{"id":59382,"date":"2012-08-02T20:53:46","date_gmt":"2012-08-03T01:53:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59382"},"modified":"2012-08-02T11:54:16","modified_gmt":"2012-08-02T16:54:16","slug":"patriotyzm-zapomnienia-prof-andrzej-nowak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59382","title":{"rendered":"Patriotyzm zapomnienia – prof. Andrzej Nowak<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eSierpie\u0144 to dla Polak\u00f3w niebezpieczna pora\u2026\u201d. Trawestacja s\u0142ynnego powiedzenia wielkiego ksi\u0119cia Konstantego z \u201eNocy listopadowej\u201d przysz\u0142a mi na my\u015bl teraz, kiedy zaczynamy ten miesi\u0105c, kt\u00f3ry otwiera rocznica Powstania Warszawskiego, a ko\u0144czy wspomnienie zwyci\u0119stwa Solidarno\u015bci. Czytam teksty zn\u00f3w, jak co roku, pr\u00f3buj\u0105ce zohydzi\u0107 pami\u0119\u0107 Powstania Warszawskiego, pot\u0119piaj\u0105ce wszelkie powstania w og\u00f3le, wszelk\u0105 manifestacj\u0119 niezgody na zniewolenie. To w ostatnich dwudziestu trzech latach \u017cadna nowo\u015b\u0107, tak jak w poprzednich czterdziestu pi\u0119ciu, zbiorczo nazywanych czasem PRL.<\/strong><\/p>\r\n

Pojawi\u0142o si\u0119 jednak co\u015b nowego, ju\u017c nie tylko s\u0142owna zapora ogniowa tworzona przez rozmaitych kontynuator\u00f3w Jerzego Urbana. Pojawi\u0142a si\u0119 inicjatywa ustawodawcza, kt\u00f3ra ma ju\u017c nie s\u0142owem, ale paragrafem ochroni\u0107 utopi\u0119 status quo, utrwalenia s\u0142odkiej chwili w\u0142adzy i panowania tych, kt\u00f3rzy j\u0105 dzier\u017c\u0105 i my\u015bl\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 wieczni. Nowelizacja prawa o zgromadzeniach publicznych, kt\u00f3ra w istocie ma zdelegalizowa\u0107 wszystkie zgromadzenia, kt\u00f3re obecnej w\u0142adzy si\u0119 nie spodobaj\u0105, zaskoczy\u0142a nawet cz\u0119\u015b\u0107 zagorza\u0142ych sympatyk\u00f3w tej w\u0142adzy – tych, kt\u00f3rzy pami\u0119taj\u0105 jeszcze Sierpie\u0144 i na jego tradycj\u0119 z dum\u0105 si\u0119 powo\u0142uj\u0105 (protest przeciw tej \u201enoweli sierpniowej\u201d podpisali Barbara Labuda, Henryka Krzywonos, Zbigniew Bujak, W\u0142adys\u0142aw Frasyniuk, Bogdan Lis i J\u00f3zef Pinior).<\/p>\r\n

Przes\u0142anie strachu, czyli Polskie Zjednoczone Telewizje Rz\u0105dowe<\/strong><\/p>\r\n

Czy uda si\u0119 t\u0119pym Polakom wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce nale\u017cy zawsze, bez protestu akceptowa\u0107 panowanie silniejszego, nawet gdy oznacza ono mordowanie rodak\u00f3w (masowe, jak w czasie II wojny) czy niszcz\u0105ce polski interes gospodarczy i polityczny uzale\u017cnienie (tu mamy \u015bwie\u017csze przyk\u0142ady, cho\u0107by te, w kt\u00f3rych mo\u017cemy pochwali\u0107 si\u0119 wynegocjowanymi przez premiera Pawlaka najwy\u017cszymi cenami gazu w Europie – p\u0142aconymi oczywi\u015bcie Gazpromowi)? Na razie – w odniesieniu do du\u017cej grupy naszych wsp\u00f3\u0142obywateli – udaje si\u0119. Nie protestowa\u0107, bo jeszcze dostaniemy po g\u0142owie. Lepiej g\u0142\u00f3wk\u0119 schyli\u0107, odwr\u00f3ci\u0107, opr\u00f3\u017cni\u0107 ze \u201ez\u0142ych\u201d my\u015bli\u2026 To by\u0142o g\u0142\u00f3wne przes\u0142anie propagandy czas\u00f3w PRL, to staje si\u0119 stopniowo coraz wyra\u017aniej przes\u0142aniem strachu, kt\u00f3ry wype\u0142nia dzisiejszy PR Polskich Zjednoczonych Telewizji Rz\u0105dowych (PZTR). W PRL nie by\u0142o tak wielu zaci\u0105gni\u0119tych indywidualnie kredyt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 dzi\u015b znakomit\u0105 pomoc\u0105 w tej socjotechnice strachu (nie my\u015bl za du\u017co, nie protestuj, bo ci\u0119 zwolni\u0105, a kredycik – na dom, na samoch\u00f3d, na \u201eplazm\u0119\u201d – sp\u0142aci\u0107 trzeba). W PRL by\u0142o wi\u0119cej brutalnej si\u0142y. Ale istota socjotechnicznego przekazu by\u0142a taka sama jak obecnie: nie wychylaj si\u0119.<\/p>\r\n

