{"id":5957,"date":"2009-01-27T23:41:31","date_gmt":"2009-01-28T04:41:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=5957"},"modified":"2009-01-27T23:57:15","modified_gmt":"2009-01-28T04:57:15","slug":"opor-robienie-wody-z-mozgu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=5957","title":{"rendered":"„Op\u00f3r”: robienie wody z m\u00f3zgu"},"content":{"rendered":"

Na ekrany polskich kin wszed\u0142 d\u0142ugo zapowiadany film „Op\u00f3r” („Defiance”) – kt\u00f3ry ma by\u0107 prawdziw\u0105 histori\u0105 braci Bielskich i uratowanych przez nich \u017byd\u00f3w (1941-1944) na dalekich kra\u0144cach II RP, w Puszczy Nalibockiej. R\u00f3wnolegle „Gazeta Wyborcza”, aby wyja\u015bni\u0107 nam to, co niejasne, uzupe\u0142ni\u0107 to, czego brakuje i nada\u0107 ca\u0142o\u015bci odpowiedni klimat i interpretacj\u0119, uraczy\u0142a nas ksi\u0105\u017ck\u0105 swych dw\u00f3ch reporter\u00f3w: Piotra G\u0142uchowskiego i Marcina Kowalskiego: „Odwet. Prawdziwa historia braci Bielskich”. Wyja\u015bnie\u0144 i uzupe\u0142nie\u0144 nigdy za du\u017co. W tym przypadku mamy jednak do czynienia z bardzo jednostronn\u0105 i nieprofesjonaln\u0105 pr\u00f3b\u0105 przedstawienia prawdziwych wydarze\u0144 tak, aby z prawdy zosta\u0142o niewiele.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\"\"Film jak film, to typowa, ckliwa superprodukcja hollywoodzka. Cho\u0107 zapowiadany, \u017ce jest oparty na prawdziwych faktach, to fakt\u00f3w w nich jak na lekarstwo. Oderwany od rzeczywisto\u015bci, pomijaj\u0105cy najbardziej istotne realia, dziej\u0105cy si\u0119 w politycznej i spo\u0142ecznej pr\u00f3\u017cni, jest jednowymiarowy, przedstawione sceny s\u0105 p\u0142askie i rzecz mo\u017ce si\u0119 dzia\u0107 wsz\u0119dzie, czyli nigdzie. Krytycy filmowi (nie tylko u nas) ju\u017c wydali mu niskie noty artystyczne, bo na wi\u0119cej nie zas\u0142u\u017cy\u0142. Jednak fakt, \u017ce tak bardzo oderwany jest od prawdziwych wydarze\u0144, w Hollywood nie ma \u017cadnego praktycznego znaczenia. Zawsze mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to tylko „wizja artysty”, wobec kt\u00f3rej widz ma prawo g\u0142osu nogami – \u015b\u0107 albo nie i\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Gorzej z ksi\u0105\u017ck\u0105. Ta powsta\u0142a tu i teraz, aby dla filmu poczyni\u0107 odpowiedni klimat. Stosunkowo m\u0142odzi dziennikarze dostali p\u00f3\u0142 roku i odpowiednie \u015brodki, aby pokaza\u0107 wszystkim, \u017ce oni wiedz\u0105 lepiej – i ksi\u0105\u017cka jest efektem ich wielkiego intelektualnego i historycznego wysi\u0142ku. A co za tym idzie – \u017ce „Gazeta Wyborcza” \u017cadnej prawdy si\u0119 nie boi, cho\u0107by najbardziej drastycznej. Zapowied\u017a owej „prawdy” zawarta jest w tytule ksi\u0105\u017cki, mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce to prawie ostatnie s\u0142owo gazetowej „nauki” i niewiele wi\u0119cej da si\u0119 zrobi\u0107.<\/p>\r\n\r\n

„Wyborcza” nic nie odkry\u0142a<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\"\"Publikacj\u0119 ksi\u0105\u017cki poprzedzi\u0142y artyku\u0142y prasowe zamieszczone w macierzystej gazecie. Ju\u017c 6 stycznia krzykliwy podtytu\u0142 zapowiada\u0142: „Reporterzy Gazety” odkrywaj\u0105, kto zabi\u0142 podczas wojny 128 Polak\u00f3w ze wsi Naliboki. C\u00f3\u017c to za odkrycie, skoro sprawa znana jest od ponad 65 lat, czyli od samego pocz\u0105tku i do dzi\u015b \u017cyj\u0105 jeszcze, coraz mniej liczni, \u015bwiadkowie zbrodni dokonanej rankiem 8 maja 1943 r. Tak naprawd\u0119 reporterom wcale nie chodzi o odkrycie „kto zabi\u0142”, co raczej o ukrycie sprawc\u00f3w w g\u0105szczu w\u0105tpliwo\u015bci, niedom\u00f3wie\u0144 i przemilcze\u0144. Nie ma \u017cadnego sporu co do sprawc\u00f3w zbrodni, \u017ce by\u0142a to sowiecka partyzantka i ich faktycznej odpowiedzialno\u015bci. Nie ma sporu co do istoty zbrodni – by\u0142a to masakra polskiej ludno\u015bci cywilnej ma\u0142ego, kresowego miasteczka Naliboki, po\u0142o\u017conego na skraju olbrzymiej, pierwotnej puszczy, od kt\u00f3rej wzi\u0119\u0142o ono sw\u0105 nazw\u0119. Sp\u00f3r dotyczy wy\u0142\u0105cznie tego, czy w sk\u0142adzie sowieckich „otriad\u00f3w” byli te\u017c partyzanci narodowo\u015bci \u017cydowskiej, a \u015bci\u015ble: czy byli to ludzie z „obozu rodzinnego” Tewje Bielskiego <\/strong>(zwano ich potocznie „Bielskije”, „Bielszczacy” i wiadomo by\u0142o, o co chodzi). Wed\u0142ug przekaz\u00f3w bezpo\u015brednich \u015bwiadk\u00f3w, jeszcze \u017cyj\u0105cych, ludzie Bielskiego brali w tym udzia\u0142 i wykazali si\u0119 szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem. Kilkunastu \u015bwiadk\u00f3w przes\u0142uchanych w wieloletnim \u015bledztwie (prowadzonym przez IPN) przyzna\u0142o, \u017ce w okrutnej pacyfikacji brali udzia\u0142 partyzanci narodowo\u015bci \u017cydowskiej. Kilku z nich wskaza\u0142o konkretnie na ludzi Bielskiego. Dzi\u015b nikt nie jest w stanie poda\u0107 nazwisk, rozpozna\u0107 twarzy. \u015aledztwo b\u0119dzie wi\u0119c z pewno\u015bci\u0105 umorzone, tym bardziej \u017ce nie wykonano niezb\u0119dnych czynno\u015bci na terenie dzisiejszej Bia\u0142orusi, nic nie s\u0142ycha\u0107 te\u017c o udzielonej pomocy prawnej ze strony tych pa\u0144stw, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105 jeszcze (lub do niedawna \u017cyli) \u017cydowscy partyzanci z tego ugrupowania.<\/p>\r\n\r\n


