00f3lnej Polityki Rolnej. Chodzi o to, \u017ceby 30 procent dop\u0142at bezpo\u015brednich uzale\u017cni\u0107 od spe\u0142nienia warunk\u00f3w korzystnych dla klimatu i \u015brodowiska. Tu jest kilka r\u00f3\u017cnych wymog\u00f3w, mi\u0119dzy innymi dywersyfikacja upraw polegaj\u0105ca na tym, \u017ce gospodarstwo powy\u017cej 3 hektar\u00f3w musi mie\u0107 w strukturze co najmniej 3 uprawy, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksza obszarowo nie mo\u017ce przekracza\u0107 70 proc., a najmniejsza – 5 proc. og\u00f3lnej powierzchni. Do tego dochodzi obowi\u0105zek wy\u0142\u0105czenia spod produkcji co najmniej 7 proc. powierzchni gospodarstwa – w formie ugorowania czy te\u017c zalesiania.<\/p>\r\n

Ten pomys\u0142 budzi wielkie kontrowersje. Owszem, jeste\u015bmy za rolnictwem przyjaznym dla \u015brodowiska, ale wy\u0142\u0105czenie spod produkcji rolnej 7 proc. grunt\u00f3w, to tak jakby w Polsce wy\u0142\u0105czy\u0107 z produkcji rolnej r\u00f3wnocze\u015bnie wojew\u00f3dztwo podlaskie i \u015bwi\u0119tokrzyskie. To b\u0119dzie ogromne zmniejszenie produkcji rolniczej. Oblicza si\u0119, \u017ce w skali Europy b\u0119dzie to o 20 milion\u00f3w ton zbo\u017ca rocznie mniej. Oczywi\u015bcie kto\u015b na tym zarobi, bo te 20 milion\u00f3w ton brakuj\u0105cego zbo\u017ca trzeba b\u0119dzie przywie\u017a\u0107 z Kanady, USA, Brazylii. Pod pretekstem troski o \u015brodowisko lobby handlowe chce kosztem rolnictwa ubi\u0107 w\u0142asny interes. Mamy tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 i w Parlamencie Europejskim walczymy, \u017ceby ten „greening” przynajmniej znacznie ograniczy\u0107. S\u0105 propozycje, \u017ceby obj\u0105\u0107 nim jedynie gospodarstwa powy\u017cej 20 ha, a dywersyfikacja dotyczy\u0142a jedynie 2 upraw, \u017ceby wy\u0142\u0105czenie spod produkcji obejmowa\u0142o tylko 3 procent grunt\u00f3w. Nie wiadomo, jaki b\u0119dzie tego fina\u0142, ale sprzeciw w Parlamencie Europejskim jest du\u017cy i zapewne „greening” nie przejdzie w takim kszta\u0142cie, jaki zaproponowa\u0142a Komisja Europejska.<\/p>\r\n

Utrzymana zostaje mo\u017cliwo\u015b\u0107 specjalnego wsparcia dla niekt\u00f3rych dzia\u0142\u00f3w produkcji rolnej. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie b\u0119d\u0105 mog\u0142y zablokowa\u0107 do 10 procent dop\u0142at bezpo\u015brednich i przeznaczy\u0107 je na dodatkowe wsparcie dla gospodarstw produkuj\u0105cych m.in. mleko, wo\u0142owin\u0119, zbo\u017ca, nasiona oleiste, ro\u015bliny str\u0105czkowe, len, chmiel czy buraki cukrowe. Zg\u0142osi\u0142em poprawk\u0119, \u017ceby mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wsparcia obj\u0119ty zosta\u0142 tak\u017ce tyto\u0144, co jest nies\u0142ychanie wa\u017cne w przypadku Polski.<\/p>\r\n

