{"id":58824,"date":"2012-07-16T09:27:11","date_gmt":"2012-07-16T14:27:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58824"},"modified":"2012-07-16T09:27:11","modified_gmt":"2012-07-16T14:27:11","slug":"polityczna-mowa-nienawisci-prof-andrzej-wasko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58824","title":{"rendered":"Polityczna „mowa nienawi\u015bci” – prof. Andrzej Wa\u015bko<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nowelizacja kodeksu karnego<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W ostatnim czasie zanotowali\u015bmy w Sejmie kolejny powr\u00f3t do postulat\u00f3w nowelizacji kodeksu karnego w zakresie tzw. mowy nienawi\u015bci. Przypomnijmy, \u017ce ju\u017c w poprzedniej kadencji Sejm dyskutowa\u0142 nad rozszerzeniem art. 256 kk okre\u015blaj\u0105cego obecnie kar\u0119 za nawo\u0142ywanie do nienawi\u015bci z powod\u00f3w rasowych, narodowo\u015bciowych i religijnych o powody zwi\u0105zane z orientacj\u0105 seksualn\u0105. Sytuacja sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce grupa organizacji pozarz\u0105dowych skupiaj\u0105cych modne mniejszo\u015bci domaga si\u0119 wpisania do polskiego prawa w\u0142asnej wizji \u015bwiata, u\u017cywaj\u0105c przy tym sztucznie skonstruowanych wyra\u017ce\u0144 o nieokre\u015blonym znaczeniu, takich jak „mowa nienawi\u015bci”. Sp\u00f3r, jaki toczy si\u0119 na ten temat, poza tym, \u017ce ma charakter moralny, prawny i kulturowy, jest te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 bie\u017c\u0105cej gry politycznej oraz elementem d\u0142ugofalowego procesu politycznego, jaki obecnie obserwujemy.<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz projekt\u00f3w zak\u0142adaj\u0105cych kryminalizacj\u0119 „homofobii”, zg\u0142oszonych przez SLD i Ruch Palikota, w\u0142asn\u0105 inicjatyw\u0119 w tej sprawie zapowiedzia\u0142a Platforma Obywatelska. Jest to kolejny sygna\u0142 zdecydowanego przesuwania si\u0119 PO jako partii teoretycznie liberalnej w stron\u0119 ideologii wojuj\u0105cej lewicy. Jeszcze w roku 2008, po obj\u0119ciu rz\u0105d\u00f3w, partia Donalda Tuska stara\u0142a si\u0119 dystansowa\u0107 od postulat\u00f3w aktywist\u00f3w homoseksualnych i trzyma\u0107 si\u0119 \u015brodka w tego typu sporach, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na istniej\u0105cy w spo\u0142ecze\u0144stwie konsensus obyczajowy. W publikacjach Kampanii przeciw Homofobii z 2009 roku PO przedstawiana te\u017c bywa\u0142a jako cz\u0119\u015b\u0107 obozu „homofobicznej prawicy”. Obecnie, co wynika z przekazanych przez media wypowiedzi reprezentant\u00f3w Klubu Parlamentarnego PO, tak\u017ce libera\u0142owie chc\u0105 spenalizowa\u0107 „nienawi\u015b\u0107” przeciwko mniejszo\u015bciom. I czyni\u0105 to obecnie w zgodzie z ca\u0142\u0105 lewic\u0105, doklejaj\u0105c do prze\u015bladowanych mniejszo\u015bci seksualnych tak\u017ce grupy domniemanie prze\u015bladowane za „wiek”, „niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107” i inne „cechy naturalne”, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych zajmuj\u0105cy si\u0119 projektem PO pose\u0142 Mariusz Witczak 29 czerwca br. wymieni\u0142 tak\u017ce… „kolor w\u0142os\u00f3w” (sic!).