<\/strong><\/p>\r\n\r\n

„Wasi” \u015bwiadkowie niedobrzy, nasi” \u015bwiadkowie dobrzy<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale nie tylko formalne \u015bledztwo si\u0119 liczy. Dzi\u015b du\u017co wa\u017cniejsze jest ustalenie prawdy i wyja\u015bnienie tego, co si\u0119 jeszcze da. A mo\u017cna du\u017co, z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119cej ni\u017c zdo\u0142ali reporterzy „Wyborczej”. Z ich artyku\u0142\u00f3w i ksi\u0105\u017cki wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce przyj\u0119li nast\u0119puj\u0105c\u0105 tez\u0119: Bielscy nie byli anio\u0142ami, to prawda, ale w Nalibokach ich nie by\u0142o, nie maj\u0105 wi\u0119c z tym nic wsp\u00f3lnego. Nale\u017cy przy tym dokona\u0107 bardzo wyra\u017anego rozgraniczenia, co rozumiemy przez udzia\u0142 „Bielskich”. Tak bowiem skr\u00f3towo nazywano „siemiejnyj”, czyli rodzinny ob\u00f3z Tewje Bielskiego i jego braci. M\u00f3wienie o „Bielskich” w takim sensie wcale nie oznacza, \u017ce sam Tewje (czy kt\u00f3ry\u015b z jego braci) musia\u0142 w czymkolwiek bra\u0107 udzia\u0142. Co wi\u0119cej, mamy wystarczaj\u0105ce przekazy, \u017ce oni nie bardzo anga\u017cowali si\u0119 osobi\u015bcie w jakiekolwiek akcje zewn\u0119trzne.<\/p>\r\n\r\n

Bezpo\u015bredni \u015bwiadek, Wac\u0142aw Nowicki, tak opisa\u0142 to w swej ksi\u0105\u017cce: „Godzina 5 rano, 8 maja 1943 roku. D\u0142uga seria z kaemu rozpru\u0142a poni\u017cej okien frontow\u0105 \u015bcian\u0119 naszego domu, stoj\u0105c\u0105 pod ni\u0105 kanap\u0119, przelecia\u0142a przez pok\u00f3j i ugrz\u0119z\u0142a w przeciwleg\u0142ej \u015bcianie zaledwie kilka centymetr\u00f3w nad naszymi g\u0142owami. […] Mama dopad\u0142a okna.<\/p>\r\n\r\n

– Wie\u015b p\u0142onie! – krzyczy. […]<\/p>\r\n\r\n

O godzinie 7.00 strza\u0142y i j\u0119ki ucich\u0142y. Zewsz\u0105d wia\u0142o groz\u0105 \u015bmierci i zniszczenia. Ocaleni od pogromu mogli teraz zobaczy\u0107 tragedi\u0119 swego miasteczka i dokonanego w nim ludob\u00f3jstwa. W niespe\u0142na 2 godziny zgin\u0119\u0142o 128 niewinnych ludzi. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich, jak stwierdzili potem naoczni \u015bwiadkowie, z r\u0105k siepaczy Bielskiego i „Pobiedy”. Mordercy obojga p\u0142ci wpadali do mieszka\u0144 i seriami z automat\u00f3w unicestwiali we \u015bnie ca\u0142e rodziny, a obrabowane w po\u015bpiechu (nawet z zegark\u00f3w) domostwa palili i pijani od krwi, z okrzykiem „hura!” szli dalej mordowa\u0107. Wielu zbudzonych nag\u0142\u0105 strzelanin\u0105 i j\u0119kiem s\u0105siad\u00f3w wylatywa\u0142o na podw\u00f3rko. Tych rozstrzeliwano z dzie\u0107mi pod \u015bcianami chat. Jedni i drudzy wraz z domostwem obracali si\u0119 w popi\u00f3\u0142. Daleko s\u0142ycha\u0107 by\u0142o ryk byd\u0142a i r\u017cenie zagrabianych koni. Podczas dantejskiego pogrzebu trudno by\u0142o zidentyfikowa\u0107 pozosta\u0142e czasem tylko ko\u0144czyny dzieci, rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w z rod\u00f3w Karniewicz\u00f3w, \u0141ojk\u00f3w, Chmar\u00f3w i wielu innych (W. Nowicki, „\u0179ywe echa”, Warszawa, 1993, s. 99-100). Nie m\u00f3wi on wi\u0119c o kt\u00f3rymkolwiek z braci, nazywa ich tylko „siepaczami Bielskiego’. To bardzo wa\u017cne.<\/p>\r\n\r\n