Uproszczenia dla drobnych rolnik\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Komisja proponuje te\u017c uproszczony system p\u0142atno\u015bci dla tzw. drobnych rolnik\u00f3w. Polega\u0107 by to mia\u0142o na tym, \u017ce w\u0142a\u015bciciele niewielkich gospodarstw rolnych (a jak niewielkich, zale\u017ca\u0142oby to od poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw) mogliby na ich wniosek, z\u0142o\u017cony najp\u00f3\u017aniej do 15 pa\u017adziernika 2014 roku, otrzymywa\u0107 p\u0142atno\u015bci rycza\u0142towe, wynosz\u0105ce nie wi\u0119cej ni\u017c trzykrotna \u015brednia p\u0142atno\u015b\u0107 na hektar w danym kraju (op\u0142aca\u0142oby si\u0119 to zatem gospodarstwom o powierzchni poni\u017cej 3 ha). Przy czym ma by\u0107 na to przeznaczone nie wi\u0119cej ni\u017c 15 procent wszystkich p\u0142atno\u015bci bezpo\u015brednich w danym kraju.
By\u0142oby to rzeczywi\u015bcie znaczne uproszczenie dla ma\u0142ych gospodarstw, jedno-, dwuhektarowych. Jest to zasadniczo popierane w europarlamencie. Czynione s\u0105 nawet starania, aby tym rodzajem pomocy obj\u0105\u0107 wi\u0119kszy zakres gospodarstw.<\/p>\r\n

Pieni\u0105dze tylko dla aktywnych rolnik\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Od dawna zg\u0142aszany by\u0142 w Unii, tak\u017ce w Polsce, postulat, \u017ceby pieni\u0105dze unijne wyp\u0142acane by\u0142y tylko prawdziwym rolnikom, tym, kt\u00f3rzy autentycznie siej\u0105, kosz\u0105, zbieraj\u0105, wypasaj\u0105, a nie tylko w\u0142a\u015bcicielom ziemi, kt\u00f3rzy ziemi\u0119 traktuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie jako lokat\u0119 kapita\u0142u. \u0179eby nie p\u0142aci\u0107 pieni\u0119dzy tzw. rolnikom z Marsza\u0142kowskiej.<\/p>\r\n

Jest w tym kierunku pewien ruch Komisji Europejskiej, kt\u00f3ra zaproponowa\u0142a, \u017ceby do p\u0142atno\u015bci unijnych uprawnieni byli tylko tzw. rolnicy aktywni, dla kt\u00f3rych dop\u0142aty bezpo\u015brednie stanowi\u0105 co najmniej 5 procent wszystkich jego dochod\u00f3w. To rozwi\u0105zywa\u0142oby na przyk\u0142ad problem lotnisk. Ma\u0142o kto wie, \u017ce wielkie europejskie lotniska to w istocie gospodarstwa rolne, na kt\u00f3rych l\u0105duj\u0105 samoloty, porty lotnicze te\u017c bior\u0105 bowiem dop\u0142aty. Po lotnisku w Brukseli biegaj\u0105 kr\u00f3liki. Nie sprawdza\u0142em, ale podejrzewam, \u017ce te\u017c si\u0119 to wi\u0105\u017ce z dop\u0142atami za grunty rolne na lotnisku. Je\u015bli przejdzie propozycja Komisji (a raczej przejdzie), lotniska, pola golfowe i inne podobne grunty zostan\u0105 z p\u0142atno\u015bci unijnych wy\u0142\u0105czone, dzi\u0119ki czemu wi\u0119cej pieni\u0119dzy zostanie dla prawdziwych rolnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Janusz Wojciechowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autor jest pos\u0142em do Parlamentu Europejskiego, wiceprzewodnicz\u0105cym Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi.<\/p>\r\n

\r\n

Mity o polskiej wsi<\/h1>\r\n

Polska wie\u015b si\u0119 wyludnia. Wida\u0107 to go\u0142ym okiem szczeg\u00f3lnie na peryferiach naszego kraju. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0142odych woli wyjecha\u0107 w poszukiwaniu pracy do miasta lub za granic\u0119, ni\u017c uk\u0142ada\u0107 sobie \u017cycie w miejscowo\u015bci, gdzie nie ma pracy, zamkni\u0119to szko\u0142\u0119, poczt\u0119 i posterunek policji. W wielu wsiach po kursuj\u0105cych wcze\u015bniej kilka razy dziennie autobusach zosta\u0142y jedynie poniszczone przystanki. Niewielu m\u0142odych decyduje si\u0119 dzi\u015b na ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0119 na roli, kt\u00f3rej efekt uzale\u017cniony jest od czynnik\u00f3w politycznych, ekonomicznych czy pogodowych.<\/p>\r\n