Polityczny konformizm<\/strong><\/p>\r\n

C\u00f3\u017c, skoro BBC i CNN na marginesie Euro przestrzega\u0142y, \u017ce w Polsce szaleje rasizm, a angielscy pi\u0142karze wr\u00f3c\u0105 do domu w trumnach, to nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce PO za nasz powa\u017cny problem uwa\u017ca mow\u0119 nienawi\u015bci w stosunku do os\u00f3b o odmiennym kolorze w\u0142os\u00f3w. Ilo\u015b\u0107 dowcip\u00f3w o blondynkach jest doprawdy zatrwa\u017caj\u0105ca i zapewne Sejm po wypowiedzi pos\u0142a Witczaka zajmie si\u0119 i tym problemem. U niekt\u00f3rych stopie\u0144 ideologicznego zaczadzenia jest ju\u017c bowiem tak wielki, \u017ce nie widz\u0105 \u015bmieszno\u015bci w\u0142asnej ideologii. Inni j\u0105 widz\u0105 i s\u0105 tym troch\u0119 za\u017cenowani, wi\u0119c, tak jak Witczak, \u017cartuj\u0105, daj\u0105 do zrozumienia, \u017ce do ca\u0142ej kwestii maj\u0105 stosunek ironiczny. Jest to sygna\u0142 rozpoznawczy politycznego konformizmu, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce PO zawsze przy\u0142\u0105cza si\u0119 do silniejszych. W sprawach obyczajowych dzi\u0119ki mediom i popkulturze silniejsze s\u0105 dzisiaj mniejszo\u015bci i lewica, a wi\u0119c i na tym polu w Sejmie dokonuje si\u0119 integracja rz\u0105dz\u0105cych libera\u0142\u00f3w z lewic\u0105. Umacnia to nieformalny uk\u0142ad polityczny (kryptokoalicj\u0119 rz\u0105du z cz\u0119\u015bci\u0105 opozycji) i nadaje mu ideologicznie skrajny, liberty\u0144ski charakter.<\/p>\r\n

Dlaczego PO i jej elektorat, z\u0142o\u017cony te\u017c z ma\u0142\u017ce\u0144stw wychowuj\u0105cych dzieci i posy\u0142aj\u0105cych je na lekcje religii, daje sobie narzuci\u0107 j\u0119zyk i zmiany prawne prowadz\u0105ce do rozpuszczenia systemu warto\u015bci, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 jego codzienne \u017cycie? Oczywi\u015bcie z g\u0142upoty polegaj\u0105cej na bezmy\u015blnym przejmowaniu wizji \u015bwiata rodem z medi\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu. Ale w jeszcze wi\u0119kszym stopniu z postawy konsumpcyjnej. Pokolenie, kt\u00f3re da\u0142o si\u0119 ow\u0142adn\u0105\u0107 bakcylowi bogactwa i kt\u00f3re my\u015bli tylko o pieni\u0105dzach, bez trudu odpuszcza sobie udzia\u0142 w sporach moralnych, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 mu strat\u0105 czasu potrzebnego na zarabianie. Lekcewa\u017c\u0105c zaanga\u017cowanie moralne, a dla wygody i zysku przyjmuj\u0105c pogl\u0105dy mainstreamu, \u015brednie pokolenie infekuje si\u0119 jednak ideologi\u0105 rewolucji genderowej. I tak PO w sprawach ideologicznych staje si\u0119 konformistyczn\u0105 przybud\u00f3wk\u0105 lewicy.

Wykalkulowana przewrotno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\r\n

Powr\u00f3t tematu „mowy nienawi\u015bci” do Sejmu jest te\u017c przez PO wykalkulowany jako temat zast\u0119pczy. Spraw, kt\u00f3re trzeba czym\u015b przykry\u0107, jest coraz wi\u0119cej – skandale finansowe przy budowie autostrad, zapowiadane zwolnienia nauczycieli, a przede wszystkim niedawne umorzenie cywilnego \u015bledztwa w sprawie odpowiedzialno\u015bci za katastrof\u0119 smole\u0144sk\u0105. Chodzi tu jednak nie tylko o zwyk\u0142\u0105 „wrzutk\u0119” – wymazanie ze \u015bwiadomo\u015bci telewidz\u00f3w niepokoj\u0105cej informacji o tym, \u017ce premier i ministrowie zostali w\u0142a\u015bnie uwolnieni od wszelkiej odpowiedzialno\u015bci za przyczynienie si\u0119 do tej strasznej katastrofy. Celem jest tu co\u015b wi\u0119cej: odwr\u00f3cenie pozycji moralnych, z jakich w\u0142adza i opozycja prowadz\u0105 po Smole\u0144sku sp\u00f3r polityczny.<\/p>\r\n

