{"id":59461,"date":"2012-08-05T22:27:20","date_gmt":"2012-08-06T03:27:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59461"},"modified":"2012-08-05T22:27:20","modified_gmt":"2012-08-06T03:27:20","slug":"domy-domki-warzywniki-prof-piotr-jaroszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59461","title":{"rendered":"Domy, domki, warzywniki – prof. Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

System komunistyczno-tura\u0144ski mia\u0142 dopracowane metody zar\u00f3wno powo\u0142ywania na najwy\u017csze urz\u0119dy pa\u0144stwowe, jak i odwo\u0142ywania z tych urz\u0119d\u00f3w. Ale nie by\u0142y to metody do ko\u0144ca kompatybilne. Powo\u0142ywanie na urz\u0105d mia\u0142o zazwyczaj charakter oficjalny i uroczysty, cho\u0107 oczywi\u015bcie na mocy ustale\u0144 wewn\u0105trzpartyjnych. Z odwo\u0142ywaniem by\u0142o r\u00f3\u017cnie.\u00a0<\/strong><\/p>\r\n

Gdy wybraniec partii piastowa\u0142 sw\u00f3j urz\u0105d, by\u0142 otoczony medialnym kordonem zapewniaj\u0105cym nietykalno\u015b\u0107, a co wi\u0119cej tworzono wra\u017cenie, \u017ce rz\u0105dzi\u0107 b\u0119dzie wiecznie. Jego urz\u0105d by\u0142 z granitu, jego posta\u0107 z br\u0105zu. Ale wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej musia\u0142o nast\u0105pi\u0107 zako\u0144czenie kariery. Przygotowywano je starannie, cho\u0107 poza widokiem publicznym. Przygotowywano tak, \u017ceby delikwent, kt\u00f3ry sam zacz\u0105\u0142 wierzy\u0107 w swoj\u0105 gwiazd\u0119 i swoj\u0105 moc, dozna\u0142 szoku, kt\u00f3ry nie tylko osadzi go na ziemi, ale dodatkowo str\u0105ci do do\u0142u, co u\u0142atwi przypuszczenie ataku z r\u00f3\u017cnych stron. I wtenczas wielki sekretarz, premier, minister robi\u0142 si\u0119 taki malutki, taki – jak to m\u00f3wiono w jednym z przedwojennych film\u00f3w – tyci, tyci.<\/p>\r\n

Postaci\u0105, kt\u00f3ra na trwa\u0142e zapisa\u0142a si\u0119 w historii PRL-u, by\u0142 Edward Gierek. Media kreowa\u0142y go na \u201eojca narodu\u201d i st\u0105d te\u017c przybiera\u0142 postaw\u0119 i spos\u00f3b m\u00f3wienia odpowiedni dla \u201eojca narodu\u201d. Zatroskany, zamy\u015blony, wa\u017c\u0105cy s\u0142owa, gospodarny. Opowiadano anegdot\u0119, jak to odwiedzaj\u0105c jeden z zak\u0142ad\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych w Pabianicach, zapyta\u0142 szwaczk\u0119: \u201eA wy sk\u0105d pochodzicie?\u201d – \u201eZ Wielunia, towarzyszu pierwszy sekretarzu\u201d – \u00a0odpowiedzia\u0142a z przej\u0119ciem. \u201eA to pochod\u017acie, pochod\u017acie\u201d – \u00a0skwitowa\u0142 z ca\u0142\u0105 powag\u0105.<\/p>\r\n

Ten \u201eojciec narodu\u201d upad\u0142 na fali nie tylko powstania Solidarno\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c rozgrywek wewn\u0105trzpartyjnych. Bardzo ciekawie czyta si\u0119 po trzydziestu latach Protoko\u0142y tzw. Komisji Grabskiego (wydane po latach w Pary\u017cu przez Instytut Literacki, 1986). Tow. Grabski stan\u0105\u0142 na czele partyjnej komisji (1981), kt\u00f3ra mia\u0142a przepyta\u0107 osoby odpowiedzialne za doprowadzenie do kryzysu pa\u0144stwa i partii. W\u015br\u00f3d tych os\u00f3b by\u0142 na pierwszym miejscu Gierek, potem Jaroszewicz, Szlachcic i in. Ka\u017cde z tych przes\u0142ucha\u0144 nabiera z czasem coraz mocniejszego smaku, poniewa\u017c widzimy system od \u015brodka (materia\u0142y by\u0142y tajne, ale je przemycono na Zach\u00f3d), a tak\u017ce obcujemy z mentalno\u015bci\u0105 tych nowych ludzi, kt\u00f3rzy cia\u0142em i dusz\u0105 nale\u017celi do partii.\u00a0<\/p>\r\n

