{"id":60274,"date":"2012-08-28T20:58:24","date_gmt":"2012-08-29T01:58:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60274"},"modified":"2012-08-28T20:58:24","modified_gmt":"2012-08-29T01:58:24","slug":"swieci-krolowie-czyli-o-sojuszu-tronu-ze-swietoscia-grzegorz-kucharczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60274","title":{"rendered":"\u015awi\u0119ci kr\u00f3lowie, czyli o sojuszu tronu ze \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 – Grzegorz Kucharczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

W sierpniu przypada liturgiczne wspomnienie dw\u00f3ch \u015bwi\u0119tych kr\u00f3l\u00f3w: \u015bw. Stefana I Wielkiego, kr\u00f3la W\u0119gier (16 sierpnia) oraz \u015bw. Ludwika IX, kr\u00f3la Francji (25 sierpnia). Dwaj wielcy w\u0142adcy, kt\u00f3rych panowanie – odpowiednio na W\u0119grzech i we Francji – oznacza\u0142o okres wielkiej pomy\u015blno\u015bci tych pa\u0144stw. <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Pomnik \u015bw. Stefana w Budapeszcie. Fot. P. Doerre<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Panowanie \u015bw. Stefana, wsp\u00f3\u0142czesnego naszemu Boles\u0142awowi Chrobremu, by\u0142o czasem ugruntowania suwerenno\u015bci monarchii Arpad\u00f3w w oparciu o \u015bcis\u0142y zwi\u0105zek ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, od kt\u00f3rej Stefan otrzyma\u0142 zezwolenie na kr\u00f3lewsk\u0105 koronacj\u0119 w Ostrzyhomiu, co by\u0142o potwierdzeniem sukcesu jego politycznej strategii. Fundamenty po\u0142o\u017cone przez \u015bwi\u0119tego Stefana okaza\u0142y si\u0119 na tyle trwa\u0142e, \u017ce W\u0119gry, kt\u00f3re (podobnie jak Polska po \u015bmierci Chrobrego) po odej\u015bciu \u015bwi\u0119tego kr\u00f3la popad\u0142y w zam\u0119t wewn\u0119trzny, szybko odrodzi\u0142y si\u0119 jako w pe\u0142ni suwerenne kr\u00f3lestwo. Kierunek wyznaczony przez \u015bwi\u0119tego Stefana by\u0142 podtrzymany przez jego nast\u0119pc\u00f3w (w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych byli tak\u017ce inni \u015bwi\u0119ci w\u0142adcy – jak np. panuj\u0105cy na prze\u0142omie XI i XII wieku \u015bw. W\u0142adys\u0142aw), nosz\u0105cych za zgod\u0105 Rzymu zaszczytny tytu\u0142 \u201eKr\u00f3l\u00f3w Apostolskich\u201d. Do dzisiaj narodow\u0105 relikwi\u0105 W\u0119gr\u00f3w jest korona \u015bwi\u0119tego Stefana – symbol suwerenno\u015bci i niepodzielno\u015bci pa\u0144stwa w\u0119gierskiego.<\/p>\r\n