Dzi\u015b utrzyma\u0107 si\u0119 z niewielkiego, tradycyjnego gospodarstwa rolnego, jakich szczeg\u00f3lnie na po\u0142udniu naszego kraju wci\u0105\u017c jest bardzo du\u017co, po prostu si\u0119 nie da. Przy obecnych cenach mleka, mi\u0119sa, p\u0142od\u00f3w rolnych rolnik\u00f3w nie sta\u0107 by\u0142oby nawet na op\u0142acenie rachunk\u00f3w. Tote\u017c z pracy na wsi \u017cyj\u0105 g\u0142\u00f3wnie ci, kt\u00f3rzy poszerzaj\u0105 area\u0142, rozbudowuj\u0105 i unowocze\u015bniaj\u0105 gospodarstwo lub maj\u0105 jaki\u015b pomys\u0142 na zagospodarowanie swoich kilku hektar\u00f3w, np. poprzez za\u0142o\u017cenie gospodarstwa agroturystycznego. Politycy o rolnikach przypominaj\u0105 sobie zazwyczaj dopiero przed wyborami. Bo codzienno\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w polskiej wsi nie jest medialna.<\/p>\r\n

Wie\u015b na r\u00f3wni pochy\u0142ej<\/strong><\/p>\r\n

Dawniej rolnicy musieli obawia\u0107 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych. Dzi\u015b cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce sprzyjaj\u0105ca pogoda i obfite plony nie gwarantuj\u0105 nawet odzyskania koszt\u00f3w zainwestowanych w produkcj\u0119.<\/p>\r\n

W ostatnich czasach w bardzo ci\u0119\u017ckiej sytuacji znale\u017ali si\u0119 szczeg\u00f3lnie producenci trzody chlewnej oraz ziemniak\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na bardzo niskie ceny skupu wielu z nich stan\u0119\u0142o na skraju bankructwa. Trudno w to uwierzy\u0107, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 nawyki \u017cywieniowe Polak\u00f3w i np. ceny wieprzowiny na sklepowych p\u00f3\u0142kach. Kornel \u015awigo\u0144ski, rolnik z \u0141obdowa w woj. kujawsko-pomorskim, przez ostatnie trzydzie\u015bci lat hodowa\u0142 \u015bwinie. Sprzedawa\u0142 ponad tysi\u0105c sztuk rocznie. W ubieg\u0142ym roku zaprzesta\u0142 hodowli. – Ze wzgl\u0119du na nieop\u0142acalno\u015b\u0107 nie mam teraz ani sztuki. Za mi\u0119so, kt\u00f3rego kilogram kosztuje w sklepie 20-30 z\u0142, rolnikowi p\u0142aci si\u0119 4 z\u0142ote. Nie wiem, kto na tym zarabia – m\u00f3wi zrezygnowany. I niewiele pomaga przynale\u017cno\u015b\u0107 do grupy producenckiej – zak\u0142ady mi\u0119sne i tak ch\u0119tniej podpisuj\u0105 kontrakty z po\u015brednikami. \u015awigo\u0144ski m\u00f3wi, \u017ce gdy zlikwidowa\u0142 stado podstawowe i zacz\u0105\u0142 kupowa\u0107 prosiaki, zyski z hodowli sta\u0142y si\u0119 minimalne. – Liczy si\u0119 czysty rachunek ekonomiczny. Je\u017celi po odliczeniu koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z zakupem prosiaka, zbo\u017ca i dodatk\u00f3w paszowych zostaje 10 z\u0142 zysku na \u015bwini, to szkoda zachodu – stwierdza.<\/p>\r\n

W jeszcze gorszej sytuacji s\u0105 rolnicy zajmuj\u0105cy si\u0119 upraw\u0105 ziemniak\u00f3w. Jak m\u00f3wi\u0105, za kilogram ziemniaka jadalnego trudno jest im uzyska\u0107 cen\u0119 20 groszy, podczas gdy w sklepie jest ona wy\u017csza nawet o z\u0142ot\u00f3wk\u0119. – Nie rozumiem, jak cena ziemniaka, kt\u00f3rego po zakupie u rolnika w \u017caden spos\u00f3b si\u0119 nie przetwarza, mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 a\u017c o pi\u0119\u0107set procent. To jest rozb\u00f3j w bia\u0142y dzie\u0144! – oburza si\u0119 gospodarz z \u0141obdowa. Gdy polscy rolnicy za\u0142amuj\u0105 spracowane r\u0119ce, nie mog\u0105c uzyska\u0107 godnej ceny za swoje produkty, w polskich sklepach mo\u017cna natrafi\u0107 na ziemniaki z Egiptu czy czosnek z Chin. Zasady globalizacji i wolnego rynku ca\u0142kowicie zaw\u0142adn\u0119\u0142y polsk\u0105 gospodark\u0105. Tylko gdzie w tym wszystkim dba\u0142o\u015b\u0107 o interesy polskiego rolnika?<\/p>\r\n

