{"id":58829,"date":"2012-07-16T09:43:42","date_gmt":"2012-07-16T14:43:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58829"},"modified":"2012-07-16T09:43:42","modified_gmt":"2012-07-16T14:43:42","slug":"czytanie-ze-zrozumieniem-prof-andrzej-zybertowicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58829","title":{"rendered":"Czytanie ze zrozumieniem – prof. Andrzej Zybertowicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Musimy mie\u0107 du\u017co czasu na przemy\u015blenie danej kwestii, aby nie w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 reakcja automatyczna. Czym mniej czasu, nawyku i potrzeby przemy\u015blenia wa\u017cnych problem\u00f3w, tym wi\u0119kszy potencja\u0142 oddzia\u0142ywania dla w\u0142adc\u00f3w rezonansowych pude\u0142 i producent\u00f3w ta\u0144c\u00f3w z draniami.<\/strong><\/p>\r\n

Gdy niedawno na korytarzu bloku mieszkalnego w Toruniu po\u0142o\u017cy\u0142em na kaloryferze egzemplarz \u201eGazety Polskiej Codziennie\u201d, kto\u015b nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 oprze\u0107 i po chwili na gazecie pojawi\u0142 si\u0119 zrobiony pisakiem du\u017cymi literami tekst: \u201ePisowski be\u0142kot\u201d.<\/p>\r\n

Zanim odnios\u0119 si\u0119 do tego zdarzenia, odrobina wym\u0105drzania si\u0119, czyli kilka s\u0142\u00f3w o tym, co nauka m\u00f3wi o ludzkim poznawaniu, przyswajaniu \u015bwiata. Ot\u00f3\u017c ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracy naszych umys\u0142\u00f3w to procesy nie\u015bwiadome i zautomatyzowane. Nawet dzia\u0142ania \u015bwiadome przebiegaj\u0105 na pod\u0142o\u017cu nie\u015bwiadomych proces\u00f3w automatycznych. Podejmujemy np. \u015bwiadom\u0105 decyzj\u0119, \u017ce przeczytamy tekst Zybertowicza w \u201eGazecie Polskiej\u201d i wyrobimy sobie na jego temat jaki\u015b pogl\u0105d. Brzmi to rozs\u0105dnie, prawda? Ale ju\u017c w momencie, gdy rozpoczynamy lektur\u0119, uruchamia si\u0119 ca\u0142a gama zjawisk nie\u015bwiadomych i automatycznych, kt\u00f3re kompletnie mog\u0105 pozbawi\u0107 nas kontroli nad naszym dalszym post\u0119powaniem.<\/p>\r\n

Jak szybko sk\u0142adasz literki?<\/strong>

Czytanie to bardzo ciekawy przyk\u0142ad splotu \u015bwiadomego z nie\u015bwiadomym. Tak\u017ce czytanie tego tekstu, kt\u00f3ry masz w\u0142a\u015bnie, Czytelniku, przed oczyma. Jeste\u015b \u015bwiadomy, \u017ce czytasz m\u00f3j tekst, ale ju\u017c proces sk\u0142adania literek w s\u0142owa, a s\u0142\u00f3w w zdania przebiega automatycznie. Zazwyczaj. Chyba \u017ce pojawi si\u0119 nowe, nieznane Ci wcze\u015bniej s\u0142owo (np. transsubstancjacja), kt\u00f3re trzeba przeczyta\u0107 ze dwa razy, lub te\u017c ze znanych s\u0142\u00f3w zosta\u0142o u\u0142o\u017cone zdanie o skomplikowanej tre\u015bci. Automatyzm czytania mo\u017ce zosta\u0107 zaburzony tak\u017ce wtedy, gdy z poszczeg\u00f3lnych – do\u015b\u0107 \u0142atwo zrozumia\u0142ych – ci\u0105g\u00f3w zda\u0144 wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 my\u015bli tak z\u0142o\u017cone, \u017ce wymagaj\u0105 ich wielokrotnego przeczytania i przemy\u015blenia.

