{"id":59935,"date":"2012-08-30T21:24:09","date_gmt":"2012-08-31T01:24:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59935"},"modified":"2018-09-01T21:33:48","modified_gmt":"2018-09-02T01:33:48","slug":"udzial-sowieckich-sluzb-wywiadowczych-i-specjalnych-w-przygotowaniu-ataku-na-polske-patryk-pietrasik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59935","title":{"rendered":"Udzia\u0142 sowieckich s\u0142u\u017cb wywiadowczych i specjalnych w przygotowaniu ataku na Polsk\u0119 – Patryk Pietrasik<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dodano: 2012-08-31 9:24 pm<\/small><\/p>\r\n

1 wrze\u015bnia 1939 roku niemieckim atakiem na Westerplatte rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa. Wbrew wcze\u015bniejszym zapowiedziom do wojny nie przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas Zwi\u0105zek Sowiecki. Jak pisze Wiktor Suworow: ,,Skutek jest taki, \u017ce on [Hitler], i tylko on uchodzi odt\u0105d za jedynego winowajc\u0119\u201d. Brak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania militarnego nie oznacza\u0142 jednak, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki w pocz\u0105tkowej fazie wojny w og\u00f3le nie bra\u0142 udzia\u0142u. Samoloty niemieckie korzysta\u0142y z nawigacji, nad terytorium Polski, z radzieckiej pomocy radiowej, umo\u017cliwiaj\u0105cej dok\u0142adne namierzanie pozycji. Nie m\u00f3wi\u0142 tego pierwszy, oficjalny niemiecki, komunikat wojenny z 1 wrze\u015bnia.<\/p>\r\n

Niemc\u00f3w nie zadawala\u0142a tak rozumiana pomoc; przede wszystkim chodzi\u0142o im o bezpo\u015bredni udzia\u0142 Zwi\u0105zku Sowieckiego w prowadzeniu wojny. 3 wrze\u015bnia Joachim von Ribbentrop, minister spraw zagranicznych Rzeszy Niemieckiej, wys\u0142a\u0142 telegram do ambasadora niemieckiego w Moskwie, von Schulenberga, z pro\u015bb\u0105 o poinformowanie, ludowego komisarza spraw zagranicznych ZSRS, Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa o fakcie przekroczenia przez Wehrmacht granicy strefy wp\u0142yw\u00f3w radzieckich celem po\u015bcigu wojsk polskich. Pad\u0142o w\u00f3wczas pytanie o dat\u0119 przyst\u0105pienia ZSRS do wojny. W odpowiedzi na to otrzyma\u0142, dwa dni p\u00f3\u017aniej, przez ambasadora, odpowied\u017a Mo\u0142otowa: ,,Jeste\u015bmy zgodni w opinii, \u017ce w odpowiednim momencie bezwarunkowo b\u0119dziemy musieli rozpocz\u0105\u0107 konkretne dzia\u0142ania. Jeste\u015bmy jednak zdania, \u017ce ten moment jeszcze nie nadszed\u0142\u2019\u2019. Takich ,,rozm\u00f3w\u2019\u2019 na linii MSZ Rzeszy Niemieckiej – ambasada niemiecka w Moskwie by\u0142o kilka. Zazwyczaj strona niemiecka otrzymywa\u0142a ma\u0142o konkretne odpowiedzi. Wreszcie, 16 wrze\u015bnia, ambasador komunikowa\u0142, \u017ce ,,wojskowa interwencja Zwi\u0105zku Sowieckiego nast\u0105pi lada dzie\u0144, mo\u017ce nawet jutro lub pojutrze\u2019\u2019. Nast\u0119pnego dnia, mi\u0119dzy godzin\u0105 2:00 a 5:20 Schulenberg informowa\u0142: ,,Armia Czerwona dzi\u015b rano o godzinie 6:00 przekroczy granic\u0119 sowieck\u0105 na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci od Po\u0142ocka do Kamienia Podolskiego\u2019\u2019. Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu w ten spos\u00f3b uda\u0142o si\u0119 op\u00f3\u017ani\u0107 agresj\u0119 a\u017c o 17 dni i nie wyst\u0105pi\u0107 razem z Niemcami jako wsp\u00f3\u0142agresor.<\/p>\r\n