Analiza katastrofy smole\u0144skiej jest sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej opozycja i media s\u0105dz\u0105 rz\u0105d PO z powodu niedope\u0142nienia elementarnych obowi\u0105zk\u00f3w, skandalicznej gry z Rosjanami i obstrukcji w prowadzeniu \u015bledztwa. Natomiast temat „mowy nienawi\u015bci”, rzekomego prze\u015bladowania mniejszo\u015bci, rasizmu i tym podobnych postaw przypisywanych stale prawicy i Ko\u015bcio\u0142owi pozwala na zamian\u0119 r\u00f3l. Teraz to ju\u017c nie opozycja s\u0105dzi w\u0142adz\u0119 za Smole\u0144sk, demonta\u017c pa\u0144stwa i afery. To w\u0142adza razem z prze\u015bladowanymi mniejszo\u015bciami s\u0105dzi teraz prawic\u0119 i Ko\u015bci\u00f3\u0142 za prze\u015bladowanie ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, orientacj\u0119, narodowo\u015b\u0107, kolor sk\u00f3ry i kolor w\u0142os\u00f3w – w imieniu „ofiar”, kt\u00f3rych lista stale si\u0119 wyd\u0142u\u017ca. Bardzo to sprytne posuni\u0119cie, pozwalaj\u0105ce przechwyci\u0107 inicjatyw\u0119 w dyskursie publicznym.<\/p>\r\n

Kolejn\u0105 now\u0105 okoliczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra obecnie zmienia wymow\u0119 odgrzewanych projekt\u00f3w lansowanych od lat przez Roberta Biedronia, jest b\u0119d\u0105ce w\u0142a\u015bnie w toku prawne ograniczenie wolno\u015bci zgromadze\u0144. Z jednej strony nikt nie wie, czym jest mityczna „mowa nienawi\u015bci”. Z drugiej organizacje monitoruj\u0105ce polskie \u017cycie spo\u0142eczne pod k\u0105tem „mowy nienawi\u015bci” przywo\u0142uj\u0105 jej liczne przyk\u0142ady, zaczerpni\u0119te z prasy, np. z „Naszego Dziennika”, „Rzeczpospolitej”, „Go\u015bcia Niedzielnego”, „Super Expressu” i szeregu innych tytu\u0142\u00f3w. Chodzi wi\u0119c tak\u017ce o to, \u017ceby za pomoc\u0105 znowelizowanego kodeksu karnego kontrolowa\u0107 tre\u015b\u0107 publikacji w prasie. Nie jest to wi\u0119c nic innego, jak pr\u00f3ba wprowadzenia tylnymi drzwiami cenzury. Proces Jaros\u0142awa Marka Rymkiewicza pokaza\u0142, jak mo\u017cna wykorzystywa\u0107 z\u0142e prawo i „rozgrzane” s\u0105dy do t\u0142umienia pogl\u0105d\u00f3w niewygodnych dla w\u0142adzy. Po projektowanych zmianach mo\u017cliwo\u015bci te by\u0142yby znacznie szersze. I co najistotniejsze, otwiera\u0142yby drog\u0119 do praktycznej penalizacji moralnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza w sprawach etyki seksualnej i rodziny. Zbie\u017cno\u015b\u0107 nowego prawa o zgromadzeniach publicznych z pr\u00f3b\u0105 ograniczenia wolno\u015bci s\u0142owa pod pretekstem walki z „mow\u0105 nienawi\u015bci” niedwuznacznie wskazuj\u0105, \u017ce ob\u00f3z rz\u0105dowy obiera kurs na ograniczenie swob\u00f3d demokratycznych.

