{"id":58672,"date":"2012-07-10T21:45:58","date_gmt":"2012-07-11T02:45:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58672"},"modified":"2012-07-10T22:05:30","modified_gmt":"2012-07-11T03:05:30","slug":"niewygodna-prawda-niechciana-pamiec-ewa-siemaszko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58672","title":{"rendered":"Niewygodna prawda, niechciana pami\u0119\u0107 – Ewa Siemaszko<\/em>"},"content":{"rendered":"

Po dziesi\u0105tkach lat powojennego przemilczania ludob\u00f3jstwa Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej, dokonanego przez banderowsk\u0105 frakcj\u0119 Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w i stworzon\u0105 przez ni\u0105 Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0119, Kresowianie spodziewali si\u0119, \u017ce w III RP nast\u0105pi ods\u0142oni\u0119cie przed spo\u0142ecze\u0144stwem wszystkich pomijanych i zak\u0142amywanych kart naszej historii.<\/p>\r\n

Oczekiwania te, w odniesieniu do zbrodni katy\u0144skiej, a tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo innych zbrodni sowieckich, zosta\u0142y prawie spe\u0142nione, natomiast w stosunku do zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich ujawni\u0142 si\u0119 op\u00f3r, g\u0142\u00f3wnie ze strony w\u0142adz, \u015brodowisk politycznych, cz\u0119\u015bci elit opiniotw\u00f3rczych, a w konsekwencji poddaj\u0105cych si\u0119 tej tendencji medi\u00f3w i \u015brodowisk naukowych oraz przedstawicieli kultury.<\/p>\r\n

Ta sytuacja by\u0142a szczeg\u00f3lnie ostro odczuwana w latach 90., kiedy to nie tylko usi\u0142owano nie dopu\u015bci\u0107 do szerokiej opinii publicznej wiadomo\u015bci o dokonanych przez OUN-UPA zbrodniach, ale je\u015bli ju\u017c problem zosta\u0142 poruszony, to pr\u00f3bowano go przedstawia\u0107 w wykrzywionym kszta\u0142cie, tak, by pomniejszy\u0107 martyrologi\u0119 ludno\u015bci polskiej i zminimalizowa\u0107 z\u0142y wizerunek OUN-UPA.<\/p>\r\n

Gorzkie pytania<\/strong><\/p>\r\n

Dla \u015bwiadk\u00f3w zbrodni, zw\u0142aszcza dla tych, kt\u00f3rzy stracili bliskich, ale nawet dla tych, kt\u00f3rych rodziny w ca\u0142o\u015bci ocala\u0142y, lecz prze\u017cy\u0142y wielomiesi\u0119czne czy nawet kilkuletnie piek\u0142o nieustannego strachu oraz poniewierki i n\u0119dzy spowodowanej zbrodniczymi akcjami OUN-UPA, taka sytuacja by\u0142a nie do zaakceptowania i nie do poj\u0119cia. Szukali zatem odpowiedzi na dr\u0119cz\u0105ce ich gorzkie pytania.<\/p>\r\n

