{"id":59971,"date":"2012-08-21T20:44:33","date_gmt":"2012-08-22T00:44:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59971"},"modified":"2012-08-21T20:44:33","modified_gmt":"2012-08-22T01:44:33","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59971","title":{"rendered":"Rozsadnik nowej lewicy – dr Pawe\u0142 Skibi\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ameryka \u0141aci\u0144ska stosunkowo rzadko go\u015bci na \u0142amach polskich medi\u00f3w i wydaje si\u0119, \u017ce do wydarze\u0144, jakie maj\u0105 miejsce w tym regionie, nie przywi\u0105zujemy zbyt wielkiej wagi. Warto jednak baczniej przygl\u0105da\u0107 si\u0119 fali nowej lewicy, jaka od kilkunastu lat wzbiera w Ameryce Po\u0142udniowej.<\/strong><\/p>\r\n

Przetrwaniu nadziei zwi\u0105zanych z populizmem i kolektywizmem rodem z komunizmu sprzyjaj\u0105 gigantyczne dysproporcje ekonomiczne, ub\u00f3stwo dotyka du\u017cej wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw na tym kontynencie. W wielu krajach szaleje bezrobocie i utrzymuje si\u0119 analfabetyzm. Je\u015bli spojrzymy na map\u0119 kontynentu, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w latynoameryka\u0144skich rz\u0105dzona jest przez przedstawicieli mniej lub bardziej radykalnych lewicowc\u00f3w. W Ameryce \u0141aci\u0144skiej wybrzmiewaj\u0105 has\u0142a rewolucji, post\u0119pu, zwalczania imperializmu, a tak\u017ce – przynajmniej w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach – antyklerykalizmu i antychrze\u015bcija\u0144stwa.

Dwie twarze po\u0142udniowo-ameryka\u0144skiej lewicy<\/strong><\/p>\r\n

Lewicowo\u015b\u0107 ta ma dwie twarze – Hugo Chaveza, 58-letniego prezydenta Wenezueli, lansuj\u0105cego has\u0142a tzw. rewolucji boliwaryjskiej (od nazwiska Simona Bolivara, legendarnego bojownika o wyzwolenie pa\u0144stw po\u0142udniowoameryka\u0144skich spod hiszpa\u0144skiego jarzma), oraz Luiza Inacio Luli da Silvy, prezydenta Brazylii w latach 2003–2011, kt\u00f3rego w\u0142adza jest kontynuowana teraz przez dawn\u0105 szefow\u0105 gabinetu Luli – Dilm\u0119 Rousseff, pierwsz\u0105 kobiet\u0119 wybran\u0105 w Brazylii na to stanowisko, co spotka\u0142o si\u0119 z entuzjazmem \u015brodowisk feministycznych.<\/p>\r\n

Chavez reprezentowa\u0142 bliskie zwi\u0105zki z Fidelem Castro, polityk\u0119 jawnie agresywn\u0105 wobec USA, spektakularne nacjonalizacje, zw\u0142aszcza surowc\u00f3w, wielkie publiczne przedsi\u0119wzi\u0119cia edukacyjne i medyczne, kt\u00f3re mia\u0142y ugruntowa\u0107 zdobycze „rewolucji boliwaryjskiej”, a tak\u017ce podjazdow\u0105 wojn\u0119 z Ko\u015bcio\u0142em katolickim…<\/p>\r\n

Wieloletni lider zwi\u0105zkowy Lula natomiast by\u0142 twarz\u0105 polityki wprawdzie krytycznej wobec USA, ale umiarkowanej, stara\u0144 o zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j kraju, prowadzenia d\u0142ugofalowych dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych i walki z ograniczeniami dla pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119 stworzonymi przez protekcjonizm Europy i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. Lula by\u0142 symbolem wprowadzenia Brazylii na dyplomatyczne salony \u015bwiata, sta\u0142ego awansu gospodarczego, kt\u00f3ry dzi\u015b przyci\u0105ga pracownik\u00f3w z dotkni\u0119tej kryzysem Europy (np. setki tysi\u0119cy ludzi wyemigrowa\u0142o za prac\u0105 do tego kraju). Odbywa si\u0119 to jednak kosztem wysokiego opodatkowania.

