{"id":59262,"date":"2012-07-29T15:05:28","date_gmt":"2012-07-29T20:05:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=59262"},"modified":"2012-07-29T15:05:28","modified_gmt":"2012-07-29T20:05:28","slug":"staczamy-sie-w-otchlan-rozmowa-z-prof-piotrem-glinskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=59262","title":{"rendered":"Staczamy si\u0119 w otch\u0142a\u0144 – rozmowa z prof. Piotrem Gli\u0144skim<\/em>"},"content":{"rendered":"

Od wielu lat wida\u0107, \u017ce formacja rz\u0105dz\u0105ca to ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie sprzeda\u0107 w\u0142asny honor, aby utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy. Staczamy si\u0119 powoli w aksjologiczn\u0105 otch\u0142a\u0144. Mo\u017ce to nas doprowadzi\u0107 do dyktatury, uzale\u017cnienia od obcego mocarstwa albo strasznego kryzysu cywilizacyjnego, gdy nasze elitki uciekn\u0105 gdzie\u015b do swoich podatkowych raj\u00f3w, a nas zostawi\u0105 w tym ca\u0142ym bajzlu <\/strong>– m\u00f3wi prof. Piotr Gli\u0144ski, socjolog z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz z Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku, w rozmowie z Dawidem Wildsteinem.

Obserwujemy ci\u0105g afer i wpadek formacji rz\u0105dz\u0105cej. Najpierw kolejne k\u0142amstwa oraz \u0142amanie prawa przez Donalda Tuska i jego ekip\u0119, np. ujawnione stenogramy z umorzonego \u015bledztwa smole\u0144skiego – teraz ta\u015bmy PSL-u. Zaskakuje Pana ta sytuacja?<\/strong><\/p>\r\n

Jestem przera\u017cony stanem naszego pa\u0144stwa. Ale czy sobie obecnej sytuacji nie wyobra\u017ca\u0142em? Obserwuj\u0105c wydarzenia polityczne od wielu lat, b\u0119d\u0105c \u015bwiadkiem zupe\u0142nej przemiany ludzi z obozu w\u0142adzy – niekt\u00f3rych zreszt\u0105 kiedy\u015b dobrze zna\u0142em, przyja\u017ani\u0142em si\u0119 z nimi nawet – mog\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce nic mnie ju\u017c nie zaskakuje. Oni dawno przeszli ju\u017c na drug\u0105 stron\u0119. W sensie moralnym przede wszystkim. Cel – naga w\u0142adza – u\u015bwi\u0119ca rzeczywi\u015bcie wszystkie \u015brodki. W og\u00f3le \u017cyjemy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym ju\u017c jaki\u015b czas temu dokonano zupe\u0142nego przewarto\u015bciowania standard\u00f3w funkcjonowania w polityce, sposob\u00f3w jej uprawiania. To jest zreszt\u0105 charakterystyczne tak\u017ce dla sektora gospodarczego, medi\u00f3w i og\u00f3lnie wsp\u00f3\u0142czesnych tzw. globalnych trend\u00f3w kulturowych. Skr\u00f3towo – proces ten polega na zatarciu r\u00f3\u017cnicy pomi\u0119dzy warto\u015bciami deklaratywnymi, uznawanymi a realizowanymi. Kiedy\u015b zachowania nieetyczne – generalnie z\u0142o – zatrzymywa\u0142y si\u0119 na poziomie praktyki. Prawie nigdy na poziomie deklaracji, stosunkowo rzadko w sferze warto\u015bci uznawanych. A w ka\u017cdym razie nie przyznawano si\u0119 do niego. Z\u0142o pozostawa\u0142o z\u0142em. Dzi\u015b jest akceptowane, sta\u0142o si\u0119 norm\u0105, przestano je ukrywa\u0107. W gospodarce np. prawie nikt nie ukrywa, \u017ce oszustwo jest normaln\u0105 procedur\u0105 ekonomiczn\u0105, a manipulacja – technik\u0105 marketingow\u0105. To oczywi\u015bcie wp\u0142ywa te\u017c na inne dziedziny \u017cycia. Staczamy si\u0119 powoli w aksjologiczn\u0105 czarn\u0105 otch\u0142a\u0144. Je\u017celi chodzi o polityk\u0119, to w dojrza\u0142ych demokracjach istniej\u0105 mechanizmy, kt\u00f3re s\u0105 w stanie jako\u015b kontrolowa\u0107, ogranicza\u0107, wr\u0119cz blokowa\u0107 ow\u0105 post\u0119puj\u0105c\u0105 degeneracj\u0119, staczanie si\u0119 – trzeba to powiedzie\u0107 – moralne. U nas niestety takich mechanizm\u00f3w obronnych – instytucjonalnych czy kulturowych – w zasadzie brak. Brak niezale\u017cnej opinii publicznej, brak zr\u00f3wnowa\u017conych, obiektywnych medi\u00f3w, silnych obywatelskich organizacji stra\u017cniczych (tzw. watch dog\u00f3w) itp. Uprawia si\u0119 wi\u0119c t\u0119 polityk\u0119 w spos\u00f3b prostacki, bez \u017cadnych zahamowa\u0144.<\/p>\r\n

