{"id":58791,"date":"2012-07-14T19:19:32","date_gmt":"2012-07-14T23:19:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58791"},"modified":"2012-07-14T19:19:32","modified_gmt":"2012-07-15T00:19:32","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58791","title":{"rendered":"Mit Bastylii – Jerzy Wolak<\/em>"},"content":{"rendered":"

Nie spodziewa\u0142 si\u0119, zaiste, francuski kr\u00f3l Karol V – pomimo przydomka M\u0105dry – \u017ce wzniesiona przeze\u0144 w Pary\u017cu twierdza zdob\u0119dzie mi\u0119dzynarodow\u0105 i ponadczasow\u0105 s\u0142aw\u0119. Tym mniej si\u0119 tego spodziewa\u0142 zasiadaj\u0105cy cztery wieki p\u00f3\u017aniej na paryskim tronie Ludwik XVI, tymczasem to w\u0142a\u015bnie za jego panowania staruszka Bastylia sta\u0142a si\u0119 miejscem narodzin mitu – niebezpiecznego, destruktywnego, k\u0142amliwego, ale jak\u017ce \u017cywotnego. K\u0142amstwo Bastylii stanowi akt za\u0142o\u017cycielski Nowego Wspania\u0142ego \u015awiata. K\u0142amstwo Bastylii da\u0142o bowiem pocz\u0105tek k\u0142amstwu Wandei, to z kolei zapocz\u0105tkowa\u0142o k\u0142amstwo \u201ewiosny lud\u00f3w\u201d, z kt\u00f3rego zrodzi\u0142o si\u0119 k\u0142amstwo komuny paryskiej, skutkuj\u0105ce k\u0142amstwem „Aurory”. I tak dalej – przez k\u0142amstwo darwinizmu, k\u0142amstwo dekolonizacji, k\u0142amstwo sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, k\u0142amstwo rewolucji obyczajowej, a\u017c do\u2026 no, w\u0142a\u015bnie – dok\u0105d nas to zaprowadzi? <\/strong><\/p>\r\n

Osiemnastowieczna Francja by\u0142a bezsprzecznie najwi\u0119ksz\u0105 europejsk\u0105 pot\u0119g\u0105. Pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a\u0142a gospodarka – ros\u0142y kopalnie, rozwija\u0142 si\u0119 przemys\u0142 metalurgiczny i w\u0142\u00f3kiennictwo. Wed\u0142ug wylicze\u0144 \u00f3wczesnego ministra skarbu Neckera, w r\u0119kach francuskich znajdowa\u0142a si\u0119 po\u0142owa got\u00f3wki b\u0119d\u0105cej w\u00f3wczas w obiegu w ca\u0142ej Europie. Oto, co na \u00f3w temat pisze wybitny francuski historyk, Jacques Bainville: Wedle zgodnych \u015bwiadectw, za panowania Ludwika XVI kwitn\u0105\u0142 wielki dobrobyt. Nigdy \u015bwietniej nie rozwija\u0142 si\u0119 handel, nigdy mieszcza\u0144stwo nie by\u0142o bogatsze. Kraj obfitowa\u0142 w pieni\u0105dze. Deficyt, aczkolwiek osi\u0105gn\u0105\u0142 wielkie rozmiary, m\u00f3g\u0142 by\u0107 pokryty przez powi\u0119kszenie dochodu z podatk\u00f3w. Niestety, wysi\u0142ki reformatorskie ministr\u00f3w rozbija\u0142y si\u0119 o tradycyjne opory nie tylko warstw uprzywilejowanych, ale i wszystkich podatnik\u00f3w, kt\u00f3rych sta\u0142ym opiekunem by\u0142 parlament<\/em>.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Jean-Pierre Hou\u00c3\u00abll, „Zdobycie Bastylii”, aresztowanie markiza de Launay. Ilustr.: Wikimedia Commons<\/p>\r\n