Za co kupi\u0107 paliwo?<\/strong><\/p>\r\n

Drug\u0105, nie mniej ponur\u0105 stron\u0105 medalu symbolizuj\u0105cego polskie rolnictwo s\u0105 ustawicznie dro\u017cej\u0105ce \u015brodki do produkcji rolnej. – Wstaj\u0119 rano i my\u015bl\u0119, za co kupi\u0107 paliwo – m\u00f3wi Boles\u0142aw Zyba\u0142a ze wsi Sitaniec ko\u0142o Zamo\u015bcia. Na ponad 80-hektarowym gospodarstwie uprawia g\u0142\u00f3wnie buraki i zbo\u017ce. Mimo \u017ce ceny zbo\u017ca w tym roku s\u0105 troch\u0119 wy\u017csze ni\u017c w poprzednich latach, to jednak nie s\u0105 one w stanie zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 rosn\u0105cych koszt\u00f3w produkcji. Tym bardziej \u017ce tegoroczne plony na Zamojszczy\u017anie s\u0105 ni\u017csze na skutek niedoboru wody w kwietniu i maju. Do tego dochodz\u0105 wydatki na nawozy, \u015brodki ochrony ro\u015blin oraz maszyny. Zyba\u0142a m\u00f3wi, \u017ce nie pami\u0119ta tak trudnych czas\u00f3w. – Jeszcze tak \u017ale nie by\u0142o. Brakuje na wszystko – ocenia. Podobnego zdania s\u0105 inni rolnicy. – Do fabryki m\u0105czki jest 140 kilometr\u00f3w. Jedn\u0105 czwart\u0105 pieni\u0119dzy ze sprzeda\u017cy ziemniak\u00f3w przemys\u0142owych trzeba wi\u0119c przeznaczy\u0107 na transport. Gdzie nie spojrze\u0107, koszty rosn\u0105 – dodaje Kornel \u015awigo\u0144ski. Z kolei Stanis\u0142aw Kulwicki, rolnik ze wsi Bor\u00f3wno w woj. kujawsko-pomorskim prowadz\u0105cy 60-hektarowe gospodarstwo nasienne, zwraca uwag\u0119 na dro\u017cej\u0105ce nawozy. – Tona tzw. polifoski do niedawna kosztowa\u0142a 1700 z\u0142, a dzi\u015b ju\u017c ponad 2100 z\u0142 – wylicza rolnik. Aby zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 koszty i wyj\u015b\u0107 na swoje, rolnicy musz\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 produkcj\u0119. A to wi\u0105\u017ce si\u0119 z inwestycjami, zakupem ziemi i maszyn, najcz\u0119\u015bciej na kredyt. To jednak obarczone jest sporym ryzykiem. Zyba\u0142a zainwestowa\u0142 w produkcj\u0119 mleka ponad milion z\u0142otych. Na kredyt wybudowa\u0142 now\u0105 obor\u0119, po\u0142o\u017cy\u0142 kafelki. – Teraz \u017ca\u0142uj\u0119 i pluj\u0119 sobie w brod\u0119 – m\u00f3wi, komentuj\u0105c niesi\u0119gaj\u0105ce 90 groszy za litr ceny mleka. Gdyby nie jego zami\u0142owanie do rolnictwa i zapa\u0142 do pracy, to – jak twierdzi – dawno by to wszystko rzuci\u0142. – Jak moi koledzy, kt\u00f3rzy s\u0105 teraz na rencie lub emeryturze i dziwi\u0105 mi si\u0119, \u017ce mam jeszcze tyle ch\u0119ci do tej roboty.<\/p>\r\n