17 wrze\u015bnia o \u015bwicie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 sowiecki atak na Polsk\u0119. By\u0142a to akcja bardzo dobrze przygotowana pod wzgl\u0119dem rozpoznania si\u0142 bojowych przeciwnika. W okresie poprzedzaj\u0105cym wybuch drugiej wojny \u015bwiatowej wywiad sowiecki wzm\u00f3g\u0142 swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 na wschodnich rubie\u017cach pa\u0144stwa polskiego. Szczeg\u00f3lny nacisk centrala w Moskwie k\u0142ad\u0142a na rozpoznanie potencja\u0142u militarnego Wojska Polskiego. Informacji takich dostarcza\u0142y plac\u00f3wki wywiadowcze rozmieszczane na terenie kraju m.in. grupa warszawska. Przekaza\u0142a ona szereg informacji na temat struktury organizacyjnej WP. Po ataku Niemiec na Polsk\u0119 i zaanga\u017cowaniu znacznej ilo\u015bci polskich si\u0142 zbrojnych przeciwko Wehrmachtowi, jasne si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w przypadku agresji sowieckiej ochron\u0119 wschodniej granicy podejm\u0105 tylko nieliczne jednostki polskie. Ustalenie tego jakie jednostki pozosta\u0142y na wschodzie by\u0142o jednym z zada\u0144 wywiadu. Uczyniono to poprzez rozpracowywanie plac\u00f3wek Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP). Zbierano informacje o tym jakie jednostki przybywa\u0142y do plac\u00f3wek oraz w jakiej sile. Rozpracowywano tak\u017ce same plac\u00f3wki. Obserwowano ruch polskich jednostek w sowieckiej strefie wp\u0142yw\u00f3w, przyk\u0142adowo: 15 wrze\u015bnia Razwiedupr (wywiad wojskowy) informowa\u0142 o narastaj\u0105cym ruchu transport\u00f3w wojskowych na linii kolejowej Che\u0142m-Kowel-\u0141uck oraz o przybyciu w okolice Czortkowa silnego oddzia\u0142u kawalerii. Podobnych meldunk\u00f3w do centrali w Moskwie wp\u0142ywa\u0142o bardzo du\u017co. Moskwa wiedzia\u0142a o niemal ka\u017cdym ruchu wojsk polskich. Obserwacje wojsk polskich prowadzi\u0142 wywiad tak\u017ce z terytorium innych pa\u0144stw – Czechos\u0142owacji, Litwy oraz Rumunii – w ramach wsp\u00f3\u0142pracy wojskowej. W ambasadzie ZSRS w Warszawie od dawna sporz\u0105dzano r\u00f3\u017cnego rodzaju ekspertyzy – o charakterze politycznym – jak np. analiza stosunk\u00f3w polsko-rumu\u0144skich (Rumunia by\u0142a najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 do ucieczki zagrozonych wojsk polskich zar\u00f3wno przed si\u0142ami niemieckimi jak i sowieckimi. W Sowietach pr\u00f3bowano ustali\u0107 jak w\u0142adze rumu\u0144skie przyjm\u0105 wojska polskie) – ale tak\u017ce ekspertyzy o np. stanie zalesienia w Polsce wschodniej pod k\u0105tem mo\u017cliwo\u015bci obronnych. Codziennie do Moskwy przesy\u0142ano informacje o zawarto\u015bci prasy polskiej. Dzi\u0119ki temu poznawano opinie spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego o zagro\u017ceniu wojennym. Starano si\u0119 tak\u017ce pozna\u0107 ustosunkowanie najwa\u017cniejszych osobisto\u015bci \u017cycia politycznego w Polsce do zagro\u017cenia sowieckiego. Nieco wcze\u015bniej podj\u0119to rozpracowywanie stra\u017cnic KOP-u. Ustalenie stanu osobowego stra\u017cnic powierzono zwerbowanym wcze\u015bniej agentom. Sowieci korzystali tak\u017ce z tzw. wywiadu bia\u0142ego. Polega\u0142 on na uzyskiwaniu informacji z prasy lub oficjalnych publikacji. Przyk\u0142adowo w taki spos\u00f3b, w 1934 roku, w posiadanie radzieckich wywiadowc\u00f3w, wszed\u0142 dokument z zasadami organizacji i dyslokacji jednostek KOP – u. W kwestii rozpracowywania potencja\u0142u militarnego Rzeczpospolitej kierownictwo wywiadu wojskowego \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o, w dniach poprzedzaj\u0105cych agresj\u0119, z jednostkami niemieckimi. Te przekazywa\u0142y s\u0142u\u017cbom wywiadowczym Armii Czerwonej informacje o napotkanych przez siebie oddzia\u0142ach, ich warto\u015bci bojowej oraz o przypuszczalnym kierunku przemarszu w sowieckiej strefie interes\u00f3w. Na terenach przygranicznych wywiad zaj\u0105\u0142 si\u0119 tworzeniem grup dywersyjnych z\u0142o\u017conych g\u0142\u00f3wnie z Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w niech\u0119tnych w\u0142adzy polskiej. Grupy takie, by\u0142y odpowiednio wyposa\u017cane i mia\u0142y wyst\u0119powa\u0107 wsp\u00f3lnie z Armi\u0105 Czerwon\u0105 przeciw garnizonom wojskowym, a gdzie takich nie by\u0142o, albo te\u017c by\u0142y do\u015b\u0107 s\u0142abo wyposa\u017cone, jednostki wyst\u0119powa\u0142y przed regularnymi oddzia\u0142ami sowieckimi zajmuj\u0105c mniejsze miasteczka.<\/p>\r\n

