{"id":59458,"date":"2012-08-05T21:42:54","date_gmt":"2012-08-06T02:42:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59458"},"modified":"2012-08-05T21:42:54","modified_gmt":"2012-08-06T02:42:54","slug":"resetowanie-pamieci-dr-andrzej-kolakowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59458","title":{"rendered":"Resetowanie pami\u0119ci – dr Andrzej Ko\u0142akowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nie ma chyba na ziemi nacji, kt\u00f3ra nie czci\u0142aby swoich bohater\u00f3w. Pami\u0119\u0107 przodk\u00f3w jest warunkiem historycznego trwania, pa\u0144stwa prowadz\u0105 za\u015b tzw. polityk\u0119 historyczn\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 budowaniu \u015bwiadomo\u015bci narodowej i dumy. Dzieje si\u0119 tak na ca\u0142ym \u015bwiecie, ewenementem w tym zakresie jest jedynie… III RP. Celowo nie u\u017cywam sformu\u0142owania „Polska”, bo tw\u00f3r pa\u0144stwowy, w ramach kt\u00f3rego przysz\u0142o nam \u017cy\u0107, z Polsk\u0105 ma coraz mniej wsp\u00f3lnego i s\u0105dzi\u0107 mo\u017cna, \u017ce kiedy\u015b, kiedy powr\u00f3ci ju\u017c normalno\u015b\u0107, nazw\u0119 t\u0119 b\u0119dziemy wspomina\u0107 tak, jak wspomina si\u0119 PRL. Jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Leszek \u017bebrowski, III RP nie wyros\u0142a z drugiej, ale wprost z PRL. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu historia sta\u0142a si\u0119 przedmiotem politycznego przetargu. Jego uczestnicy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce od tego, jaka b\u0119dzie pami\u0119\u0107 historyczna, zale\u017cy kszta\u0142t \u017cycia spo\u0142ecznego.

Strach przed polsko\u015bci\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku lat 90. \u015brodowisko okr\u0105g\u0142osto\u0142owe uku\u0142o slogan, kt\u00f3ry brzmia\u0142 mniej wi\u0119cej tak: „Polska przypomina psa, kt\u00f3ry zerwa\u0142 si\u0119 z \u0142a\u0144cucha i nie wie, w kt\u00f3rym kierunku ma pobiec, kto\u015b musi mu ten kierunek wskaza\u0107”. Pomijaj\u0105c sam\u0105 metafor\u0119 (Najja\u015bniejsz\u0105 Rzeczpospolit\u0105, o kt\u00f3r\u0105 bi\u0142y si\u0119 pokolenia Polak\u00f3w, przyr\u00f3wnano do podw\u00f3rzowego kundla), kreatorzy nowej rzeczywisto\u015bci nie dopuszczali do siebie my\u015bli, \u017ce Nar\u00f3d, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do swoich tradycji i kultury, mo\u017ce sam zadecydowa\u0107 o swojej przysz\u0142o\u015bci. Pocz\u0105tkowo spierano si\u0119 o prawo do dziedzictwa po „Solidarno\u015bci”, dyskutowano zatem o agenturze w jej strukturach, okoliczno\u015bciach porozumie\u0144 Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u itp. Jednak konstruktorzy nowej rzeczywisto\u015bci szybko zorientowali si\u0119, \u017ce o wiele bardziej niebezpieczny z ich punktu widzenia jest stosunek do historii jako takiej. Jej znajomo\u015b\u0107 pozwala\u0142a Polakom odbudowa\u0107 poczucie godno\u015bci, poczu\u0107 si\u0119 gospodarzami we w\u0142asnym kraju, w \u0142atwy spos\u00f3b oddzieli\u0107 narodowe dziedzictwo od ideologii uwiarygodniaj\u0105cych uzurpator\u00f3w. Pami\u0119tam jeden z wyborczych spot\u00f3w W\u0142odzimierza Cimoszewicza, w kt\u00f3rym ten sta\u0142 nad grobem swojego ojca – funkcjonariusza Informacji Wojskowej, a w tle pobrzmiewa\u0142a „Pierwsza brygada”. Starzy towarzysze zapewne p\u0119kali ze \u015bmiechu, ale ilu da\u0142o si\u0119 na ten obrazek nabra\u0107? Niebawem pojawi\u0142o si\u0119 has\u0142o, \u017ce najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla Polski jest nie tyle odrodzenie komunizmu, ile odrodzenie Polski katolicko-narodowej. Na marginesie bie\u017c\u0105cych spor\u00f3w politycznych pojawia\u0142y si\u0119 wi\u0119c nowe wizje wydarze\u0144 historycznych, kt\u00f3rych wsp\u00f3lnym za\u0142o\u017ceniem by\u0142o stwierdzenie, \u017ce Polacy nie s\u0105 Narodem kryszta\u0142owym, \u017ce w naszej narodowej historii ukryte s\u0105 wstydliwe zak\u0105tki. I tak np. rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 dyskusja wok\u00f3\u0142 adaptacji powie\u015bci „Ogniem i mieczem”. Autorytety spiera\u0142y si\u0119, czy ma to by\u0107 wierne odwzorowanie Sienkiewiczowskiej narracji, czy te\u017c poprawna politycznie wizja, w kt\u00f3rej uciemi\u0119\u017cony przez polskich magnat\u00f3w lud ukrai\u0144ski upomina si\u0119 o s\u0142uszne prawa. Co powsta\u0142o, wiemy. Film, kt\u00f3ry spe\u0142ni\u0142by chyba nawet oczekiwania stalinowskich cenzor\u00f3w: psychopatyczny Jeremi Wi\u015bniowiecki morduj\u0105cy z zimn\u0105 krwi\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w, rozpita szlachta, kt\u00f3ra nie jest zdolna do walki, a w tle romans, pejza\u017ce Dzikich P\u00f3l i charyzmatyczny Bohdan Chmielnicki. Na wszelki wypadek, gdyby widz nie wiedzia\u0142, co ma my\u015ble\u0107, po premierze w porze najwi\u0119kszej ogl\u0105dalno\u015bci czo\u0142owy „autorytet” Jacek Kuro\u0144 wyja\u015bnia\u0142 zawi\u0142o\u015bci czas\u00f3w, przekonuj\u0105c, \u017ce Wo\u0142odyjowski i Zag\u0142oba… nie znali j\u0119zyka polskiego, byli bowiem… Rusinami.

