{"id":60218,"date":"2012-08-27T14:38:39","date_gmt":"2012-08-27T19:38:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=60218"},"modified":"2016-02-10T11:47:27","modified_gmt":"2016-02-10T16:47:27","slug":"transplantacje-to-wielki-biznes-wywiad-ze-wspolrezyserem-filmu-%e2%80%9emitzvah%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=60218","title":{"rendered":"Transplantacje to wielki biznes – wywiad ze wsp\u00f3\u0142re\u017cyserem filmu \u201eMitzvah”<\/em>"},"content":{"rendered":"

Transplantacje to wielki biznes – \u20ac\u201c z Witoldem Gadowskim, wsp\u00f3\u0142re\u017cyserem filmu \u201eMitzvah\u201d rozmawia Mateusz Rawicz.<\/strong><\/em><\/p>

Jak d\u0142ugo trwa\u0142y prace nad filmem \u201eMitzvah\u201d, kt\u00f3ry wyre\u017cyserowa\u0142 Pan wsp\u00f3lnie z Maciejem Grabys\u0105?<\/strong><\/p>

Film powstawa\u0142 przez trzy lata, teraz na jego kanwie powstaje ksi\u0105\u017cka o mi\u0119dzynarodowej mafii transplantacyjnej. Zbierali\u015bmy si\u0119 do niego do\u015b\u0107 d\u0142ugo, ale w ko\u0144cu dostali\u015bmy dotacj\u0119 z Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej i mogli\u015bmy go zrealizowa\u0107.<\/p>

To film \u015bledczy?<\/strong><\/p>

Nie jest to film \u015bledczy, cho\u0107 zawiera w\u0105tki \u015bledcze. Starali\u015bmy si\u0119 nie popa\u015b\u0107 w ton sensacyjny, kt\u00f3ry zwykle towarzyszy materia\u0142om \u015bledczym, bo by\u0142oby to ze szkod\u0105 dla problemu i dla prawdy. Prawda jest w tej sprawie nies\u0142ychanie z\u0142o\u017cona. \u201eMitzvah\u201d jest filmem trudnym w odbiorze. Nagromadzenie problem\u00f3w, stanowisk, miejsc, kultur, czyni z niego du\u017cy kolage. Jest to pr\u00f3ba rozwa\u017cania o rzeczach ostatecznych, zwi\u0105zanych z \u017cyciem, \u015bmierci\u0105, mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ratowania \u017cycia kosztem czyjego\u015b cia\u0142a. Z transplantacj\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ogromne problemy religijne i etyczne.<\/p>

\u201eMitzvah\u201d to historia ludzkiej nerki\u2026<\/strong><\/p>

Motywem wyj\u015bciowym filmu jest poszukiwanie odbiorcy nerki od dawcy, kt\u00f3rego znale\u017ali\u015bmy we wsi Men\u017cir w Mo\u0142dawii. Osi\u0105 dramaturgiczn\u0105 jest prze\u015bledzenie w\u0119dr\u00f3wki nerki od dawcy z Mo\u0142dawii poprzez nielegaln\u0105 operacj\u0119 w Turcji a\u017c do odbiorcy w Izraelu. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dzi\u0119ki tej nerce \u017cyje, zap\u0142aci\u0142 za ni\u0105 ogromne pieni\u0105dze. Nie by\u0142 \u015bwiadomy, \u017ce to si\u0119 odbywa w spos\u00f3b kryminalny. Wychodz\u0105c z tej opowie\u015bci staramy si\u0119 opowiada\u0107 o tym jak wielk\u0105 si\u0142\u0105 jest \u017cycie, jest du\u017co silniejsze ni\u017c religijne zakazy, nakazy ni\u017c prawo r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w i r\u00f3\u017cnych kultur. Si\u0142\u0105 rzeczy starali\u015bmy si\u0119 te\u017c zmierzy\u0107 ze sposobem widzenia transplantacji w trzech religiach: prawos\u0142awiu, judaizmie i islamie. O\u015b sensacyjna filmu jest na drugim planie. Rozmawiamy z brokerem, kt\u00f3ry za\u0142atwi\u0142 tego typu transakcje. Jest to prawie oficjalna dzia\u0142alno\u015b\u0107. Ten broker nie zgodzi\u0142 si\u0119 na publikacj\u0119 wizerunku, w\u0142a\u015bciwie na nic si\u0119 nie zgodzi\u0142, wi\u0119c musieli\u015bmy zastosowa\u0107 kilka element\u00f3w maskuj\u0105cych, \u017ceby jako\u015b omin\u0105\u0107 jego zakazy. W tym wszystkich bardziej fascynowa\u0142o nas to jak ludzie w r\u00f3\u017cnych kulturach, religiach t\u0142umacz\u0105 sobie co\u015b, co jest rzecz\u0105 nienaturaln\u0105, czyli spraw\u0119 przeszczep\u00f3w, oddawania i przyjmowania obcych organ\u00f3w.<\/p>

