{"id":58686,"date":"2012-07-11T10:19:18","date_gmt":"2012-07-11T15:19:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58686"},"modified":"2012-07-11T10:19:18","modified_gmt":"2012-07-11T15:19:18","slug":"nierynkowy-wibor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58686","title":{"rendered":"Nierynkowy WIBOR"},"content":{"rendered":"

Koszt pozyskania pieni\u0105dza na rynku mi\u0119dzybankowym – WIBOR – nie ma nic wsp\u00f3lnego z wycen\u0105 rynkow\u0105, bo po upadku Lehman Brothers rynek mi\u0119dzybankowy praktycznie przesta\u0142 funkcjonowa\u0107. O tym wska\u017aniku finansowym rozstrzyga dzi\u015b z sufitu 16 ludzi z 16 najwi\u0119kszych bank\u00f3w w Polsce<\/strong><\/p>\r\n

Szesnastu ludzi w Polsce trzyma w r\u0119ku sznurki, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych za jednym poci\u0105gni\u0119ciem mo\u017ce raptownie zwi\u0119kszy\u0107 b\u0105d\u017a zmniejszy\u0107 oprocentowanie prawie wszystkich kredyt\u00f3w b\u0105d\u017a depozyt\u00f3w w kraju, zredukowa\u0107 lub podnie\u015b\u0107 warto\u015b\u0107 milion\u00f3w transakcji finansowych, ba, nawet wp\u0142yn\u0105\u0107 na popyt i rentowno\u015b\u0107 rz\u0105dowych obligacji.<\/p>\r\n

W r\u0119ku tych kilkunastu os\u00f3b spoczywa dzienna wycena aktyw\u00f3w o warto\u015bci 900 mld z\u0142, w tym 700 mld z\u0142 w kredytach i 200 mld z\u0142 w depozytach. Niekt\u00f3rzy szacuj\u0105 t\u0119 kwot\u0119 jeszcze wy\u017cej, na blisko 1,2 bln z\u0142otych. Dla por\u00f3wnania – ca\u0142y polski PKB to 1,4 bln z\u0142otych.<\/p>\r\n

C\u00f3\u017c to za grono, kt\u00f3re zawiaduje tak\u0105 g\u00f3r\u0105 pieni\u0119dzy? To traderzy 16 najwi\u0119kszych bank\u00f3w, kt\u00f3rzy ka\u017cdego dnia ustalaj\u0105 WIBOR<\/strong>, czyli stawk\u0119 referencyjn\u0105, po kt\u00f3rej banki po\u017cyczaj\u0105 sobie wzajemnie pieni\u0105dze. Stawk\u0119 t\u0119 ustalaj\u0105 w oparciu o przeci\u0119tne kwotowania 16 najwi\u0119kszych bank\u00f3w, wybieraj\u0105c kwotowania ze \u015brodka skali, a tn\u0105c po jej skrzyd\u0142ach. Dzi\u0119ki temu o stopie WIBOR tak naprawd\u0119 decyduje kilku najwi\u0119kszych potentat\u00f3w w\u015br\u00f3d bank\u00f3w.<\/p>\r\n

Ustalona przez trader\u00f3w stawka oprocentowania na rynku mi\u0119dzybankowym – WIBOR – jest powszechnie u\u017cywana przez banki i inne instytucje finansowe jako podstawa wyceny wszelkich kontrakt\u00f3w, w tym kredyt\u00f3w z\u0142ot\u00f3wkowych o zmiennej stopie procentowej i oprocentowania depozyt\u00f3w.<\/p>\r\n

Oprocentowanie takich transakcji ustala si\u0119 zazwyczaj wed\u0142ug stopy WIBOR 3M (3-miesi\u0119czny) z doliczeniem kilkuprocentowej mar\u017cy banku.<\/p>\r\n

Najmniejsza nawet zmiana stawki WIBOR, np. o 0,1 proc., generuje zyski jednych i straty innych uczestnik\u00f3w rynku rz\u0119du 1 mld z\u0142otych. Nieuzasadnione rynkowo zmiany WIBOR s\u0105 gro\u017ane nie tylko dla klient\u00f3w bank\u00f3w.<\/p>\r\n