R\u00f3wnolegle z rozpracowywaniem potencja\u0142u militarnego Rzeczypospolitej, wojska Armii Czerwonej szykowa\u0142y si\u0119 do natarcia. 6 wrze\u015bnia sformowano sztaby front\u00f3w. Do walki przeciw Polsce zorganizowano dwa fronty – Front Bia\u0142oruski i Front Ukrai\u0144ski.<\/p>\r\n

Frontem Bia\u0142oruskim dowodzi\u0142 genera\u0142 armii Michai\u0142 Kowaliow. W jego dyspozycji pozostawa\u0142y cztery armie – 3.4,10 i 11. 3 Armi\u0105 dowodzi\u0142 genera\u0142 korpusu Wasilij Kuzniecow. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z trzech dywizji strzelc\u00f3w (5, 27, 50), dywizji kawalerii (24) oraz brygady pancernej (23). 4 Armi\u0105 dowodzi\u0142 genera\u0142 dywizji, przysz\u0142y bohater Stalingradu, Wasilij Czujkow. Pod swoj\u0105 komend\u0105 mia\u0142 dwie dywizje strzelc\u00f3w (8, 52), dwie brygady pancerne (29, 32) oraz Dnieprza\u0144sk\u0105 Flotyll\u0119 Wojenn\u0105. 10 Armi\u0105, najs\u0142absz\u0105 w\u015br\u00f3d armii Frontu, dowodzi\u0142 genera\u0142 korpusu Iwan Zacharin. Mia\u0142 on do dyspozycji tylko trzy dywizje strzelc\u00f3w (6, 33, 121). 11 Armia, prowadzona przez genera\u0142a dywizji Nikifora Miedwiediewa, sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z trzech dywizji kawalerii (4, 6, 11), trzech brygad pancernych (2, 21, 27), brygady strzelc\u00f3w zmechanizowanych (20) oraz dw\u00f3ch dywizji strzelc\u00f3w (4, 13). Uzupe\u0142nienie 11 Armii stanowi\u0142y Mi\u0144ska Grupa Szybka oraz Dzier\u017cy\u0144ska Grupa Zmechanizowana. Ponadto w sk\u0142ad wojsk Frontu Bia\u0142oruskiego wesz\u0142y Wojska Ochrony Pogranicza Bia\u0142orusi. Og\u00f3\u0142em Front liczy\u0142 378 610 \u017co\u0142nierzy, 3167 dzia\u0142 i mo\u017adzierzy i 2406 czo\u0142g\u00f3w.<\/p>\r\n

