{"id":58899,"date":"2012-07-17T21:13:30","date_gmt":"2012-07-18T02:13:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58899"},"modified":"2012-07-18T14:00:45","modified_gmt":"2012-07-18T19:00:45","slug":"czy-judaizm-jest-integralna-czescia-kosciola-ks-patryk-de-la-rocque-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58899","title":{"rendered":"Czy judaizm jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a? &#8211; <em>ks. Patryk de La Rocque FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Fragment ksi\u0105\u017cki <\/em>&#8217;Papie\u017c Asy\u017cu. Zastrze\u017cenia wobec beatyfikacji Jana Paw\u0142a II&#8217;<em>. Ksi\u0105\u017cka dost\u0119pna jest w Wydawnictwie TeDeum.<br \/><\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Wypowiedzi Jana Paw\u0142a II cz\u0119sto pozwalaj\u0105 \u017cywi\u0107 przekonanie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny judaizm &#8211; z racji swego domniemanego i nie\u015bwia\u00addomego chrze\u015bcija\u0144stwa &#8211; jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Papie\u017c poszed\u0142 nawet dalej. W sytuacji, gdy niekt\u00f3re pr\u0105dy judaizmu przyj\u00admuj\u0105 koncepcj\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa jako zwiastuna nadej\u015bcia Mesjasza oczekiwanego przez Izrael, Jan Pawe\u0142 II nie tylko nie rozwia\u0142 tego z\u0142udzenia, ale &#8211; przeciwnie &#8211; podtrzymywa\u0142 je, a nawet wspiera\u0142 swoim autorytetem. W ten spos\u00f3b narazi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 na powstanie wra\u00ad\u017cenia, \u017ce pozostaje on na us\u0142ugach Synagogi.<\/p>\r\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"center\"><strong>CZY JUDAIZM JEST NIEU\u015aWIADOMIONYM CHRZE\u015aCIJA\u0143STWEM? <br \/><\/strong><\/p>\r\n<p>W 1980 r. Jan Pawe\u0142 II wyja\u015bni\u0142, na czym polega &#8211; jego zda\u00adniem &#8211; obowi\u0105zek podtrzymywania wyj\u0105tkowych relacji mi\u0119dzy judaizmem i katolicyzmem. Wyr\u00f3\u017cni\u0142 w\u00f3wczas trzy aspekty tego dialogu; tutaj rozpatrzymy tylko pierwsze dwa. Najpierw papie\u017c scharakteryzowa\u0142 pierwszy wymiar jako wewn\u0119trzny dialog w Ko\u015bciele, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 spotkanie ludu Nowego Testa\u00admentu z \u017cydami reprezentuj\u0105cymi Stary Testament. Ten aspekt, tak przedstawiony, nie przestaje jednak jawi\u0107 si\u0119 jako cokolwiek sztuczny. Nast\u0119pnie Jan Pawe\u0142 II przeszed\u0142 do drugiego wymiaru, maj\u0105c na my\u015bli <em>&#8222;spotkanie mi\u0119dzy dzisiejszymi Ko\u015bcio\u0142ami chrze\u015b\u00adcija\u0144skimi i dzisiejszym ludem tego Przymierza, kt\u00f3re B\u00f3g zawar\u0142 z Moj\u017ceszem&#8221;<\/em> . W tym wypadku tylko pierwszy aspekt zosta\u0142 opi\u00adsany jako wewn\u0119trzny dialog w Ko\u015bciele, natomiast drugi &#8211; nie. Z biegiem lat Jan Pawe\u0142 II pomiesza\u0142 te dwa aspekty, aby ostatecznie stwierdzi\u0107, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny judaizm jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 chrze\u015b\u00adcija\u0144stwa.