{"id":58750,"date":"2012-07-12T20:52:16","date_gmt":"2012-07-13T01:52:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58750"},"modified":"2012-07-12T20:52:16","modified_gmt":"2012-07-13T01:52:16","slug":"prawa-uzytkownika-wieczystego-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58750","title":{"rendered":"Prawa u\u017cytkownika wieczystego w Polsce"},"content":{"rendered":"<p>Instytucja prawa u\u017cytkowania wieczystego zosta\u0142a wprowadzona do polskiego prawa ustaw\u0105 z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Jej celem pierwotnym by\u0142o wspieranie budownictwa mieszkaniowego. Wobec ideologicznych za\u0142o\u017ce\u0144 o utrzymaniu i prymacie w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej poszukiwano takiego rozwi\u0105zania, aby zachowuj\u0105c monopol w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej, zagwarantowa\u0107 podmiotom na tyle silne prawo do gruntu, by zmniejszy\u0107 ryzyko inwestowania. Tak\u0105 instytucj\u0105 okaza\u0142o si\u0119 u\u017cytkowanie wieczyste.<\/p>\r\n<p>Mimo \u017ce nabywanie grunt\u00f3w pa\u0144stwowych na w\u0142asno\u015b\u0107 sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe od 5 grudnia 1990 r., prawo u\u017cytkowania wieczystego zachowa\u0142o si\u0119 w systemie polskiego prawa i od 27 maja 1990 r. rozszerzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego ustanawiania na grunty gminne.<\/p>\r\n<p>U\u017cytkowanie wieczyste jest najszerszym, po w\u0142asno\u015bci, prawem rzeczowym, zbywalnym, dziedzicznym i ustanawianym odp\u0142atnie na czas oznaczony (od 40 do 99 lat) z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przed\u0142u\u017cenia. Grunt mo\u017ce zosta\u0107 oddany w u\u017cytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe, rolne, gospodarcze osobie fizycznej lub prawnej, lub tzw. u\u0142omnej osobie prawnej, np. osobowej sp\u00f3\u0142ce komunalnej. Przedmiotem prawa u\u017cytkowania wieczystego mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie nieruchomo\u015b\u0107 gruntowa. U\u017cytkownik wieczysty mo\u017ce korzysta\u0107 z cudzego gruntu w granicach wyznaczonych przez ustaw\u0119, umow\u0119 i zasady wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Prawo w\u0142asno\u015bci budynk\u00f3w oraz innych urz\u0105dze\u0144 jest prawem zwi\u0105zanym z u\u017cytkowaniem wieczystym, a to oznacza, \u017ce przechodzi z tym prawem na kolejnego nabywc\u0119 u\u017cytkowania wieczystego z mocy ustawy oraz \u017ce wygasa, kiedy up\u0142ywa termin trwania u\u017cytkowania wieczystego zawarty w umowie.<br \/> <br \/> <strong>Skala<\/strong><\/p>\r\n<p>Zgodnie z oficjalnymi danymi w u\u017cytkowaniu wieczystym w Polsce znajduje si\u0119 oko\u0142o 8,6 proc. grunt\u00f3w komunalnych (tj. 85 tys. ha), w tym oko\u0142o 1\/3 w u\u017cytkowaniu wieczystym os\u00f3b fizycznych i oko\u0142o 2,7 proc. nieruchomo\u015bci gruntowych Skarbu Pa\u0144stwa (tj. oko\u0142o 305 tys. ha), w tym oko\u0142o 129 tys. ha na terenach miejskich.<br \/> Stosunkowo szerokie wykorzystanie prawa u\u017cytkowania wieczystego w Polsce \u015bwiadczy o tym, \u017ce jest ono korzystne dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci. Bior\u0105c pod uwag\u0119 ca\u0142y okres u\u017cytkowania wieczystego, np. 99 lat, w\u0142a\u015bciciel (Skarb Pa\u0144stwa i jednostki samorz\u0105du terytorialnego) poza pierwsz\u0105 op\u0142at\u0105 na poziomie 15-25 proc. warto\u015bci nieruchomo\u015bci, pobieraj\u0105c nast\u0119pnie 1-3 proc. warto\u015bci nieruchomo\u015bci ka\u017cdego roku, uzyskuje przez ca\u0142y okres u\u017cytkowania wieczystego nawet 300 proc. warto\u015bci gruntu, nie trac\u0105c przy tym prawa w\u0142asno\u015bci. Dlatego w\u0142a\u015bciciele nie s\u0105 zainteresowani zbyciem nieruchomo\u015bci u\u017cytkownikom wieczystym. Ponadto w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce podnosi\u0107 op\u0142at\u0119 roczn\u0105 w miar\u0119 