W sk\u0142ad Frontu Ukrai\u0144skiego, pod rozkazami genera\u0142a Siemiona Timoszenki, wchodzi\u0142y trzy grupy armii: Szepietowska GA , Wo\u0142oczy\u0144ska GA oraz Kamieniecka GA. Szepietowsk\u0105 GA dowodzi\u0142 genera\u0142 dywizji Iwan Sowietnikow. Liczy\u0142a ona pi\u0119\u0107 dywizji strzelc\u00f3w (44, 45, 60, 81, 87) oraz brygad\u0119 pancern\u0105 (36). Genera\u0142 korpusu Filip Golikow, dow\u00f3dca Wo\u0142oczy\u0144skiej GA, posiada\u0142 trzy dywizje kawalerii (3, 5, 14), trzy brygady pancerne (10, 24, 38) oraz dwie dywizje strzelc\u00f3w (96, 97). Kamieniecka GA pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a korpusu Iwana Tiuleniewa sk\u0142ada\u0142as si\u0119 z czterech dywizji kawalerii (9, 16, 32, 34), czterech brygad pancernych (4, 5, 23, 26) oraz brygady strzelc\u00f3w zmechanizowanych (1) i dw\u00f3ch dywizji strzelc\u00f3w (72, 99). Do Frontu do\u0142\u0105czono Wojska Ochrony Pogranicza Ukrainy. Razem Front liczy\u0142 238 978 \u017co\u0142nierzy, 1792 dzia\u0142 i mo\u017adzierzy oraz 2330 czo\u0142g\u00f3w. Og\u00f3\u0142em przeciw Polsce wystawiono 617 588 \u017co\u0142nierzy, 4959 dzia\u0142 i mo\u017adzierzy oraz 4736 czo\u0142g\u00f3w.<\/p>\r\n

Do wojsk w\u0142\u0105czono r\u00f3wnie\u017c si\u0142y specjalne. Czym mia\u0142y si\u0119 zajmowa\u0107 na terytorium Polski sprecyzowa\u0142 w kolejnych dniach Ludowy Komisarz Spraw Wewn\u0119trznych ZSRR \u0141awrientij Beria. Dnia 8 wrze\u015bnia wyda\u0142 rozkaz oddelegowania dodatkowego personelu NKWD do zachodnich stref kraju, gdzie koncentrowa\u0142o si\u0119 wojsko. Z nich utworzono dziesi\u0119\u0107 grup operacyjno-czekistowskich (tzw. obergruppy), kt\u00f3re zasili\u0142y szeregi Zachodniego i Kijowskiego Okr\u0119gu Wojskowego (w pierwszym okr\u0119gu grupy liczy\u0142y 40-55 os\u00f3b, w drugim 50-70 os\u00f3b. Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z do\u015bwiadczonych pracownik\u00f3w aparatu bezpiecze\u0144stwa ZSRS). Dodatkowo do dyspozycji dow\u00f3dc\u00f3w obergrupp wydzielone zosta\u0142y trzystu osobowe bataliony do przeprowadzania zada\u0144 specjalnych. Jednostki te, wkraczaj\u0105c obok regularnych oddzia\u0142\u00f3w radzieckich, mia\u0142y zajmowa\u0107 najwa\u017cniejsze obiekty wojskowe i cywilne na terytorium kraju. Mia\u0142y tak\u017ce zabezpiecza\u0107 archiwa pa\u0144stwowe (szczeg\u00f3lny nacisk k\u0142adziono na archiwa policji oraz ekspozytur wywiadu – II Oddzia\u0142u Sztabu Generalnego WP).<\/p>\r\n