Wr\u00f3\u0107my do tego, co wed\u0142ug reporter\u00f3w „Wyborczej” wyklucza udzia\u0142 w pacyfikacji Nalibok\u00f3w. Przede wszystkim – relacje \u017cyj\u0105cych jeszcze ludzi Bielskiego, kt\u00f3re przytoczyli w ksi\u0105\u017cce. Pierwszym z nich jest Jakow Abramowicz z USA, kt\u00f3ry w pisemnym o\u015bwiadczeniu stwierdzi\u0142: „Nasz ob\u00f3z po\u0142o\u017cony by\u0142 daleko od Nalibok. Antysemici, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce zabijali\u015bmy Polak\u00f3w, po prostu k\u0142ami\u0105”.<\/em> Ten stereotypowy slogan sprowadzaj\u0105cy do antysemityzmu ka\u017cdego, kto twierdzi inaczej ni\u017c Abramowicz, niczego jednak nie wyja\u015bnia. Wprost przeciwnie, to popularne narz\u0119dzie ucinania jakiejkolwiek dyskusji. Zreszt\u0105 z samej ksi\u0105\u017cki jednoznacznie wynika, \u017ce „Bielscy” (w znaczeniu szerszym ni\u017c tylko sami bracia o tym nazwisku), robili to wielokrotnie.<\/p>\r\n\r\n

Drugim bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem jest Jack-Idel Kagan. On te\u017c u\u017cywa argumentu „geograficznego”, \u017ce grupa przebywa\u0142a w\u00f3wczas w innej okolicy: „\u0179adnego z braci Bielskich w Nalibokach w dniu partyzanckiego ataku nie by\u0142o. Obozowali przez maj g\u0142\u0119boko w puszczy, w miejscu zwanym Stara Huta. […]<\/p>\r\n\r\n

Powtarzam, \u017ce ca\u0142y maj sp\u0119dzili\u015bmy w okolicy wsi Stara Huta. To gdzie indziej?. To o\u015bwiadczenie jest do\u015b\u0107 niejednoznaczne. Pocz\u0105tkowo chodzi \u015bci\u015ble tylko o braci Bielskich, ale dalej jest te\u017c mowa o ca\u0142ej grupie. To drugi bezpo\u015bredni \u015bwiadek, kt\u00f3ry zaprzecza. I – co jest niezwykle znamienne – rze\u017a ludno\u015bci cywilnej nazywa „partyzanckim atakiem”. Ale Kagan w obozie Bielskich pojawi\u0142 si\u0119 dopiero jesieni\u0105 1943 r., kilka miesi\u0119cy po pacyfikacji! Nie m\u00f3g\u0142 wiec sp\u0119dzi\u0107 z nimi ca\u0142y maj<\/em> w innej okolicy, bo faktycznie siedzia\u0142 w\u00f3wczas w obozie pracy w Nowogr\u00f3dku… W dalszej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki (kilkadziesi\u0105t stron dalej) autorzy pisz\u0105 o tym, powinni wi\u0119c to uwzgl\u0119dni\u0107. Ale tego nie zrobili, aby nie zdeprecjonowa\u0107 swego \u015bwiadka.<\/p>\r\n\r\n

Czyszcz\u0105c sobie pole do rozwa\u017ca\u0144, ca\u0142kowicie deprecjonuj\u0105 natomiast relacj\u0119 Wac\u0142awa Nowickiego, przedstawiaj\u0105c go jako cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie bardzo wie, o czym m\u00f3wi. Co wi\u0119cej, „wynale\u017ali” Leonard\u0119 Juncewicz, mieszkank\u0119 Nalibok\u00f3w (\u017cyj\u0105c\u0105 tam do dzi\u015b), kt\u00f3ra bardzo im w tym pomaga: „Co ten Nowicki m\u00f3g\u0142 wiedzie\u0107? On wtedy na\u015bcie lat mia\u0142”. <\/em>Wac\u0142aw Nowicki mia\u0142 wtedy lat 18, by\u0142 zaprzysi\u0119\u017conym \u017co\u0142nierzem AK. Odwr\u00f3\u0107my ten tok rozumowania: Leonarda Juncewicz jest kilka lat m\u0142odsza (co w tym przypadku ma podstawowe znaczenie), a zatem: co mog\u0142a wiedzie\u0107?<\/p>\r\n\r\n

Mamy tu wi\u0119c utarty schemat – \u015bwiadkowie wydarze\u0144 racji nie maj\u0105, ma\u0142o co wiedz\u0105, zmy\u015blaj\u0105. \u015awiadkowie, kt\u00f3rych my przytaczamy, wszystko wiedz\u0105 lepiej, wi\u0119c prawd\u0119 to my pokazujemy.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Tamara Wiarszycka te\u017c wszystko wie lepiej<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ale to nie wszystko. Reporterzy maj\u0105 jeszcze jednego asa w r\u0119kawach – to Tamara Wiarszycka, dyrektorka „nowogr\u00f3dzkiego muzeum historyczno-krajoznawczego”. Przedstawiaj\u0105 j\u0105 jako „eleganck\u0105 dam\u0119”, co ma dodawa\u0107 jej wiarygodno\u015bci. Nie zapominajmy jednak, \u017ce to muzeum to postsowiecki skansen, co w warunkach dzisiejszej Bia\u0142orusi oznacza, \u017ce czas stoi tam w miejscu. Dyrektor Tamara odpowiada na pytania reporter\u00f3w „Wyborczej” bez \u017cadnego wahania:<\/p>\r\n\r\n

