{"id":60321,"date":"2012-08-29T20:13:46","date_gmt":"2012-08-30T01:13:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60321"},"modified":"2012-08-29T16:15:20","modified_gmt":"2012-08-29T21:15:20","slug":"potega-prasy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60321","title":{"rendered":"Pot\u0119ga prasy"},"content":{"rendered":"

My\u015blicie, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich stu lat \u015bwiat si\u0119 zmieni\u0142? Sk\u0105d! Ten artyku\u0142 napisano w roku 1914 w kresowym Z\u0142oczowie, a nie, jak mogliby\u015bcie s\u0105dzi\u0107, wczoraj w Warszawie. Nic nowego pod s\u0142o\u0144cem\u2026<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Pot\u0119ga prasy<\/h2>\r\n

\"\"<\/a>J<\/strong>est w \u015bwiecie pot\u0119ga, kt\u00f3ra rz\u0105dzi i kieruje wszystkiem, kt\u00f3ra dzier\u017cy ster we wszystkich dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego, trz\u0119sie polityk\u0105 i pa\u0144stwami \u201d\u201d a na imi\u0119 jej: prasa. Ze wzrostem o\u015bwiaty, wzrasta i jej w\u0142adza, bo chwyta ona w swoje r\u0119ce wszystkich, kt\u00f3rym otwarto w szko\u0142ach oczy na druk i pismo, wciska si\u0119 do pa\u0142ac\u00f3w i chat, do miast i wsi, do pan\u00f3w, robotnik\u00f3w i ch\u0142op\u00f3w: narzuca si\u0119 sama na ka\u017cdem miejscu, w restauracyach, na ulicy, w kolejach, przemawiaj\u0105c od razu do setek, i tysi\u0119cy i milion\u00f3w. \u0179e taki kaznodzieja papierowy jest pot\u0119g\u0105 \u015bwiatow\u0105, przyzna ka\u017cdy, kt\u00f3ry umie obserwowa\u0107, jak to ludzie my\u015bl\u0105 i opini\u0119 swoj\u0105 urabiaj\u0105 zdaniami a nawet stylem poszczeg\u00f3lnych gazet, jak powoli staj\u0105 si\u0119 rzecznikami zasad i hase\u0142 czytanych pism, jak broni\u0105 i zwalczaj\u0105 ataki, przeciw nim skierowane.<\/p>\r\n

S\u0142usznie zastosowa\u0107 mo\u017cna tutaj parafraz\u0119 znanego przys\u0142owia: \u201ePowiedz mi, jak\u0105 czytasz gazet\u0119, a ja ci powiem, kim jeste\u015b\u201d. \u201eO ten wp\u0142yw, o t\u0119 w\u0142adz\u0119 nad lud\u017ami, o ten kierunek w s\u0105dach i opinii jednostek dobijaj\u0105 si\u0119 obecnie wszyscy. Ka\u017cde pa\u0144stwo, ka\u017cdy nar\u00f3d, ka\u017cde stronnictwo, poszczeg\u00f3lne instytucye, a nawet poszczeg\u00f3lne ambitne jednostki d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby ich s\u0105dy i zdania by\u0142y decyduj\u0105cemi, aby ich k\u0105t widzenia byt k\u0105tem widzenia jak najszerszych warstw. Spe\u0142ni\u0107 to mo\u017ce tylko prasa, kt\u00f3ra w XX w. do nies\u0142ychanych wzros\u0142a rozmiar\u00f3w tak w ilo\u015bciach pism, jak bitych tysi\u0105cach egzemplarzy, jak i karmi\u0105cych si\u0119 nimi tysi\u0105cach czytelnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Wobec takiej pot\u0119gi prasy nasuwa si\u0119 pytanie: kto ni\u0105 rz\u0105dzi, kto jej nadaje kierunek, ton i barw\u0119? Odpowiedzi dobrej na to niema. Kapitalizm a wi\u0119c \u017bydzi zawojowali najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prasy \u015bwiatowej, kosztami milion\u00f3w trzymaj\u0105c na uwi\u0119zi wolne s\u0105dy jednostek, nie pomin\u0119li i naszej Galicyi. \u201eNaprz\u00f3d\u201d \u201d\u201d \u201eNowa Reforma\u201d \u201d\u201d \u201eNowy Wiek\u201d \u201d\u201d \u201eGazeta Wieczorna\u201d \u201d\u201d \u201eNowiny\u201d s\u0105 popierane przez \u017byd\u00f3w, a niekt\u00f3re z nich s\u0105 jawnie i otwarcie \u017cydowskie. Jak kto my\u015bli, tak te\u017c odpowiednio i opini\u0119 urabia. Gdy wi\u0119c wrogowie nasi, wrogowie katolicko\u015bci, chrze\u015b\u0107ija\u0144skiej moralno\u015bci i narodowo\u015bci naszej stan\u0119li u steru ca\u0142ego aparatu prasowego \u201d\u201d nie mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 i \u0142udzi\u0107, \u017ce i w naszych przemawia\u0107 oni b\u0119d\u0105 interesach, a w ka\u017cdym razie, \u017ce nas prowokowa\u0107 nie b\u0119d\u0105.<\/p>\r\n