<\/p>\r\n<p>Pierwszy krok w tym kierunku zrobiono w 1984 r., kiedy Jan Pawe\u0142 II, zwracaj\u0105c si\u0119 do lider\u00f3w stowarzyszenia <strong>B&#8217;nai B&#8217;rith<\/strong> <em>[chodzi o \u017cydowska lo\u017c\u0119 maso\u0144sk\u0105 &#8211; md] <\/em>, zacy\u00adtowa\u0142 swoje przem\u00f3wienie z Moguncji, ale ju\u017c bez przypomnienia rozr\u00f3\u017cnienia, kt\u00f3re by\u0142o w nim zawarte. Papie\u017c nie rozwin\u0105\u0142 wnio\u00adsk\u00f3w, jakie wyp\u0142ywa\u0142y z tego przem\u00f3wienia, ale usun\u0105\u0142 rozr\u00f3\u017cnienie: <em>&#8222;Spotkanie katolik\u00f3w i \u017cyd\u00f3w nie jest spotkaniem dw\u00f3ch staro\u017cyt\u00adnych religii, kt\u00f3re id\u0105 swoj\u0105 drog\u0105 i kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci do\u015bwiad\u00adczy\u0142y powa\u017cnych i bolesnych konflikt\u00f3w. To spotkanie \u00abbraci\u00bb, to dialog &#8211; jak to powiedzia\u0142em 17 listopada 1980 r. do przedstawi\u00adcieli niemieckiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Moguncji &#8211; pomi\u0119dzy pierwsz\u0105 i drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Biblii. I tak, jak dwie cz\u0119\u015bci Biblii s\u0105 odr\u0119b\u00adne, ale bardzo szeroko ze sob\u0105 powi\u0105zane, tak samo nar\u00f3d \u017cydow\u00adski jest powi\u0105zany z Ko\u015bcio\u0142em katolickim&#8221;<\/em> .<\/p>\r\n<p>Wszystko zosta\u0142o wi\u0119c przygotowane do sformu\u0142owania ostatecznego twierdzenia, kt\u00f3re zosta\u0142o wypowiedziane w 1986 r. w synagodze rzymskiej: <em>&#8222;Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy, zag\u0142\u0119biaj\u0105c si\u0119 we w\u0142asn\u0105 tajemnic\u0119, odkrywa wi\u0119\u017a \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 go z judaizmem. Religia \u017cydowska nie jest dla naszej religii rzeczywisto\u015bci\u0105 zewn\u0119trzn\u0105, lecz czym\u015b wewn\u0119trznym. Stosunek do niej jest inny ani\u017celi do jakiejkolwiek innej religii<\/em>&#8221; . Twierdzenie to by\u0142o p\u00f3\u017aniej cz\u0119sto powtarzane w rozmaitych formach: <em>&#8222;Powta\u00adrzam to, co powiedzia\u0142em podczas wizyty jak\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142em rzymskiej wsp\u00f3lnocie \u017cydowskiej, mianowicie, \u017ce my, chrze\u015bcijanie, uwa\u017camy \u017cydowskie dziedzictwo religijne za nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszej w\u0142asnej wiary: \u00abjeste\u015bcie naszymi starszymi bra\u0107mi\u00bb&#8221;<\/em> .