Organy pobiera si\u0119 od os\u00f3b \u017cyj\u0105cych\u2026<\/strong><\/p>

Nerki mo\u017cna pobiera\u0107 tylko od os\u00f3b \u017cyj\u0105cych. W\u0105troba, p\u0142uca ga\u0142ki oczne i serce pobierane s\u0105 jedynie od os\u00f3b zabijanych (jak w Chinach czy Kolumbii) b\u0105d\u017a umieraj\u0105cych.<\/p>

Ile biorcy p\u0142acili za nerki biorcy?<\/strong><\/p>

150-160 tysi\u0119cy dolar\u00f3w.<\/p>

A ile otrzymywali za nie dawcy?<\/strong><\/p>

3-4 tysi\u0105ce dolar\u00f3w. To pokazuje skal\u0119 wyzysku tych biednych ludzi i problem spo\u0142eczny, jaki istnieje. W filmie pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce sceny z Chin, gdzie pozyskuje si\u0119 organy z cia\u0142 skaza\u0144c\u00f3w. Mi\u0119dzynarodowy obr\u00f3t organami korzysta z organ\u00f3w chi\u0144skich wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>

Czyli transplantacja to nie tylko metoda ratowania \u017cycia, problem etyczny, ale przede wszystkim wielki biznes?<\/strong><\/p>

Sumy p\u0142acone za transplantacje id\u0105 w setki tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie w Turcji, co doskonale udowodni\u0142 najs\u0142ynniejszy turecki dziennikarz \u015bledczy, Ingur D\u00fcndar. Rozmawiali\u015bmy z nim. Pokaza\u0142 w reporta\u017cu \u015bledczym, jakim biznesem w Stambule by\u0142y nielegalne transplantacje. Ten reporta\u017c doprowadzi\u0142 do uj\u0119cia jednego z najbardziej znanych i najlepiej prosperuj\u0105cych transplantator\u00f3w, doktora Somneza. D\u00fcndar jest powszechnie szanowanym i cenionym dziennikarzem. Jest szefem jednej z prywatnych tureckich telewizji, ma w niej w\u0142asny kana\u0142 \u015bledczy. Por\u00f3wnuj\u0105c losy dziennikarzy \u015bledczych w Polsce z jego losami mo\u017cemy zdoby\u0107 si\u0119 na gorzk\u0105 refleksj\u0119. Jeste\u015bmy daleko za Turcj\u0105 w rozwoju rynku medialnego.<\/p>

W filmie pojawia si\u0119 te\u017c kontrowersyjny w\u0105tek \u015bledztwa szwedzkiego dziennikarza\u2026<\/strong><\/p>

Donald Boestrem na podstawie bardzo nik\u0142ych przes\u0142anek postawi\u0142 tez\u0119, \u017ce Palesty\u0144czycy s\u0105 mordowani przez wojskowych izraelskich w\u0142a\u015bnie dla uzyskania organ\u00f3w. Wywo\u0142a\u0142o to du\u017cy skandal. Boestrem zosta\u0142 wydalony z Izraela. Dosz\u0142o do zadra\u017cnie\u0144 na linii Izrael -\u20ac\u201c Szwecja.<\/p>

Relacja Boestrema nie jest wiarygodna?<\/strong><\/p>

W filmie bardzo emocjonalnie udowadnia swoje racje. Z punktu widzenia dziennikarskiej rzetelno\u015bci w jego argumentacji jest bardzo wiele luk. Starali\u015bmy si\u0119 podej\u015b\u0107 do tego, co m\u00f3wi w spos\u00f3b beznami\u0119tny. Przedstawili\u015bmy relacje Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadza w tej sprawie \u015bledztwa. W Izraelu problem transplantacji jest bardzo g\u0142o\u015bny. Stanowi nie tylko przedmiot dochodze\u0144 \u015bledczych, ale i og\u00f3lnonarodowej debaty w Knesecie. W filmie wypowiada si\u0119 te\u017c jeden z lider\u00f3w Hamasu, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie wyszed\u0142 z wi\u0119zienia. Jego relacja jest bardzo jednostronna. Starali\u015bmy si\u0119 tak\u017ce pokaza\u0107 przedstawicieli pa\u0144stwa Izrael. Nasz\u0105 rol\u0105 nie jest s\u0105dzenie i wydawanie wyrok\u00f3w, tylko pokazanie tego problemu i ludzkich dylemat\u00f3w z nim zwi\u0105zanych w takim dosy\u0107 uniwersalnym wymiarze.<\/p>