Zakazana duma<\/strong><\/p>\r\n

Zaskakuj\u0105ce, \u017ce w dobie kultury obrazkowej przez dwadzie\u015bcia lat od s\u0142awnego „upadku komunizmu” nie powsta\u0142 \u017caden film po\u015bwi\u0119cony polskim bohaterom, cho\u0107 \u017cyciorys ka\u017cdego z partyzant\u00f3w II konspiracji m\u00f3g\u0142by s\u0142u\u017cy\u0107 za gotowy scenariusz. Hola, hola! – powie kto\u015b – a film o generale „Nilu”? A telewizyjna Scena Faktu? Zgoda, tylko przypomn\u0119, za czyich rz\u0105d\u00f3w uda\u0142o si\u0119 te produkcje zrealizowa\u0107. Ponadto filmy te mia\u0142y wiele mankament\u00f3w. Film o „Nilu” zawiera\u0142 wiele przek\u0142ama\u0144, a scenariusz zosta\u0142 bardzo krytycznie oceniony przez c\u00f3rk\u0119 genera\u0142a. Pani Maria Fieldorf-Czarska wprost zarzuca\u0142a Bugajskiemu k\u0142amstwa. Pocieszamy si\u0119 jednak… dobre i to. Mo\u017cna by te\u017c przytacza\u0107 wiele przyk\u0142ad\u00f3w, \u0142ajdackich artyku\u0142\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych na czo\u0142o wysuwaj\u0105 si\u0119 teksty Michnika i Cichego opublikowane w rocznic\u0119 wybuchu Powstania Warszawskiego, oskar\u017caj\u0105ce powsta\u0144c\u00f3w o mordowanie \u017byd\u00f3w, oraz publikacje Grossa, Aliny Ca\u0142ej itp. Ogromna si\u0142a \u015brodk\u00f3w masowego ra\u017cenia sprawia, \u017ce Polacy nabieraj\u0105 pogardy do w\u0142asnych dziej\u00f3w, \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczna zamiera, jednym s\u0142owem, umiera pami\u0119\u0107, a co za tym idzie – to\u017csamo\u015b\u0107 i poczucie wsp\u00f3lnotowo\u015bci. Przestajemy by\u0107 Narodem.