S\u0142owem, wodzenie oczami po tek\u015bcie to proces przed\u015bwiadomego przetwarzania zdarze\u0144 percepcyjnych (tak si\u0119 m\u0105drze m\u00f3wi). I teraz dochodzimy do najciekawszego. Uczeni twierdz\u0105 (np. Michael S. Gazzaniga, autor wydanej tak\u017ce po polsku ksi\u0105\u017cki \u201eIstota cz\u0142owiecze\u0144stwa\u201d), \u017ce podczas automatycznego przyswajania informacji postrzegane bod\u017ace nie s\u0105 traktowane jako neutralne. Nie, od razu s\u0105 automatycznie warto\u015bciowane. S\u0105 odbierane jako negatywne (to pomieszczenie jest bia\u0142e, a ja nie lubi\u0119 bieli) b\u0105d\u017a pozytywne (to pomieszczenie jest pomalowane w \u017cywe kolory, a ja lubi\u0119 takie barwy). B\u0142yskawicznie wp\u0142ywa to na nas, tworz\u0105c konkretne nastawienie do przekazu albo do jego autora.

Chc\u0105c nie chc\u0105c – oceniamy<\/strong>

Oceniamy – cz\u0119sto bardzo jednoznacznie – niezale\u017cnie od tego, czy dany tekst w og\u00f3le poprawnie rozumiemy. Gdy czytamy b\u0105d\u017a s\u0142uchamy w spos\u00f3b naturalny (je\u015bli mo\u017cna tak powiedzie\u0107), to cz\u0119sto\/zazwyczaj oceniamy, zanim w pe\u0142ni zrozumiemy tre\u015b\u0107 danej informacji.

St\u0105d problemy z tak prostym wydawa\u0142oby si\u0119 zadaniem jak czytanie ze zrozumieniem. Najpierw bowiem czytany tekst odkodowuje emocjonalna cz\u0119\u015b\u0107 naszego m\u00f3zgu, a dopiero potem mo\u017cemy (je\u015bli chcemy i je\u015bli potrafimy) podj\u0105\u0107 zdystansowany namys\u0142 nad tym, co przeczytali\u015bmy. Ale emocjonalna cz\u0119\u015b\u0107 naszego m\u00f3zgu cz\u0119sto na samym pocz\u0105tku wysy\u0142a nam silny sygna\u0142 blokuj\u0105cy korzystanie z mo\u017cliwo\u015bci cz\u0119\u015bci racjonalnej, zdolnej do logicznej analizy informacji z tekstu.

Zaporowe emocje<\/strong>

Je\u015bli kto\u015b ma negatywny emocjonalny stosunek do analizowania katastrofy smole\u0144skiej: \u201eTo moherowa obsesja!\u201d, to jego umys\u0142 automatycznie powstrzyma go przed spokojnym zapoznaniem si\u0119 z wywodem, kt\u00f3ry pokazuje powa\u017cne nieprawid\u0142owo\u015bci w post\u0119powaniu w\u0142adz polskiego pa\u0144stwa w tej sprawie.

Pisz\u0119 to, by Pa\u0144stwu i sobie samemu lepiej obja\u015bni\u0107 to, co dzieje si\u0119 na internetowych blogach, forach, jak komentowane s\u0105 materia\u0142y.

Pouczaj\u0105ce s\u0105 dla mnie wpisy na portalu Niezale\u017cna.pl pod moim tekstem z poprzedniej \u201eGazety Polskiej\u201d zatytu\u0142owanym \u201eRaport z Tuskokraju\u201d (o celowo\u015bci pos\u0142ugiwania si\u0119 okre\u015bleniem \u201eTuskokraj\u201d musz\u0119 napisa\u0107 osobno, bo niekt\u00f3rzy komentatorzy wysuwaj\u0105 w tej sprawie rozs\u0105dne zastrze\u017cenia).

Sporo komentarzy i dyskusji nie dotyczy\u0142o tematu. Albo troch\u0119 dok\u0142adniej: by\u0142o na temat tego, co lektura tekstu wywo\u0142uje w g\u0142owie czytelnika. Wielu komentator\u00f3w nie odnosi si\u0119 do tego, co napisa\u0142em, do tego, co z tekstu mo\u017cna faktycznie wyczyta\u0107, ale do tego, z czym w reakcj\u0119 wesz\u0142y ich emocjonalne radary, z czym si\u0119 co\u015b komu\u015b lu\u017ano kojarzy. Prowadz\u0105 publicznie swoje wewn\u0119trzne monologi (to zreszt\u0105 przypad\u0142o\u015b\u0107 sporej grupy \u201ezawodowych\u201d bloger\u00f3w). Na tematy, kt\u00f3re ich bol\u0105. Niekt\u00f3rych zabola\u0142 – jak si\u0119 zdaje – obraz ich samych, jaki w \u201eRaporcie\u201d wyczytali. A b\u00f3l, jak to b\u00f3l, trzeba odreagowa\u0107 – np. krytykuj\u0105c nauczyciela, kt\u00f3ry te cytaty zebra\u0142 i upubliczni\u0142.