Tak\u017ce same banki, je\u015bli nie orientuj\u0105 si\u0119 w prawdziwych, rynkowych kosztach pozyskania pieni\u0105dza, nara\u017cone s\u0105 na ryzyko, \u017ce udziel\u0105 kredyt\u00f3w za tanio, a ich depozyty b\u0119d\u0105 zbyt rentowne dla klienta. St\u0105d ju\u017c prosta droga do zachwiania stabilno\u015bci finansowej. Banki zazwyczaj rekompensuj\u0105 to ryzyko zwi\u0119kszaniem mar\u017cy kredytowej lub zani\u017caniem stopy depozyt\u00f3w.
– Stawka WIBOR decyduje, jakie raty b\u0119d\u0105 p\u0142acili kredytobiorcy i na jakich warunkach funkcjonuj\u0105 lokaty bankowe – wyja\u015bnia Janusz Szewczak, g\u0142\u00f3wny ekonomista SKOK.
C\u00f3\u017c w tym dziwnego – kto\u015b spyta – jest wolny rynek, to on reguluje ceny, w tym koszty pozyskania pieni\u0105dza. I tu dochodzimy do sedna problemu: ot\u00f3\u017c rynek mi\u0119dzybankowy praktycznie dzisiaj nie istnieje.<\/p>\r\n

Od g\u0142o\u015bnego upadku Lehman Brothers jesieni\u0105 2008 r., kt\u00f3ry poci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 tysi\u0105ce instytucji na ca\u0142ym \u015bwiecie do bankructwa, \u017caden bank nie po\u017cycza innemu bankowi pieni\u0119dzy na d\u0142u\u017cej ni\u017c 24 godziny, a i to banki robi\u0105 niech\u0119tnie, wol\u0105c – dla bezpiecze\u0144stwa – deponowa\u0107 woln\u0105 got\u00f3wk\u0119 na noc w bankach centralnych. Nie ma czego\u015b takiego jak tygodniowe, trzymiesi\u0119czne czy sze\u015bciomiesi\u0119czne kredyty mi\u0119dzybankowe. \u0179aden taki kredyt nie doszed\u0142 do skutku. Jak zatem wyliczany jest WIBOR? Sprawa wymaga natychmiastowego wyja\u015bnienia.<\/p>\r\n

– Wiele wskazuje na to, \u017ce w Polsce – wskutek arbitralno\u015bci decyzji o WIBOR – mog\u0142o doj\u015b\u0107 do wi\u0119kszych nawet nieprawid\u0142owo\u015bci ni\u017c w Anglii i Niemczech, gdzie afera zwi\u0105zana z manipulacjami stawk\u0105 LIBOR zatacza coraz szersze kr\u0119gi – uwa\u017ca Janusz Szewczak. Na \u015bwiecie organy nadzorcze brytyjskie, ameryka\u0144skie, niemieckie, szwajcarskie prowadz\u0105 ju\u017c post\u0119powania wobec 20 bank\u00f3w podejrzanych o manipulacje stop\u0105 LIBOR. LIBOR to londy\u0144ska stawka referencyjna dla po\u017cyczek mi\u0119dzybankowych, odpowiednik polskiego WIBOR.

Wirtualne transakcje<\/strong><\/p>\r\n


W pi\u0105tek pytania w tej sprawie do premiera skierowa\u0142 senator Grzegorz Bierecki, szef Kasy Krajowej SKOK. „Banki nie zawieraj\u0105 transakcji po deklarowanych przez siebie cenach, statystki NBP nie pokazuj\u0105 \u017cadnych transakcji, je\u015bli chodzi o d\u0142u\u017csze terminy, a mimo to stawki WIBOR na te terminy s\u0105 kwotowane” – zwraca uwag\u0119 Bierecki w pi\u015bmie do premiera Tuska.<\/p>\r\n