Brazylia skr\u0119ca na lewo<\/strong><\/p>\r\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce Lula publicznie popiera\u0142 wprowadzenie aborcji, a jego nast\u0119pczyni Rousseff zapowiada\u0142a zmian\u0119 prawa aborcyjnego w trakcie kampanii wyborczej, co prawdopodobnie nie pozwoli\u0142o jej zdoby\u0107 prezydentury w pierwszej turze wybor\u00f3w, gdy\u017c odwr\u00f3cili si\u0119 od niej wyborcy nastawieni religijnie, ale nie katolicy, lecz przede wszystkim ewangelikalni protestanci z licznych rozwijaj\u0105cych si\u0119 w tym kraju sekt. Co ciekawe, w kampani\u0119 na rzecz wprowadzenia aborcji w Brazylii zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 te\u017c USA – w 2010 roku, roku wyborczym, podczas swej wizyty w Brazylii Hillary Clinton twierdzi\u0142a, \u017ce aborcja rozwi\u0105\u017ce problem ub\u00f3stwa w tym kraju.<\/p>\r\n

Do tej pory w Brazylii aborcja by\u0142a mo\u017cliwa tylko w przypadku gwa\u0142tu oraz zagro\u017cenia dla \u017cycia i zdrowia matki. Tymczasem od 80 do 90 proc. Brazylijczyk\u00f3w opowiada si\u0119 przeciw liberalizacji aborcji. Rousseff stopniowo stara si\u0119 jednak zliberalizowa\u0107 przepisy aborcyjne w swoim kraju. W kwietniu tego roku brazylijski S\u0105d Najwy\u017cszy doprowadzi\u0142 do zezwolenia na aborcj\u0119 w przypadku stwierdzenia u p\u0142odu defektu m\u00f3zgu. W brazylijskim ministerstwie zdrowia trwaj\u0105 natomiast prace nad programem edukacyjnym popularyzuj\u0105cym dokonywanie aborcji samodzielnie przez kobiety w warunkach domowych. Odbywa si\u0119 to pod pretekstem zapobiegania skutkom pok\u0105tnych aborcji. Minister edukacji w rz\u0105dzie Rousseff – Eleonora Menicucci, by\u0142a w m\u0142odo\u015bci towarzyszk\u0105 walki Rousseff, mia\u0142a z ni\u0105 siedzie\u0107 w jednej celi, sama przyznaje si\u0119 do dokonania dwu aborcji, a tak\u017ce do biseksualizmu. Znana jest z zaanga\u017cowania na rzecz walki z przemoc\u0105 domow\u0105 oraz seksizmem. Episkopat Brazylii oficjalnie zaprotestowa\u0142 przeciwko takim praktykom administracji rz\u0105dowej.<\/p>\r\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce sama pani prezydent, urodzona w 1957 roku, ma ciekaw\u0105 lewicow\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107. Pochodzi z rodziny o sympatiach rewolucyjnych, jej ojcem by\u0142 bu\u0142garski komunista, kt\u00f3ry jeszcze przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 emigrowa\u0142 za ocean, a sama prezydent jest by\u0142\u0105 dzia\u0142aczk\u0105 Socjalistycznej Partii Brazylii i Oddzia\u0142\u00f3w Wyzwolenia Narodowego, kt\u00f3re prowadzi\u0142y partyzantk\u0119 miejsk\u0105 pod koniec lat 60. W otoczeniu Luli nie by\u0142a jedyn\u0105 osob\u0105 o przesz\u0142o\u015bci lewackiej – np. minister skarbu tak\u017ce by\u0142 by\u0142ym trockist\u0105. W ramach koalicji popieraj\u0105cej jej wyb\u00f3r w 2010 roku poczesne miejsce zajmowa\u0142a – obok za\u0142o\u017conej przez Lul\u0119 Partii Pracuj\u0105cych – tak\u017ce maoistowska Komunistyczna Partia Brazylii. Sama partia rz\u0105dz\u0105ca – wspomniana ju\u017c Partia Pracuj\u0105cych – oficjalnie zajmuje stanowisko socjaldemokratyczne, ale wywodzi si\u0119 z trockizmu i zachowa\u0142a skrzyd\u0142a trockistowskie i komunistyczne.