Coraz dro\u017csze s\u0105 r\u00f3wnie\u017c maszyny rolnicze, zar\u00f3wno nowe, jak i u\u017cywane. Kulwicki m\u00f3wi, \u017ce sporym problemem jest te\u017c brak wykwalifikowanych mechanik\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafiliby serwisowa\u0107 i naprawia\u0107 nowoczesne maszyny, szczeg\u00f3lnie te produkowane na Zachodzie. – Nawet je\u015bli istniej\u0105 jeszcze szko\u0142y zawodowe, to jest coraz mniej miejsc, gdzie ich uczniowie mogliby odbywa\u0107 praktyki. Nie ma POM-\u00f3w [Pa\u0144stwowych O\u015brodk\u00f3w Maszynowych – przyp. red.], wi\u0119c gdzie ci ludzie maj\u0105 si\u0119 tego nauczy\u0107? Ich likwidacja to by\u0142 wielki b\u0142\u0105d – podkre\u015bla rolnik.<\/p>\r\n

Bez perspektyw<\/strong><\/p>\r\n

– Ma\u0142o jest ch\u0119tnych do pracy na roli, a zw\u0142aszcza tutaj, w g\u00f3rach – m\u00f3wi\u0105 mieszka\u0144cy wsi po\u0142o\u017conych w po\u0142udniowej Polsce.
Podobna sytuacja jest w wi\u0119kszo\u015bci ma\u0142ych wsi oddalonych od wielkich o\u015brodk\u00f3w miejskich. M\u0142odzi masowo wyje\u017cd\u017caj\u0105 do miasta lub za granic\u0119. Nie chc\u0105 mieszka\u0107 i zak\u0142ada\u0107 rodzin tam, gdzie nie do\u015b\u0107, \u017ce nie ma pracy, to jeszcze jest problem z dost\u0119pem do przedszkola, szko\u0142y, przychodni lub poczty. Dwudziestopi\u0119cioletni Karol z woj. pomorskiego m\u00f3wi, \u017ce bardzo chcia\u0142 zosta\u0107 w rodzinnej miejscowo\u015bci i pracowa\u0107 na ponaddwudziestohektarowym gospodarstwie swoich rodzic\u00f3w. Ale dostosowanie gospodarstwa do norm unijnych przeros\u0142o jego si\u0142y i mo\u017cliwo\u015bci finansowe, a w tak niepewnych czasach nie chcia\u0142 bra\u0107 kredyt\u00f3w. Wi\u0119c – jak m\u00f3wi – z gospodark\u0105 da\u0142 sobie spok\u00f3j. – Moi rodzicie \u0142\u0105czyli prac\u0119 na roli z prac\u0105 zawodow\u0105. Ja tak nie mog\u0119, bo w okolicy nie znajd\u0119 \u017cadnej pracy – wyja\u015bnia. Niedawno zrobi\u0142 prawo jazdy na samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy. Za kilka dni rozpoczyna prac\u0119 jako kierowca tira. M\u0119\u017cczyzna zwraca uwag\u0119 jeszcze na jeden istotny fakt. – W naszej okolicy rozk\u0142ad ma\u0142ych i \u015brednich gospodarstw nast\u0105pi\u0142 tak\u017ce w sytuacji, gdy co lepsze tereny uprawne zacz\u0119li przejmowa\u0107 Niemcy, wykupuj\u0105c ziemi\u0119 i gospodarstwa przy pomocy podstawianych ludzi i tworz\u0105c nawet kilkusethektarowe latyfundia – t\u0142umaczy.<\/p>\r\n

Badania socjologiczne przecz\u0105 wygodnej dla rz\u0105dz\u0105cych tezie, \u017ce opuszczanie wsi przez m\u0142odych to naturalny proces. W sonda\u017cach bardzo wielu Polak\u00f3w, mieszka\u0144c\u00f3w wsi i du\u017cych miast, deklaruje bowiem, \u017ce gdyby mog\u0142o wybiera\u0107, wybra\u0142oby \u017cycie na wsi. Wyludnianie ma\u0142ych miejscowo\u015bci jest zatem konsekwencj\u0105 in\u017cynierii spo\u0142ecznej obecnego rz\u0105du, kt\u00f3ry stawia na modernizacj\u0119 poprzez urbanizacj\u0119. A tymczasem jest to zaprzeczenie nowoczesno\u015bci rozumianej przez rz\u0105dy innych kraj\u00f3w. Na przyk\u0142ad Finlandia dop\u0142aca swoim obywatelom \u017cyj\u0105cym w p\u00f3\u0142nocnych, gorzej zaludnionych rejonach kraju w\u0142a\u015bnie po to, aby si\u0119 nie przeprowadzali. A mieszka\u0144cy polskich wsi, kt\u00f3rym praca na roli nie gwarantuje zaspokojenia podstawowych potrzeb, ze wzgl\u0119du na panuj\u0105ce bezrobocie nie mog\u0105 znale\u017a\u0107 pracy nawet w okolicznych miastach. – W Bydgoszczy dzia\u0142a\u0142y kiedy\u015b zak\u0142ady rowerowe, winiarnia, autocentrum i szereg innych zak\u0142ad\u00f3w. Wszystko to zosta\u0142o zlikwidowane lub sprzedane – kwituje Kulwi\u0144ski.<\/p>\r\n