„Oderwane od transakcji ustalanie WIBOR-u ma olbrzymi wp\u0142yw na rynek kredytowy i depozytowy, w sytuacji kiedy 1,2 bln z\u0142 aktyw\u00f3w systemu bankowego bezpo\u015brednio lub po\u015brednio zwi\u0105zanych jest z wycen\u0105 WIBOR i jest wynagradzana w relacji do jego poziomu” – czytamy w o\u015bwiadczeniu.<\/p>\r\n

Autonomizacja stawki WIBOR powoduje dodatkowo, zdaniem senatora, \u017ce nie ma mechanizmu przenoszenia zmian w polityce monetarnej na rynek mi\u0119dzybankowy. Innymi s\u0142owy, banki nie reaguj\u0105 na decyzje Rady Polityki Pieni\u0119\u017cnej o obni\u017cce lub podwy\u017cszeniu st\u00f3p.<\/p>\r\n

Jak traderzy wyliczaj\u0105 WIBOR, skoro banki finansuj\u0105 si\u0119 obecnie wy\u0142\u0105cznie z rynku depozyt\u00f3w oraz z po\u017cyczek Narodowego Banku Polskiego? Jest to pytanie o fundamentalnym charakterze, poniewa\u017c odpowied\u017a na nie ma decyduj\u0105cy wp\u0142yw na wycen\u0119 milion\u00f3w transakcji oraz na wycen\u0119 ryzyka w sektorze bankowym.<\/p>\r\n

Stopy po\u017cyczek z NBP maj\u0105 charakter „cen urz\u0119dowych”, nie daj\u0105 zatem podstawy do wyceny realnego kosztu pozyskania pieni\u0105dza na rynku. WIBOR w tym kontek\u015bcie zaczyna tr\u0105ci\u0107 PRL-em. Co za\u015b do oprocentowania depozyt\u00f3w, to rynek ten w znacznej mierze jest nierozeznany, zw\u0142aszcza \u017ce umowy z klientami maj\u0105 charakter negocjacyjny i obj\u0119ty tajemnic\u0105 bankow\u0105. Trudno zatem na tej podstawie oceni\u0107 rynkowy koszt pozyskania pieni\u0105dza.<\/p>\r\n

Niestety, wszystko wskazuje na to, \u017ce wska\u017anik WIBOR sta\u0142 si\u0119 czystym wymys\u0142em pozbawionym realnych fundament\u00f3w. \u015arodowisku bankowc\u00f3w znany jest casus, jak to jeden z bank\u00f3w chcia\u0142 po ustalonej stawce WIBOR po\u017cyczy\u0107 w innym banku pieni\u0105dze. – Nie mo\u017cemy po\u017cyczy\u0107, bo nie mamy limitu – pad\u0142a odpowied\u017a. – Je\u015bli banki kwotuj\u0105, ale nie przyznaj\u0105 sobie nawzajem limit\u00f3w na realizacj\u0119 tych kwotowa\u0144, to tak, jakby kantor wystawi\u0142 cen\u0119 2 z\u0142 za dolara, a kiedy klient chce kupi\u0107 – s\u0142yszy, \u017ce nie ma dla niego limitu sprzeda\u017cy – t\u0142umaczy dr Cezary Mech, finansista, by\u0142y wiceminister finans\u00f3w. Czy mo\u017ce by\u0107 lepszy dow\u00f3d na fikcyjno\u015b\u0107 WIBOR?

Gospodarka na wariackich papierach<\/strong><\/p>\r\n

– WIBOR to wa\u017cny wska\u017anik referencyjny o olbrzymim wp\u0142ywie na to, ile p\u0142acimy za kredyty i na jaki procent wk\u0142adamy do bank\u00f3w depozyty. Je\u015bli \u00f3w miernik ceny pieni\u0105dza na rynku mi\u0119dzybankowym jest zmanipulowany, tj. zani\u017cony lub zawy\u017cony w stosunku do rzeczywistej ceny rynkowej, to wszystkie decyzje klient\u00f3w bank\u00f3w, zar\u00f3wno indywidualnych, jak i korporacyjnych czy publicznych, s\u0105 tym samym nierynkowe i przynosz\u0105 straty – wyja\u015bnia dr Mech.<\/p>\r\n