Bur\u017cuazja nad\u0119ta pych\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Francuzi nie chcieli p\u0142aci\u0107 podatk\u00f3w. Wbrew pozorom, najwi\u0119kszy wobec takiej konieczno\u015bci op\u00f3r pochodzi\u0142 nie od szlachty i duchowie\u0144stwa, ale – jak wskazuje Bainville – od licznych kategorii os\u00f3b, prawie zawsze bogatych lub zamo\u017cnych, kt\u00f3re dotychczas albo nie podlega\u0142y podatkom, albo te\u017c p\u0142aci\u0142y, co \u0142askawie chcia\u0142y. W\u015br\u00f3d nich za\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 zalicza\u0142a si\u0119 do mieszcza\u0144stwa, do trzeciego stanu, monopolizuj\u0105cego urz\u0119dy i godno\u015bci s\u0105dowe, z kt\u00f3rymi zwi\u0105zane by\u0142o zwolnienie od ci\u0119\u017car\u00f3w fiskalnych<\/em>.<\/p>\r\n

Niestety jednak, przyszed\u0142 moment, gdy w pa\u0144stwowym skarbcu b\u0142ysn\u0119\u0142o dno, a w\u0142adza nie by\u0142a w stanie nic na to poradzi\u0107. W\u0142adza w Kr\u00f3lestwie Francji nie by\u0142a bowiem wcale absolutna. Trzyma\u0142y j\u0105 na wodzy parlamenty. To wskutek ich matactw dosz\u0142o do zwo\u0142ania Stan\u00f3w Generalnych. Stare wiadro Stan\u00f3w Generalnych, wydobyte z rupieciarni przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w pami\u0105tek, mia\u0142o nape\u0142ni\u0107 si\u0119 nowym winem<\/em> – ironizuje Bainville. Okaza\u0142o si\u0119 ono jednak miot\u0142\u0105, wprawiaj\u0105c\u0105 w ruch wielkie wyprz\u0105tanie, w kt\u00f3rym znikn\u0105 przywileje, prerogatywy, stare swobody prowincjonalne, nawet parlamenty, rz\u0105d i monarchia – s\u0142owem: wszystkie te czynniki, kt\u00f3re \u0142udzi\u0142y si\u0119, \u017ce przez powr\u00f3t do dawnej instytucji utrwal\u0105 si\u0119 albo si\u0119 odm\u0142odz\u0105<\/em>.<\/p>\r\n

Zwo\u0142anie Stan\u00f3w Generalnych o\u015bmieli\u0142o g\u00f3r\u0119 stanu trzeciego do przekszta\u0142cenia ich w Zgromadzenie Narodowe, do\u0142y za\u015b – czyli paryskie posp\u00f3lstwo od dawna buzuj\u0105ce rewolucyjnymi nastrojami, karmione och\u0142apami salonowych elukubracji niedouczonych \u201efilozof\u00f3w\u201d i, jak ka\u017cdy element kryminogenny, w lot chwytaj\u0105ce najsubtelniejsze nawet oznaki rozlu\u017anienia dyscypliny – do zadymy.<\/p>\r\n

11 lipca rozpoczynaj\u0105 si\u0119 zamieszki – po\u015br\u00f3d wrzasku, sygna\u0142\u00f3w alarmu i fa\u0142szywych nowin, oszala\u0142y t\u0142um miota si\u0119, to atakuj\u0105c nieliczne oddzia\u0142y wojska, to oddaj\u0105c si\u0119 pijatyce. Mno\u017c\u0105 si\u0119 napady na domy, sklepy i warsztaty. Panuje nastr\u00f3j ca\u0142kowitej anarchii. Pary\u017canie zabarykadowani w swych domostwach oddaj\u0105 ulic\u0119 na \u0142up dzikiej bandy, kt\u00f3ra rozbiwszy gmach komendy policji oraz wi\u0119zienie La Force zdo\u0142a\u0142a si\u0119 uzbroi\u0107 i znacznie wzrosn\u0105\u0107 w si\u0142\u0119.<\/p>\r\n