Czuj\u0105c wi\u0119c si\u0142\u0119 w r\u0119kach swoich, wrogowie nasi sprz\u0119gli si\u0119 do walki z nami na ca\u0142ej linii, bez wyboru rodzaju broni. Wszystko, co moralne, szlachetne, dobre, ma w nich otwartych wrog\u00f3w, w nich, kt\u00f3rzy pod has\u0142em liberalizmu pragn\u0105 zerwa\u0107 wszystkie moralne wi\u0119zy \u201d\u201d doprowadzi\u0107 do zupe\u0142nego rozpasania a na ruinach starego porz\u0105dku \u201d\u201d wznie\u015b\u0107 fundamenty pod nowy raj wolno\u015bciowy. I od tej chwili ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, jako antyteza ich urojonych hase\u0142, sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym celem, na kt\u00f3ry ciskaj\u0105 najwyszuka\u0144sze pociski, byle go obali\u0107, byle go raz podepta\u0107 swoj\u0105 zbrodnicz\u0105 stop\u0105 i raz na zawsze zamkn\u0105\u0107 mu usta gromi\u0105ce i wykazuj\u0105ce ich fa\u0142sz i ob\u0142ud\u0119. Pleni\u0105 si\u0119, pluj\u0105, wyszydzaj\u0105 wszystko, co \u015bwi\u0119tem jest jeszcze w sercach ludzkich, byle ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cywy i walcz\u0105cy osamotni\u0107, a siebie i swoje maso\u0144sko-\u017cydowskie idea\u0142y wypisa\u0107 jako has\u0142o post\u0119pu \u015bwiata.<\/p>\r\n

A my co na to? Czy\u017c nam sta\u0107 i rozpaczliwie tylko \u015bledzi\u0107 skutki ich nienawistnej agitacyi? Ka\u017cdy wiek ma swoje sposoby walki, kt\u00f3rymi stara si\u0119 doj\u015b\u0107 do zamierzonych cel\u00f3w; gdy wi\u0119c w naszych czasach t\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 broni\u0105 w walce sta\u0142a si\u0119 prasa, to my na ni\u0105 zwr\u00f3ci\u0107 musimy uwag\u0119. Prawda nie powinna si\u0119 kry\u0107 pod korcem, ale powo\u0142an\u0105 jest do \u015bwiecenia \u015bwiatu. O to si\u0119 musimy stara\u0107: na ich bro\u0144, my tak\u0105 broni\u0105 odpowiedzie\u0107 musimy. Dawniej wystarcza\u0142o broni\u0107 chrze\u015bcija\u0144skich zasad w pismach i apologiach, dzi\u015b trzeba si\u0119 przenie\u015b\u0107 i do dziennik\u00f3w; dawniej wystarcza\u0142o przemawia\u0107 do wiernych w ko\u015bcio\u0142ach, dzi\u015b g\u0142os chrze\u015bcija\u0144ski musi i\u015b\u0107 do nich i z prasy, by dusze ich kszta\u0142towa\u0107, a opinie fa\u0142szywe wy\u015bwietla\u0107. Musimy \u201d\u201d i tej ga\u0142\u0119zi pracy nie wolno nam zaniedba\u0107. Ale czy mamy do tego si\u0142y?<\/p>\r\n