W tej perspektywie spotyka\u0142y si\u0119 Sierpniowe Powstanie i Solidarno\u015b\u0107 – jako objawy polskiej g\u0142upoty, jako przyk\u0142ady z\u0142ego zachowania. To nie Hitler (przy pomocy Stalina), nie Niemcy do sp\u00f3\u0142ki z Sowietami odpowiadali za zniszczenie polskiej stolicy, za mordowanie setek tysi\u0119cy polskich cywil\u00f3w – to Powstanie by\u0142o wszystkiemu winne. Mo\u017ce i powsta\u0144cy byli dzielni, ale ich dow\u00f3dcy – to zbrodniarze. Podobnie z Solidarno\u015bci\u0105 – to nie w\u0142adza komunistyczna odpowiada\u0142a za upadek gospodarczy kraju, za jego degrengolad\u0119 – to strajkuj\u0105cy byli wszystkiemu winni. Potem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017ce niekt\u00f3rzy chcieli nawet dobrze, ale byli \u017ali prowodyrzy – ot, w\u0142a\u015bnie Labuda, Frasyniuk, Pinior, Bujak\u2026Oczywi\u015bcie tak\u017ce Romaszewscy, Macierewicz, Kuro\u0144, Gwiazdowie.<\/p>\r\n

5 czerwca 1989 r., po og\u0142oszeniu przez Bronis\u0142awa Geremka has\u0142a pacta sunt servanda, okaza\u0142o si\u0119 nareszcie, \u017ce Solidarno\u015b\u0107 mia\u0142a jednak pewien sens: by\u0142a nim zgoda z genera\u0142em Jaruzelskim. Niestety, po Powstaniu Warszawskim nie odby\u0142 si\u0119 do dzisiaj \u017caden okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142, kt\u00f3ry by wyja\u015bni\u0142, dlaczego nie powinni\u015bmy mie\u0107 \u017cadnych pretensji do genera\u0142a Dirlewangera i jego mocodawc\u00f3w. Wci\u0105\u017c zatrzymujemy si\u0119 na etapie pretensji do tych, kt\u00f3rzy o\u015bmielili si\u0119 walczy\u0107 o polsk\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Nowy model \u201epatriotyzmu\u201d: \u201eruki po szwam\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Ostatnio jednak – chyba nie bez zwi\u0105zku z do\u015bwiadczeniem Smole\u0144ska – obserwuj\u0119 coraz \u015bmielsze pr\u00f3by pochwalenia zachowania Stalina i Hitlera wobec polskich powsta\u0144c\u00f3w w 1944 r. Stalin realizowa\u0142 \u201einteres ZSRR\u201d – a Hitler \u201einteres Niemiec\u201d. Trudno mie\u0107 o to do nich pretensje – tak w komentarzu pod artyku\u0142em pr\u00f3buj\u0105cym broni\u0107 decyzji o Powstaniu w Warszawie napisa\u0142 na internetowym forum jeden z biedak\u00f3w, kt\u00f3ry boi si\u0119 wyst\u0105pi\u0107 pod swoim nazwiskiem. Inny uj\u0105\u0142 to inaczej: \u201eTu nie ma co zwala\u0107 win\u0119 na aliant\u00f3w zachodnich ani na Stalina, gdy\u017c ta karygodna decyzja [o Powstaniu] zosta\u0142a podj\u0119ta wbrew ustaleniom \u00bbwielkiej tr\u00f3jki\u00ab w Teheranie.\u201d Jeszcze inny tw\u00f3rczo rozwin\u0105\u0142 por\u00f3wnanie decyzji o Powstaniu do zachowania kobiety, kt\u00f3ra decyduje si\u0119 broni\u0107 przed gwa\u0142cicielem: \u201ePor\u00f3wna\u0107 Powstanie Warszawskie do kobiety?? Je\u015bli tak, to ta kobieta zamiast siedzie\u0107 w domu wysz\u0142a p\u00f3\u0142naga na ulic\u0119 zaczepia\u0107 podpitego faceta. Skutki \u0142atwe do przewidzenia\u201d.<\/p>\r\n

