{"id":59404,"date":"2012-08-03T20:30:37","date_gmt":"2012-08-04T01:30:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59404"},"modified":"2012-08-03T20:30:37","modified_gmt":"2012-08-04T01:30:37","slug":"agenci-sowieccy-w-administracji-roosevelta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59404","title":{"rendered":"Agenci sowieccy w administracji Roosevelta"},"content":{"rendered":"

Obszerne fragmenty historiografii dotycz\u0105cej Powstania Warszawskiego z 1944 roku zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone rozwa\u017caniom, czy Armia Krajowa powinna rozpocz\u0105\u0107 Powstanie wobec bierno\u015bci stalinowskiego Zwi\u0105zku Sowieckiego, a tak\u017ce analizom d\u0142ugofalowych konsekwencji Powstania dla Polski. Rola najwi\u0119kszych zachodnich sojusznik\u00f3w, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, by\u0142a rozpatrywana jedynie w kontek\u015bcie tego, jak niewielk\u0105 pomoc materialn\u0105 i dyplomatyczn\u0105 zapewnili oni Powsta\u0144com. Istnieje jednak inny, r\u00f3wnie wa\u017cny aspekt tej sprawy, kt\u00f3ry dopiero stosunkowo niedawno przyku\u0142 uwag\u0119 badaczy. Chodzi tu o to, w jakim stopniu na spos\u00f3b prowadzenia polityki przez prezydenta Franklina Delano Roosevelta wp\u0142ywali sowieccy agenci i inne prosowiecko zorientowane osoby w jego najbli\u017cszym otoczeniu i w g\u0142\u00f3wnych departamentach jego administracji. Jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych temat ten nie by\u0142 wcze\u015bniej wystarczaj\u0105co zg\u0142\u0119biany, jest status nadany Rooseveltowi zar\u00f3wno w Stanach Zjednoczonych, jak i na ca\u0142ym \u015bwiecie. Roosevelt jest postaci\u0105 praktycznie nietykaln\u0105. Znajduje si\u0119 poza obszarem krytyki, kt\u00f3rej tak cz\u0119sto podlegaj\u0105 przecie\u017c ludzie ze \u015bwiata polityki. Co wi\u0119cej – zakrojona na szerok\u0105 skal\u0119 infiltracja jego rz\u0105du przez Sowiet\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w okresie II wojny \u015bwiatowej, zosta\u0142a zamazana przez ameryka\u0144sk\u0105 biurokracj\u0119 – zbyt zak\u0142opotan\u0105 brutalno\u015bci\u0105 prawdy na ten temat. Niemniej jednak ostatnie ujawnienie wa\u017cnych dokument\u00f3w z rosyjskich archiw\u00f3w oraz bezpo\u015brednie \u015bwiadectwa kilku os\u00f3b dramatu – szczeg\u00f3lnie by\u0142ych funkcjonariuszy KGB i dysydent\u00f3w – Aleksandra Wasiliewa i Wasyla Mitrochina, pozwoli\u0142o historykom na prowadzenie bada\u0144 nieobci\u0105\u017conych politycznie i ideologicznie. Umo\u017cliwi\u0105 one ujawnienie tego, co od zako\u0144czenia wojny by\u0142o ukrywane – tak d\u0142ugo i przez tak wielu. Zachodni marksi\u015bci wraz z szerokim kr\u0119giem \u015brodowisk lewicowych i liberalnych uparcie odmawiaj\u0105 prawa do prowadzenia jakichkolwiek bada\u0144 aktywno\u015bci szpiegowskiej Sowiet\u00f3w, nazywaj\u0105c je „polowaniem na czarownice”. Na szcz\u0119\u015bcie nasza wiedza na ten temat jest coraz wi\u0119ksza.<\/p>\r\n