Przyzna\u0107 musimy, \u017ce nasza prasa chrze\u015bcija\u0144ska, katolicka, w por\u00f3wnaniu z wrog\u0105 jest s\u0142ab\u0105, ale nie bezsiln\u0105. W duszy ludzkiej wrodzone uczucia szlachetne tak pr\u0119dko nie gin\u0105, aby wnet po kilku frazesach cz\u0142owiek we wszystko co dobre zw\u0105tpi\u0142, ma cz\u0142owiek pierwiastki, kt\u00f3re d\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105. I o to si\u0119 musimy troszczy\u0107, aby one nie zgin\u0119\u0142y. Przy bacznej uwadze i dobrej woli nie b\u0119dzie to niemo\u017cliwem; przyzna\u0107 bowiem musimy, \u017ce do pot\u0119gi prasy wrogiej i my cz\u0119sto przyk\u0142adamy r\u0119ce. Ilu\u017c to ludzi dobrych w swej opinii katolik\u00f3w i Polak\u00f3w prenumeruje pisma \u017cydowskie tylko z powodu oboj\u0119tno\u015bci, lub nie\u015bwiadomo\u015bci, lub narzucaj\u0105cej si\u0119 reklamy, kt\u00f3ra wciska do r\u0119ki te lub owe dzienniki! Ilu\u017c to jeszcze nauczycieli i nauczycielek trzyma \u201eGazet\u0119 Wieczorn\u0105\u201d, kt\u00f3r\u0105 po miesi\u0119cznej, bezp\u0142atnej reklamie zatrzymano w domu, karmi\u0105c si\u0119 jej zatrut\u0105 straw\u0105! Ilu\u017c to jest nawet takich, kt\u00f3rzy narzekaj\u0105 na ten lub inny \u017cydowski dziennik, a nie chc\u0105 sobie zada\u0107 tyle fatygi, aby inny sobie zam\u00f3wi\u0107. T\u0119 oboj\u0119tno\u015b\u0107 z \u017cycia musimy usun\u0105\u0107, musimy w opinii torowa\u0107 drog\u0119 dla naszych pism, kt\u00f3re dotychczas lilipucim s\u0105 rodem wobec prasy wrogiej, musimy by\u0107 obywatelami polskimi patrz\u0105cymi nie na to, \u017ce gazeta polskiemi drukowana czcionkami, ale na to, czy w duchu chrze\u015bcija\u0144skim i narodowym jest zredagowan\u0105.<\/p>\r\n

I tego to zadania podj\u0119\u0142a si\u0119 najnowsza organizacya, powsta\u0142a w 1912 w Krakowie: Towarzystwo dla popierania prasy katolickiej i wydawnictw katolickich. Powsta\u0142a ona w czasie, kt\u00f3ry jej najbardziej oczekiwa\u0142 i dlatego serdeczne powinna znale\u017a\u0107 przyj\u0119cie w naszem spo\u0142ecze\u0144stwie; nie stawia ona wysokich wymaga\u0144, ale \u017c\u0105da tylko tego, aby\u015bmy spe\u0142nili sw\u00f3j katolicki i narodowy obowi\u0105zek:<\/p>\r\n

a) strzec siebie i swoich przed wszelkiego rodzaju wydawnictwami przeciwnemi religii i etyce katolickiej, jak r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0107 si\u0119 do usuwania takich wydawnictw, jako wrogich ko\u015bcio\u0142owi i ojczy\u017anie;<\/p>\r\n

b) popiera\u0107 pras\u0119 katolick\u0105, przez prenumerowanie i rozszerzenie pism katolickich i dostarczanie tym pismom inserat\u00f3w;<\/p>\r\n