To s\u0105 g\u0142osy dzisiejszych pionier\u00f3w reinterpretacji historii polskiej walki o wolno\u015b\u0107. To jest nowy model \u201epatriotyzmu\u201d. Kiedy nasi mo\u017cni s\u0105siedzi realizuj\u0105 sw\u00f3j interes pa\u0144stwowy – nawet je\u015bli to troszk\u0119 uderza w nasz interes zbiorowy – to mo\u017cemy zrobi\u0107 tylko jedno: zaakceptowa\u0107 ich wyroki, \u201eruki po szwam\u201d. Zanim zdecydujemy si\u0119 broni\u0107 naszej wolno\u015bci, naszej elementarnej godno\u015bci – musimy si\u0119 zapyta\u0107 \u201ewielkiej tr\u00f3jki\u201d, cho\u0107by takiej, kt\u00f3ra zabiera Polsce po\u0142ow\u0119 jej terytorium pa\u0144stwowego (tak akurat zrobi\u0142a \u201ewielka tr\u00f3jka\u201d z Teheranu). Polska, kt\u00f3ra pr\u00f3buje si\u0119 broni\u0107 przed ju\u017c jej zadawanym gwa\u0142tem – no c\u00f3\u017c, sama sobie jest winna. Ofiara jest zawsze sama sobie winna.<\/p>\r\n

Musimy walczy\u0107 z patriotyzmem \u201eofiar\u201d – przypomina z trosk\u0105 Kazimierz Kutz. Jak\u017ce musi si\u0119 wstydzi\u0107 swojego pi\u0119knego filmu \u201e\u015amier\u0107 jak kromka chleba\u201d – przecie\u017c g\u00f3rnicy z \u201eWujka\u201d, kt\u00f3rych tragedi\u0119 tamten film przedstawia\u0142, byli sami sobie winni\u2026 Po co si\u0119 stawiali? Po co nago\u015bci\u0105 swojego protestu w imi\u0119 zgwa\u0142conej wolno\u015bci prowokowali silniejszych (i by\u0107 mo\u017ce podpitych) wys\u0142annik\u00f3w genera\u0142\u00f3w Jaruzelskiego i Kiszczaka z ZOMO?<\/p>\r\n

Tak, takie pytania mo\u017cna zada\u0107 wszystkim ofiarom zapisanym w polskiej historii. Tylko \u017ce bez nich nie by\u0142oby tej historii. Bez nich nie by\u0142oby Polski.<\/p>\r\n

Zamiast wik\u0142a\u0107 si\u0119 w tego rodzaju skomplikowane pytania, rozwa\u017cania, w\u0105tpliwo\u015bci, mo\u017cna wybra\u0107 kr\u00f3tsz\u0105, chyba skuteczniejsz\u0105 drog\u0119 do utrwalenia nowego \u201epatriotyzmu\u201d – bez ofiar, bez historii, bez pami\u0119ci. To jest \u201epatriotyzm\u201d zapomnienia. Jego horyzont czasowy zamykaj\u0105 ostatnie mistrzostwa w pi\u0142ce no\u017cnej i to, jak \u201efajni\u201d si\u0119 w nich okazali\u015bmy. Im mniej b\u0119dziemy pami\u0119tali, im mniej wiedzieli o naszej zbiorowej przesz\u0142o\u015bci, o naszych historycznych do\u015bwiadczeniach – tym bardziej b\u0119dziemy bezpieczni: bezpieczni od siebie samych, od tej gro\u017anej polsko\u015bci, kt\u00f3ra tak kumuluje si\u0119 w sierpniowych rocznicach. Trzeba wi\u0119c jeszcze ograniczy\u0107 nauk\u0119 historii w szko\u0142ach, bo wci\u0105\u017c nie wszyscy osi\u0105gn\u0119li ten poziom wyzwolenia od przesz\u0142o\u015bci, co m\u0142ody rzecznik SLD, kt\u00f3ry Powstanie Warszawskie ulokowa\u0142 w roku 1988. Nie wszyscy, ale ju\u017c wielu, bardzo wielu\u2026<\/p>\r\n