<\/p>\r\n<p>To przesuni\u0119cie znaczenia, dokonane ukradkiem, mia\u0142o bardziej doktrynalny ni\u017c werbalny charakter. Wskazuje ono na wyra\u017an\u0105 zmian\u0119 perspektywy. Podkre\u015bla i ugruntowuje papiesk\u0105 decyzj\u0119, realizowan\u0105 ju\u017c od chwili powierzenia stosunk\u00f3w \u017cydowsko\u00ad-chrze\u015bcija\u0144skich Sekretariatowi ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan, a nie Papieskiej Radzie ds. Dialogu Mi\u0119dzyreligijnego. Odt\u0105d judaizm jest pojmowany jako nieu\u015bwiadomione chrze\u015bcija\u0144stwo, a nie jako postawa wyra\u017caj\u0105ca odrzucenie Chrystusa, kt\u00f3re jest konsekwencj\u0105 niedowiarstwa. Z tego wzgl\u0119du modlitwa o nawr\u00f3cenie \u017cyd\u00f3w staje si\u0119 bezprzedmiotowa. Nale\u017cy si\u0119 modli\u0107 tylko o to, aby wyznawcy judaizmu &#8222;<strong><em>odnale\u017ali si\u0119 w Nowym Przymierzu&#8221;. <\/em><\/strong><\/p>\r\n<p>Dlatego podczas spotkania mi\u0119dzyreligijnego w Asy\u017cu w 1986 r. rabin Eliasz Toaff zosta\u0142 usadowiony po prawej stronie papie\u017ca, po\u015br\u00f3d przedstawi\u00adcieli wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, podczas gdy reprezentantom reli\u00adgii niechrze\u015bcija\u0144skich przydzielono miejsca po jego lewej stronie.<\/p>\r\n<p>Sk\u0105din\u0105d na przes\u0142anej tego dnia do prasy oficjalnej li\u015bcie uczest\u00adnik\u00f3w spotkania rabin Toaff zosta\u0142 zaliczony do &#8222;dostojnik\u00f3w&#8221; chrze\u015bcija\u0144skich.<\/p>\r\n<p>Jan Pawe\u0142 II rozwija\u0142 swoj\u0105 koncepcj\u0119 ukradkiem, tak by nie by\u0142o trzeba szuka\u0107 oparcia w \u017cadnych pismach patrystycznych ani w dokumentach Magisterium Ko\u015bcio\u0142a sprzed Vaticanum II, po czym &#8211; koniec ko\u0144c\u00f3w &#8211; g\u0142o\u015bno i wyra\u017anie utrzymywa\u0142, \u017ce wsp\u00f3\u0142czes\u00adny judaizm jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej religii, czyli &#8211; inaczej m\u00f3wi\u0105c &#8211; g\u0142osi\u0142, \u017ce judaizm jest chrze\u015bcija\u0144ski. Twierdzenie to nie tylko jest w oczywisty spos\u00f3b sprzeczne z nauczaniem Nowego Testamentu i ca\u0142ej Tradycji Ko\u015bcio\u0142a, nie tylko wzbudza powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci natury eklezjologicznej, ale r\u00f3wnie\u017c jest zwodnicze dla wyznawc\u00f3w judaizmu. Albowiem pozwala im s\u0105dzi\u0107, \u017ce posiadaj\u0105 co\u015b, czego w rzeczywisto\u015bci ich religia im nie dostarcza, a mianowi\u00adcie, \u017ce posiadaj\u0105 \u0142ask\u0119 potrzebn\u0105 do zbawienia. Podtrzymywanie tego z\u0142udzenia wprost k\u0142\u00f3ci si\u0119 z mi\u0142osierdziem, poniewa\u017c kto\u015b, kto prak\u00adtykuje t\u0119 cnot\u0119, troszczy si\u0119 o nadprzyrodzone dobro bli\u017aniego.<\/p>\r\n<p><strong>CZY KO\u015aCI\u00d3\u0141 JEST S\u0141UG\u0104 SYNAGOGI?<\/strong><\/p>\r\n<p>Jan Pawe\u0142 II kilkakrotnie, w rozmaitej formie, podtrzymywa\u0142 w dwuznacznych wypowiedziach b\u0142\u0119dn\u0105 perspektyw\u0119 niekt\u00f3rych pr\u0105d\u00f3w judaizmu, wedle kt\u00f3rej chrze\u015bcija\u0144stwo &#8211; podobnie zresz\u00adt\u0105 jak islam &#8211; mia\u0142oby posiada\u0107 pewn\u0105 warto\u015b\u0107, w takiej mierze, w jakiej stanowi\u0142oby przygotowanie na przyj\u015bcie Mesjasza oczeki\u00adwanego przez Izrael. W tej optyce Jezus by\u0142by wi\u0119c tylko cz\u0142owie\u00adkiem Bo\u017cym, jednym spo\u015br\u00f3d wielu, kt\u00f3rego przeznaczeniem mia\u00ad\u0142oby by\u0107 podsycenie znaczenia Tory.