Rewolucja boliwaryjska<\/strong><\/p>\r\n

Brazylia reprezentuje \u0142agodniejsz\u0105 twarz wsp\u00f3\u0142czesnej lewicowo\u015bci latynoameryka\u0144skiej. Bardziej radykalny wizerunek towarzyszy by\u0142emu wojskowemu, wenezuelskiemu prezydentowi Hugo Chavezowi. Jego rewolucja boliwaryjska, rozpocz\u0119ta w 1999 roku, gdy po raz pierwszy obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119, deklaratywnie ma by\u0107 pokojow\u0105 form\u0105 g\u0142\u0119bokiej transformacji spo\u0142ecznej kraju, kt\u00f3ra ma na celu popraw\u0119 losu warstw najbardziej upo\u015bledzonych.<\/p>\r\n

Chavez znany jest przede wszystkim z nacjonalizacji surowc\u00f3w energetycznych (Wenezuela jest jednym z licz\u0105cych si\u0119 producent\u00f3w ropy naftowej i gazu ziemnego). Pieni\u0105dze z handlu surowcami energetycznymi pos\u0142u\u017cy\u0142y realizacji „rewolucyjnej” polityki wenezuelskiego przyw\u00f3dcy, obejmuj\u0105cej sfer\u0119 edukacji (g\u0142\u00f3wnie alfabetyzacji), walki z n\u0119dz\u0105 i bezrobociem etc. Tylko werbalnie prezydent Wenezueli jest zwolennikiem dzia\u0142a\u0144 wy\u0142\u0105cznie pokojowych. Znany jest z finansowego popierania komunistycznej dyktatury Fidela Castro na Kubie, kt\u00f3ra g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki wenezuelskiej ropie by\u0142a w stanie przetrwa\u0107 najtrudniejszy okres na prze\u0142omie wiek\u00f3w. Chavez nie stroni te\u017c od wspierania lewackiej partyzantki FARC w Kolumbii, z kt\u00f3rej pomocy te\u017c korzysta\u0142 przed zdobyciem stanowiska prezydenta. FARC jest za\u015b znana przede wszystkim z produkcji narkotyk\u00f3w i handlu nimi oraz z porwa\u0144 dla okupu i przetrzymywania uprowadzonych ca\u0142ymi latami w nieludzkich warunkach.<\/p>\r\n

Chavez nie stroni\u0142 te\u017c od mo\u017cliwie kontrowersyjnych wypowiedzi dotycz\u0105cych stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Ostatnio zas\u0142yn\u0105\u0142 otwartym poparciem, jakiego udzieli\u0142 obalonemu niedawno dyktatorowi libijskiemu Muammarowi Kaddafiemu. Prezydenta Iranu nazywa za\u015b „towarzyszem rewolucjonist\u0105”, zapewne nie z uwagi na jego religijne zaanga\u017cowanie, ale z powodu walki z USA.<\/p>\r\n

Chavezowi, kt\u00f3ry publicznie deklaruje si\u0119 jako czytelnik Trockiego i sympatyk Lenina, nieobce te\u017c s\u0105 has\u0142a nowej lewicy. Ostro krytykuje Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w swoim kraju i nazywa biskup\u00f3w „bandytami” i „hipokrytami”, a ostatnio „zacofa\u0144cami” i „troglodytami”. Wielokrotnie pr\u00f3bowa\u0142 szanta\u017cowa\u0107 zerwaniem istniej\u0105cego modus vivendi ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105 i zerwaniem stosunk\u00f3w dyplomatycznych. Biskupi protestowali przeciwko projektom instalowania w Wenezueli marksizmu, por\u00f3wnywali te\u017c prezydenta do Hitlera. Episkopat Wenezueli ju\u017c w 2009 roku protestowa\u0142 przeciwko planom Chaveza wprowadzenia ustawy legalizuj\u0105cej aborcj\u0119 i tzw. ma\u0142\u017ce\u0144stwa homoseksualne. Jednak w ci\u0105gu ostatnich miesi\u0119cy cierpi\u0105cy na nowotw\u00f3r Chavez, by\u0107 mo\u017ce w perspektywie zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 wybor\u00f3w prezydenckich, zdaje si\u0119 poszukiwa\u0107 jakiej\u015b formy normalizacji wzajemnych relacji.