Rabin<\/strong>Yitzhak Levi Rosenbaum<\/strong> sta\u0142<\/strong> na czele mi\u0119dzynarodowego gangu handluj\u0105cego ludzkimi organami. W 2009 r. aresztowa\u0142a go policja w Nowym Jorku.<\/strong><\/p>

Tak, to wydarzy\u0142o si\u0119 po zrealizowaniu filmu. Toczy si\u0119 w tej sprawie wielkie \u015bledztwo w Izraelu. To potwierdzi\u0142o, \u017ce st\u0105pali\u015bmy dobrymi tropami. Podnoszone problemy zacz\u0119\u0142y jako\u015b zyskiwa\u0107 swoje fina\u0142y.<\/p>

W filmie mia\u0142a by\u0107 przedstawiona historia rabina Wolfowitza, kt\u00f3ry przekaza\u0142 organy swojej wnuczki palesty\u0144skim dzieciom.<\/strong><\/p>

Tak. Bardzo nad tym ubolewam, ale PISF za\u017c\u0105dza\u0142 radykalnego skr\u00f3cenia naszego filmu. Pierwotnie film mia\u0142 mie\u0107 120 minut, ale niestety musieli\u015bmy go skr\u00f3ci\u0107 o po\u0142ow\u0119 i zrezygnowa\u0107 z wielu w\u0105tk\u00f3w, m.in. z tego fragmentu. Pos\u0142u\u017cy nam do rozbudowanej wersji filmu albo jako wst\u0119p do nowego filmu. To nie mie\u015bci si\u0119 w powszechnym pojmowaniu Bliskiego Wschodu i i Izraela, gdzie widzimy radykalne podzia\u0142y, a tu ortodoksyjny rabin, Wolfowitz, zgadza si\u0119 na transplantacj\u0119 organ\u00f3w tragicznie zmar\u0142ej wnuczki i przekazaniu ich palesty\u0144skim dzieciom. Opowiada\u0142 nam o tym w spos\u00f3b bardzo pi\u0119kny i m\u0105dry. Zaimponowa\u0142 mi m\u0105dro\u015bci\u0105, wywa\u017ceniem, brakiem zacietrzewienia, sposobem rozumienia cz\u0142owieka.<\/p>

Podczas realizacji filmu spotykali\u015bcie si\u0119 z osobami organizuj\u0105cymi handel organami w wielu krajach\u2026<\/strong><\/p>

W Hajfie spotkali\u015bmy si\u0119 z Chaimem, najwi\u0119kszym brokerem transplantacyjnym w Izraelu, prowadzi swoj\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 wraz z emerytowanym oficerem Mossadu. Nie zgodzi\u0142 si\u0119 na filmowanie, wi\u0119c zosta\u0142 nagrany z ukrytej kamery. Tropi\u0105c jego dzia\u0142ania trafili\u015bmy na izraelski szpital w Medellin w Kolumbii, gdzie przeszczepiane s\u0105 w\u0105troby, p\u0142uca i serca (pochodz\u0105ce oficjalnie od ofiar wypadk\u00f3w komunikacyjnych, w Kolumbii jest ich wi\u0119cej ni\u017c w Nowym Jorku!!!). W kibucu obok Strefy Gazy spotkali\u015bmy si\u0119 z Judyt\u0105, kt\u00f3rej za 160 tysi\u0119cy dolar\u00f3w przeszczepiono w Medellin w\u0105trob\u0119. Na jej operacj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 ca\u0142y kibuc. W Kiszyniowie trafili\u015bmy na Nin\u0119 Ungureanu, szefow\u0105 mo\u0142dawskiej mafii transplantacyjnej, kt\u00f3ra wysy\u0142a\u0142a swoich rodak\u00f3w na operacj\u0119 wyci\u0119cia nerki do Stambu\u0142u. Ucieka\u0142a przed nami, nie chcia\u0142a rozmawia\u0107, w ko\u0144cu nas\u0142a\u0142a na nas swoich ochroniarzy. Biedak w Men\u017cir dostawa\u0142 za nerk\u0119 3 tysi\u0105ce dolar\u00f3w (w filmie s\u0105 wywiady z tymi lud\u017ami i ich popem) i po dw\u00f3ch dniach byli wyrzucani ze szpitala w Stambule. Na w\u0142asny koszt musieli powraca\u0107 do Mo\u0142dawii.<\/p>