Totalitaryzm liberalny<\/strong><\/p>\r\n

To za\u015b, co kryje si\u0119 za poj\u0119ciem „mowy nienawi\u015bci”, przekonuje, \u017ce nie mamy tu do czynienia ze zwyk\u0142\u0105 putinizacj\u0105, tylko z otwarciem drogi do rozwi\u0105za\u0144 totalitarnych. Do istoty totalitaryzmu nale\u017cy bowiem ideologiczna i prawna kontrola nad j\u0119zykiem. W nowomowie chodzi o to, \u017ce kiedy ludzie nie b\u0119d\u0105 mogli powiedzie\u0107 pewnych rzeczy, nie b\u0119d\u0105 mogli ich tak\u017ce pomy\u015ble\u0107. I vice versa – o to, \u017ceby sam j\u0119zyk poprzez swoje sztucznie skonstruowane i ocenzurowane s\u0142ownictwo z g\u00f3ry determinowa\u0142 to, co ludziom pomy\u015ble\u0107 wolno. „J\u0119zyk – jak pisze Robert Biedro\u0144 – za pomoc\u0105 kt\u00f3rego pos\u0142ugujemy si\u0119 ka\u017cdego dnia, kszta\u0142tuje spo\u0142eczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. S\u0142owa nadaj\u0105 rzeczom cechy, oceniaj\u0105, warto\u015bciuj\u0105. Nazywaj\u0105c, tworzymy rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3ra nieopisana, po prostu nie istnieje”1<\/sup>.<\/p>\r\n

O to w\u0142a\u015bnie chodzi! Do niedawna nikt nie wiedzia\u0142, \u017ce istnieje co\u015b takiego jak „mowa nienawi\u015bci”. Wystarczy\u0142o jednak, \u017ceby kto\u015b przet\u0142umaczy\u0142 z angielskiego takie zmy\u015blne okre\u015blenie, a ju\u017c wszyscy uwierzyli nie tylko w to, \u017ce „mowa nienawi\u015bci” istnieje, ale i w to, \u017ce powinna by\u0107 karana przez s\u0105dy. Biedroniowe „tworzenie rzeczywisto\u015bci przez nazywanie rzeczy” to nowomowa, a zamiar postawienia aparatu pa\u0144stwowego na stra\u017cy nowomowy to czysty totalitaryzm. I PO wchodzi w te buty, co poniek\u0105d przewidzia\u0142a przed kilkoma laty prof. Anna Pawe\u0142czy\u0144ska, tworz\u0105c w ksi\u0105\u017cce „G\u0142owy hydry” poj\u0119cie totalitaryzmu liberalnego. On w\u0142a\u015bnie stoi u bram.