Czy ten eksperyment si\u0119 uda? Czy w ko\u0144cu wszystko zapomnimy? Ci, kt\u00f3rzy w to wierz\u0105, maj\u0105 mocne argumenty i wielkie nadzieje na ostateczny sukces. Przypominanie przesz\u0142o\u015bci jest jak przywo\u0142ywanie obowi\u0105zku albo przestrogi. Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia mo\u017ce by\u0107 uznana za ci\u0119\u017car, za ci\u0119\u017cki \u0142a\u0144cuch, kt\u00f3ry wygodnie jest zrzuci\u0107 w ko\u0144cu. Zw\u0142aszcza wtedy, kiedy wi\u0105\u017ce nasz, indywidualny los z losem i do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnoty, z kt\u00f3r\u0105 ju\u017c si\u0119 nie uto\u017csamiamy, kt\u00f3rej ju\u017c nie cenimy. Wybieramy siebie – jak w tym reklamowym ha\u015ble: \u201eWybierz siebie – wybierz Pepsi\u201d. Butelka jest co dzie\u0144 nowa…<\/p>\r\n

Zapomnienie – ze strachu przed pami\u0119ci\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Okazuje si\u0119, \u017ce ze strachu przed pami\u0119ci\u0105, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej mogliby\u015bmy oceni\u0107 tak\u017ce nasz stan obecny – mo\u017cna wybra\u0107 zapomnienie. Nie chodzi tylko o wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105 i jej wydarzenia-symbole. Chodzi tak\u017ce o wsp\u00f3lnot\u0119 ludzkiej kondycji. I o niej, w poszukiwaniu wolno\u015bci rozumianej jako wyzwolenie od rzeczywisto\u015bci, ludzie tak\u017ce chc\u0105 zapomnie\u0107. To d\u0105\u017cenie r\u00f3wnie\u017c ma swoj\u0105 wieczn\u0105 histori\u0119 i swoj\u0105 opisan\u0105 przez pierwszych autor\u00f3w naszej kultury cen\u0119.<\/p>\r\n

O niej przecie\u017c pisze Platon w zako\u0144czeniu swego najwi\u0119kszego dialogu – \u201ePa\u0144stwa\u201d. Opisuje w nim histori\u0119 ocalenia mitu o ludzkim powo\u0142aniu do prawdy i nagrodzie wieczno\u015bci. W drodze w za\u015bwiaty trzeba przej\u015b\u0107 przez Let\u0119 – rzek\u0119 zapomnienia. W\u0142adys\u0142aw Witwicki, polski t\u0142umacz \u201ePa\u0144stwa\u201d, w tym miejscu podstawi\u0142 miano \u201erzeki beztroski\u201d. Zapomnie\u0107 o tym, kim si\u0119 by\u0142o, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119li\u015bmy, co nas uformowa\u0142o – to szansa na beztrosk\u0119 w\u0142a\u015bnie, jak\u0105 daje woda zapomnienia. \u201ePewn\u0105 miar\u0119 tej wody- pisze Platon – ka\u017cdy koniecznie wypi\u0107 musia\u0142. Kt\u00f3rych rozum od tego nie ustrzeg\u0142, pili ponad miar\u0119. A kto j\u0105 pija wci\u0105\u017c, ten zapomina o wszystkim\u201d. Mit, czyli sens \u017cycia, ocali ten tylko, kto si\u0119 od upojenia wod\u0105 Lety powstrzyma: ten, kto nie zapomnia\u0142.<\/p>\r\n