Kraj nazist\u00f3w<\/strong>
W proceder mordowania pami\u0119ci w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 te\u017c Muzeum II Wojny \u015awiatowej w Gda\u0144sku, organizuj\u0105c wystaw\u0119 „Czerwiec 1941. Najg\u0142\u0119bsze ci\u0119cie”. Ekspozycj\u0119 przygotowa\u0142o muzeum z Berlina w kooperacji z muzeum w Moskwie. W tek\u015bcie wprowadzaj\u0105cym autorzy wystawy napisali m.in.: „Wprawdzie II wojna \u015bwiatowa wybuch\u0142a we wrze\u015bniu 1939, ale prawdziwe barbarzy\u0144stwo, prawdziwa hekatomba rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero 22 czerwca 1941 roku, kiedy Niemcy napad\u0142y na Zwi\u0105zek Radziecki”. Autorom wystawy uciek\u0142y gdzie\u015b masowe egzekucje w Polsce, mordy dokonane na polskich oficerach w Katyniu, Starobielsku, Twerze, Kuropatach, Bykowni, deportacje ludno\u015bci kresowej, aresztowanie i wymordowanie profesor\u00f3w Uniwersytetu Lwowskiego, Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Niemcom i Rosjanom trudno si\u0119 dziwi\u0107 – fakt, \u017ce przest\u0119pca chce ukry\u0107 swoje zbrodnie, nie dziwi. Dziwi\u0107 mo\u017ce, \u017ce instytucja op\u0142acana z pieni\u0119dzy publicznych w Polsce podtrzymuje i promuje podobne ekspozycje. W promocj\u0119 wystawy zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gda\u0144ski urz\u0105d miejski, na kt\u00f3rego stronie internetowej napisano, \u017ce „jest to wystawa o ludziach, na kt\u00f3rych wojna wycisn\u0119\u0142a swoje pi\u0119tno”. W tym kontek\u015bcie warto wspomnie\u0107, \u017ce jedn\u0105 z os\u00f3b przedstawionych na panelach wystawowych by\u0142 Iwan Sierow, odpowiedzialny za uprowadzenie do Moskwy przyw\u00f3dc\u00f3w Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego i za powojenny terror w Polsce. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowany w organizacj\u0119 zbrodni katy\u0144skiej i t\u0142umienie w\u0119gierskiego powstania w 1956 roku. O tym jednak wystawa nie m\u00f3wi, wszak prawdziwa hekatomba i barbarzy\u0144stwo rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 dopiero w czerwcu 1941 r. (zako\u0144czy\u0142o si\u0119 pewnie w maju 1945). Czy jednak trzeba pokazywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie wystawy, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o Polsce? W ko\u0144cu nie tylko Polacy byli ofiarami wojny. To prawda, chcia\u0142bym jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na deficyt wystaw dotycz\u0105cych martyrologii Narodu Polskiego i na fakt wyj\u0105tkowo niskiego poziomu znajomo\u015bci polskiej historii w\u015br\u00f3d m\u0142odego pokolenia (zdarzaj\u0105 si\u0119 studenci, dla kt\u00f3rych Powstanie Warszawskie wybuch\u0142o w okresie mi\u0119dzywojennym, a nawet nieznaj\u0105cy daty rozpocz\u0119cia II wojny \u015bwiatowej). S\u0105 to skutki nowego podej\u015bcia do nauczania historii – w gimnazjum nie uczy si\u0119 jej, tylko przygotowuje si\u0119 do test\u00f3w, a w liceum do matury (sytuacja ta nasili si\u0119, gdy w \u017cycie wejdzie nowa podstawa nauczania historii). M\u0142ode pokolenie o\u017cywia si\u0119 patriotycznie tylko wtedy, kiedy odbywa si\u0119 konkurs skok\u00f3w narciarskich albo turniej pi\u0142ki kopanej. W tym kontek\u015bcie wystawa, o kt\u00f3rej mowa, wyrz\u0105dza niebywa\u0142e szkody. Polacy bombardowani w mediach „rewelacjami” Grossa, opluwani w mainstreamowych mediach, powoli zaczynaj\u0105 wierzy\u0107, \u017ce byli wsp\u00f3\u0142sprawcami II wojny \u015bwiatowej. Narracja historyczna, w kt\u00f3rej Niemcy s\u0105 wypierani przez „nazist\u00f3w”, sprawia, \u017ce zwiedzaj\u0105cy KL Auschwitz raz po raz pytaj\u0105: „Where is Nazi land?” (Gdzie jest kraj nazist\u00f3w?). Czy pierwszym krajem, kt\u00f3ry przychodzi im do g\u0142owy, nie jest przypadkiem Polska? Przecie\u017c to tu wybudowano fabryki \u015bmierci. Je\u015bli ta my\u015bl zostanie wzmocniona sformu\u0142owaniem „polski ob\u00f3z koncentracyjny” i… wystaw\u0105, w kt\u00f3rej Niemcy przedstawieni s\u0105 jako ofiary wojny, natomiast Polacy (co mia\u0142o miejsce w 2009 r. na wyk\u0142adzie dla m\u0142odzie\u017cy wyg\u0142oszonym przez zast\u0119pc\u0119 dyrektora Muzeum II Wojny \u015awiatowej dr. hab. Macieja Majewskiego „Walka, kapitulacja czy wsp\u00f3\u0142praca? Europa \u015arodkowa pomi\u0119dzy Hitlerem a Stalinem”) jako jedni ze sprawc\u00f3w wybuchu wojny, a w stosunku do Czech\u00f3w tacy sami agresorzy jak Niemcy, wszystko zacznie si\u0119 uk\u0142ada\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107.