wzrostu warto\u015bci nieruchomo\u015bci, co ostatnio sta\u0142o si\u0119 cz\u0119sto stosowan\u0105 praktyk\u0105. Mo\u017ce tak\u017ce okre\u015bli\u0107 w umowie spos\u00f3b korzystania z nieruchomo\u015bci, a w przypadku niewywi\u0105zania si\u0119 z takiej umowy mo\u017ce zobowi\u0105za\u0107 do wniesienia op\u0142aty dodatkowej (10 proc. warto\u015bci nieruchomo\u015bci) lub wycofa\u0107 si\u0119 z umowy. Powy\u017csze korzy\u015bci s\u0105 jednak uzyskiwane kosztem u\u017cytkownik\u00f3w wieczystych. W d\u0142u\u017cszym okresie koszty u\u017cytkowania wieczystego przekraczaj\u0105 warto\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci, a podnoszenie op\u0142at rodzi poczucie niepewno\u015bci, kt\u00f3re jest tym bardziej dokuczliwe, bo przypada na podesz\u0142y wiek i ograniczone dochody. Dlatego u\u017cytkownicy wieczy\u015bci s\u0105 zainteresowani przekszta\u0142ceniem u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci. Prawo u\u017cytkowania wieczystego ze wzgl\u0119du na d\u0105\u017cenie w\u0142a\u015bcicieli do maksymalizacji korzy\u015bci i traktowanie u\u017cytkowania wieczystego jako dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, czego bezpo\u015brednim przejawem sta\u0142a si\u0119 cz\u0119sta i znaczna aktualizacja op\u0142at rocznych, straci\u0142o swoje pierwotne znaczenie. Poniewa\u017c grunty s\u0105 dobrem ograniczonym, zw\u0142aszcza na terenach miast, zmusza to do korzystania z prawa u\u017cytkowania wieczystego.<br \/> <br \/> <strong>TK a u\u017cytkowanie wieczyste<\/strong><\/p>\r\n<p>Przepisy normuj\u0105ce t\u0119 instytucj\u0119 s\u0105 niesp\u00f3jne i rozproszone w wielu ustawach, co jest dodatkowym argumentem, \u017ce u\u017cytkowanie wieczyste w Polsce powinno by\u0107 usuni\u0119te z systemu prawnego.<\/p>\r\n<p>Powy\u017csze wzgl\u0119dy leg\u0142y u podstaw prac legislacyjnych, kt\u00f3rym przy\u015bwieca\u0142 cel u\u0142atwie\u0144 przekszta\u0142cenia u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci w Polsce. Ustawy przyj\u0119te w tym zakresie by\u0142y przedmiotem zainteresowania Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Ostatni\u0105 z nich by\u0142a ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekszta\u0142ceniu prawa u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci, przyznaj\u0105ca \u017c\u0105danie przekszta\u0142cenia odp\u0142atnie z gwarancj\u0105 ustawowych bonifikat w wysoko\u015bci 90 proc. dla os\u00f3b fizycznych o dochodach mniejszych od przeci\u0119tnego wynagrodzenia, je\u015bli nieruchomo\u015b\u0107 by\u0142a przeznaczona na cele mieszkaniowe, w przypadku grunt\u00f3w gminnych, 50 proc. bonifikaty w przypadku grunt\u00f3w Skarbu Pa\u0144stwa. Trybuna\u0142 Konstytucyjny, rozpatruj\u0105c skarg\u0119 gmin, uzna\u0142 wy\u017cej wymienion\u0105 ustaw\u0119 w cz\u0119\u015bci za niekonstytucyjn\u0105 z powodu ingerencji ustawodawcy w dochody jednostek samorz\u0105du terytorialnego w zwi\u0105zku z zagwarantowan\u0105 w ustawie 90-procentow\u0105 bonifikat\u0105. Jednocze\u015bnie podkre\u015bli\u0142, \u017ce przekszta\u0142cenie u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci nawet na mocy ustawy nie jest sprzeczne z Konstytucj\u0105, jednak zasady musz\u0105 by\u0107 ekwiwalentne, tzn. w\u0142a\u015bciciel nie mo\u017ce z tego powodu ponie\u015b\u0107 uszczerbku w dochodach. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wszystkie dotychczasowe inicjatywy legislacyjne i orzeczenie TK oraz przes\u0142anki uzasadniaj\u0105ce przyspieszenie zdynamizowania zmian w zakresie przekszta\u0142cenia prawa wieczystego u\u017cytkowania w prawo w\u0142asno\u015bci oraz przygotowanie gruntu dla systemowej zmiany kodeksu cywilnego (prawa rzeczowego), Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 zaproponowa\u0142 w 2011 r. nowelizacj\u0119 ustawy o przekszta\u0142ceniu prawa u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci przez wprowadzenie racjonalnej, odp\u0142atnej i powszechnej formu\u0142y uw\u0142aszczenia wieczystych u\u017cytkownik\u00f3w z mocy prawa. Odp\u0142atno\u015b\u0107 opiera\u0142aby si\u0119 na poziomie op\u0142at za u\u017cytkowanie wieczyste z 2011 r. z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 roz\u0142o\u017cenia na raty i wcze\u015bniejszych sp\u0142at oraz udzielenia bonifikat przez jednostki samorz\u0105du terytorialnego na mocy ich uchwa\u0142. Pozbawienie gmin i jednostek samorz\u0105du terytorialnego mo\u017cliwo\u015bci zwi\u0119kszania op\u0142at rocznych za u\u017cytkowanie wieczyste ponad poziom z 2011 r. by\u0142o w tym projekcie jedyn\u0105 &#8222;cen\u0105&#8221;, jak\u0105 p\u0142aci\u0142yby jednostki samorz\u0105du terytorialnego. Ta &#8222;cena&#8221; jest dopuszczalna, na co zwraca uwag\u0119 TK w uzasadnieniu wyroku z 12 kwietnia 2000 r., stwierdzaj\u0105c, \u017ce &#8222;samodzielno\u015bci finansowej gmin, podobnie jak przys\u0142uguj\u0105cego im prawa w\u0142asno\u015bci nie mo\u017cna absolutyzowa\u0107&#8221;. Gminy musz\u0105 si\u0119 liczy\u0107 z ograniczeniami przyznanych im praw maj\u0105tkowych m.in. dlatego, \u017ce &#8222;ich w\u0142asno\u015b\u0107 wywodzi si\u0119 z w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra stanowi pokrycie finansowe dla og\u00f3\u0142u reform, nie tylko reformy administracji publicznej&#8221;. Zaproponowana zmiana uw\u0142aszczeniowa mia\u0142a mocne oparcie w standardach konstytucyjnych i uwagach TK, mimo to nie uzyska\u0142a poparcia obecnej koalicji PO &#8211; PSL. Sta\u0142a si\u0119 jedynie okazj\u0105 do pewnej modyfikacji tre\u015bci ustawy z 29 lipca 2005 r. przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarn\u0105, kt\u00f3ra w tej formie obowi\u0105zuje do dzi\u015b.<br \/> <br \/> <strong>Od u\u017cytkowania wieczystego do w\u0142asno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n<p>Na mocy obecnie obowi\u0105zuj\u0105cej ustawy z \u017c\u0105daniem przekszta\u0142cenia prawa u\u017cytkowania wieczystego nieruchomo\u015bci mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 osoby fizyczne i prawne (lub ich nast\u0119pcy prawni), kt\u00f3re w dniu 13 pa\u017adziernika 2005 r. by\u0142y u\u017cytkownikami wieczystymi (nie odnosi si\u0119 to do Polskiego Zwi\u0105zku Dzia\u0142kowc\u00f3w, sp\u00f3\u0142ek z wi\u0119kszo\u015bciowym udzia\u0142em Skarbu Pa\u0144stwa i nieruchomo\u015bci na cele publiczne).<\/p>\r\n<p>Prawo do roszczenia o przekszta\u0142cenie prawa u\u017cytkowania wieczystego nieruchomo\u015bci zaj\u0119tych pod budownictwo mieszkaniowe i gara\u017ce maj\u0105 tak\u017ce sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe oraz osoby fizyczne i prawne maj\u0105ce udzia\u0142 w nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej, np. cz\u0142onkowie sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych maj\u0105cy prawo odr\u0119bnej w\u0142asno\u015bci lokali mieszkalnych wraz z udzia\u0142em w gruncie pozostaj\u0105cym w u\u017cytkowaniu wieczystym. W tej sytuacji \u017c\u0105danie przekszta\u0142cenia przys\u0142uguje tak\u017ce w\u00f3wczas, gdy osoby te uzyska\u0142y prawo u\u017cytkowania wieczystego po dniu 13 pa\u017adziernika 2005 roku. Nie musz\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 z \u017c\u0105daniem wszyscy u\u017cytkownicy wieczy\u015bci. Wystarczy taka ich liczba, aby suma ich udzia\u0142\u00f3w w nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej stanowi\u0142a po\u0142ow\u0119. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, aby suma u\u0142amk\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych ich udzia\u0142 w nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej stanowi\u0142a jedn\u0105 drug\u0105. U\u0142amkowy udzia\u0142 w nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej jest okre\u015blany w uchwa\u0142ach sp\u00f3\u0142dzielni dotycz\u0105cych przeniesienia praw w\u0142asno\u015bci lokali mieszkalnych. Sp\u00f3\u0142dzielnia mo\u017ce tak\u017ce wyst\u0105pi\u0107 o przekszta\u0142cenie u\u017cytkowania wieczystego w imieniu cz\u0142onk\u00f3w posiadaj\u0105cych mieszkania lokatorskie i sp\u00f3\u0142dzielcze w\u0142asno\u015bciowe. Je\u017celi nawet jeden ze wsp\u00f3\u0142u\u017cytkownik\u00f3w wieczystych zg\u0142osi sprzeciw, w\u0142a\u015bciwy organ zawiesza post\u0119powanie administracyjne i spraw\u0119 rozpatruje s\u0105d w trybie artyku\u0142u 199 kodeksu cywilnego. Decyzj\u0119 o przekszta\u0142ceniu prawa u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci wydaje w przypadku grunt\u00f3w Skarbu Pa\u0144stwa starosta, natomiast w\u00f3jt, burmistrz, prezydent miasta w przypadku grunt\u00f3w jednostek samorz\u0105du terytorialnego. Prawomocna decyzja jest podstaw\u0105 wpisu do ksi\u0119gi wieczystej. Organ wydaj\u0105cy decyzj\u0119 ustala op\u0142at\u0119 i mo\u017ce udzieli\u0107 bonifikat. Wy\u0142\u0105cznie w odniesieniu do grunt\u00f3w Skarbu Pa\u0144stwa zagwarantowana jest w ustawie minimalna bonifikata 50 proc. dla os\u00f3b fizycznych, kt\u00f3re prawo u\u017cytkowania wieczystego uzyska\u0142y przed 5 grudnia 1990 r., oraz gdy nieruchomo\u015b\u0107 jest wpisana do rejestru zabytk\u00f3w. Op\u0142aty rozk\u0142ada si\u0119 na raty na wniosek u\u017cytkownika wieczystego na czas nie kr\u00f3tszy ni\u017c 10 lat i nie d\u0142u\u017cszy ni\u017c 20 lat. Organ mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zwrotu bonifikaty, je\u017celi nieruchomo\u015b\u0107 zostanie w ci\u0105gu 5 lat zbyta lub wykorzystana na inne cele. Nie dotyczy to zbycia na rzecz osoby bliskiej, jak te\u017c w\u0142a\u015bcicieli lokali, w kt\u00f3rym przekszta\u0142cono prawo u\u017cytkowania wieczystego w prawo w\u0142asno\u015bci (art. 4 ust. 15 omawianej ustawy). Przychylno\u015b\u0107 gmin dla przekszta\u0142ce\u0144 wyra\u017ca si\u0119 m.in. wysoko\u015bci\u0105 bonifikaty. Zdarza si\u0119 niestety, \u017ce mimo atrakcyjnych bonifikat udzielanych przez gminy u\u017cytkownicy wieczy\u015bci nie mog\u0105 z nich skorzysta\u0107, poniewa\u017c sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe maj\u0105ce przewag\u0119 w nieruchomo\u015bci wsp\u00f3lnej wykazuj\u0105 bierno\u015b\u0107 w uruchomieniu procedury, nara\u017caj\u0105c tym samym swoich cz\u0142onk\u00f3w na podwy\u017cki co 3 lata op\u0142at za u\u017cytkowanie wieczyste i pozbawiaj\u0105c ich mo\u017cliwo\u015bci wykupu, jakie daje im ustawa.<br \/> Tym bardziej uzasadnione wydaj\u0105 si\u0119 kierunki prac ustawodawczych zmierzaj\u0105ce do przekszta\u0142cenia prawa u\u017cytkowania wieczystego we w\u0142asno\u015b\u0107 z mocy ustawy.<\/p>\r\n<p><strong><em>Dr Gabriela Mas\u0142owska<\/em><\/strong><br \/> pose\u0142 na Sejm RP<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Instytucja prawa u\u017cytkowania wieczystego zosta\u0142a wprowadzona do polskiego prawa ustaw\u0105 z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Jej celem pierwotnym by\u0142o wspieranie budownictwa mieszkaniowego. Wobec ideologicznych za\u0142o\u017ce\u0144 o utrzymaniu i prymacie w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej poszukiwano takiego rozwi\u0105zania, aby zachowuj\u0105c monopol w\u0142asno\u015bci pa\u0144stwowej, zagwarantowa\u0107 podmiotom na tyle silne prawo do gruntu, [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92],"class_list":["post-58750","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wydarzenia-w-polsce","tag-iii-rp"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58750","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58750"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58750\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58750"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58750"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58750"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}