Szlachta og\u0142upiona liberalizmem<\/strong><\/p>\r\n

14 lipca 1789 roku mot\u0142och zbrojny w strzelby i piki ze spl\u0105drowanych magazyn\u00f3w rusza w kierunku sto\u0142ecznej fortecy zwanej Bastyli\u0105 (ze staroprowansalskiego bastida<\/em> – zamek, twierdza), bronionej przez czterdziestu Szwajcar\u00f3w i osiemdziesi\u0119ciu inwalid\u00f3w wojennych pod dow\u00f3dztwem Bernarda-Ren\u00c3\u00a9 markiza de Launay. Pot\u0119\u017cna czternastowieczna twierdza, przekszta\u0142cona w wi\u0119zienie dopiero przez Ludwika XIV, pomimo tak szczup\u0142ej za\u0142ogi mog\u0142a si\u0119 d\u0142ugo broni\u0107 przed bez\u0142adn\u0105 band\u0105 cywil\u00f3w. A raczej: mog\u0142aby, gdyby chciano jej broni\u0107. Jednak de Launay zbyt by\u0142 o\u015bwieconym libera\u0142em, by wycelowa\u0107 armaty w t\u0142um. Nie tylko wi\u0119c poleci\u0142 je wycofa\u0107, ale kaza\u0142 wr\u0119cz burzy\u0107 strzelnice, po czym zaprosi\u0142 delegat\u00f3w oblegaj\u0105cych na uk\u0142ady.<\/p>\r\n

Tymczasem zgraja pod murami ros\u0142a w zastraszaj\u0105cym tempie. Wkr\u00f3tce te\u017c odezwa\u0142y si\u0119 armaty buntownik\u00f3w, co rzuci\u0142o strach na za\u0142og\u0119 – w obliczu niezdecydowania komendanta nie by\u0142a ona w stanie stawi\u0107 zdecydowanego oporu. Bierna postawa obro\u0144c\u00f3w zwykle stanowi zach\u0119t\u0119 dla atakuj\u0105cych; tak te\u017c by\u0142o i tym razem. T\u0142um bez wielkiego trudu wdar\u0142 si\u0119 na pierwsze podw\u00f3rze i po spl\u0105drowaniu budynk\u00f3w skierowa\u0142 lufy wszystkich czterech (!!!) dzia\u0142 na drugie wrota. Za\u0142oga odruchowo odpowiedzia\u0142a strza\u0142ami, lecz po chwili, nie czuj\u0105c nad sob\u0105 silnej r\u0119ki dow\u00f3dcy, zmusi\u0142a go do kapitulacji.<\/p>\r\n

De Launay zosta\u0142 z miejsca zamordowany; jego cia\u0142o wrzucono do strumienia, a g\u0142ow\u0119 odci\u0119t\u0105 przez kuchcika, kt\u00f3ry – wedle relacji \u015bwiadka – umia\u0142 obchodzi\u0107 si\u0119 z mi\u0119sem<\/em> zatkni\u0119to na pik\u0119 i do wieczora obnoszono po mie\u015bcie. Zgin\u0119li r\u00f3wnie\u017c trzej oficerowie; powieszono dw\u00f3ch inwalid\u00f3w, trzeciemu za\u015b obci\u0119to r\u0119k\u0119. W tym czasie trwa\u0142y przeszukiwania wi\u0119zienia, w kt\u00f3rym znaleziono bynajmniej nie setki czy nawet dziesi\u0105tki \u201eofiar re\u017cimu\u201d, lecz siedmiu (sic<\/em>!) wi\u0119\u017ani\u00f3w i to wcale nie politycznych, tylko: czterech fa\u0142szerzy, dw\u00f3ch wariat\u00f3w i jednego m\u0142odego hrabiego, zamkni\u0119tego tam na pro\u015bb\u0119 w\u0142asnej rodziny, oskar\u017caj\u0105cej go o kazirodztwo (ma\u0142o kto jednak dowiedzia\u0142 si\u0119 o tym, gdy\u017c fa\u0142szerze natychmiast si\u0119 ulotnili, wariaci trafili do zak\u0142adu dla psychicznie chorych w Charenton, jeden tylko ucze\u0144 markiza de Sade zosta\u0142 przyj\u0119ty z wielk\u0105 okaza\u0142o\u015bci\u0105 przez zwi\u0105zki rewolucyjne, gdzie wyg\u0142osi\u0142 rozczulaj\u0105ce mowy przeciwko tyranii i despotyzmowi<\/em> – jak to relacjonuje znamienity historyk francuski, Pierre Gaxotte). Oto, jakim \u201esymbolem ucisku\u201d okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 Bastylia.<\/p>\r\n