Cena sprzeciwu<\/strong><\/p>\r\n

Na Zachodzie o zbrodniach sowieckich nikt nie pami\u0119ta (kt\u00f3\u017c dzi\u015b chce s\u0142ucha\u0107 ofiar i wpatrywa\u0107 si\u0119 w groby?). Podobnie jest w Polsce. Groby ofiar stanu wojennego ledwo poros\u0142y traw\u0105, a m\u0142odzie\u017c stroi si\u0119 w budion\u00f3wki, nosi na koszulkach sowieckie symbole, bawi si\u0119 w pubach o wdzi\u0119cznej nazwie „PRL”, a w rocznic\u0119 Smole\u0144ska – najwi\u0119kszej polskiej tragedii po 1989 r. – wrzeszczy jak op\u0119tana: „Jeszcze jeden, jeszcze jeden”. Czy mo\u017cna si\u0119 temu jednak dziwi\u0107, je\u015bli studenci na moich wyk\u0142adach po raz pierwszy w \u017cyciu s\u0142ysz\u0105 o deportacjach roku 1940? Brak wiedzy, a w\u0142a\u015bciwie wiedza wyko\u015blawiona, decyduje o tym, \u017ce ostatni\u0105 rzecz\u0105, z kt\u00f3r\u0105 kojarzy si\u0119 komunizm, jest zbrodnia, a II wojna \u015bwiatowa jest wydarzeniem tak odleg\u0142ym, \u017ce nie warto sobie nim zawraca\u0107 g\u0142owy. Czy taki stan mo\u017cna akceptowa\u0107? Czy mo\u017cemy pozwoli\u0107 na za\u015bmiecanie polskiej pami\u0119ci zbiorowej? Z pewno\u015bci\u0105 nie, ale nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w III RP sprzeciw kosztuje (wolno\u015bci nigdy nie otrzymuje si\u0119 za darmo, tak by\u0142o w PRL, tak jest teraz). Cen\u0119 mojego sprzeciwu okre\u015bla w\u0142a\u015bnie prokuratura, PZU wyceni\u0142o go na 960 z\u0142otych. C\u00f3\u017c takiego zrobi\u0142em? Na panelu wystawowym zawieraj\u0105cym antypolskie tre\u015bci korektorem do dokument\u00f3w upomnia\u0142em si\u0119 o pami\u0119\u0107. Zapyta\u0142em o zbrodni\u0119 katy\u0144sk\u0105, o masowe mordy dokonywane na Polakach w latach 1939-1941. Przez Muzeum II Wojny \u015awiatowej zosta\u0142em uznany za wandala (art. 288 kk – zniszczenie mienia). Jak w tej sytuacji mo\u017cna okre\u015bli\u0107 utytu\u0142owanych historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy demoluj\u0105 nasz\u0105 zbiorow\u0105 pami\u0119\u0107? Ciekawy jestem, jak zast\u0119pca dyrektora muzeum, by\u0142o nie by\u0142o specjalista od Powstania Warszawskiego, ocenia w tym kontek\u015bcie malowane na murach okupowanej Polski kotwice? Czy to te\u017c by\u0142 akt wandalizmu? To oczywi\u015bcie pytanie retoryczne, niemniej stawia\u0107 je nale\u017cy, chodzi bowiem o narodowe trwanie, o sens historii, a nie o akademickie dywagacje. „Ojczyzna to pami\u0119\u0107 i groby”, na wystawie „Czerwiec 1941. Najg\u0142\u0119bsze ci\u0119cie” t\u0119 pami\u0119\u0107 podeptano, a groby opluto.<\/p>\r\n

Dr Andrzej Ko\u0142akowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

pedagog, wyk\u0142adowca na Uniwersytecie Gda\u0144skim, niezale\u017cny tw\u00f3rca<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie ma chyba na ziemi nacji, kt\u00f3ra nie czci\u0142aby swoich bohater\u00f3w. Pami\u0119\u0107 przodk\u00f3w jest warunkiem historycznego trwania, pa\u0144stwa prowadz\u0105 za\u015b tzw. polityk\u0119 historyczn\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 budowaniu \u015bwiadomo\u015bci narodowej i dumy. Dzieje si\u0119 tak na ca\u0142ym \u015bwiecie, ewenementem w tym zakresie jest jedynie… III RP. Celowo nie u\u017cywam sformu\u0142owania „Polska”, bo tw\u00f3r pa\u0144stwowy, w ramach kt\u00f3rego przysz\u0142o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59458"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59458\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}