Na\u015bladowcy Chaveza<\/strong><\/p>\r\n

Sukcesy Hugo Chaveza, a tak\u017ce powa\u017cne \u015brodki finansowe, kt\u00f3rymi dysponowa\u0142, spowodowa\u0142y, \u017ce znalaz\u0142 wielu na\u015bladowc\u00f3w, kt\u00f3rzy jeden po drugim zacz\u0119li obejmowa\u0107 fotele prezydenckie w kolejnych krajach latynoameryka\u0144skich.<\/p>\r\n

Bliskim sojusznikiem Chaveza jest prezydent Boliwii Evo Morales, kt\u00f3ry rz\u0105dz\u0105c od 2005 roku, na wz\u00f3r Wenezueli znacjonalizowa\u0142 z\u0142o\u017ca gazu i ropy naftowej. Morales jest liderem ruchu cocaleros, to jest drobnych rolnik\u00f3w uprawiaj\u0105cych kok\u0119, surowiec do produkcji kokainy. Wsp\u00f3\u0142pracuje blisko z castrystowsk\u0105 Kub\u0105 i promuje warto\u015bci zwi\u0105zane z rdzenn\u0105 kultur\u0105 india\u0144sk\u0105. Sam wywodzi si\u0119 z ubogiej rodziny Indian Aymara.<\/p>\r\n

Morales Ko\u015bci\u00f3\u0142 nazywa „narz\u0119dziem imperializmu” i cho\u0107 oficjalnie pozostaje katolikiem, wielokrotnie deklarowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce jako wyznawca Pachamamy, Matki Ziemi, kt\u00f3ry to india\u0144ski kult wzbudza wiele sympatii u europejskich zwolennik\u00f3w ruchu Zielonych. Dwa lata po Moralesie w Ekwadorze prezydentem zosta\u0142 inny z akolit\u00f3w Chaveza – Rafael Correa. On tak\u017ce odwo\u0142uje si\u0119 do dziedzictwa Che Guevary i do boliwaryzmu. Wszed\u0142 w otwarty konflikt z Ko\u015bcio\u0142em katolickim w Ekwadorze w zwi\u0105zku z nominacjami biskupimi, kt\u00f3re stara\u0142 si\u0119 blokowa\u0107 jako zbyt konserwatywne, korzystaj\u0105c z tradycyjnego prawa weta, od dawna nieu\u017cywanego przez w\u0142adze ekwadorskie, co nie przeszkadza\u0142o mu jednocze\u015bnie opowiada\u0107 si\u0119 za \u015bci\u015ble laick\u0105 form\u0105 pa\u0144stwa. W Paragwaju przez kilka lat – od 2008 do 2012 roku – funkcj\u0119 prezydenta sprawowa\u0142 Fernando Lugo, by\u0142y biskup katolicki, kt\u00f3ry zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z pokrewnym boliwaryzmowi ruchem politycznym i by\u0142 popierany przez szerok\u0105 koalicj\u0119 lewicow\u0105. Na tle niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych i star\u0107 biednej ludno\u015bci rolniczej z policj\u0105 zosta\u0142 jednak konstytucyjnie usuni\u0119ty ze stanowiska i od kilku miesi\u0119cy funkcj\u0119 prezydenta pe\u0142ni Federico Franco – by\u0142y zast\u0119pca Lugo wywodz\u0105cy si\u0119 ze \u015brodowisk radykalnych.<\/p>\r\n

Na czele Peru od zesz\u0142ego roku stoi lider lewicowej Peruwia\u0144skiej Partii Nacjonalistycznej Ollanta Humala. Podobnie jak w innych krajach regionu opowiedzia\u0142 si\u0119 za nacjonalizacjami, redystrybucj\u0105 dochodu narodowego i wzrostem p\u0142acy minimalnej. Dawniej korzysta\u0142 z poparcia Chaveza, obecnie jednak woli por\u00f3wnywa\u0107 si\u0119 do Luli.<\/p>\r\n