<\/p>\r\n<p>Ta b\u0142\u0119dna perspektywa spotyka\u0142a si\u0119 &#8211; tytu\u0142em przyk\u0142adu \u00adz cichym wsparciem Jana Paw\u0142a II za ka\u017cdym razem, kiedy przed\u00adstawia\u0142 on jako wz\u00f3r dialogu \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skiego postaci Franciszka Rosenzweiga, Marcina Bubera czy Emmanuela Levina\u00adsa. Warto wspomnie\u0107, \u017ce ostatni z wymienionych cieszy\u0142 si\u0119 g\u0142\u0119\u00adbokim szacunkiem papie\u017ca. W rzeczywisto\u015bci ci trzej \u017cydowscy my\u015bliciele przyjmowali pozytywn\u0105 warto\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa tylko o tyle, o ile jest ono zwiastunem i krzewicielem my\u015bli \u017cydowskiej.<\/p>\r\n<p>Wobec tego, czy stawianie takich ludzi za wz\u00f3r, bez sformu\u0142owa\u00adnia \u017cadnego dodatkowego ostrze\u017cenia, nie jest w istocie zach\u0119t\u0105 do pod\u0105\u017cania za ich b\u0142\u0119dnymi koncepcjami?<\/p>\r\n<p>W ka\u017cdym razie niekt\u00f3rzy \u017bydzi nie omieszkali tego zrobi\u0107, jak to relacjonuje sam Jan Pawe\u0142 II: <em>&#8222;Kiedy\u015b, po zako\u0144czeniu jednego z moich spotka\u0144 ze wsp\u00f3lnotami \u017cydowskimi, kto\u015b z obecnych powiedzia\u0142 mi: \u00abPragn\u0119 podzi\u0119kowa\u0107 papie\u017cowi za wszystko, co Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w ci\u0105gu tych dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat uczyni\u0142 dla pozna\u00adnia prawdziwego Boga\u00bb&#8221;).<\/em> Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ten przedstawiciel judaizmu m\u00f3wi\u0142 o Bogu Izraela, a nie o Jezusie Chrystusie. S\u0142o\u00adwem, podzi\u0119kowa\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi za to, \u017ce sta\u0142 si\u0119 s\u0142ug\u0105 Synagogi. Jan Pawe\u0142 II, komentuj\u0105c to zdarzenie w ksi\u0105\u017cce <strong><em>Przekroczy\u0107 pr\u00f3g nadziei<\/em><\/strong>, zamiast zakwestionowa\u0107 zawart\u0105 w tej wypowiedzi b\u0142\u0119dn\u0105 perspektyw\u0119, podtrzyma\u0142 j\u0105. Zamiast przypomnie\u0107, \u017ce Nowe Przy\u00admierze &#8211; czyli Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki &#8211; jest spe\u0142nieniem Starego Przy\u00admierza, papie\u017c powiedzia\u0142 po prostu, \u017ce s\u0142u\u017cy on spe\u0142nianiu tego <em>&#8222;co znajduje swoje korzenie&#8221; <\/em>w Starym Przymierzu, wspieraj\u0105c tym samym wypowied\u017a wspomnianego \u017byda:<\/p>\r\n<p>&#8222;<em>Z tych s\u0142\u00f3w po\u015brednio wida\u0107, jak Nowe Przymierze s\u0142u\u017cy spe\u0142nianiu tego, co znajduje swoje korzenie w powo\u0142aniu Abrahama, w Przymierzu synajskim, zawar\u00adtym z Izraelem i w ca\u0142ym tym przebogatym dziedzictwie prorok\u00f3w natchnionych przez Boga, kt\u00f3rzy ju\u017c na setki lat przed spe\u0142nieniem uczynili obecnym przez swoje \u015awi\u0119te Ksi\u0119gi Tego, kt\u00f3rego B\u00f3g mia\u0142 zes\u0142a\u0107 w \u00abpe\u0142ni czasu\u00bb&#8221;<\/em> .