Roosevelt a Polska<\/strong><\/p>\r\n

Roosevelt, potomek patrycjusza z liberalnie zorientowanego establishmentu Wschodniego Wybrze\u017ca, w \u017caden spos\u00f3b nie my\u015bla\u0142 o dobru Polski ani Europy Wschodniej, kiedy w 1941 roku decydowa\u0142 o przyst\u0105pieniu Stan\u00f3w Zjednoczonych do wojny. Na dodatek, nie uwa\u017ca\u0142 on, \u017ce kraje te przedstawiaj\u0105 dla niego jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107. Mimo to prowadzi\u0142 wytrawn\u0105 polityk\u0119 finezyjnych gier dyplomatycznych na przyk\u0142ad wobec genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego, polskiego premiera i Naczelnego Wodza Polskich Si\u0142 Zbrojnych od 1939 do 1943 roku. Roosevelt w spos\u00f3b bezwzgl\u0119dny realizowa\u0142 Realpolitik. Oznacza to, \u017ce prawie od pocz\u0105tku celowo marginalizowa\u0142 on polski interes narodowy reprezentowany przez Rz\u0105d Polski na Uchod\u017astwie, uparcie realizuj\u0105c nieetyczn\u0105 prosowieck\u0105 polityk\u0119. Okazjonalnie tylko, w 1940 i 1944 roku, szukaj\u0105c poparcia potrzebnego mu do wygrania wybor\u00f3w, w spos\u00f3b dwulicowy i efemeryczny umizgiwa\u0142 si\u0119 do ameryka\u0144skich wyborc\u00f3w polskiego pochodzenia. Trzeba zaznaczy\u0107, i\u017c dla Roosevelta szybkie ug\u0142askanie Stalina sta\u0142o si\u0119 raison d\u00b4\u00c5\u00aftre jego szerzej rozumianego stosunku do Polski i reszty Europy Wschodniej. Swoje stanowisko zaprezentowa\u0142 jednoznacznie na wczesnym etapie wojny podczas tajnego spotkania w Waszyngtonie w marcu 1942 roku z ambasadorem sowieckim Maksymem Litwinowem, a nast\u0119pnie ze Stalinem w czasie konferencji w Teheranie (listopad – grudzie\u0144 1943). W czasie obu tych spotka\u0144, ignoruj\u0105c traktat ryski z 1921 roku, zgodzi\u0142 si\u0119 on na zaj\u0119cie przez Stalina wschodnich teren\u00f3w Polski (Kres\u00f3w). Nie powinno zatem dziwi\u0107, \u017ce chocia\u017c Roosevelt chwali\u0142 odwag\u0119 i patriotyzm warszawskich Powsta\u0144c\u00f3w, nie chcia\u0142 zapewni\u0107 im \u017cadnego konkretnego wsparcia, boj\u0105c si\u0119 gniewu swojego najwi\u0119kszego sojusznika – Zwi\u0105zku Sowieckiego, bez kt\u00f3rego – jak uwa\u017ca\u0142 prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych – szczeg\u00f3lnie po kluczowych bitwach pod Stalingradem i Kurskiem w 1943 roku, w kt\u00f3rych zwyci\u0119\u017cy\u0142a Armia Czerwona – niemo\u017cliwe sta\u0142oby si\u0119 powodzenie antyniemieckiej koalicji.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Prezydencka para Eleonora i Franklin Delano Roosevelt -zagorzali sympatycy lewicy i Zwi\u0105zku Sowieckiego (FOT. ARCH.)<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Roosevelt usankcjonowa\u0142 re\u017cim sowiecki<\/strong><\/p>\r\n

Trzeba tak\u017ce zaznaczy\u0107, \u017ce szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do sowieckiej polityki w czasie wojny jednym z pierwszych akt\u00f3w Roosevelta po tym, kiedy zosta\u0142 on wybrany na prezydenta w listopadzie 1933 roku, by\u0142o oficjalne usankcjonowanie re\u017cimu sowieckiego przez Stany Zjednoczone. Niemniej jednak, wyja\u015bnienie polityki Roosevelta wobec ogarni\u0119tej wojn\u0105 Polski rozci\u0105ga si\u0119 poza jego pojmowanie militarnych i dyplomatycznych imperatyw\u00f3w. Nale\u017cy uzmys\u0142owi\u0107 sobie, \u017ce g\u0142\u00f3wne o\u015brodki opiniotw\u00f3rcze w ogarni\u0119tych wojn\u0105 Stanach Zjednoczonych, wliczaj\u0105c w to \u015bwiat akademicki i medialny, prezentowa\u0142y stanowisko zdecydowanie prosowieckie, co da\u0142o zielone \u015bwiat\u0142o prowadzeniu zakrojonej na szerok\u0105 skal\u0119 prosowieckiej polityki przez administracj\u0119 Roosevelta. W te dzia\u0142ania w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 spora liczba wysoko uplasowanych, wp\u0142ywowych oficjeli znanych ze swojej sympatii, a wr\u0119cz podziwu dla Zwi\u0105zku Sowieckiego. Nie byli oni jedynie narz\u0119dziami kreowania prosowieckiej polityki w Bia\u0142ym Domu i w g\u0142\u00f3wnych departamentach, ale tak\u017ce ugruntowywali osobiste upodobania prezydenta do „znajduj\u0105cych si\u0119 na przegranej pozycji” – kategorii, w kt\u00f3rej postrzega\u0142 on przyw\u00f3dc\u0119 i spo\u0142ecze\u0144stwo Zwi\u0105zku Sowieckiego okupowanego przez brutalnego wroga – nazistowskie Niemcy.<\/p>\r\n