Mot\u0142och pijany krwi\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Kim natomiast byli sprawcy jej upadku, dowiemy si\u0119 najlepiej z lektury zapisk\u00f3w naocznego \u015bwiadka koszmaru. Fran\u00c3\u00a7ois-Ren\u00c3\u00a9 de Chateaubriand bacznie, cho\u0107 z przera\u017ceniem obserwowa\u0142 widowisko, kt\u00f3re ob\u0142udnicy bez serca uwa\u017caj\u0105 za tak pi\u0119kne. W\u015br\u00f3d morderstw oddawano si\u0119 orgiom, jak podczas zamieszek w Rzymie za Otona i Witeliusza. W doro\u017ckach paradowali \u201ezdobywcy\u201d Bastylii, szcz\u0119\u015bliwi pijacy og\u0142oszeni zwyci\u0119zcami w szynkach; ich eskort\u0119 stanowi\u0142y prostytutki i sankiuloci, kt\u00f3rzy zaczynali ju\u017c rz\u0105dzi\u0107. Przechodnie z czci\u0105 strachu odkrywali g\u0142owy przed tymi bohaterami, z kt\u00f3rych kilku wskutek wyczerpania nie prze\u017cy\u0142o triumfu. Mno\u017cy\u0142y si\u0119 klucze do Bastylii; rozsy\u0142ano je do wszystkich licz\u0105cych si\u0119 g\u0142upc\u00f3w na cztery strony \u015bwiata<\/em>.<\/p>\r\n

Noc\u0105 14 lipca 1789 roku do kr\u00f3lewskiej rezydencji w Wersalu dotar\u0142y wie\u015bci o tragicznych wypadkach na ulicach Pary\u017ca. W\u00f3wczas to dosz\u0142o do historycznej wymiany zda\u0144 – oburzony kr\u00f3l wykrzykn\u0105\u0142: C\u2019est une r<\/em>\u00c3\u00a9<\/em>volte!<\/em>, na co ksi\u0105\u017c\u0119 de la Rochefoucauld-Liancourt odpar\u0142: Non, Sire, c\u2019est une r<\/em>\u00c3\u00a9<\/em>volution!<\/em><\/p>\r\n

Noc po\u0142o\u017cy\u0142a kres krwawemu rozpasaniu. Nazajutrz Pary\u017c obudzi si\u0119 z ogromnym \u201ekacem moralnym\u201d – trzeba wi\u0119c tworzy\u0107 legend\u0119. Przyw\u00f3dcy lewicy<\/em> – pisze Pierre Gaxotte – wnet u\u017cyli wszelkich \u015brodk\u00f3w, a\u017ceby pope\u0142nione zbrodnie przedstawi\u0107 jako czyny bohaterskie i w ten spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107 pod\u017cegaczy. Legenda o Bastylii zrodzi\u0142a si\u0119 w cztery godziny po jej zdobyciu. I oto 15 lipca rentierzy paryscy, kt\u00f3rzy obudzili si\u0119 rano zawstydzeni i zaniepokojeni z powodu ust\u0105pienia przez siebie pola mordercom, dowiedzieli si\u0119 nagle, \u017ce nigdy nie by\u0142o \u017cadnych morderc\u00f3w, \u017ce ca\u0142y nar\u00f3d powsta\u0142 dla obrony wolno\u015bci i \u017ce zab\u00f3jstwo de Launay\u2019a i de Flesselles\u2019a stanowi\u0142o po prostu wznios\u0142y objaw wszechw\u0142adnej sprawiedliwo\u015bci narodowej<\/em>.<\/p>\r\n