Kary za domnieman\u0105 intencj\u0119<\/strong><\/p>\r\n

Problematyka zwi\u0105zana z „mow\u0105 nienawi\u015bci” ma wi\u0119c istotne znaczenie polityczne: dora\u017ane i d\u0142ugofalowe. Akcentuj\u0105c to znaczenie, o kt\u00f3rym rzadko si\u0119 pisze, nie powinni\u015bmy jednak zapomina\u0107 o tym, o czym pisze si\u0119 du\u017co: o prawnej, obyczajowej i moralnej istocie problemu. Aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ce prawo nie zezwala na stosowanie wyzwisk pod adresem ludzi innej narodowo\u015bci, rasy czy wyznania. Ma racj\u0119 mec. Wies\u0142aw Johann podkre\u015blaj\u0105cy w komentarzu do tej sprawy, \u017ce godno\u015b\u0107 ludzka jest obecnie, na poziomie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa, chroniona w stopniu wystarczaj\u0105cym. Aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ce prawo nak\u0142ada sankcje na u\u017cywanie s\u0142\u00f3w powszechnie uwa\u017canych za obra\u017aliwe, a tradycyjne, obyczajowe normy wsp\u00f3\u0142\u017cycia mi\u0119dzyludzkiego zakazuj\u0105 u\u017cywania okre\u015ble\u0144 obra\u017aliwych, wulgarnych, a tak\u017ce wszelkiego perfidnego poni\u017cania kogokolwiek, w tym os\u00f3b o innej to\u017csamo\u015bci ni\u017c nasza w\u0142asna. (Przypomnia\u0142 o tym niedawno powszechny wybuch oburzenia na nikczemne wypowiedzi Wojew\u00f3dzkiego i Figurskiego o Ukrainkach). Tak\u017ce spo\u0142eczne pot\u0119pienie dla poni\u017cania i prze\u015bladowania mniejszo\u015bci powinno by\u0107 regulowane przede wszystkim przez dobre obyczaje. W przypadku chamskich incydent\u00f3w trzeba wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o upadku obyczaj\u00f3w i potrzebie wychowania, a nie postulowa\u0107 wprowadzanie kolejnych sankcji karnych. Upadek obyczaj\u00f3w w po\u0142\u0105czeniu z rozrostem ideologicznej legislacji jest bowiem zawsze objawem kryzysu spo\u0142ecznego. Proponowane zmiany w kodeksie karnym s\u0105 za\u015b ideologiczne, gdy\u017c ich istot\u0105 nie jest karanie za dyskryminacj\u0119 czy poni\u017canie innych (to ju\u017c w prawie jest), tylko de facto karanie za jakiekolwiek negatywne oceny innych, w tym tak\u017ce za uzasadnione polemiki czy normaln\u0105 krytyk\u0119.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie zmienia poj\u0119cie „mowy nienawi\u015bci”. Zmusza ono, by kara\u0107 nie za czyny lub s\u0142owa, tylko za domnieman\u0105 intencj\u0119 takiej mowy, kt\u00f3r\u0105 ma by\u0107 nienawi\u015b\u0107. O ka\u017cdej za\u015b wypowiedzi krytycznej, nawet bardzo kulturalnej j\u0119zykowo, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wynika nie z tego, z czego wynika (z racji merytorycznych), tylko z nienawi\u015bci do osoby krytykowanej jako cz\u0142onka jakiej\u015b grupy. I tak stwierdzenie, \u017ce szanowny pose\u0142 Biedro\u0144 mija si\u0119 z prawd\u0105, b\u0119dzie zakwalifikowane jako wyraz nienawi\u015bci do homoseksualist\u00f3w, a zdanie, \u017ce pani redaktor Monika Olejnik myli si\u0119, b\u0119dzie zakwalifikowane jako wyraz nienawi\u015bci do blondynek. Jako mow\u0119 nienawi\u015bci kwalifikuje si\u0119 bowiem ju\u017c teraz wszelkie w og\u00f3le pogl\u0105dy, kt\u00f3re z jakiegokolwiek powodu nie podobaj\u0105 si\u0119 aktywistom mniejszo\u015bciowym i zwolennikom otwartego spo\u0142ecze\u0144stwa. Dot\u0105d wolno by\u0142o jednak polemizowa\u0107 publicznie z Biedroniem i Monik\u0105 Olejnik, a nie jest pewne, czy b\u0119dzie to jeszcze mo\u017cliwe po przyj\u0119ciu przez parlament nowych przepis\u00f3w.<\/p>\r\n

Prof. Andrzej Wa\u015bko<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

1<\/sup> R. Biedro\u0144, Pr\u00f3ba definicji mowy nienawi\u015bci i przest\u0119pstw z nienawi\u015bci, [w:] Raport o homofonicznej mowie nienawi\u015bci w Polsce, red. G. Czarnecki, Kampania przeciw Homofobii, Warszawa 2009, s. 7.<\/p>\r\n

Autor jest historykiem literatury, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i Wy\u017cszej Szko\u0142y Filozoficzno-Pedagogicznej Ignatianum w Krakowie. W 2007 r. w rz\u0105dzie PiS pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 sekretarza stanu w MEN.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nowelizacja kodeksu karnego W ostatnim czasie zanotowali\u015bmy w Sejmie kolejny powr\u00f3t do postulat\u00f3w nowelizacji kodeksu karnego w zakresie tzw. mowy nienawi\u015bci. Przypomnijmy, \u017ce ju\u017c w poprzedniej kadencji Sejm dyskutowa\u0142 nad rozszerzeniem art. 256 kk okre\u015blaj\u0105cego obecnie kar\u0119 za nawo\u0142ywanie do nienawi\u015bci z powod\u00f3w rasowych, narodowo\u015bciowych i religijnych o powody zwi\u0105zane z orientacj\u0105 seksualn\u0105. Sytuacja sprowadza […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[16,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58824"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58824"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58824\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}