Wspomnia\u0142 Pan, \u017ce na kanwie filmu \u201eMitzvah\u201d powstaje ksi\u0105\u017cka\u2026<\/strong><\/p>

W ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra zamierzamy napisa\u0107 razem z Maciejem Grabys\u0105 znajd\u0105 si\u0119 tak\u017ce wywiady z mafiosami z Kosowa i Azerbejd\u017canu oraz opis ucieczki Niny Ungureanu i doktora Zaki Schapiro, najs\u0142ynniejszego lekarza w czarnym biznesie transplantacyjnym. Um\u00f3wi\u0142 si\u0119 z nami na spotkanie w Tel-Avivie i w ostatniej chwili kto\u015b go ostrzeg\u0142, uciek\u0142. By\u0142o to \u015bwie\u017co po jego wyj\u015bciu z izraelskiego wi\u0119zienia. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zorganizowa\u0142 nielegalny szpital na po\u0142udniu Kosowa, teraz dzia\u0142a w Azerbejd\u017canie.<\/p>

Jak wygl\u0105da problem handlu organami w Polsce?<\/strong><\/p>

Biznes transplantacyjny w Polsce nie jest wielki. Nie natrafiali\u015bmy na jakie\u015b wi\u0119ksze \u015blady podczas kr\u0119cenia filmu. Znamy ten problem bardziej z utarczek politycznych, kt\u00f3re wybuch\u0142y po wypowiedzi ministra Ziobro w sprawie doktora G. Ten w\u0105tek wykorzystano do bie\u017c\u0105cej gry politycznej. Pos\u0142u\u017cono si\u0119 nim do walki m\u00f3wi\u0105c ba\u0142amutnie, \u017ce na skutek wyst\u0105pienia ministra Ziobro spad\u0142a ilo\u015b\u0107 transplantacji. Do dzi\u015b nie toczy si\u0119 otwarta dyskusja na ten temat. Je\u017celi dyskutujemy o medycynie, o r\u00f3\u017cnych eksperymentach medycznych, to raczej dyskutujemy o in vitro, o aborcji. Nie zauwa\u017cy\u0142em, \u017ceby o transplantacjach toczy\u0142a si\u0119 jaka\u015b wi\u0119ksza dyskusja publiczna. Dyskusje tocz\u0105 si\u0119 pewnie w szpitalach, laboratoriach. By\u0107 mo\u017ce tocz\u0105 si\u0119 dyskusje etyczne na uczelniach medycznych. Nie funkcjonuje to w \u015bwiadomo\u015bci publicznej. Nie zadajemy sobie pyta\u0144, w jaki spos\u00f3b to mo\u017ce funkcjonowa\u0107.<\/p>

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/em><\/p>

Witold Gadowski (ur. 1964 r.), dziennikarz, publicysta. W latach 90. korespondent wojenny na Ba\u0142kanach. By\u0142y szef telewizyjnej \u201eJedynki\u201d. Wsp\u00f3\u0142autor ksi\u0105\u017cki \u201eTragarze \u015bmierci\u201d. We wrze\u015bniu nak\u0142adem wydawnictwa Zysk uka\u017ce si\u0119 jego ksi\u0105\u017cka pt. \u201eWie\u017ca komunist\u00f3w\u201d.<\/p>

Tygodnik Nasza Polska, nr 34, 21.08.2012 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Transplantacje to wielki biznes – \u20ac\u201c z Witoldem Gadowskim, wsp\u00f3\u0142re\u017cyserem filmu \u201eMitzvah\u201d rozmawia Mateusz Rawicz.Jak d\u0142ugo trwa\u0142y prace nad filmem \u201eMitzvah\u201d, kt\u00f3ry wyre\u017cyserowa\u0142 Pan wsp\u00f3lnie z Maciejem Grabys\u0105?Film powstawa\u0142 przez trzy lata, teraz na jego kanwie powstaje ksi\u0105\u017cka o mi\u0119dzynarodowej mafii transplantacyjnej. Zbierali\u015bmy si\u0119 do niego do\u015b\u0107 d\u0142ugo, ale w ko\u0144cu dostali\u015bmy dotacj\u0119 z Polskiego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[114,105,52,325],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60218\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}