– Kto pacyfikowa\u0142 Naliboki? – pytamy.<\/p>\r\n\r\n

– Partyzanci z Brygady imienia Stalina.<\/p>\r\n\r\n

– Byli w\u015br\u00f3d nich \u017bydzi?<\/p>\r\n\r\n

– By\u0142o wielu. Mi\u0119dzy innymi samodzielny oddzia\u0142 Szlomo Zorina.<\/p>\r\n\r\n

– Czy w tym oddziale byli \u017bydzi naliboccy, tacy, kt\u00f3rych mieszka\u0144cy mogli widzie\u0107 podczas napadu, pozna\u0107 i zapami\u0119ta\u0107?<\/p>\r\n\r\n

– Mogli by\u0107.<\/p>\r\n\r\n

– A czy w masakrze m\u00f3g\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 Izrael Kesler?<\/p>\r\n\r\n

– Nic na to nie wskazuje.<\/p>\r\n\r\n

– A bracia Bielscy?<\/p>\r\n\r\n

– Bielskich na pewno tam nie by\u0142o. (…)<\/p>\r\n\r\n

– Jeszcze raz pytamy: czyli 8 maja 1943 r. oddzia\u0142u Bielskich w og\u00f3le nie by\u0142o w Puszczy Nalibockiej?<\/p>\r\n\r\n

– Nie by\u0142o?.<\/p>\r\n\r\n

Dyrektor Tamara jednak nie bardzo wie, co m\u00f3wi – bowiem -samodzielny oddzia\u0142 Szlomo Zorina – powsta\u0142 dopiero w czerwcu 1943 r., a wi\u0119c w miesi\u0105c po tych wydarzeniach.<\/p>\r\n\r\n

Istotne jest pytanie o udzia\u0142 Izraela Keslera. To przedwojenny rzezimieszek, kt\u00f3ry w 1942 r. ze sw\u0105 grup\u0105 le\u015bn\u0105 do\u0142\u0105czy\u0142 do Bielskich. Przed wojn\u0105 mieszka\u0142 w Nalibokach. Sulia Wo\u0142o\u017cy\u0144ska-Rubin i jej m\u0105\u017c Borys Rubi\u017cewski-Rubin byli w grupie Keslera. Sulia napisa\u0142a i wyda\u0142a w 1980 r. w Jerozolimie wspomnienia, w kt\u00f3rych nadmienia o polskiej wsi spacyfikowanej przez partyzant\u00f3w \u017cydowskich z grupy Keslera: „Trzy dni zaj\u0119\u0142o, aby zbi\u0107 trumny (dla poleg\u0142ych ch\u0142op\u00f3w) i ponad 130 os\u00f3b pochowano”.<\/em> Nazwa Naliboki tam wprawdzie nie pada, ale nie by\u0142o innej tak wielkiej zbrodni. W 1993 r. powsta\u0142 film dokumentalny z udzia\u0142em Sulii, jej m\u0119\u017ca Borysa i innych uczestnik\u00f3w grupy Keslera. Sulia m\u00f3wi w nim:- Wioska ju\u017c nie istnieje. [?] Tego dnia pochowano 130 os\u00f3b ? a inni jej przytakuj\u0105.<\/p>\r\n\r\n

G\u0142uchowski i Kowalski wiedz\u0105 o jej wspomnieniach (natomiast o filmie nie wspominaj\u0105) i tak je komentuj\u0105: We wspomnieniach Sulii z grubsza zgadza si\u0119 ilo\u015b\u0107 zabitych, ale nie zgadza si\u0119 co innego – opodal Nalibok nie by\u0142o w czasie wojny \u017cadnego getta. To jednak zbyt ma\u0142o, aby te \u015bwiadectwa w ca\u0142o\u015bci odrzuci\u0107, tym bardziej \u017ce „opodal” to wyra\u017cenie potoczne i nie mo\u017cna na jego podstawie przyj\u0105\u0107 jakiej\u015b okre\u015blonej odleg\u0142o\u015bci. Zreszt\u0105 w takim razie, czy by\u0142a jeszcze jedna tak wielka pacyfikacja w tych samych stronach i w tym samym czasie, w kt\u00f3rej bra\u0142a udzia\u0142 grupa Keslera (wchodz\u0105ca w sk\u0142ad obozu Bielskiego). Dop\u00f3ki tego nie udowodnimy, trzeba przyj\u0105\u0107, \u017ce chodzi w\u0142a\u015bnie o Naliboki.<\/p>\r\n\r\n

Ca\u0142kowicie do zakwestionowania jest te\u017c argument „geograficzny”, \u017ce w maju 1943 r. ob\u00f3z Bielskiego po\u0142o\u017cony by\u0142 w odleg\u0142o\u015bci 80-100 km od tej miejscowo\u015bci, bo faktycznie by\u0142o to o po\u0142ow\u0119 bli\u017cej. A Sulia Rubin w filmie przyznaje, \u017ce „grupy 10 do 12 partyzant\u00f3w wymaszerowywa\u0142y na odleg\u0142o\u015b\u0107 80 do 90 kilometr\u00f3w, aby rabowa\u0107 wioski i przynie\u015b\u0107 \u017cywno\u015b\u0107 dla partyzant\u00f3w”, <\/em>zatem nawet tak znaczna odleg\u0142o\u015b\u0107 nie by\u0142a dla nich \u017cadnym problemem.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Raporty polskiego podziemia<\/strong><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