M\u00f3wi Pan o konsekwentnym staczaniu si\u0119. Gdzie mo\u017ce ono nas doprowadzi\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Mo\u017ce nas doprowadzi\u0107 do dyktatury, uzale\u017cnienia od obcego mocarstwa albo strasznego kryzysu cywilizacyjnego, gdy nasze elitki uciekn\u0105 gdzie\u015b do swoich podatkowych raj\u00f3w, a nas zostawi\u0105 w tym ca\u0142ym bajzlu, z niewydolnym pa\u0144stwem, zniszczon\u0105 gospodark\u0105, \u201eupupionym spo\u0142ecze\u0144stwem\u201d, chi\u0144sk\u0105 pot\u0119g\u0105 coraz \u015bmielej ingeruj\u0105c\u0105 w europejsk\u0105 geopolityk\u0119 i zupe\u0142nie nieprzewidywaln\u0105 Rosj\u0105 za progiem. Te zagro\u017cenia nie s\u0105 ju\u017c wcale takie odleg\u0142e. Nie chc\u0119 by\u0107 z\u0142ym prorokiem, ale nie mo\u017cemy udawa\u0107, \u017ce nie widzimy tego, co si\u0119 dzieje. Z drugiej strony nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o tym, \u017ce w \u017cyciu spo\u0142ecznym mog\u0105 si\u0119 wydarza\u0107 cuda. W sytuacjach, zdawa\u0142oby si\u0119, zupe\u0142nie bez wyj\u015bcia procesy spo\u0142eczne zawracaj\u0105 i nagle powstaje, przyk\u0142adowo, 10-milionowa Solidarno\u015b\u0107. Ten wielki ruch spo\u0142eczny to idealny dow\u00f3d na to, \u017ce cuda w \u017cyciu spo\u0142ecznym si\u0119 zdarzaj\u0105. Pewne procesy spo\u0142eczne s\u0105 bowiem nieprzewidywalne. W naszym biednym, um\u0119czonym spo\u0142ecze\u0144stwie tkwi\u0105 do dzi\u015b wielkie zasoby, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 uaktywni\u0107. Zreszt\u0105 widzimy ju\u017c teraz tego zwiastuny – pr\u00f3by stworzenia miejsc, w kt\u00f3rych da si\u0119 \u017cy\u0107 przyzwoicie, r\u00f3\u017cne formy niezgody na zak\u0142amanie i brak alternatywy – takie jak wielkie marsze w obronie telewizji Trwam, w kt\u00f3rych uczestnicz\u0105 przecie\u017c nie tylko jej stali widzowie, czy spo\u0142eczny i intelektualny ruch klub\u00f3w \u201eGazety Polskiej\u201d itp. Wi\u0119c \u017cywi\u0119 pewn\u0105 form\u0119 pesymistycznego optymizmu.<\/p>\r\n

Czy upadek naszego systemu jest tak du\u017cy, \u017ce potrzeba a\u017c szuka\u0107 odr\u0119bnych od niego przestrzeni, by \u017cy\u0107 przyzwoicie?<\/strong><\/p>\r\n

Ludzie maj\u0105 tak\u0105 potrzeb\u0119 i jest to zrozumia\u0142e. Je\u015bli otwiera si\u0119 skrzynk\u0119 telewizyjn\u0105 i mamy tam zmasowany przekaz propagandowy, por\u00f3wnywalny z propagand\u0105 sukcesu Gierka, to naturalne jest, \u017ce ludzie si\u0119 wycofuj\u0105 i buduj\u0105 w\u0142asne \u015brodki przekazu, tworz\u0105 alternatywne \u015brodowiska. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna b\u0119dzie te\u017c zmieni\u0107 ten system. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, nasze spo\u0142ecze\u0144stwo jest um\u0119czone. Po 50 latach zacofania w komunizmie w znacznej mierze – np. kulturowo czy edukacyjnie – stracili\u015bmy nast\u0119pne 20 lat. A mogli\u015bmy co\u015b zmieni\u0107, m\u00f3wi\u0105c symbolicznie: zainwestowa\u0107 nie w stadiony, ale w szko\u0142y, nie w cement, tylko w ludzi. Niestety to si\u0119 nie sta\u0142o.<\/p>\r\n

Na ile dzisiejsza formacja rz\u0105dowa jest odpowiedzialna za obecny stan pa\u0144stwa?<\/strong><\/p>\r\n