Ci\u0119\u017cki los emeryta<\/strong><\/p>\r\n

Niskie rolnicze emerytury, utrudniony dost\u0119p do lekarzy specjalist\u00f3w oraz spore odleg\u0142o\u015bci w sytuacji, gdy likwidowane s\u0105 kolejne kursy autobusowe i kolejowe, to g\u0142\u00f3wne bol\u0105czki ludzi starszych zamieszkuj\u0105cych polsk\u0105 wie\u015b. O szcz\u0119\u015bciu mog\u0105 m\u00f3wi\u0107 ci, kt\u00f3rych jedno z dzieci zostaje w domu rodzinnym. Wtedy przynajmniej nie musz\u0105 si\u0119 obawia\u0107, \u017ce zostan\u0105 bez opieki, a ich niewielka emerytura czy renta jest sporym ratunkiem dla rodzinnego bud\u017cetu. – Jest ci\u0119\u017cko – wyznaje pani Maria z okolic Grybowa w woj. ma\u0142opolskim. Wraz z siedmioosobow\u0105 rodzin\u0105 swojej c\u00f3rki \u017cyje w dwuhektarowym gospodarstwie. – C\u00f3rka ma na wychowaniu pi\u0119cioro dzieci. Zi\u0119\u0107 czasem dostanie jak\u0105\u015b prac\u0119 na budowie. A ja dostaj\u0119 700 z\u0142 emerytury. Z tego musi wystarczy\u0107 na op\u0142aty i lekarstwa. Trudno zwi\u0105za\u0107 koniec z ko\u0144cem – wzdycha. Jej \u017cyczenia odno\u015bnie do przysz\u0142o\u015bci nie s\u0105 wyg\u00f3rowane – m\u00f3c spokojnie po\u017cy\u0107 i mie\u0107 lepsz\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105. A rzeczywisto\u015b\u0107 jest radykalnie inna – czas oczekiwania na wizyt\u0119 lekarza specjalisty wynosi od sze\u015bciu do siedmiu miesi\u0119cy. – \u0179eby dosta\u0107 si\u0119 u nas do lekarza, trzeba by\u0107 zdrowym – denerwuje si\u0119. Nie ma poczty, nie ma o\u015brodka zdrowia. – Daleko wsz\u0119dzie. Przedtem autobus je\u017adzi\u0142 trzy razy dziennie, teraz kursuje zaledwie jeden bus – opowiada pani Maria.
Oburzenie rolnik\u00f3w budzi podwy\u017cszenie wieku emerytalnego do 67 lat. – Nie wyobra\u017cam sobie siebie w tym wieku w ci\u0105gniku czy na kombajnie. Cz\u0142owiek w tym wieku jest ju\u017c po prostu mniej sprawny, ma wolniejszy czas reakcji – irytuje si\u0119 Kulwi\u0144ski. I dodaje: – A czy pan chcia\u0142by, \u017ceby operowa\u0142 pana blisko 70-letni chirurg?<\/p>\r\n