Jak mo\u017cna ignorowa\u0107 systematyczn\u0105 eksterminacj\u0119 Polak\u00f3w z powszechnie stosowanym okrucie\u0144stwem na terenie czterech przedwojennych wojew\u00f3dztw (wo\u0142y\u0144skiego, stanis\u0142awowskiego, tarnopolskiego, lwowskiego), kt\u00f3ra poch\u0142on\u0119\u0142a ok. 130 tys. bezbronnych ludzi – od niemowl\u0105t po s\u0119dziwych starc\u00f3w? Jak mo\u017cna nie uznawa\u0107 za zbrodni\u0119 ludob\u00f3jstwa wyniszczania Polak\u00f3w dlatego, \u017ce s\u0105 Polakami, a jednocze\u015bnie dostrzega\u0107 ludob\u00f3jstwa niemieckie i sowieckie na Narodzie Polskim i eksponowa\u0107 ludob\u00f3jstwa innych narod\u00f3w? Z czego wynikaj\u0105 pr\u00f3by przerzucenia winy ze sprawc\u00f3w na ofiary? Dlaczego sprawcom zbrodni nad zbrodniami, OUN i UPA, okazuje si\u0119 zrozumienie i okre\u015bla ich jako bojownik\u00f3w walk narodowowyzwole\u0144czych, a nawet por\u00f3wnuje do AK? Dlaczego w\u0142adze s\u0105 niech\u0119tne pomnikom ofiar i tablicom pami\u0119ci, dlaczego utrudniaj\u0105 lub uniemo\u017cliwiaj\u0105 upami\u0119tnienia? Dlaczego dla spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego martyrologia kresowa ma by\u0107 okrojona, zaw\u0119\u017cona? Niewygodna prawda, niechciana pami\u0119\u0107 – to wniosek wynikaj\u0105cy z powy\u017cszych pyta\u0144. Wci\u0105\u017c aktualny, chocia\u017c stosunek do problemu zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich zmienia si\u0119 od 2000 roku. Powoli, na skutek r\u00f3\u017cnego typu zabieg\u00f3w Kresowian skierowanych do w\u0142adz, pojedynczych osobisto\u015bci i grup politycznych, intelektualist\u00f3w i medi\u00f3w: protest\u00f3w, apeli, rezolucji, debat, konferencji, wywalczonych publikacji, polemik i osobistego u\u015bwiadamiania, ju\u017c nawet tysi\u0119cy list\u00f3w. Ale czy to normalne, by trzeba by\u0142o tak ogromnego spo\u0142ecznego zaanga\u017cowania, aby przekonywa\u0107, \u017ce nie wolno depta\u0107 godno\u015bci ofiar ani przez przemilczanie, ani zak\u0142amywanie, cho\u0107by cz\u0119\u015bciowe, \u017ce ofiarom za polsko\u015b\u0107 nale\u017cy si\u0119 w\u0142a\u015bciwe miejsce w \u015bwiadomo\u015bci polskich obywateli?<\/p>\r\n

Pa\u0144stwo umywa r\u0119ce<\/strong><\/p>\r\n

Stan ten zas\u0142uguje na wskazanie niezdrowych korzeni, z kt\u00f3rych wyr\u00f3s\u0142. G\u0142\u00f3wny to koncepcja polityczna, wedle kt\u00f3rej Polska, by skutecznie rywalizowa\u0107 z Rosj\u0105 o Ukrain\u0119 w celu zwi\u0105zania tej ostatniej z Europ\u0105, powinna pomija\u0107 sprawy dra\u017cliwe w polsko-ukrai\u0144skiej historii. Architekci i realizatorzy tej koncepcji zlekcewa\u017cyli odwieczn\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107: tolerowane z\u0142o nie przynosi dobra. Przysz\u0142o to \u0142atwo, bo przez dziesi\u0105tki lat narzuconej tzw. przyja\u017ani polsko-radzieckiej powsta\u0142 nawyk ogl\u0105dania si\u0119 na s\u0105siada, nawyk przypodobywania si\u0119 i spe\u0142niania oczekiwa\u0144 pa\u0144stwa obcego.<\/p>\r\n