Zapomnienie jest rodzajem upojenia. Szukamy zapomnienia w upojeniu. Zyskujemy poczucie lekko\u015bci. Nieuchronn\u0105 konsekwencj\u0105 jest utrata poczucia wagi. To jest cena rozstania z pami\u0119ci\u0105. I tego si\u0119 w niepami\u0119ci boimy – bo jednak chcemy by\u0107 kim\u015b, co\u015b znaczy\u0107. A by\u0107 kim\u015b, co\u015b znaczy\u0107 – mo\u017cemy tylko w zwi\u0105zku z innymi. W trwa\u0142ym zwi\u0105zku. Pami\u0119\u0107 za\u015b nie przestaje by\u0107 sprawdzianem trwa\u0142o\u015bci.
Tak by\u0142o w czasach Sokratesa. Tak jest i dzisiaj. Dzisiaj tylko d\u0105\u017cenie do zapomnienia o tym wydaje si\u0119 bardziej powszechne, a \u015brodki upojenia lekko\u015bci\u0105 chwili s\u0105 nie tyle bardziej dost\u0119pne, co wr\u0119cz wszechogarniaj\u0105ce.<\/p>\r\n

Pami\u0119\u0107 walki o wolno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n

Czy pami\u0119\u0107 jest zabezpieczeniem – czy te\u017c raczej zagro\u017ceniem wolno\u015bci? Czy niech\u0119\u0107 do obci\u0105\u017cenia tradycj\u0105 (tym, co dane nam przez przodk\u00f3w, a nie tylko przez nas skonstruowane) mo\u017ce skutecznie wyprze\u0107 l\u0119k przed brakiem trwa\u0142o\u015bci i znaczenia w naszym \u017cyciu – jednostkowym i zbiorowym? Sp\u00f3r o odpowied\u017a na te pytania nie toczy si\u0119 tylko w Polsce. W Polsce jednak nabra\u0142 on w ostatnim czasie niezwyk\u0142ej intensywno\u015bci.<\/p>\r\n

Ten sp\u00f3r zaw\u0119\u017ala si\u0119 wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch sierpniowych rocznic. Wok\u00f3\u0142 pytania, czy warto by\u0142o walczy\u0107 – nawet przeciw silniejszym – o wolno\u015b\u0107? Czy wolno\u015b\u0107 to ju\u017c dzisiaj tylko wolne konopie? Te, kt\u00f3re daj\u0105 zapomnienie najg\u0142\u0119bsze o naszym rzeczywistym stanie?<\/p>\r\n