c) wspiera\u0107 materyalnie pras\u0119 katolick\u0105.<\/p>\r\n

Gdyby tak ka\u017cdy z gorliwych obywateli wyrzuci\u0142 z r\u0105k swoich te pisma, a je\u015bli ich nie ma, gdyby si\u0119 mu uda\u0142o cho\u0107 jednego cz\u0142owieka od takiego pisma odci\u0105gn\u0105\u0107 \u201d\u201d to spe\u0142ni\u0142 ju\u017c wielki czyn, bo uwolni\u0142 niejednego, ale dziesi\u0119ciu i wi\u0119cej od z\u0142ego wp\u0142ywu, gdy\u017c dziennik nie spoczywa tylko w r\u0119kach jednego prenumeratora, ale ma zwykle kilku czytelnik\u00f3w, a ci po kilku s\u0142uchaczy.<\/p>\r\n

Takie przecie\u017c gazety jak: \u201eNaprz\u00f3d\u201d, \u201eMonitor\u201d, \u201ePrzyjaciel Ludu\u201d, \u201ePrawo Ludu\u201d, \u201eWiek Nowy\u201d, \u201eGazeta Wieczorna\u201d, \u201eNowiny\u201d, \u201eNowa Reforma\u201d, \u201eIlustrowany kuryer codzienny\u201d nie powinny mie\u0107 w\u015br\u00f3d ludzi dbaj\u0105cych o dobro moralno\u015bci i spo\u0142ecze\u0144stwa zwolennik\u00f3w, tem bardziej, \u017ce zupe\u0142nie dobrze mo\u017ce nam je zast\u0105pi\u0107: \u201eS\u0142owo Polskie\u201d, \u201eGazeta Narodowa\u201d, \u201eG\u0142os Narodu\u201d i inne nie podejrzanej tendencyi, kt\u00f3rych na szcz\u0119\u015bcie nie brak. Zwr\u00f3\u0107my wi\u0119c uwag\u0119 na to Towarzystwo, przy jego sta\u0144my has\u0142ach. Dosy\u0107 tej oboj\u0119tno\u015bci na \u017cydowskie rz\u0105dy w opinii: niechaj si\u0119 ocknie w nas prawdziwy czynny obywatel polski, kt\u00f3ry niczego z pod obserwacyi swej nie wypuszcza i \u017cadnych dziedzin nie zostawia na pastw\u0119 bez obrony.<\/p>\r\n

Dobitnie zaznaczy\u0142 pot\u0119g\u0119 prasy Papie\u017c Pius X: Napr\u00f3\u017cno b\u0119dziecie budowa\u0107 ko\u015bcio\u0142y, odprawia\u0107 misye, zak\u0142ada\u0107 szko\u0142y, wykonywa\u0107 dobre uczynki wszelkiego rodzaju – wszystkie zabiegi wasze b\u0119d\u0105 daremne, je\u017celi nie b\u0119dziecie u\u017cywa\u0107 broni odpornej i zaczepnej, jak\u0105 jest katolicka, szczera prasa.<\/em> A wi\u0119c wi\u0119cej agitacyi w tym kierunku, wi\u0119cej ofiarno\u015bci na dobr\u0105 pras\u0119, bo ona jedynie jest si\u0142\u0105, bo j\u0105 maj\u0105c, mie\u0107 b\u0119dziemy wszystko.<\/p>\r\n

X. H. Z.<\/p>\r\n

Polska Gazeta Kresowa 24.04.1914<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"My\u015blicie, \u017ce w ci\u0105gu ostatnich stu lat \u015bwiat si\u0119 zmieni\u0142? Sk\u0105d! Ten artyku\u0142 napisano w roku 1914 w kresowym Z\u0142oczowie, a nie, jak mogliby\u015bcie s\u0105dzi\u0107, wczoraj w Warszawie. Nic nowego pod s\u0142o\u0144cem\u2026 Pot\u0119ga prasy Jest w \u015bwiecie pot\u0119ga, kt\u00f3ra rz\u0105dzi i kieruje wszystkiem, kt\u00f3ra dzier\u017cy ster we wszystkich dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego, trz\u0119sie polityk\u0105 i pa\u0144stwami […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[53,159,185,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60321\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}