\"\"Rabunek okolicznych wsi, po\u0142\u0105czony z przemoc\u0105, gwa\u0142tami, a nierzadko i zab\u00f3jstwami (niezale\u017cnie od motyw\u00f3w), by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 dziedzin\u0105 dzia\u0142alno\u015bci grupy Tewje Bielskiego (jak r\u00f3wnie\u017c s\u0105siaduj\u0105cej z nim wspomnianej grupy Szlomo Zorina)<\/strong>. Informacje o tym by\u0142y znane ju\u017c bie\u017c\u0105co czynnikom kierowniczym Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, pojawia\u0142y si\u0119 bowiem w raportach Delegatury Rz\u0105du:<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

–<\/em>Zagadnienie bezpiecze\u0144stwa w og\u00f3le nie istnieje, a teren obj\u0119ty partyzantk\u0105 robi wra\u017cenie „dzikich p\u00f3l”. \u0179ycie ludzkie straci\u0142o wszelk\u0105 cen\u0119 a dora\u017ane egzekucje s\u0105 powszechne na ca\u0142ym terenie. […]<\/p>\r\n\r\n

Teren, gdzie Niemcy nie docieraj\u0105, a zw\u0142aszcza Puszcza Nalibocka, jest siedliskiem przewa\u017cnie sowieckich oddzia\u0142\u00f3w dywersyjnych. S\u0105 one dobrze uzbrojone w bro\u0144 r\u0119czn\u0105 i maszynow\u0105, dowodzone przez oficer\u00f3w sowieckich specjalnie wyszkolonych do walki partyzanckiej i podobno licz\u0105 ok. 10.000 ludzi. […] Ludno\u015b\u0107 miejscowa jest zm\u0119czona i zn\u0119kana ci\u0105g\u0142ymi rekwizycjami a cz\u0119sto i rabunkiem odzie\u017cy, \u017cywno\u015bci i inwentarza.<\/p>\r\n\r\n

Najbardziej daj\u0105 si\u0119 we znaki, zw\u0142aszcza w odniesieniu do ludno\u015bci polskiej tzw. oddzia\u0142y rodzinne (siemiejnyje), sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z \u017byd\u00f3w i \u017byd\u00f3wek w sile 2-ch batalion\u00f3w?.<\/p>\r\n\r\n

Nie bez znaczenia by\u0142 fakt, \u017ce grupy \u017cydowskie by\u0142y ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowane sowieckiemu dow\u00f3dztwu, wchodzi\u0142y w sk\u0142ad sowieckich zgrupowa\u0144 i \u015bci\u015ble wykonywa\u0142y ich polecenia. A sowiecka partyzantka, cho\u0107 mia\u0142a ogromne mo\u017cliwo\u015bci (ze wzgl\u0119du na liczebno\u015b\u0107 i doskona\u0142e uzbrojenie), Niemcom specjalnych szk\u00f3d nie czyni\u0142a. Dla ludno\u015bci polskiej by\u0142a natomiast „drug\u0105 okupacj\u0105’, nie mniej dotkliw\u0105 ni\u017c niemiecka (cz\u0119sto jednak nawet bardziej dotkliw\u0105) przez niezwykle brutalne manifestowanie sowieckiego stanu posiadania. Polska partyzantka by\u0142a bezwzgl\u0119dnie zwalczana, zamordowano tysi\u0105ce ludzi pod og\u00f3lnym zarzutem sprzyjania „bia\u0142opolakom” i „antysowieckiej postawy”. \u017bydzi, dzia\u0142aj\u0105cy w ramach struktur sowieckich, oceniani byli wi\u0119c z tego punktu widzenia. Podkre\u015bla\u0142 to inny raport polskiego podziemia:<\/p>\r\n\r\n

„<\/em>Akcja band bolszewickich jest tak \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 band rabunkowych i tyle ma wsp\u00f3lnych z nimi cech, \u017ce trudno jest nieraz [je] rozr\u00f3\u017cni\u0107. Specjaln\u0105 kategori\u0119, jak gdyby po\u015bredni\u0105, stanowi\u0105 bandy \u017cydowskie, szczeg\u00f3lnie znienawidzone przez ludno\u015b\u0107 za sw\u0105 bezwzgl\u0119dn\u0105 i pe\u0142n\u0105 nienawi\u015bci postaw\u0119, przede wszystkim do wszystkiego, co jest polskie”.<\/em><\/em><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

R\u00f3wni i r\u00f3wniejsi<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Ta nienawi\u015b\u0107 do „partyzantki \u017cydowskiej” mia\u0142a tu jeszcze jedno specyficzne pod\u0142o\u017ce. Autorzy nie stroni\u0105 wprawdzie od tego w\u0105tku, ale nie po\u015bwi\u0119caj\u0105 mu zbyt wiele uwagi. Oddajmy wi\u0119c g\u0142os komuni\u015bcie, J\u00f3zefowi Marchwi\u0144skiemu. Jego \u017cona Ester by\u0142a w obozie Bielskiego, on sam r\u00f3wnie\u017c sp\u0119dzi\u0142 tam sporo czasu: -Bielskich by\u0142o czterech braci, ch\u0142op\u00f3w ros\u0142ych i dorodnych i nic te\u017c dziwnego, \u017ce mieli powodzenie u niewiast w obozie. […] Najstarszy w nich (dow\u00f3dca obozu) Tewje Bielski zarz\u0105dza\u0142 nie tylko wszystkimi \u017bydami w obozie, lecz dowodzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do\u015b\u0107 licznym i \u015blicznym „haremem” – niby kr\u00f3l Saud w Arabii Saudyjskiej. […]<\/p>\r\n\r\n