Panowanie \u015bwi\u0119tego Ludwika IX we Francji to apogeum pot\u0119gi kr\u00f3lestwa Kapetyng\u00f3w. W\u0142adca ko\u0144czy d\u0142ugoletni\u0105 wojn\u0119 z Angli\u0105 Plantagenet\u00f3w, konsoliduje struktury administracyjne pa\u0144stwo. Wszystko to jednak s\u0142u\u017cy celowi dla niego najwa\u017cniejszemu: \u201ewzi\u0119ciu krzy\u017ca\u201d czyli uczestnictwie w krucjatach, kt\u00f3re mia\u0142y wyzwoli\u0107 Ziemi\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 spod w\u0142adzy muzu\u0142ma\u0144skiej. Bez nara\u017cenia si\u0119 na przesad\u0119 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ziemsk\u0105 ojczyzn\u0119 Chrystusa \u015bwi\u0119ty Ludwik pokocha\u0142 niemal jak w\u0142asn\u0105. Tylko przez ten pryzmat mo\u017cna w\u0142a\u015bciwie oceni\u0107 zaanga\u017cowanie Kapetynga w dwie krucjaty oraz jego d\u0142ugi pobyt w Ziemi \u015awi\u0119tej po zako\u0144czeniu pierwszej z nich. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 to mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa. W przypadku \u015bwi\u0119tego Ludwika objawia\u0142a si\u0119 ona przede wszystkim w jego \u017cyciu pe\u0142nym cn\u00f3t chrze\u015bcija\u0144skich, ale tak\u017ce w umi\u0142owaniu wszystkiego, co nale\u017ca\u0142o do Chrystusa. Nie tylko Ziemi \u015awi\u0119tej, ale r\u00f3wnie\u017c relikwii M\u0119ki Pa\u0144skiej. Dla Korony Cierniowej Chrystusa, kt\u00f3r\u0105 \u015bwi\u0119ty Ludwik wykupi\u0142 od \u0142aci\u0144skiego cesarza Bizancjum za niema\u0142\u0105 fortun\u0119, poleci\u0142 wybudowa\u0107 najwi\u0119kszy i najwspanialszy relikwiarz – kaplic\u0119 Saint-Chapelle w Pary\u017cu, do dzi\u015b istniej\u0105c\u0105 pere\u0142k\u0119 architektury gotyckiej.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119to\u015b\u0107 wzrasta w rodzinie i rodziny u\u015bwi\u0119ca. Nie inaczej by\u0142o w przypadku tych w\u0142adc\u00f3w. Przedwcze\u015bnie zmar\u0142y syn \u015bwi\u0119tego Stefana – Emeryk (Imre) tak\u017ce zosta\u0142 wyniesiony przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 do chwa\u0142y o\u0142tarzy. Panuj\u0105cy za Pirenejami kuzyn \u015bw. Ludwika, Ferdynand kr\u00f3l Kastylii r\u00f3wnie\u017c doczeka\u0142 si\u0119 kanonizacji.<\/p>\r\n

W epoce europejskiej christianitas <\/em>\u015bwi\u0119to\u015b\u0107 w\u0142adcy oznacza\u0142a pot\u0119g\u0119, niejako dodatkow\u0105 legitymizacj\u0119 dla chrze\u015bcija\u0144skiej monarchii. Szczeg\u00f3lnym potwierdzeniem takiego pojmowania znaczenia zwi\u0105zku tronu ze \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 by\u0142y podejmowane w XII wieku przez najpot\u0119\u017cniejszego \u00f3wczesnego w\u0142adc\u0119 \u0142aci\u0144skiej Europy, cesarza rzymskiego i kr\u00f3la niemieckiego Fryderyka I Barbaross\u0119 starania, by doprowadzi\u0107 do kanonizacji Karola Wielkiego. Barbarossa postrzega\u0142 siebie jako kontynuatora dzie\u0142a odnowiciela instytucji cesarstwa na Zachodzie. Karol okre\u015bla\u0142 siebie jako indignus advocatus Sanctae Romanae Ecclesiae<\/em> (niegodny obro\u0144ca \u015awi\u0119tego Ko\u015bcio\u0142a Rzymskiego), Hohenstauf tak\u017ce widzia\u0142 siebie jako \u201eobro\u0144ca Ko\u015bcio\u0142a\u201d, ale szczeg\u00f3lnego rodzaju. Przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swego panowania wi\u00f3d\u0142 sp\u00f3r z kolejnymi papie\u017cami. Jeden z osadzonych przez niego w Rzymie antypapie\u017cy, na wyra\u017ane \u017c\u0105dania niemieckiego w\u0142adcy og\u0142osi\u0142 Karola Wielkiego \u015bwi\u0119tym. Rzecz jasna, czyn ten dokonany przez uzurpatora na tronie papieskim nie zosta\u0142 przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznany, ale ca\u0142a kontrowersja \u015bwiadczy o tym, jak du\u017c\u0105 rol\u0119 przypisywano w\u00f3wczas \u015bwi\u0119to\u015bci w\u0142adc\u00f3w. Aby j\u0105 osi\u0105ga\u0107, obalano nawet papie\u017cy.<\/p>\r\n