Prosowieckie otoczenie<\/strong><\/p>\r\n

Najwa\u017cniejsi cz\u0142onkowie prosowieckiego otoczenia Roosevelta byli z pocz\u0105tku zwolennikami jego liberalnej koncepcji „Nowego \u0141adu” z lat 30. Koncepcja ta stanowi\u0142a punkt wyj\u015bcia dla pozytywnego wizerunku Sowiet\u00f3w. W tej grupie znale\u017ali si\u0119: wiceprezydent Henry A. Wallace, kt\u00f3ry w roku 1944, po powrocie z wizyty w Zwi\u0105zku Sowieckim, wychwala\u0142 „wspania\u0142e przyw\u00f3dztwo Stalina”, i Harry L. Hopkins – liberalno-lewicowy by\u0142y dzia\u0142acz spo\u0142eczny, kt\u00f3ry zosta\u0142 nast\u0119pnie czo\u0142owym doradc\u0105 Roosevelta w dziedzinie polityki wobec Sowiet\u00f3w. Ten ostatni dostarcza\u0142 Kremlowi informacji o tajnych operacjach FBI przeciwko ambasadzie sowieckiej w Waszyngtonie. W tym gronie znalaz\u0142 si\u0119 tak\u017ce Elmer Davies, dyrektor Biura Informacji Wojskowej, Ruben Markham, szef Sekcji Europejskiej Biura Informacji Wojskowej, Joseph E. Davies, by\u0142y ambasador w Moskwie, a zarazem specjalny wys\u0142annik prezydenta do kontakt\u00f3w ze Stalinem, oraz William Averell Harriman, ambasador w Moskwie od jesieni 1943 roku. Trzeba wreszcie powiedzie\u0107, \u017ce \u017cona Roosevelta, Eleonora, by\u0142a osob\u0105 o konsekwentnie lewicowych pogl\u0105dach. Wypowiada\u0142a si\u0119 publicznie, otwarcie popieraj\u0105c Sowiety. Ta imponuj\u0105ca koteria stanowi jednak odzwierciedlenie zaledwie wierzcho\u0142ka g\u00f3ry lodowej.<\/p>\r\n