14 lipca 1789 roku w\u0142adza we Francji przesz\u0142a de facto<\/em> w r\u0119ce terroryst\u00f3w. Panowie pos\u0142owie<\/em> [do Zgromadzenia Narodowego – przyp. J. W.] deklamowali, a lud dzia\u0142a\u0142<\/em> – zauwa\u017ca Teodor Jeske-Choi\u0144ski. Panowie pos\u0142owie rozprawiali ca\u0142ymi tygodniami, miesi\u0105cami o prawach cz\u0142owieka i tym podobnych \u0142adnych marzeniach, roztkliwiali si\u0119 nad dobroci\u0105, szlachetno\u015bci\u0105 pierwotnego cz\u0142owieka, budowali pa\u0144stwo z frazes\u00f3w, a lud pali\u0142 dalej zamki, klasztory, wycina\u0142 lasy, rozgrabia\u0142 zbo\u017ce na targach miasta, niszczy\u0142 wszelk\u0105 cudz\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107. Zamiast ukara\u0107 wichrzycieli, Zgromadzenie Narodowe usi\u0142owa\u0142o ich przekona\u0107 dziecinnymi manifestami<\/em> (\u2026). A lud, kt\u00f3ry ju\u017c poliza\u0142 cudzej w\u0142asno\u015bci i zasmakowa\u0142 w bezkarnej kradzie\u017cy – pali\u0142, rabowa\u0142 dalej drwi\u0105c sobie z pan\u00f3w pos\u0142\u00f3w<\/em>.<\/p>\r\n

\u0179eby nie by\u0107 go\u0142os\u0142ownym i nie polega\u0107 wy\u0142\u0105cznie na komentarzach historyk\u00f3w, jeszcze raz oddajmy g\u0142os Chateaubriandowi: Oto grupa obszarpa\u0144c\u00f3w zjawia si\u0119 u ko\u0144ca ulicy; po\u015brodku wznosz\u0105 si\u0119 dwie chor\u0105gwie, kt\u00f3rych nie widzimy dobrze z daleka. Kiedy zbli\u017cyli si\u0119, ujrzeli\u015bmy zniekszta\u0142cone g\u0142owy o potarganych w\u0142osach, kt\u00f3re ci poprzednicy Marata nie\u015bli na pikach: by\u0142y to g\u0142owy Foullona i Bertiera<\/em> [generalnego kontrolera finans\u00f3w oraz jego zi\u0119cia, intendenta Pary\u017ca – przyp. J. W.]. Wszyscy odeszli od okien; ja zosta\u0142em. Mordercy zatrzymali si\u0119 przy moim oknie i wznie\u015bli ku mnie piki \u015bpiewaj\u0105c, ta\u0144cz\u0105c i skacz\u0105c, \u017cebym lepiej zobaczy\u0142 blade wizerunki. Oko jednej z g\u0142\u00f3w, wyp\u0142yn\u0105wszy z orbity, zsuwa\u0142o si\u0119 po \u015bciemnia\u0142ej twarzy; pika przechodzi\u0142a przez otwarte usta, z\u0119by wgryza\u0142y si\u0119 w \u017celazo.<\/em><\/p>\r\n

– Zb\u00f3je – zawo\u0142a\u0142em w oburzeniu, kt\u00f3rego nie mog\u0142em pohamowa\u0107 – wi\u0119c tak rozumiecie wolno\u015b\u0107?<\/em><\/p>\r\n

Gdybym mia\u0142 bro\u0144, strzeli\u0142bym do tych n\u0119dznik\u00f3w jak do wilk\u00f3w. Z wyciem zacz\u0119li uderza\u0107 co si\u0142 w bram\u0119, chc\u0105c j\u0105 wywa\u017cy\u0107 i doda\u0107 moj\u0105 g\u0142ow\u0119 do g\u0142\u00f3w ofiar.<\/em><\/p>\r\n