Atak na Gierka szed\u0142 dwutorowo. Z jednej strony by\u0142o to oskar\u017cenie o doprowadzenie pa\u0144stwa do kryzysu, z drugiej oskar\u017cenie o czerpanie korzy\u015bci materialnych dla siebie i rodziny z racji pe\u0142nionego stanowiska. Ten drugi zarzut nie mia\u0142 wi\u0119kszego znaczenia w proporcji do spraw natury pa\u0144stwowej, bo jakie to ma znaczenie ekonomiczne czy pierwszy sekretarz ma jeden czy dwa domki, ale mia\u0142 znaczenie propagandowe i psychologiczne. Chodzi\u0142o o to, \u017ceby opinia publiczna pot\u0119pi\u0142a nadu\u017cycia w\u0142adzy (czerpanie korzy\u015bci materialnych), i by oskar\u017cony zosta\u0142 niejako sprowadzony do parteru.<\/p>\r\n

Propagandowe rozgrywanie nadu\u017cy\u0107 to sta\u0142y element walki z konkurentami politycznymi, dawniej i dzi\u015b. Najpierw pozwala si\u0119 robi\u0107 takie nadu\u017cycia, czyli przymyka si\u0119 oko, jakby m\u00f3wi\u0105c: bierz, bracie, ja niczego nie widz\u0119, a potem w odpowiednim momencie oko si\u0119 otwiera i m\u00f3wi nie tylko: stop, ale wystawia rachunek, bo to oko wszystko widzia\u0142o. To s\u0105 metody stare jak \u015bwiat i ci\u0105gle aktualne. Ale to za ma\u0142o, trzeba przeciwnika poni\u017cy\u0107, zrobi\u0107 go karze\u0142kiem. Jakie to by\u0142y korzy\u015bci maj\u0105tkowe w przypadku E. Gierka? Przewodnicz\u0105cy Grabski prosi\u0142 o wyja\u015bnienie \u201esprawy domk\u00f3w, czy domku syna, jak r\u00f3wnie\u017c warzywnika\u201d (s. 36). Wi\u0119c Gierek zacz\u0105\u0142 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, \u017ce zanim wprowadzi\u0142 si\u0119 do Klarysewa (1977), to (jako pierwszy sekretarz) mieszka\u0142 w Warszawie przez pewien czas w dw\u00f3ch pokoikach, \u017ce willa w Klarysewie by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 Urz\u0119du Rady Ministr\u00f3w, \u0142\u0105cznie z ca\u0142ym wyposa\u017ceniem (meble, obrazy), co mo\u017ce przysi\u0105c na \u201eg\u0142ow\u0119 swej osiemdziesi\u0119cioo\u015bmioletniej matki\u201d, \u017ce obecny dom zosta\u0142 mu przekazany w u\u017cytkowanie do\u017cywotnie, a je\u015bli chodzi o warzywnik\u2026, pos\u0142uchajmy: \u201eWarzywnik, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 towarzysz Grabski, zbudowany zosta\u0142 nie wiem przez kogo i nie wiem, dla kogo. Ja z tego warzywnika nigdy nie korzysta\u0142em i nie wiem, kto korzysta\u0142 z tego warzywnika. Zosta\u0142 on postawiony poza posesj\u0105, co prawda obok, ale poza posesj\u0105. Byli tam ostatnio przedstawiciele NIK-u i nie wiem, co ustalili. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie o\u015bwiadczam, \u017ce nigdy z tego warzywnika nikt z mojej rodziny nie korzysta\u0142. I je\u015bli komukolwiek ten warzywnik jest potrzebny, to im pr\u0119dzej si\u0119 go przeka\u017ce tym, kt\u00f3rzy mog\u0105 go wykorzysta\u0107, tym lepiej dla sprawy. Ja nie mam takich zainteresowa\u0144, towarzysze, kwiatkami, czy warzywami i mnie to naprawd\u0119 nie by\u0142o i nie jest potrzebne. [\u2026] Wi\u0119c o co chodzi, towarzysze? Co chcecie udowodni\u0107, czy kto\u015b chce udowodni\u0107, \u017ce Gierek-z\u0142odziej kaza\u0142 zbudowa\u0107 tego rodzaju obiekt? Po choler\u0119 jest mi on potrzebny?\u201d (s. 45).<\/p>\r\n

Tragikomedia, czysty Gogol, widmo komuny, kt\u00f3ra ci\u0105gle nad nami kr\u0105\u017cy: domy, domki i warzywniki. Tylko, trawestuj\u0105c s\u0142owa pierwszego sekretarza, po jakiego czorta by\u0142 nam potrzebny tamten piekielny system i ten, coraz bardziej podobny do tamtego?<\/p>\r\n

Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em><\/strong>
Nasza Polska<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"System komunistyczno-tura\u0144ski mia\u0142 dopracowane metody zar\u00f3wno powo\u0142ywania na najwy\u017csze urz\u0119dy pa\u0144stwowe, jak i odwo\u0142ywania z tych urz\u0119d\u00f3w. Ale nie by\u0142y to metody do ko\u0144ca kompatybilne. Powo\u0142ywanie na urz\u0105d mia\u0142o zazwyczaj charakter oficjalny i uroczysty, cho\u0107 oczywi\u015bcie na mocy ustale\u0144 wewn\u0105trzpartyjnych. Z odwo\u0142ywaniem by\u0142o r\u00f3\u017cnie.\u00a0 Gdy wybraniec partii piastowa\u0142 sw\u00f3j urz\u0105d, by\u0142 otoczony medialnym kordonem zapewniaj\u0105cym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59461\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}