Bielski i jego \u015bwita nie narzekali na z\u0142e warunki, na okupacj\u0119. Posiadaj\u0105c z\u0142oto i kosztowno\u015bci pochodz\u0105ce z grabie\u017cy swoich ziomk\u00f3w, mogli prowadzi\u0107 wystawny tryb \u017cycia. W ziemiankach braci Bielskich i najbli\u017cszego ich otoczenia, sto\u0142y ugina\u0142y si\u0119 od wytrawnych potraw i napoj\u00f3w, a liczne grono pi\u0119knych kobiet stale otacza\u0142o Tewje Bielskiego i jego trzech budrys\u00f3w. Pi\u0119kno\u015bci te nie zna\u0142y g\u0142odu i niedostatku. By\u0142y zawsze \u015blicznie ubrane, a na ich r\u0119kach i szyjach l\u015bni\u0142y blaskiem drogie klejnoty i kamienie, nie zbruka\u0142y te\u017c zbo\u017cn\u0105 prac\u0105 swych bia\u0142ych r\u0105czek. Patrycjat Bielskiego jaskrawo odcina\u0142 si\u0119 od plebsu \u017cydowskiego zamieszkuj\u0105cego ob\u00f3z. Biedota \u017cydowska ziemianki Bielskiego nazywa\u0142a carskimi pa\u0142acami”.<\/em><\/p>\r\n\r\n

Pami\u0119tajmy, \u017ce partyzantka polska mia\u0142a zapewnione poparcie okolicznej ludno\u015bci, a niezb\u0119dnych rekwizycji dokonywano w taki spos\u00f3b, aby nie uszczupli\u0107 zbytnio zapas\u00f3w \u017cywno\u015bciowych i nie nara\u017ca\u0107 ludno\u015bci na represje niemieckie. Sowieci – i dzia\u0142aj\u0105ce w ich ramach grupy \u017cydowskie – nie mieli takich skrupu\u0142\u00f3w, dokonuj\u0105c grabie\u017cy gdzie i jak popad\u0142o. Na og\u00f3\u0142 \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 to z pospolitym rabunkiem wszelkich d\u00f3br u\u017cytkowych, gwa\u0142tami na kobietach oraz biciem, a nawet zab\u00f3jstwami tych, kt\u00f3rzy stawiali jakikolwiek op\u00f3r. Nie mog\u0142o to sprzyja\u0107 jakimkolwiek sympatiom, wr\u0119cz budzi\u0142o wrogo\u015b\u0107, a ludno\u015b\u0107 domaga\u0142a si\u0119 od oddzia\u0142\u00f3w AK ochrony mienia i \u017cycia. To jednak by\u0142o niewykonalne – z uwagi na przyt\u0142aczaj\u0105c\u0105 przewag\u0119 liczebn\u0105 Sowiet\u00f3w, kt\u00f3rzy byli doskonale uzbrojeni. Dopiero w tym kontek\u015bcie nale\u017cy rozwa\u017ca\u0107 wst\u0119powanie mieszka\u0144c\u00f3w do „Bie\u0142aruskiej Samochoowy” (Bia\u0142oruskiej Samoobrony) czy taktyczne (ale nieliczne) zawieszenia broni oddzia\u0142\u00f3w AK z przegrywaj\u0105cymi ju\u017c wojn\u0119 Niemcami.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Sami chc\u0105c prze\u017cy\u0107 – nie dawali \u017cy\u0107 innym…<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Jest jeszcze jeden bardzo drastyczny aspekt tej sprawy. Chodzi o gwa\u0142ty na kobietach, co by\u0142o zjawiskiem tak masowym, \u017ce znalaz\u0142o nawet swe odbicie w dokumentach strony polskiej, usi\u0142uj\u0105cej zawrze\u0107 jaki\u015b kompromis z Sowietami. Ju\u017c w czerwcu 1943 r. przedstawiciele Okr\u0119gu AK Nowogr\u00f3dek przed\u0142o\u017cyli Sowietom pisemne \u017c\u0105danie: „niewysy\u0142ania \u017byd\u00f3w na rekwizycje (ludno\u015b\u0107 si\u0119 skar\u017cy) samorzutnie chwyta za bro\u0144 w swej obronie, bo ci si\u0119 zn\u0119caj\u0105, gwa\u0142c\u0105 kobiety i ma\u0142e dzieci […] obra\u017caj\u0105 ludno\u015b\u0107, strasz\u0105 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 zemst\u0105 sowiet\u00f3w, nie maj\u0105 miary w swej nieuzasadnionej z\u0142o\u015bci i w rabunku”.<\/p>\r\n\r\n

Nie ukrywali tego po wojnie w swych relacjach niekt\u00f3rzy „partyzanci \u017cydowscy” (z innych grup), \u017ce takie drastyczne rzeczy mia\u0142y miejsce na wielk\u0105 skal\u0119:<\/p>\r\n\r\n

„<\/em>U nas prawie po\u0142owa to \u017bydzi byli, ale co to za partyzanci? Grabili tylko i gwa\u0142cili. […] ja przewa\u017cnie na ulicy sta\u0142em i pilnowa\u0142em. Oni oficerskie \u017cony lubili bra\u0107. Wszyscy lubili”.<\/p>\r\n\r\n

Jednak to, co oni lubili<\/em>, dla ofiar by\u0142o prze\u017cyciem traumatycznym. To do dzi\u015b niezbadana i nieopisana gehenna polskich Kres\u00f3w…<\/p>\r\n\r\n