Na szcz\u0119\u015bcie oprawcy nie zdo\u0142ali wtargn\u0105\u0107 do \u015brodka, jednak\u017ce – jak dalej opowiada Chateaubriand – te g\u0142owy i inne, kt\u00f3re zobaczy\u0142em wkr\u00f3tce potem, odmieni\u0142y moje sk\u0142onno\u015bci polityczne; mam odraz\u0119 do uczt kanibal\u00f3w<\/em>\u2026<\/p>\r\n

Lewica nieuleczalnie chora <\/strong><\/p>\r\n

Z napompowanych mitologi\u0105 lekcji historii w peerelowskiej szkole wynosi\u0142o si\u0119 nieodparte przekonanie, i\u017c proces burzenia Bastylii by\u0142 b\u0142yskawiczny: oto – trawestuj\u0105c s\u0142owa Cezara – ruszyli, zdobyli, zburzyli. Tymczasem, cho\u0107 t\u0142um natychmiast przyst\u0105pi\u0142 do burzenia twierdzy, rozbi\u00f3rka jej trwa\u0142a bez ma\u0142a rok. Wi\u0119kszych kamieni z Bastylii u\u017cyto mi\u0119dzy innymi do budowy Mostu Concorde, na mniejszych za\u015b kieruj\u0105cy rozbi\u00f3rk\u0105 majster nazwiskiem Palloy dorobi\u0142 si\u0119 maj\u0105tku, sprzedaj\u0105c je jako souvenirs de la Revolution<\/em>. W pierwsz\u0105 rocznic\u0119 zdobycia Bastylii w miejscu wyburzonych mur\u00f3w da\u0142o si\u0119 ju\u017c zorganizowa\u0107 zabaw\u0119 taneczn\u0105, po\u015br\u00f3d ruin za\u015b stan\u0119\u0142a gilotyna, kt\u00f3ra w swoisty spos\u00f3b potwierdzi\u0142a podrz\u0119dno\u015b\u0107 tego miejsca – podczas Wielkiego Terroru stracono tam zaledwie siedemdziesi\u0105t trzy osoby!<\/p>\r\n

Tak oto w rzeczywisto\u015bci wygl\u0105da\u0142o zar\u00f3wno \u201ezdobycie\u201d Bastylii, jak i p\u00f3\u017aniejsze, nie mniej \u201ebohaterskie\u201d wyczyny \u201euciemi\u0119\u017conego ludu\u201d. Warto pami\u0119ta\u0107 o tym nie tylko w lipcu, ale przez ca\u0142y rok, gdy\u017c maj\u0105c w pami\u0119ci zmitologizowane wydarzenia sprzed dwu wiek\u00f3w \u0142atwiej odnie\u015b\u0107 si\u0119 do mit\u00f3w tworzonych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie. Lewica bowiem nigdy nie zrezygnowa\u0142a – i nie zrezygnuje – z fabrykowania wyssanych z palca historyjek, gdy\u017c niebezpieczna mitomania jest jej nieuleczaln\u0105 chorob\u0105.<\/p>\r\n

Jerzy Wolak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie spodziewa\u0142 si\u0119, zaiste, francuski kr\u00f3l Karol V – pomimo przydomka M\u0105dry – \u017ce wzniesiona przeze\u0144 w Pary\u017cu twierdza zdob\u0119dzie mi\u0119dzynarodow\u0105 i ponadczasow\u0105 s\u0142aw\u0119. Tym mniej si\u0119 tego spodziewa\u0142 zasiadaj\u0105cy cztery wieki p\u00f3\u017aniej na paryskim tronie Ludwik XVI, tymczasem to w\u0142a\u015bnie za jego panowania staruszka Bastylia sta\u0142a si\u0119 miejscem narodzin mitu – niebezpiecznego, destruktywnego, k\u0142amliwego, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,191,195,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58791\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}