15 wrze\u015bnia Beria nakaza\u0142 aresztowania, po wkroczeniu do Polski, przedstawicieli administracji pa\u0144stwowej, funkcjonariuszy policji i wywiadu oraz wa\u017cniejszych dzia\u0142aczy politycznych i spo\u0142ecznych (do nich NKWD zaliczy\u0142o przedstawicieli Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Narodowego, Stronnictwa Pracy, Partii Chrze\u015bcija\u0144sko-Demokratycznej, Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, Ukrai\u0144skiej Partii Socjalistyczno-Radykalnej, Frontu Jedno\u015bci Narodowej, Bia\u0142oruskiej Organizacji Narodowo-Socjalistycznej, Bia\u0142oruskiej Chrze\u015bcija\u0144skiej Demokracji oraz Rosyjskiego Zwi\u0105zku Og\u00f3lnowojskowego). Listy z nazwiskami ludzi niebezpiecznych organom specjalnym dostarcza\u0142 wywiad (W rzeczywisto\u015bci aresztowano o wiele wi\u0119cej ludzi ni\u017c znajdowa\u0142o si\u0119 na listach. By\u0142o to spowodowane dzia\u0142aniem konfident\u00f3w, kt\u00f3rzy wydawali organom sowieckim swoich wrog\u00f3w osobistych – bardzo cz\u0119sto ca\u0142kiem niewinnych ludzi – niewinnych z punktu widzenia polskiego).<\/p>\r\n

Wszystkie te przygotowania organ\u00f3w specjalnych mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 jednemu: jak najszybszego zaj\u0119cia strefy wp\u0142yw\u00f3w (nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce oddzia\u0142y komandos\u00f3w przydzielone obergruppom niekiedy mia\u0142y zadanie opanowania jaki\u015b wa\u017cnych strategicznie punkt\u00f3w – stacje kolejowe, mosty, o\u015brodki administracyjne – i utrzymania ich do czasu przybycia regularnej armii) ustalonej 23 sierpnia oraz zd\u0142awienia ducha Polak\u00f3w (poprzez aresztowania czo\u0142owych dzia\u0142aczy, organizowanie publicznych egzekucji itd.).<\/p>\r\n

Patryk Pietrasik<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Opracowano na podstawie:<\/p>\r\n

Agresja sowiecka na Polsk\u0119 w \u015bwietle dokument\u00f3w 17 wrze\u015bnia 1939, t. 1 – 3, Geneza i skutki agresji. Dzia\u0142ania Frontu Ukrai\u0144skiego. Dzia\u0142ania Frontu Bia\u0142oruskiego, red. E. Koz\u0142owski, Warszawa 1994 – 1996.<\/p>\r\n

Ko\u0142akowski P., NKWD i GRU na ziemiach polskich 1939 – 1945, Warszawa 2002<\/p>\r\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2012-08-31 9:24 pm 1 wrze\u015bnia 1939 roku niemieckim atakiem na Westerplatte rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa. Wbrew wcze\u015bniejszym zapowiedziom do wojny nie przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas Zwi\u0105zek Sowiecki. Jak pisze Wiktor Suworow: ,,Skutek jest taki, \u017ce on [Hitler], i tylko on uchodzi odt\u0105d za jedynego winowajc\u0119\u201d. Brak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania militarnego nie oznacza\u0142 jednak, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[328],"tags":[166,84,208,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59935\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}