W propagandzie rewolucyjnej utrzymywano, \u017ce fatalnym znamieniem ancien regime\u2019u<\/em> by\u0142 sojusz tronu i o\u0142tarza. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce poch\u00f3d rewolucji – najpierw przez salony, lo\u017ce, a nast\u0119pnie przez ulice – sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy w momencie, kiedy zabrak\u0142o tego pragnienia \u015bwi\u0119to\u015bci w\u0142adcy; tego najtrwalszego spoiwa wspomnianego sojuszu tronu i o\u0142tarza, a jednocze\u015bnie gwaranta harmonii mi\u0119dzy dwiema w\u0142adzami kr\u00f3lestwa: \u015bwieck\u0105 i duchown\u0105. \u0179aden ze \u015bwi\u0119tych w\u0142adc\u00f3w nie okaza\u0142 si\u0119 nieudacznikiem w dziedzinie stricte<\/em> politycznej, ka\u017cdy strzeg\u0142 autonomii Ko\u015bcio\u0142a i autonomii pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Gdy zabrak\u0142o \u015bwi\u0119tych kr\u00f3l\u00f3w, proces sekularyzacji godno\u015bci kr\u00f3lewskiej, dokonuj\u0105cy si\u0119 od szesnastego wieku, tym szybciej i \u0142atwiej post\u0119powa\u0142. Kr\u00f3l Anglii Henryk VIII podpisa\u0142 w\u0142asnym imieniem traktat w obronie siedmiu sakrament\u00f3w, atakuj\u0105cy herezj\u0119 lutera\u0144sk\u0105, co nie przeszkodzi\u0142o mu kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej – z powodu mocno przyziemnego – zerwa\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em powszechnym. \u201eObro\u0144ca Wiary\u201d bez osobistej \u015bwi\u0119to\u015bci sta\u0142 si\u0119 \u017ca\u0142osn\u0105 \u201eg\u0142ow\u0105 ko\u015bcio\u0142a w Anglii\u201d, udzielaj\u0105c\u0105 sama sobie rozwod\u00f3w. W tym samym czasie jeden z nast\u0119pc\u00f3w \u015bwi\u0119tego Ludwika na tronie francuskim (Franciszek I) zawar\u0142 sojusz polityczny z Turcj\u0105 Otoma\u0144sk\u0105. \u201eKr\u00f3l Arcychrze\u015bcija\u0144ski\u201d z pomoc\u0105 muzu\u0142man\u00f3w chcia\u0142 podkopa\u0107 pozycj\u0119 polityczn\u0105 Habsburg\u00f3w. A przecie\u017c ka\u017cdego kr\u00f3la Francji nazywano \u201esynem \u015bwi\u0119tego Ludwika\u201d.<\/p>\r\n

Epoka o\u015bwiecenia przynios\u0142a ugruntowanie trend\u00f3w sekularyzacyjnych w spojrzeniu na monarchi\u0119 i istot\u0119 rz\u0105d\u00f3w kr\u00f3lewskich. Mijaj\u0105 czasy chrze\u015bcija\u0144skich monarchii, a tym bardziej \u015bwi\u0119tych kr\u00f3l\u00f3w. W \u015bredniowieczu nie szcz\u0119dzono wysi\u0142k\u00f3w, by doprowadzi\u0107 do kanonizacji zmar\u0142ego w\u0142adcy (vide<\/em> przyk\u0142ad Karola Wielkiego), w osiemnastym wieku modelem do na\u015bladowania jest \u201ekr\u00f3l-filozof\u201d, przy czym ten drugi rzeczownik rozumiano w duchu typowo o\u015bwieceniowym jako synonimiczny z ateist\u0105. Dla francuskich elit o\u015bwieceniowych obiektem fascynacji by\u0142 pruski kr\u00f3l Fryderyk II, niekryj\u0105cy swojej pogardy dla \u201e\u015bwi\u0119tych olej\u00f3w i tego typu bzdur\u201d, a nie \u015bwi\u0119ty Ludwik, Kr\u00f3l-krzy\u017cowiec, kt\u00f3ry nakazywa\u0142 wypala\u0107 heretykom wargi gor\u0105cym \u017celazem. W og\u00f3le Hohenzollernowie, wznosz\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas na szczyty pot\u0119gi, to jest dynastia nowego typu, kt\u00f3ra – jak ma\u0142o kt\u00f3ra w Europie – odznacza\u0142a si\u0119 daleko id\u0105c\u0105 wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci\u0105 w swym odnoszeniu si\u0119 do obrz\u0119du koronacji. Mi\u0119dzy 1701 (pocz\u0105tek \u201ekr\u00f3lestwa w Prusach\u201d) a 1918 rokiem (abdykacja Wilhelma II, ostatniego Hohenzollerna na tronie pruskim) odby\u0142y si\u0119 tylko dwie kr\u00f3lewskie koronacje w\u0142adc\u00f3w tego pa\u0144stwa (w 1701 i w 1861 roku).<\/p>\r\n