Bli\u017cej do Luli ni\u017c do Chaveza jest ewidentnie dwu innym rz\u0105dz\u0105cym w wa\u017cnych krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej – prezydentowi Urugwaju Jos\u00c3\u00a9 Mugice, zaprzysi\u0119\u017conemu w 2010 roku, i drugiej obok Rousseff kobiecie rz\u0105dz\u0105cej w Ameryce Po\u0142udniowej – prezydent Argentyny Cristinie Fernandez de Kirchner. Fernandez de Kirchner z\u0142o\u015bliwie nazywana jest przez przeciwnik\u00f3w „Lady Botox” (ze wzgl\u0119du na liczne operacje plastyczne) oraz „Imeld\u0105” (gdy\u017c chwali si\u0119 posiadaniem kolekcji eleganckich but\u00f3w, podobnie jak \u017cona by\u0142ego dyktatora Filipin Imelda Marcos). Kontynuuje rz\u0105dy swego m\u0119\u017ca Nestora Kirchnera. Oboje wywodz\u0105 si\u0119 z lewicy ruchu peronistowskiego, \u0142\u0105cz\u0105cego radykalizm spo\u0142eczny z nacjonalizmem argenty\u0144skim. Ma\u0142\u017conkowie Kirchner nie wchodzili w otwarte starcia z Ko\u015bcio\u0142em, jednocze\u015bnie wyra\u017anie dystansuj\u0105c si\u0119 od katolicyzmu. Nic dziwnego, \u017ce obecnie administracja argenty\u0144ska dokonuje kolejnych „liberalizacji” w sferze obyczajowej i obrony \u017cycia. W 2010 roku pani prezydent podpisa\u0142a ustaw\u0119 nadaj\u0105c\u0105 status ma\u0142\u017ce\u0144stwa zwi\u0105zkom homoseksualnym, za\u015b w kwietniu tego roku S\u0105d Najwy\u017cszy opowiedzia\u0142 si\u0119 za liberalizacj\u0105 interpretacji gwa\u0142tu przy dokonywaniu legalnej aborcji. Od 2004 roku Kirchnerowie konsekwentnie d\u0105\u017cyli do zmian w sk\u0142adzie S\u0105du Najwy\u017cszego, promuj\u0105c osoby deklaruj\u0105ce ateizm i walk\u0119 z restrykcyjnym prawem aborcyjnym, jakie obowi\u0105zuje w Argentynie.
Na morzu rozpanoszonego lewicowego radykalizmu wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 jedynie dwie wyspy, kt\u00f3re przecz\u0105 nieuchronno\u015bci dominacji lewicy. W Chile w 2011 roku zosta\u0142 wybrany kandydat prawicy Sebastian Pinera, za\u015b w 2010 roku w Kolumbii prezydentem zosta\u0142 Juan Manuel Santos. Obaj politycy utrzymuj\u0105 dobre kontakty z USA i poprawne z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, nie staraj\u0105 si\u0119 eksperymentowa\u0107 w sferze obrony \u017cycia i ochrony rodziny. Pozostaje pytanie, czy ich wyb\u00f3r pozwoli odwr\u00f3ci\u0107 trendy w skali ca\u0142ego regionu. Wydaje si\u0119 to bardzo trudne…<\/p>\r\n

Dr Pawe\u0142 Skibi\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

historyk, Uniwersytet Warszawski<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ameryka \u0141aci\u0144ska stosunkowo rzadko go\u015bci na \u0142amach polskich medi\u00f3w i wydaje si\u0119, \u017ce do wydarze\u0144, jakie maj\u0105 miejsce w tym regionie, nie przywi\u0105zujemy zbyt wielkiej wagi. Warto jednak baczniej przygl\u0105da\u0107 si\u0119 fali nowej lewicy, jaka od kilkunastu lat wzbiera w Ameryce Po\u0142udniowej. Przetrwaniu nadziei zwi\u0105zanych z populizmem i kolektywizmem rodem z komunizmu sprzyjaj\u0105 gigantyczne dysproporcje […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59971"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59971\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}