Siatka szpiegowska<\/strong><\/p>\r\n

<\/span>Udowodniono ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, \u017ce administracja Roosevelta by\u0142a g\u0142\u0119boko spenetrowana na najwy\u017cszych szczeblach w\u0142adzy przez zadziwiaj\u0105co wielk\u0105 liczb\u0119 sowieckich agent\u00f3w, z kt\u00f3rych niekt\u00f3rzy kierowali si\u0119 w swoich dzia\u0142aniach wzgl\u0119dami czysto ideologicznymi b\u0105d\u017a politycznymi, innymi natomiast kierowa\u0142y wy\u0142\u0105cznie wzgl\u0119dy finansowe. W kilku przypadkach agenci podejmowali dzia\u0142ania z obu powod\u00f3w. Nie ma oczywi\u015bcie niczego dziwnego w fakcie, i\u017c Sowieci pod maskami NKWD b\u0105d\u017a GRU (wywiadu wojskowego) umieszczali swoich agent\u00f3w w obcych pa\u0144stwach – tak dzia\u0142a przecie\u017c wywiad na ca\u0142ym \u015bwiecie. Tym, co zas\u0142uguje na uwag\u0119, jest nie tyle sam fakt zaanga\u017cowania Sowiet\u00f3w przeciwko w\u0142asnemu sojusznikowi, ile raczej stopie\u0144 rozbudowy sowieckiej siatki szpiegowskiej w Stanach Zjednoczonych i skala odnoszonych przez ni\u0105 sukces\u00f3w. \u015awiadczy to z jednej strony o ich wiedzy i skuteczno\u015bci, z drugiej za\u015b o swobodzie, z jak\u0105 mogli dzia\u0142a\u0107, o naiwno\u015bci Amerykan\u00f3w i ich przyzwoleniu na rozwijanie przez Sowiet\u00f3w aktywno\u015bci szpiegowskiej. Departament Stanu, Skarb Pa\u0144stwa, Departamenty Sprawiedliwo\u015bci i Handlu s\u0105 wydzia\u0142ami najbardziej wra\u017cliwymi, ale agenci sowieccy spenetrowali tak\u017ce Biuro Bezpiecze\u0144stwa Strategicznego – w czasie wojny: agencj\u0119 wywiadu. W\u015br\u00f3d os\u00f3b najbardziej zagra\u017caj\u0105cych interesom Stan\u00f3w Zjednoczonych i aliant\u00f3w znale\u017ali si\u0119: Lawrence Duggan z Departamentu Stanu, Harry Dexter White z Departamentu Skarbu, Lauchlin Currie, osobisty asystent prezydenta w Bia\u0142ym Domu, J. Robert Oppenheimer, g\u0142\u00f3wny architekt techniczny Manhattan Project ds. zbroje\u0144 atomowych i Whittaker Chambers, jeden z by\u0142ych redaktor\u00f3w naczelnych magazynu „Time”. Do tej listy mo\u017cna doda\u0107 tak\u017ce agenta GRU Algera Hissa, kt\u00f3ry ujawni\u0142 tajemnice z dziedziny zbroje\u0144 atomowych. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, by\u0142 on doradc\u0105 Roosevelta na konferencji ja\u0142ta\u0144skiej. Siatkami szpiegowskimi kierowali: Nathan Silvermaster, Julius i Ethel Rosenberg oraz Victor Perlo. Istniej\u0105 tak\u017ce rejestry innych agent\u00f3w – kobiet i m\u0119\u017cczyzn, dziennikarzy, profesor\u00f3w uniwersyteckich, naukowc\u00f3w, in\u017cynier\u00f3w i os\u00f3b zatrudnionych w s\u0142u\u017cbie cywilnej. Pochodzili oni z rozmaitych \u015brodowisk, z r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w kraju, r\u00f3\u017cnili si\u0119 tak\u017ce poziomem i rodzajem wykszta\u0142cenia. Wielu z nich by\u0142o jawnymi b\u0105d\u017a tajnymi cz\u0142onkami Komunistycznej Partii Stan\u00f3w Zjednoczonych. Niezaprzeczalnym faktem jest tak\u017ce nieproporcjonalnie wysoka liczba \u017byd\u00f3w w szeregach agent\u00f3w sowieckich. Pochodzili oni niezmiennie z Rosji, Litwy i Polski. Trzeba tak\u017ce wzi\u0105\u0107 tu pod uwag\u0119 istnienie dobrze zorganizowanego i bardzo wp\u0142ywowego „lobby \u017cydowskiego”, do kt\u00f3rego nale\u017celi czo\u0142owi cz\u0142onkowie rz\u0105du – tacy jak Henry A. Morgenthau, Bernard Baruch i Felix Frankfurter. Lobby to by\u0142o znane ze swojej polonofobii. Z powy\u017cszym faktem wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie dobrze udokumentowana wiedza o tym, \u017ce przewa\u017caj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedwojennej trzyip\u00f3\u0142milionowej polskiej wsp\u00f3lnoty \u017cydowskiej niech\u0119tnie