Prosz\u0119 samemu spojrze\u0107. Dewastacja polskiej edukacji, g\u0142\u0119bokie dysfunkcje tzw. systemu ochrony zdrowia, wszechobecny system kolesiowski. Tak maglowane w mediach ta\u015bmy PSL-u niczego nie odkrywaj\u0105. Oczywi\u015bcie PSL jest mo\u017ce bardziej pazerne i mniej sprytne, ale przecie\u017c dobrze wiemy, \u017ce na tej samej zasadzie funkcjonuje system tworzony przez \u201eparti\u0119 instytucjonaln\u0105\u201d. Utrzymanie w\u0142adzy kosztuje i wymaga budowy szerokiego systemu grup interes\u00f3w, do kt\u00f3rych p\u0142yn\u0105 strumienie \u015brodk\u00f3w publicznych. D\u0142ug ro\u015bnie. To przysz\u0142e pokolenia b\u0119d\u0105 sp\u0142aca\u0142y to, co Donald Tusk wyda\u0142 podczas swoich dw\u00f3ch kadencji.<\/p>\r\n

Czy ta formacja jest gotowa w imi\u0119 swoich interes\u00f3w stwarza\u0107 zagro\u017cenie dla pa\u0144stwa, kt\u00f3rym rz\u0105dzi?<\/strong><\/p>\r\n

Od wielu lat wida\u0107, \u017ce s\u0105 to ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie sprzeda\u0107 w\u0142asny honor, aby utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy. Takie s\u0105 fakty. Je\u015bli kto\u015b kupczy interesem polskim, racj\u0105 stanu, w jakiej\u015b mierze spiskuje z obcym mocarstwem, nieprzyjaznym Polsce, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, przeciw w\u0142asnemu prezydentowi – to jak inaczej to okre\u015bli\u0107? W dost\u0119pnych mi kategoriach moralnych jest to dla mnie niezrozumia\u0142e. Szczeg\u00f3lnie \u017ce niekt\u00f3rych polityk\u00f3w odpowiedzialnych za ten stan rzeczy zna\u0142em osobi\u015bcie i z nimi si\u0119 przyja\u017ani\u0142em. Zostali jednak przez ten system tak przemieleni, \u017ce dzi\u015b s\u0105 to inni ludzie ni\u017c ci, kt\u00f3rych pami\u0119tam sprzed lat.<\/p>\r\n

Dlaczego nasze elity takie s\u0105? Czy to efekt ci\u0105gle istniej\u0105cych uk\u0142ad\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 jeszcze z czas\u00f3w komunizmu?<\/strong><\/p>\r\n

Sp\u00f3jrzmy na media. Dwa dni temu mieli\u015bmy sytuacj\u0119 idealnie potwierdzaj\u0105c\u0105 t\u0119 diagnoz\u0119. Ogl\u0105dam sobie bodaj TVN czy inny Polsat, na tej samej zasadzie, jak kiedy\u015b czyta\u0142em \u201eTrybun\u0119 Ludu\u201d. Co widz\u0119: wielki jubileusz \u201ekr\u00f3lowej telewizji\u201d. Kto ni\u0105 jest? Krystyna Loska. Nowa Matka Boska telewizji rz\u0105dowych, obecna wsz\u0119dzie na \u017c\u00f3\u0142tych paskach, opiewana jako szczyt profesjonalizmu. A przecie\u017c, na mi\u0142y B\u00f3g, to\u017c to by\u0142 symbol obcej, komunistycznej telewizji, kontrolowanej ostatecznie przez re\u017cim sowiecki. Jak sama – przynajmniej szczerze – o sobie m\u00f3wi – spikerka, a nie prezenterka. Faktycznie: ona tylko p\u0142ynnie m\u00f3wi\u0142a, co jej kazali. To jest co\u015b przera\u017caj\u0105cego. W wymiarze kulturowym i mentalnym widzimy wi\u0119c to dziedzictwo. Ale jest to przede wszystkim dziedzictwo w sferze interes\u00f3w. Od pi\u0119ciu lat obserwujemy w gruncie rzeczy powr\u00f3t do tzw. podzia\u0142u postkomunistycznego, opisanego kiedy\u015b przez prof. Miros\u0142aw\u0119 Grabowsk\u0105. Przez chwil\u0119 zosta\u0142 on prze\u0142amany afer\u0105 Rywina i burzliw\u0105, acz kr\u00f3tk\u0105 histori\u0105 PO-PiS-u. Ale wraca: Tusk, aby utrzyma\u0107 w\u0142adz\u0119, musi si\u0119 wspiera\u0107 na postkomunistycznych uk\u0142adach i elektoracie.\u00a0
\u00a0<\/p>\r\n

Gazeta Polska Codziennie<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od wielu lat wida\u0107, \u017ce formacja rz\u0105dz\u0105ca to ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie sprzeda\u0107 w\u0142asny honor, aby utrzyma\u0107 si\u0119 przy w\u0142adzy. Staczamy si\u0119 powoli w aksjologiczn\u0105 otch\u0142a\u0144. Mo\u017ce to nas doprowadzi\u0107 do dyktatury, uzale\u017cnienia od obcego mocarstwa albo strasznego kryzysu cywilizacyjnego, gdy nasze elitki uciekn\u0105 gdzie\u015b do swoich podatkowych raj\u00f3w, a nas zostawi\u0105 w tym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59262"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59262"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59262\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}