Reporterzy „Wyborczej” wyj\u0105tkowo delikatnie poruszaj\u0105 te sprawy. Znale\u017ali nawet ciekawe okre\u015blenie ich jurno\u015bci, pisz\u0105c, \u017ce mieli „romantyczn\u0105 natur\u0119”. W ich uj\u0119ciu tacy partyzanci, jak dzielny Tewje Bielski, po prostu cieszyli si\u0119 wielkim powodzeniem u p\u0142ci przeciwnej. We w\u0142asnym obozie – mo\u017ce tak, ale jak to wygl\u0105da\u0142o na zewn\u0105trz? To wiemy dok\u0142adniej z relacji Anatola Wertheima, kt\u00f3ry by\u0142 „szefem sztabu” w s\u0105siedniej grupie Simchy Zorina.<\/p>\r\n\r\n

[Zorin] po \u015bniadaniu, je\u017celi by\u0142 w dobrym humorze i nie mia\u0142 akurat nic lepszego do roboty, wzywa\u0142 mnie do siebie i proponowa\u0142: „Nu dawaj, naczalnik sztaba, pajedziom \u017cenitsia!”.<\/p>\r\n\r\n

Na „o\u017cenek” jechali\u015bmy zazwyczaj do jakiej\u015b odleg\u0142ej wsi, gdzie Zorin mia\u0142 z g\u00f3ry upatrzon\u0105 dziewuch\u0119. Zaje\u017cd\u017cali\u015bmy z fasonem – pod eskort\u0105 przynajmniej trzydziestu konnych. Nasz wata\u017cka zwraca\u0142 si\u0119 wprost do ojca wybranki, oznajmiaj\u0105c mu, \u017ce w\u0142a\u015bnie ma zamiar o\u017ceni\u0107 si\u0119 z jego c\u00f3rk\u0105. Partyzantom w og\u00f3le trudno by\u0142o odm\u00f3wi\u0107, a co dopiero takiemu komendantowi jak Zorin! Dla wi\u0119kszego efektu wyci\u0105ga\u0142 z kieszeni sk\u00f3rzany woreczek, wysypywa\u0142 z niego na st\u00f3\u0142 „\u015bwinki”, czyli z\u0142ote carskie ruble, i bawi\u0142 si\u0119 nimi niby od niechcenia, daj\u0105c do zrozumienia, \u017ce nie tylko z niego pot\u0119\u017cny komendant, ale te\u017c nie byle jaki bogacz! \u015alub ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 przez dwa, trzy dni, a\u017c Zorin decydowa\u0142, \u017ce pora wraca\u0107 do oddzia\u0142u i Geni ” przynajmniej do czasu nast\u0119pnego o\u017cenku’.<\/p>\r\n\r\n

Takimi metodami nie zyskuje si\u0119 sympatii w terenie. Nie ma \u017cadnego usprawiedliwienia dla ludzi, kt\u00f3rzy ” sami chc\u0105c prze\u017cy\u0107 ” nie dawali \u017cy\u0107 innym…<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Pacyfikacje sowieckie, niemieckie i ponownie sowieckie<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Po pacyfikacji, przeprowadzonej przez Sowiet\u00f3w 8 maja 1943 r., Naliboki zosta\u0142y wkr\u00f3tce doszcz\u0119tnie zniszczone po raz drugi, tym razem przez Niemc\u00f3w. W ramach operacji „Hermann” latem 1943 r. spacyfikowali oni szeroki pas wok\u00f3\u0142 Puszczy Nalibockiej. Zgin\u0119\u0142o kilka tysi\u0119cy ludzi, kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy wywieziono do oboz\u00f3w koncentracyjnych i na przymusowe roboty, zniszczono wszystkie wsie i osiedla. Tu czas jakby si\u0119 zatrzyma\u0142 – w stosunku do Polak\u00f3w wygl\u0105da\u0142o to na utrzymywanie \u015bcis\u0142ego sojuszu Stalina z Hitlerem z lat 1939-1941. Raz jedni, raz drudzy niszczyli bezwzgl\u0119dnie polski \u017cywio\u0142. Wszyscy, kt\u00f3rzy pomagali partyzantce sowieckiej, dzia\u0142ali wi\u0119c przeciwko suwerenno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci RP. Sowieci mieli tylko jeden tytu\u0142 do tych ziem – by\u0142y to pakty Ribbentrop- Mo\u0142otow i Ribbentrop- Stalin oznaczaj\u0105ce IV rozbi\u00f3r Polski.<\/p>\r\n\r\n

Po pacyfikacjach przeprowadzonych latem 1943 r. okolic Puszczy Nalibockiej Niemcy porzucili ten teren na \u0142ask\u0119 losu, oddaj\u0105c go w praktyce we w\u0142adanie sowieckich band. Wiosn\u0105 1944 r., gdy frontowe oddzia\u0142y Armii Czerwonej by\u0142y ju\u017c coraz bli\u017cej, sowiecka „partyzantka” przyst\u0105pi\u0142a do kolejnych czystek i pacyfikacji. Wrogiem g\u0142\u00f3wnym stali si\u0119 polscy niepodleg\u0142o\u015bciowcy zwalczani w ka\u017cdy mo\u017cliwy spos\u00f3b – w bezpo\u015brednich walkach, podst\u0119pem i w zasadzkach, drog\u0105 denuncjacji do Niemc\u00f3w (ju\u017c od jesieni 1943 r. Sowieci przekazywali Niemcom dok\u0142adne spisy Polak\u00f3w – „wrog\u00f3w III Rzeszy”, podaj\u0105c si\u0119 za lojalnych Bia\u0142orusin\u00f3w i zwolennik\u00f3w niemieckiego porz\u0105dku itp.).<\/p>\r\n\r\n