\u015awi\u0119to\u015bci\u0105 w\u0142adcy pogardzano, ale r\u00f3wnocze\u015bnie jej si\u0119 obawiano. 21 stycznia 1793 roku kr\u00f3l Ludwik XVI wst\u0119powa\u0142 na szafot przy okrzyku swojego spowiednika: \u201eSynu \u015bwi\u0119tego Ludwika wst\u0119puj do nieba!\u201d, kt\u00f3ry zaraz zosta\u0142 zag\u0142uszony d\u017awi\u0119kiem wojskowych werbli. Rewolucja nienawidzi chrze\u015bcija\u0144skich w\u0142adc\u00f3w, zw\u0142aszcza za\u015b w\u0142adc\u00f3w \u015bwi\u0119tych. Gdy po egzekucji Ludwika XVI rewolucyjny mot\u0142och rozpocz\u0105\u0142 bezczeszczenie nekropolii francuskich w\u0142adc\u00f3w w Saint-Denis, dok\u0142adano wszelkich stara\u0144, by odnale\u017a\u0107 sarkofag z relikwiami \u015bwi\u0119tego Ludwika. Wyrzucono do wsp\u00f3lnego do\u0142u szcz\u0105tki wszystkich w\u0142adc\u00f3w Francji. Relikwii kr\u00f3la – krzy\u017cowca jednak nie odnaleziono. Mszczono si\u0119 wi\u0119c w inny spos\u00f3b. Ufundowan\u0105 przez \u015bwi\u0119tego Ludwika Saint-Chapelle zamieniono na magazyn zbo\u017cowy.<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z wielkich zas\u0142ug pontyfikatu b\u0142. Jana Paw\u0142a II by\u0142o przypomnienie przez tego papie\u017ca znaczenia sojuszu tronu i \u015bwi\u0119to\u015bci. To w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas, po raz pierwszy od kilkuset lat, wyniesiono do chwa\u0142y o\u0142tarzy dw\u00f3ch kr\u00f3l\u00f3w: kr\u00f3la W\u0119gier i ostatniego cesarza Austrii Karola I (IV) oraz kr\u00f3la Polski – Jadwig\u0119 I Andegawe\u0144sk\u0105.<\/p>\r\n

W czerwcu tego roku min\u0119\u0142o pi\u0119tna\u015bcie lat od kanonizacji przez Jana Paw\u0142a II w Krakowie jedynego jak na razie polskiego w\u0142adcy (16 pa\u017adziernika 1384 roku Jadwiga zosta\u0142a koronowana w wawelskiej katedrze jako pe\u0142noprawny kr\u00f3l – nie kr\u00f3lowa – Polski). Trudno nie pozby\u0107 si\u0119 wra\u017cenia, \u017ce to epokowe wydarzenie zosta\u0142o jako\u015b zepchni\u0119te na dalszy plan w zbiorowej pami\u0119ci Polak\u00f3w karmionych \u201ekrem\u00f3wkow\u0105\u201d interpretacj\u0105 pontyfikatu papie\u017ca -Polaka. A przecie\u017c domaganie si\u0119 kanonizacji tego kr\u00f3la Polski rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c kr\u00f3tko po jej \u015bmierci w 1399 roku. Na spe\u0142nienie tego \u017c\u0105dania trzeba by\u0142o czeka\u0107 niemal sze\u015b\u0107set lat. Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta, \u017ce w okresie II Rzeczypospolitej konserwatywny Zwi\u0105zek Polskiej My\u015bli Pa\u0144stwowej (kierowany przez Jana Bobrzy\u0144skiego) jako istotny punkt swojego programu politycznego uznawa\u0142 propagowanie w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim kultu Jadwigi i o\u017cywianie postulatu jej kanonizacji.<\/p>\r\n