Du\u017ca rodzina na ma\u0142ym gospodarstwie<\/strong><\/p>\r\n

– Wi\u0119cej ni\u017c 15 hektar\u00f3w to chyba nikt tu nie ma – komentuje pani J\u00f3zefa z ma\u0142ej wsi niedaleko Gorlic w woj. ma\u0142opolskim, prowadz\u0105ca wraz z m\u0119\u017cem 8-hektarowe gospodarstwo rolne. W tych okolicach ma\u0142ych, rodzinnych gospodarstw jest bardzo du\u017co. Brak realnych dochod\u00f3w oraz bezrobocie sprawiaj\u0105, \u017ce warunki \u017cycia w tych miejscowo\u015bciach s\u0105 naprawd\u0119 ci\u0119\u017ckie. Ich mieszka\u0144cy przyznaj\u0105, \u017ce prac\u0119 na roli traktuj\u0105 bardziej jako kontynuacj\u0119 tradycji rodzinnej ni\u017c \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania. – W rolnictwie pracowali nasi dziadkowie i rodzice. Gospodarzymy wi\u0119c raczej z przyzwyczajenia – m\u00f3wi pani Zofia. Teren jest g\u00f3rzysty, wi\u0119c i warunki pracy s\u0105 trudniejsze – na niekt\u00f3re pola ci\u0119\u017cko jest wjecha\u0107 ci\u0105gnikiem. Zbieraj\u0105 g\u0142\u00f3wnie siano dla kr\u00f3w. A maj\u0105 ich sze\u015b\u0107 i oddaj\u0105 mleko, ale \u017caden z tego interes. – Cena za litr mleka jest bardzo niska. Nie da si\u0119 z tego wy\u017cy\u0107. Na same op\u0142aty by nie wystarczy\u0142o – skar\u017cy si\u0119 gospodyni. A ze znalezieniem innej pracy w tej okolicy jest bardzo ci\u0119\u017cko. Cz\u0119sto m\u0119\u017cczyzn wyje\u017cd\u017caj\u0105cych za prac\u0105 do odleg\u0142ych miast na co dzie\u0144 nie ma w domu. M\u0105\u017c pani Zofii w domu jest tylko w weekendy.<\/p>\r\n

Na po\u0142udniu Polski cz\u0119\u015bciej ni\u017c w innych regionach kraju spotka\u0107 mo\u017cna rodziny wielodzietne utrzymuj\u0105ce si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z pracy na roli. Rodzina pani Zofii liczy osiem os\u00f3b: ona, m\u0105\u017c, pi\u0119cioro dzieci i jej mama. – Ci\u0119\u017cko jest. M\u0105\u017c od czasu do czasu pod\u0142apie jak\u0105\u015b prac\u0119. Gdyby nie kilkusetz\u0142otowa emerytura mojej mamy, nie daliby\u015bmy rady – przyznaje pani Zofia. W pierwszej kolejno\u015bci p\u0142aci rachunki. Do sklepu chodz\u0105 rzadko, a je\u015bli ju\u017c, to po podstawowe rzeczy. Sytuacj\u0119 ratuj\u0105 plony z w\u0142asnego gospodarstwa: mleko, mi\u0119so i jajka, przez co mniej pieni\u0119dzy trzeba przeznaczy\u0107 na jedzenie. To jednak niewielka pociecha, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 potrzeby tak licznej rodziny. Czworo dzieci pani Zofii jest w wieku szkolnym. Mimo \u017ce pocz\u0105tek roku za pasem, nie uda\u0142o jej si\u0119 jeszcze skompletowa\u0107 wyprawek dla wszystkich dzieci. – Do tej pory na same podr\u0119czniki wyda\u0142am ju\u017c p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca z\u0142otych. A trzeba jeszcze kupi\u0107 zeszyty, przybory szkolne, buty, ubrania, wi\u0119c ta kwota si\u0119 podwoi – martwi si\u0119 matka.<\/p>\r\n