W walkach z „bia\u0142opolakami” uczestniczyli te\u017c partyzanci z grup \u017cydowskich, w tym tak\u017ce ci od Bielskiego, wcale tego nie ukrywaj\u0105c. Dzi\u015b dorabia si\u0119 do tego p\u0142ask\u0105 ideologi\u0119 – \u017ce niby by\u0142o i<\/em> vice versa<\/em>. Ale kto i jak wyka\u017ce, \u017ce to AK atakowa\u0142a obozy \u017cydowskie? \u0179e zwalcza\u0142a Bogu ducha winnych „partyzant\u00f3w’ Bielskiego? To by\u0142y tereny Polski okupowanej formalnie przez III Rzesz\u0119 Niemieck\u0105 i r\u00f3wnolegle – opanowywane przewa\u017caj\u0105cymi si\u0142ami ogromnej partyzantki sowieckiej, okrutnej, bezwzgl\u0119dnej, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o wyniszczenie (i tak ju\u017c znacznie os\u0142abionego przez eksterminacje i wyw\u00f3zki podczas okupacji sowieckiej 1939-1941) \u017cywio\u0142u polskiego. Ka\u017cdy, kto by\u0142 po jej stronie, dokonywa\u0142 jednoznacznego dla miejscowych Polak\u00f3w wyboru – walczy\u0142 przecie\u017c nie o powr\u00f3t do normalno\u015bci, do stanu sprzed 1939 r., ale o powr\u00f3t tego, co by\u0142o przed niemieck\u0105 inwazj\u0105. Zamiana okupacji brunatnej na czerwon\u0105 oznacza\u0142a bowiem dalsz\u0105 przemoc, represje i eksterminacj\u0119. Polacy tego nie chcieli!<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Co dalej?<\/strong><\/p>\r\n\r\n

„Gazeta Wyborcza” zamierza kontynuowa\u0107 ten temat, ale w spos\u00f3b wielokrotnie prze\u0107wiczony. Oto Jacek Szczerba („GW” z 22 I 2009 r.) pisze: „Trudna prawda jest taka: po ujawnieniu zbrodni katy\u0144skiej AK i czerwona partyzantka na Nowogr\u00f3dczy\u017anie zacz\u0119\u0142y ze sob\u0105 walczy\u0107”. Prawda nie jest trudna, jest znana: to Sowieci zacz\u0119li walczy\u0107, w spos\u00f3b najbardziej niegodziwy, z partyzantk\u0105 AK. Nie oni byli gospodarzami tych ziem i nie mieli do niej \u017cadnego prawa. Polacy tylko si\u0119 bronili i cho\u0107 mieli du\u017co s\u0142absz\u0105 pozycj\u0119, robili to ca\u0142kiem skutecznie.<\/p>\r\n\r\n

Jest jednak rzecz, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy szczeg\u00f3lnie podkre\u015bli\u0107. Reporterzy „Wyborczej” przyznali wreszcie, \u017ce ludzie Bielskiego jednak Naliboki pacyfikowali (o czym \u015bwiadczy ich wypowied\u017a w I programie TVP w dniu 20 stycznia). Wcze\u015bniej, zar\u00f3wno w ksi\u0105\u017cce, jak i w poprzedzaj\u0105cych j\u0105 artyku\u0142ach, prezentowali zupe\u0142nie inn\u0105 postaw\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Przyznaje to tak\u017ce Szczerba w przywo\u0142anym wy\u017cej artykule: „<\/em>Tewje Bielski i jego bracia nigdy nie walczyli z niemieckimi czo\u0142gami, jak to jest pokazane w filmie. Nie uczestniczyli tak\u017ce w masakrowaniu ludno\u015bci Nalibok\u00f3w (co im dzi\u015b zarzuca cz\u0119\u015b\u0107 prawicowych historyk\u00f3w w Polsce), ale ich podw\u0142adni – owszem”. <\/em>Czyli jednak wieloletnia walka o pami\u0119\u0107 przynosi jakie\u015b rezultaty. I wyja\u015bnienie – „cz\u0119\u015b\u0107 prawicowych historyk\u00f3w” od pocz\u0105tku pisa\u0142a to samo – \u017ce brali w tym udzia\u0142 nie czterej bracia Bielscy (wy\u0142\u0105cznie), lecz w\u0142a\u015bnie ich podw\u0142adni.<\/p>\r\n\r\n

Reporterzy „Wyborczej” nic nie odkryli, niewiele wyja\u015bnili. Ale dzi\u0119ki nim, by\u0107 mo\u017ce, rusz\u0105 badania tych skomplikowanych spraw na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119, prowadzone profesjonalnie i bezstronnie. Prawdziwa wiedza o gehennie polskich Kres\u00f3w Wschodnich bardzo powoli przebija si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. Mo\u017ce si\u0119 wreszcie przebije?
\r\n
\r\n <\/em><\/p>\r\n\r\n

Leszek \u017bebrowski<\/em>
\r\n <\/span><\/strong>
\r\n Tekst pod oryginalnym tytu\u0142em: „Op\u00f3r” na ekranach, „Odwet” w ksi\u0119garniach, czyli robienie wody w m\u00f3zgu, zosta\u0142 wydrukowany w tygodniku „Nasza Polska” nr 4\/2009 z dat\u0105 27 stycznia 2009 r.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Za: G\u0142os – tygodnik katolicko-narodowy<\/a><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

ZOB. R\u00d3WNIE\u017b:<\/p>\r\n\r\n\r\n