– O tym, \u017ce WIBOR cztery lata temu oderwa\u0142 si\u0119 od rzeczywisto\u015bci, wiedz\u0105 premier, Komisja Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski, minister finans\u00f3w – ale \u017caden z nich nie pr\u00f3buje tego zmieni\u0107. Widocznie jest to rz\u0105dz\u0105cym na r\u0119k\u0119 – uwa\u017ca g\u0142\u00f3wny ekonomista SKOK Janusz Szewczak.<\/p>\r\n

Powody manipulacji WIBOR mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne.<\/p>\r\n

– Mo\u017ce wchodzi\u0107 w gr\u0119 prywatny interes trader\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 zawarte takie czy inne kontrakty, a tak\u017ce interes banku, kt\u00f3ry wp\u0142ywaj\u0105c na odchylenia WIBOR, chce zwi\u0119kszy\u0107 zyski lub zmniejszy\u0107 koszty, a wreszcie manipulacj\u0105 WIBOR mog\u0105 by\u0107 zainteresowane pewne grupy polityczne, gdy chodzi o podretuszowanie stanu finans\u00f3w publicznych i wynik\u00f3w gospodarki – wylicza Szewczak.<\/p>\r\n

– Do dzi\u015b jest zagadk\u0105, dlaczego pomi\u0119dzy kwietniem a lipcem 2009 r. WIBOR 3 M bez \u017cadnego powodu nagle wystrzeli\u0142 w g\u00f3r\u0119. Podobne zjawisko mia\u0142o miejsce jesieni\u0105 2011 r. i na prze\u0142omie maja i czerwca tego roku – zwraca uwag\u0119 ekonomista.<\/p>\r\n

Manipulacja – lub co gorsza fa\u0142szowanie stawki WIBOR – mo\u017ce mie\u0107 nieobliczalne skutki zar\u00f3wno dla bank\u00f3w, jak i dla ca\u0142ej polskiej gospodarki. – Poszkodowani klienci, firmy, fundusze i instytucje finansowe b\u0119d\u0105 mog\u0142y wyst\u0105pi\u0107 do bank\u00f3w o odszkodowania – przypomina Szewczak.<\/p>\r\n

Na ca\u0142ym \u015bwiecie rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 prawdziwa burza w zwi\u0105zku ze stratami inwestor\u00f3w i klient\u00f3w spowodowanymi przez fa\u0142szowanie podstawowego miernika koszt\u00f3w pozyskania przez banki pieni\u0105dza. Tylko w Polsce – cisza. Prezes NBP Marek Belka pospieszy\u0142 wr\u0119cz z zapewnieniem, \u017ce Polski afera Banku Barclays nie dotyczy.<\/p>\r\n

Senator Bierecki chce us\u0142ysze\u0107 od premiera, czy KNF prowadzi lub prowadzi\u0142a post\u0119powanie dotycz\u0105ce prawid\u0142owo\u015bci ustalania stawek WIBOR, a tak\u017ce czy zajmowali si\u0119 t\u0105 bulwersuj\u0105c\u0105 spraw\u0105 premier, NBP, UOKiK albo jakiekolwiek organy publiczne. I co na to Zwi\u0105zek Bank\u00f3w Polskich?<\/p>\r\n

Ma\u0142gorzata Goss<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Koszt pozyskania pieni\u0105dza na rynku mi\u0119dzybankowym – WIBOR – nie ma nic wsp\u00f3lnego z wycen\u0105 rynkow\u0105, bo po upadku Lehman Brothers rynek mi\u0119dzybankowy praktycznie przesta\u0142 funkcjonowa\u0107. O tym wska\u017aniku finansowym rozstrzyga dzi\u015b z sufitu 16 ludzi z 16 najwi\u0119kszych bank\u00f3w w Polsce Szesnastu ludzi w Polsce trzyma w r\u0119ku sznurki, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych za jednym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92,52,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58686"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58686\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}