Nie, na pewno nie. \u015awiadczy o tym strach, jaki wida\u0107, czu\u0107 z obozu tak ju\u017c utrwalonej w\u0142adzy, kiedy przywo\u0142ujemy sierpniowe rocznice. Strach i agresja, jakie budzi wspominanie bohaterstwa Powstania Warszawskiego; wspominanie walki Solidarno\u015bci z komunistycznym zniewoleniem – i pami\u0119\u0107 rzeczywistych ofiar: ofiar nie Solidarno\u015bci, ale tego zniewolenia! To jest pami\u0119\u0107 walki o wolno\u015b\u0107, polskiej walki o wolno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Istot\u0119 tej pami\u0119ci najpi\u0119kniej wyrazi\u0142 przed laty pewien ksi\u0105dz, biskup Krakowa. Pisa\u0142 tak: \u201eWolno\u015b\u0107 stale trzeba zdobywa\u0107, nie mo\u017cna jej tylko posiada\u0107. Przychodzi jako dar, utrzymuje si\u0119 poprzez zmaganie. (\u2026) Ca\u0142ym sob\u0105 p\u0142acisz za wolno\u015b\u0107 – wi\u0119c to wolno\u015bci\u0105 nazywaj, \u017ce mo\u017cesz, p\u0142ac\u0105c ci\u0105gle, na nowo siebie posiada\u0107. T\u0105 zap\u0142at\u0105 wchodzimy w histori\u0119 i dotykamy jej epok. Kt\u00f3r\u0119dy przebiega dzia\u0142 pokole\u0144 mi\u0119dzy tymi, co nie dop\u0142acili, a tymi, co musieli nadp\u0142aca\u0107? Po kt\u00f3rej jeste\u015bmy stronie? Nadmiar tylu samostanowie\u0144 czy\u017c nie przer\u00f3s\u0142 si\u0142 naszych w przesz\u0142o\u015bci? (\u2026) Os\u0105dzili\u015bmy wolno\u015b\u0107 nasz\u0105 sprawiedliwiej ni\u017c inni (podnosi\u0142a sw\u00f3j g\u0142os tajemnica dziej\u00f3w): na o\u0142tarzu samostanowienia p\u0142on\u0119\u0142y ofiary pokole\u0144 – przejmuj\u0105ce wo\u0142anie wolno\u015bci silniejszej ni\u017c \u015bmier\u0107. (\u2026) Nie mo\u017cemy godzi\u0107 si\u0119 na s\u0142abo\u015b\u0107. S\u0142aby jest lud, je\u015bli godzi si\u0119 ze swoj\u0105 kl\u0119sk\u0105, gdy zapomina, \u017ce zosta\u0142 pos\u0142any, by czuwa\u0107, a\u017c przyjdzie jego godzina. Godziny wci\u0105\u017c powracaj\u0105 na wielkiej tarczy historii. Oto liturgia dziej\u00f3w. (\u2026) Ucz\u0105c si\u0119 nowej nadziei, idziemy poprzez ten czas ku ziemi nowej. I wznosimy ciebie, ziemio dawna, jak owoc mi\u0142o\u015bci pokole\u0144, kt\u00f3ra przeros\u0142a nienawi\u015b\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Tak pisa\u0142 Karol Wojty\u0142a w swym poemacie \u201eMy\u015bl\u0105c Ojczyzna\u201d. By\u0142 rok 1974. Kwit\u0142a wtedy gierkowska utopia status quo. Polska by\u0142a zielon\u0105 wysp\u0105. Ludzie \u017cyli dostatniej. Grill nie by\u0142 jeszcze w powszechnym u\u017cyciu, ale i tak by\u0142o dobrze; przyszli tw\u00f3rcy TVN rozkr\u0119cali w\u0142a\u015bnie \u201eStudio 2\u201d, kt\u00f3re mia\u0142o wszystkich obywateli przekonywa\u0107 o ich szcz\u0119\u015bciu. Niekt\u00f3rych (nielicznych) martwi\u0142 jednak niedostatek wolno\u015bci. W\u0142a\u015bnie wprowadzano poprawki do konstytucji, kt\u00f3re mia\u0142y zagwarantowa\u0107 nasz obowi\u0105zek przyja\u017ani z silniejszym (ZSRR) i pos\u0142usze\u0144stwa jedynej partii (wtedy nazywa\u0142a si\u0119 PZPR). Jeden Sierpie\u0144 by\u0142 daleko z ty\u0142u, w g\u0142\u0119bokiej przesz\u0142o\u015bci. Drugiego nie by\u0142o nawet jeszcze wida\u0107 na horyzoncie.<\/p>\r\n

A jednak godziny powracaj\u0105 na wielkiej tarczy historii. Powracaj\u0105 i wielkie miesi\u0105ce. I b\u0119d\u0105 powraca\u0142y, jak d\u0142ugo nie zapomnimy o tym, o czym pisa\u0142 w 1974 r. Karol Wojty\u0142a – o obowi\u0105zku czuwania, niepogodzenia ze s\u0142abo\u015bci\u0105, rozbijania wznoszonego mi\u0119dzy nami muru strachu i nienawi\u015bci. Ten obowi\u0105zek to inna nazwa nakazu wierno\u015bci tym, kt\u00f3rzy Polski bronili i kt\u00f3rzy oddali za to \u017cycie. Nakazu, o kt\u00f3rym przypominaj\u0105 Sierpniowe rocznice.<\/p>\r\n

Prof. Andrzej Nowak<\/strong><\/em><\/p><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eSierpie\u0144 to dla Polak\u00f3w niebezpieczna pora\u2026\u201d. Trawestacja s\u0142ynnego powiedzenia wielkiego ksi\u0119cia Konstantego z \u201eNocy listopadowej\u201d przysz\u0142a mi na my\u015bl teraz, kiedy zaczynamy ten miesi\u0105c, kt\u00f3ry otwiera rocznica Powstania Warszawskiego, a ko\u0144czy wspomnienie zwyci\u0119stwa Solidarno\u015bci. Czytam teksty zn\u00f3w, jak co roku, pr\u00f3buj\u0105ce zohydzi\u0107 pami\u0119\u0107 Powstania Warszawskiego, pot\u0119piaj\u0105ce wszelkie powstania w og\u00f3le, wszelk\u0105 manifestacj\u0119 niezgody na zniewolenie. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,92,81,87],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59382"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59382\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}