<\/p>\r\n<p>W tej sprawie trzeba jeszcze przywo\u0142a\u0107 wa\u017cne spotkanie, jakie Jan Pawe\u0142 II odby\u0142 z przedstawicielami spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Moguncji w 1980 r. Przy tej okazji papie\u017c uzna\u0142 za swoj\u0105 Deklara\u00adcj\u0119 biskup\u00f3w niemieckich o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do judaizmu, \u017cycz\u0105c, aby \u201e<em>ta deklaracja sta\u0142a si\u0119 dobrem duchowym wszystkich katolik\u00f3w w Niemczech&#8221;.<\/em> Ot\u00f3\u017c przedmiotem tej deklaracji jest opis Ko\u015bcio\u00ad\u0142a katolickiego w kategoriach wsp\u00f3\u0142pracy ze wsp\u00f3\u0142czesnym juda\u00adizmem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, b\u0119d\u0105cy wszak sukcesorem staro\u017cytnego judaizmu, w tym dokumencie jest traktowany jako krzewiciel jego nadziei mesja\u0144skiej. Oczekiwanie na ponowne przyj\u015bcie Chrystu\u00adsa w chwale zosta\u0142o wi\u0119c przyr\u00f3wnane do \u017cydowskiego oczekiwa\u00adnia na ustanowienie panowania powszechnego i bezwarunkowego pokoju spo\u0142ecznego). Na rzecz tego panowania autorzy dokumentu zobowi\u0105zali si\u0119 dzia\u0142a\u0107 wsp\u00f3lnie z \u017bydami.<\/p>\r\n<p>T\u0119 sam\u0105 powa\u017cn\u0105 dwuznaczno\u015b\u0107 zawiera przem\u00f3wienie wyg\u0142o\u00adszone przez Jana Paw\u0142a II w synagodze rzymskiej w 1986 r. Dlacze\u00adgo wsp\u00f3\u0142cze\u015bni wyznawcy judaizmu nie mieliby s\u0105dzi\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w pewien spos\u00f3b uznaje si\u0119 za s\u0142ug\u0119 Synagogi, skoro s\u0142y\u00adsz\u0105, \u017ce s\u0105 przeze\u0144 okre\u015blani mianem <em>&#8222;starszych braci [w wierze]&#8221;<\/em> i \u017ce g\u0142osem swego najbardziej dostojnego reprezentanta ten\u017ce Ko\u015b\u00adci\u00f3\u0142 m\u00f3wi o swym pragnieniu wsp\u00f3\u0142pracy z Synagog\u0105 przed nadej\u00ad\u015bciem szalom ?<\/p>\r\n<p>Na skutek kilkakrotnie powtarzanych wypowiedzi o niezwykle dwuznacznym charakterze Jan Pawe\u0142 II pozwoli\u0142 wierzy\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 uwa\u017ca si\u0119 za wsp\u00f3\u0142pracownika \u017cydowskiej nadziei. Papie\u017c poka\u00adza\u0142, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 krzewi\u0105cy mesja\u0144sk\u0105 nadziej\u0119 pragnie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 z judaizmem na rzecz nadej\u015bcia szalom, stanowi\u0105cego przedmiot \u017cydowskiej nadziei. Z szalom mia\u0142aby zosta\u0107 uto\u017csamiona druga paruzja Jezusa Chrystusa. We wspomnianych wypowiedziach Jan Pawe\u0142 II odwr\u00f3ci\u0142 natur\u0119 relacji pomi\u0119dzy Synagog\u0105 i Ko\u015bcio\u0142em, czyni\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0142ug\u0105 Synagogi. Papie\u017c nie tylko wyrz\u0105dzi\u0142 w ten spos\u00f3b krzywd\u0119 Ko\u015bcio\u0142owi katolickiemu, ale r\u00f3wnie\u017c zabrak\u0142o mu mi\u0142o\u015bci wobec dzisiejszych rzecznik\u00f3w judaizmu. Jan Pawe\u0142 II podtrzyma\u0142 ich b\u0142\u0119dne wyobra\u017cenia i oczekiwania, uznaj\u0105c pewn\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 judaizmu nad chrze\u015bcija\u0144stwem, podczas gdy ta sprawa przedstawia si\u0119 dok\u0142adnie odwrotnie.