wywi\u0105zywa\u0142a si\u0119 z obowi\u0105zk\u00f3w przynale\u017cnych obywatelom II Rzeczypospolitej. Ten niech\u0119tny stosunek do Polski znalaz\u0142 sw\u00f3j najbardziej wymowny wyraz w szerokim wsparciu udzielonym przez \u017byd\u00f3w, zw\u0142aszcza na Kresach, bolszewickim naje\u017ad\u017acom podczas wojny polsko – sowieckiej w latach 1919-1920 i sowieckiej okupacji Kres\u00f3w w latach 1939-1941. Wielu z tych \u017byd\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 po prostu nielojalnymi obywatelami Polski. Z d\u0142ugiej listy \u017cydowskich agent\u00f3w sowieckich w Stanach Zjednoczonych najbardziej znacz\u0105cymi postaciami byli: wspomniany ju\u017c White (pochodzenia litewskiego), Hiss, Silvermaster, Rosenbergs i Perlo, a tak\u017ce I.F. Stone (znany te\u017c jako Isidor Feinstein, dziennikarz), dr Harald Glasser (wy\u017cszy urz\u0119dnik Departamentu Skarbu), Jacob Golos (dziennikarz), James Allen (znany tak\u017ce jako Solomon Auerbach, dziennikarz), Ludwig Ullmann (US Army), David Salmon (Departament Stanu), David and Ruth Greenglass (naukowcy, Manhattan Project), oraz wielu innych – takich jak Alfred Stern, Soloman Adler, Harry Gold, David Weinberg, David Wahl, George Koval, Maxim Lieber, Morris and Lona Cohen, David Weintraub, Charles Kramer (Krivitsky), Morton Sobell, William Perl czy Samuel Dickstein, kongresman Partii Demokratycznej z Nowego Jorku. Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce Roosevelt i jego administracja dzia\u0142ali w klimacie, przestrzeni i \u015brodowisku w znacznym stopniu nacechowanym obecno\u015bci\u0105 i wp\u0142ywem sowieckich agent\u00f3w i os\u00f3b z nimi sympatyzuj\u0105cych, wielu pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rzy z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 przyczynili si\u0119 do bagatelizowania haniebnego aktu zdrady wobec Polski, jakiego dopu\u015bci\u0142 si\u0119 jej silny sojusznik, Stany Zjednoczone, ciesz\u0105ce si\u0119 zaufaniem Polski. W USA nadziej\u0119 pok\u0142ada\u0142 polski rz\u0105d na uchod\u017astwie i polski Nar\u00f3d. Ostateczn\u0105 katastrof\u0105 dla Polski sta\u0142o si\u0119 porozumienie ja\u0142ta\u0144skie z lutego 1945 roku, kt\u00f3re by\u0142o kompletnym pogwa\u0142ceniem Karty Atlantyckiej z 1941. Mo\u017ce by\u0107 ono interpretowane, przynajmniej w cz\u0119\u015bci, jako wynik haniebnych dzia\u0142a\u0144 prosowieckiego otoczenia, kt\u00f3re pracowa\u0142o skrycie w otoczeniu Roosevelta w spos\u00f3b bezkarny i \u015bmiertelnie skuteczny.<\/p>\r\n

t\u0142um. Agnieszka \u0179urek<\/em><\/p>\r\n

Autor by\u0142 kierownikiem Katedry Wsp\u00f3\u0142czesnej Historii Europy na Uniwersytecie w Stirling, w Szkocji. Obecnie jest dyrektorem niezale\u017cnego Centrum Bada\u0144 Wsp\u00f3\u0142czesnej Historii Polski. Opublikowa\u0142 szereg bada\u0144 na temat XX-wiecznej historii Polski i Niemiec.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obszerne fragmenty historiografii dotycz\u0105cej Powstania Warszawskiego z 1944 roku zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone rozwa\u017caniom, czy Armia Krajowa powinna rozpocz\u0105\u0107 Powstanie wobec bierno\u015bci stalinowskiego Zwi\u0105zku Sowieckiego, a tak\u017ce analizom d\u0142ugofalowych konsekwencji Powstania dla Polski. Rola najwi\u0119kszych zachodnich sojusznik\u00f3w, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, by\u0142a rozpatrywana jedynie w kontek\u015bcie tego, jak niewielk\u0105 pomoc materialn\u0105 i dyplomatyczn\u0105 zapewnili oni Powsta\u0144com. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,84,53,197,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59404"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59404\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}