Potrzebny ksi\u0119gowy<\/strong><\/p>\r\n

– Opas\u0142e szafy dokument\u00f3w, a papier\u00f3w ci\u0105gle przybywa – tak na pytanie o ilo\u015b\u0107 dokument\u00f3w w swoim gospodarstwie rolnym odpowiada Kornel \u015awigo\u0144ski. Dzi\u015b nawet w\u0142a\u015bciciel ma\u0142ego gospodarstwa musi przebrn\u0105\u0107 przez narzucone przez Uni\u0119 administracyjne procedury. Rolnicy m\u00f3wi\u0105 z przek\u0105sem, \u017ce czas, kt\u00f3ry mogliby przeznaczy\u0107 np. na odpoczynek po ci\u0119\u017ckiej pracy, musz\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0107 na prowadzenie dokumentacji – rejestr hodowanych zwierz\u0105t, wype\u0142nianie wniosk\u00f3w, poda\u0144 itp. No, chyba \u017ce zatrudni si\u0119 ksi\u0119gow\u0105, ale na to sta\u0107 tylko tych najbogatszych. – Biurokracji jest od groma. Moja \u017cona si\u0119 tym zajmuje – m\u00f3wi Kulwi\u0144ski. Dodaje, \u017ce gdy w lecie schodzi z kombajnu o godz. 22.00, to czuje si\u0119 tak wyko\u0144czony, \u017ce my\u015bli tylko o tym, aby si\u0119 umy\u0107 i p\u00f3j\u015b\u0107 spa\u0107, aby nazajutrz zn\u00f3w m\u00f3c wsta\u0107 do pracy o godz. 5.00. W kontaktach rolnika z urz\u0119dami dochodzi czasem do kuriozalnych sytuacji, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 nawet zabawne, gdyby nie sz\u0142a za tym konkretna krzywda. Kulwi\u0144ski od kilku lat bezskutecznie pr\u00f3buje sobie poradzi\u0107 ze stratami powodowanymi przez \u0142ab\u0119dzie, kt\u00f3re przy bez\u015bnie\u017cnej zimie oraz wczesn\u0105 wiosn\u0105 \u017ceruj\u0105 na jego plantacjach rzepaku. A straty s\u0105 du\u017ce. Rolnik ocenia, \u017ce jak zasieje 15 ha rzepaku, to 2 ha ma „z g\u0142owy”. – Departament Ochrony Przyrody zezwoli\u0142 wprawdzie na odstraszanie ptak\u00f3w, ale pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie si\u0119 to robi\u0142o przy pomocy d\u017awi\u0119k\u00f3w wydawanych przez \u0142ab\u0119dzia niemego – opowiada rolnik. Ma\u0142o tego, \u017ceby wej\u015b\u0107 w tym celu na w\u0142asne pole, musi sw\u00f3j zamiar zg\u0142osi\u0107 do zarz\u0105dcy terenu, czyli so\u0142tysa lub parku krajobrazowego, i wolno mu straszy\u0107 ptaki tylko z rana i lekko „pop\u0142oszy\u0107” wieczorem, z jednodniow\u0105 przerw\u0105 na odstresowanie. Po kt\u00f3rej\u015b z rz\u0119du interwencji w departamencie od jednej z urz\u0119dniczek us\u0142ysza\u0142: „Je\u017celi ju\u017c od sze\u015bciu lat ma pan z tego powodu straty i wie, \u017ce na tych polach \u017ceruj\u0105 \u0142ab\u0119dzie, to czemu pan nadal uprawia rzepak?”. – To si\u0119 nie mie\u015bci w g\u0142owie – za\u0142amuje r\u0119ce Kulwi\u0144ski.<\/p>\r\n

„Biznes” inny ni\u017c wszystkie<\/strong><\/p>\r\n

Mechanizacja sprawi\u0142a, \u017ce praca na roli sta\u0142a si\u0119 niew\u0105tpliwie l\u017cejsza. Wielu rolnik\u00f3w korzysta r\u00f3wnie\u017c z dop\u0142at z Unii Europejskiej. Ale to za ma\u0142o, aby zmieni\u0107 smutny obraz polskiej wsi i zatrzyma\u0107 odp\u0142yw m\u0142odych ludzi do miast i za granic\u0119. Polski rz\u0105d dzia\u0142a w my\u015bl zasady, \u017ce rolnicy sami powinni sobie poradzi\u0107 z zasadami wolnego rynku, a rolnictwo to taki sam biznes, jak ka\u017cdy inny. W takich warunkach bezpowrotnie trwoni si\u0119 cenny potencja\u0142, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by powstrzyma\u0107 proces wymierania polskich wsi.<\/p>\r\n

Bogus\u0142aw R\u0105pa\u0142a<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Za: Nasz Dziennik, \u00a0Sobota-Niedziela, 1-2 wrze\u015bnia 2012, Nr 204 (4439) <\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"NA CO MOG\u0104 LICZY\u00c4\u2020 ROLNICY Z UE W LATACH 2014-2020 W Parlamencie Europejskim trwaj\u0105 intensywne prace nad kszta\u0142tem Wsp\u00f3lnej Polityki Rolnej UE na lata 2014-2020. Mamy ju\u017c na stole przygotowane przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 (czyli unijny rz\u0105d) projekty g\u0142\u00f3wnych akt\u00f3w prawnych, w tym projekt najwa\u017cniejszego rozporz\u0105dzenia dotycz\u0105cego dop\u0142at bezpo\u015brednich. Zajmuje si\u0119 nimi obecnie Komisja Rolnictwa Parlamentu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,176,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60365\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}