Oto przyk\u0142ad: \u201eDziwi mnie \u017ce nie czuje si\u0119 Pan w og\u00f3le odpowiedzialny za stan edukacji w Polsce. Jest Pan cz\u0119\u015bci\u0105 systemu edukacji (profesor, wyk\u0142adowca). Je\u015bli jest niski poziom student\u00f3w (pewnie tak jest), to jest to po cz\u0119\u015bci odpowiedzialno\u015b\u0107 Pana i Pa\u0144skich koleg\u00f3w po fachu. Po prostu \u017ale wykonujecie swoj\u0105 prac\u0119 w \u017ale zbudowanym systemie edukacji. Po trzecie, co Pan zrobi\u0142 osobi\u015bcie, \u017ceby np. zlikwidowa\u0107 Kart\u0119 Nauczyciela, kt\u00f3ra jest jedn\u0105 z przyczyn kiepskiego nauczania?\u201d.

Gdy rozr\u00f3\u017cniamy reakcje automatyczne\/emocjonalne oraz merytoryczne\/racjonalne to taki wpis nie dziwi. I wcale nie trzeba t\u0142umaczy\u0107 go agresj\u0105.

Ale je\u015bli w pozaemocjonalne reagowanie na rzeczywisto\u015b\u0107 nie wykroczymy, to i Polski nie odmienimy. Dalej b\u0119dziemy narodem bez pa\u0144stwa i pa\u0144stwem bez narodu.

Du\u017co czasu na przemy\u015blenie<\/strong>

Jak pisze wspomniany Gazzaniga, \u201eMusimy mie\u0107 du\u017co czasu na przemy\u015blenie danej kwestii, aby nie w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 reakcja automatyczna\u201d. Czy mamy taki czas, gdy po internecie surfujemy z jednego tekstu do innego, cz\u0119sto \u017cadnego nie doczytuj\u0105c? Albo gdy skaczemy po telewizyjnych kana\u0142ach? Ale za ka\u017cdym razem ugruntowujmy w sobie jakie\u015b nastawienie.

Pisz\u0119 o zjawisku w komunikacji ludzkiej powszechnym. Nie pisz\u0119 o internetowej agresji i chamstwie. Chodzi o co\u015b innego. O mechaniczny odbi\u00f3r sygna\u0142\u00f3w komunikacyjnych. Je\u015bli tego zjawiska nie uchwycimy, nie zrozumiemy, co w ostatnich latach wydarzy\u0142o si\u0119 w Polsce z komunikacj\u0105 publiczn\u0105.

Czym mniej czasu, nawyku i potrzeby przemy\u015blenia wa\u017cnych kwestii, tym wi\u0119kszy potencja\u0142 odzia\u0142ywania dla w\u0142adc\u00f3w rezonansowych pude\u0142 i producent\u00f3w ta\u0144c\u00f3w z draniami.<\/p>\r\n

Andrzej Zybertowicz<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Musimy mie\u0107 du\u017co czasu na przemy\u015blenie danej kwestii, aby nie w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 reakcja automatyczna. Czym mniej czasu, nawyku i potrzeby przemy\u015blenia wa\u017cnych problem\u00f3w, tym wi\u0119kszy potencja\u0142 oddzia\u0142ywania dla w\u0142adc\u00f3w rezonansowych pude\u0142 i producent\u00f3w ta\u0144c\u00f3w z draniami. Gdy niedawno na korytarzu bloku mieszkalnego w Toruniu po\u0142o\u017cy\u0142em na kaloryferze egzemplarz \u201eGazety Polskiej Codziennie\u201d, kto\u015b nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58829"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58829"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58829\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}