Konserwaty\u015bci Jana Bobrzy\u0144skiego na \u0142amach wydawanej przez siebie \u201eNaszej Przysz\u0142o\u015bci\u201d wskazywali, \u017ce osobista \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Jadwigi, polskiego kr\u00f3la, leg\u0142a u podstaw \u015bwietno\u015bci monarchii jagiello\u0144skiej. Bez ofiarno\u015bci Jadwigi nie by\u0142oby jej ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Jagie\u0142\u0142\u0105, a tym samym unii z Litw\u0105 i jej chrystianizacji. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 to tak\u017ce umi\u0142owanie m\u0105dro\u015bci, w przypadku Jadwigi oznacza\u0142o to jej inicjatyw\u0119 (po jej \u015bmierci kontynuowan\u0105 przez kr\u00f3lewskiego ma\u0142\u017conka) odnowienia krakowskiego uniwersytetu. \u015awi\u0119to\u015b\u0107 tego kr\u00f3la sz\u0142a w parze z tward\u0105 obron\u0105 polskiej racji stanu, widoczn\u0105 chocia\u017cby w 1387 roku, gdy wyprawa pod wodz\u0105 Jadwigi przywr\u00f3ci\u0142a Koronie w\u0142adz\u0119 nad Rusi\u0105 Halick\u0105, odebran\u0105 W\u0119grom.<\/p>\r\n

Te zas\u0142ugi \u015bwi\u0119tego kr\u00f3la Polski akcentowa\u0142 w 1997 roku podczas homilii kanonizacyjnej Jan Pawe\u0142 II. Papie\u017c podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c cech\u0119, kt\u00f3ra charakteryzowa\u0142a wszystkich \u015bwi\u0119tych w\u0142adc\u00f3w – umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia vita activa<\/em> z vita contemplativa<\/em>. Jak pisa\u0142 Jan D\u0142ugosz: \u201ewzgardziwszy pr\u00f3\u017cno\u015bci\u0105 i wszelakimi marno\u015bciami \u015bwiata, wszystek umys\u0142 sw\u00f3j zajmowa\u0142a modlitw\u0105 i czytaniem ksi\u0105g \u015bwi\u0119tych\u201d, wiele z tych ostatnich – jak podkre\u015bla\u0142 kronikarz – na \u017c\u0105danie Jadwigi zosta\u0142o przet\u0142umaczonych z \u0142aciny na j\u0119zyk polski.<\/p>\r\n

\u015awi\u0119ci kr\u00f3lowie – Stefan, Ludwik, Jadwiga doskonale wype\u0142nili swoje koronacyjne przysi\u0119gi. Dla ich kr\u00f3lestw oznacza\u0142o to okres pot\u0119gi, dla nich samych – \u017cycie wieczne i chwa\u0142\u0119 o\u0142tarzy.<\/p>\r\n

Grzegorz Kucharczyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W sierpniu przypada liturgiczne wspomnienie dw\u00f3ch \u015bwi\u0119tych kr\u00f3l\u00f3w: \u015bw. Stefana I Wielkiego, kr\u00f3la W\u0119gier (16 sierpnia) oraz \u015bw. Ludwika IX, kr\u00f3la Francji (25 sierpnia). Dwaj wielcy w\u0142adcy, kt\u00f3rych panowanie – odpowiednio na W\u0119grzech i we Francji – oznacza\u0142o okres wielkiej pomy\u015blno\u015bci tych pa\u0144stw. Pomnik \u015bw. Stefana w Budapeszcie. Fot. P. Doerre Panowanie \u015bw. Stefana, wsp\u00f3\u0142czesnego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[191,195,179,158],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60274"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}