<\/p>\r\n<p><strong><em>\u00a0ks. Patryk de La Rocque FSSPX<\/em><\/strong><\/p>\r\n<p><em><strong>\u00a0<\/strong><\/em>ks. Patryk de La Rocque FSSPX, Papie\u017c Asy\u017cu, str. 161 i nn., wyd. <strong>Te Deum<\/strong> Warszawa 2012<\/p>\r\n<blockquote>\r\n<p><img decoding=\"async\" id=\"okladka\" class=\"alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"http:\/\/www.tedeum.pl\/okladki\/1229.jpg\" alt=\"Papie\u017c Asy\u017cu. Zastrze\u017cenia wobec beatyfikacji Jana Paw\u0142a II\" width=\"160\" height=\"228\" align=\"left\" \/><\/p>\r\n<p>ks. Patryk de La Rocque FSSPX<br \/> Papie\u017c Asy\u017cu. Zastrze\u017cenia wobec beatyfikacji Jana Paw\u0142a II<\/p>\r\n<p><a title=\"Zobacz wi\u0119cej ksi\u0105\u017cek tego wydawnictwa\" href=\"http:\/\/www.tedeum.pl\/wydawnictwo\/Wydawnictwo-Te-Deum-ksiazki\">Wydawnictwo Te Deum <\/a>, 2012<br \/>ss. 176, format A5, mi\u0119kka oprawa<br \/>ISBN 978-83-89345-84-4<br \/>wysy\u0142ka: 24 godziny<br \/>cena <strong>16,00 <\/strong>z\u0142<\/p>\r\n<p>Zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki stanowi dokument, kt\u00f3ry mia\u0142 zosta\u0107 przekazany w\u0142adzom ko\u015bcielnym odpowiedzialnym za proces na poziomie diecezjalnym. Ten dokument zosta\u0142 przes\u0142any do r\u00f3\u017cnych os\u00f3b odpowiedzialnych za przebieg procesu diecezjalnego. List, dostarczony na czas, z niewiadomych powod\u00f3w od\u0142o\u017cono na bok, po czym otwarto go, ale dopiero nazajutrz po zamk\u00adni\u0119ciu procesu diecezjalnego, kiedy na jego rozpatrzenie by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano. Niestety, nasze zastrze\u017cenia, podane ostatecznie do wiadomo\u015bci trybuna\u0142\u00f3w rzymskich, nie spotka\u0142y si\u0119 z\u00a0\u017cadn\u0105 odpowiedzi\u0105.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Fragment ksi\u0105\u017cki &#8217;Papie\u017c Asy\u017cu. Zastrze\u017cenia wobec beatyfikacji Jana Paw\u0142a II&#8217;. Ksi\u0105\u017cka dost\u0119pna jest w Wydawnictwie TeDeum. Wypowiedzi Jana Paw\u0142a II cz\u0119sto pozwalaj\u0105 \u017cywi\u0107 przekonanie, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny judaizm &#8211; z racji swego domniemanego i nie\u015bwia\u00addomego chrze\u015bcija\u0144stwa &#8211; jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Papie\u017c poszed\u0142 nawet dalej. W sytuacji, gdy niekt\u00f3re pr\u0105dy judaizmu przyj\u00admuj\u0105 koncepcj\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa jako zwiastuna [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135,328],"tags":[18,51,101,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58899"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}