T\u0119 s\u0142abo\u015b\u0107 elit (pog\u0142\u0119bian\u0105 przez nieznajomo\u015b\u0107 historii) wykorzystuje nacjonalistyczne lobby ukrai\u0144skie i Ukraina, niezale\u017cnie od proweniencji zmieniaj\u0105cych si\u0119 w\u0142adz. Od pocz\u0105tku zaistnienia pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego r\u00f3\u017cne przedsi\u0119wzi\u0119cia w Polsce s\u0142u\u017c\u0105ce oddaniu czci i upami\u0119tnieniu ofiar ludob\u00f3jstwa ukrai\u0144skiego by\u0142y oprotestowywane oficjalnie lub gabinetowo przez s\u0142u\u017cby dyplomatyczne Ukrainy i osobisto\u015bci ukrai\u0144skiego \u017cycia politycznego. Podobn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni reprezentacja Ukrai\u0144c\u00f3w \u017cyj\u0105cych w Polsce, tj. Zwi\u0105zek Ukrai\u0144c\u00f3w. W rezultacie nie tylko udzia\u0142 pa\u0144stwa polskiego w budowaniu pami\u0119ci ofiar zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z trudem mo\u017cna oceni\u0107 na minimum minimorum, ale nawet dochodzi ze strony w\u0142adz najwy\u017cszego szczebla do przeciwdzia\u0142ania akcjom upami\u0119tniaj\u0105cym w formie odmowy lub wycofywania patronatu, braku reakcji na pro\u015bby zainteresowanych \u015brodowisk, blokowania inicjatyw, nieudzielania dofinansowywania. Typowym przyk\u0142adem jest przetrzymanie przez rok projektu uchwa\u0142y Sejmu RP w sprawie ludob\u00f3jstwa banderowskiego przez \u00f3wczesnego marsza\u0142ka Sejmu Bronis\u0142awa Komorowskiego. Tylko determinacja klubu PSL, kt\u00f3ry nieust\u0119pliwie forsowa\u0142 spraw\u0119, doprowadzi\u0142a do podj\u0119cia przez Sejm 15 lipca 2009 r. Uchwa\u0142y w sprawie tragicznego losu Polak\u00f3w na Kresach Wschodnich, w kt\u00f3rej jakby przez zaci\u015bni\u0119te z\u0119by okre\u015bla si\u0119 masowe mordy Polak\u00f3w przez OUN i UPA jako „czystk\u0119 etniczn\u0105 o znamionach ludob\u00f3jczych”. Wprawdzie cytowane sformu\u0142owanie bli\u017csze jest tzw. poprawno\u015bci politycznej ni\u017c poprawno\u015bci merytorycznej, ale i tak dla Kresowian by\u0142a to satysfakcja, zw\u0142aszcza \u017ce w tej uchwale znalaz\u0142 si\u0119 postulat przywr\u00f3cenia pami\u0119ci historycznej o tragedii Polak\u00f3w na Kresach Wschodnich II RP jako zadanie dla w\u0142adz publicznych. Satysfakcja by\u0142a chwilowa, poniewa\u017c poza umieszczeniem stosownych s\u0142\u00f3w na papierze w\u0142adze publiczne nic dalej nie zrobi\u0142y, z wyj\u0105tkiem kilku samorz\u0105d\u00f3w (m.in. K\u0119dzierzyn-Ko\u017ale, Jaros\u0142aw, Prabuty, Wschowa, Zamo\u015b\u0107, Opole), kt\u00f3re potem w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do r\u00f3\u017cnych inicjatyw kresowych maj\u0105cych na celu upowszechnienie prawdy o zag\u0142adzie polsko\u015bci na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej i pot\u0119pienie jej sprawc\u00f3w. Wobec systemowego obni\u017cania poziomu wiedzy historycznej polskich obywateli w og\u00f3le, niezale\u017cnie od tematyki, przeciwdzia\u0142aj\u0105ce temu akcje w\u0142adz lokalnych nabieraj\u0105 szczeg\u00f3lnie pozytywnego znaczenia i zas\u0142uguj\u0105 na wdzi\u0119czno\u015b\u0107. W tym roku problem zbrodni wo\u0142y\u0144sko-ma\u0142opolskiej znowu powinien by\u0107 rozpatrywany przez Sejm RP. Rozpocz\u0119te bowiem zosta\u0142y starania o ustanowienie przez Sejm 11 lipca Dniem Pami\u0119ci M\u0119cze\u0144stwa Kresowian (albo – jak w jednym z wniosk\u00f3w – Dnia Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa na Kresach Wschodnich II RP). By\u0142by to wa\u017cny element szerzenia w spo\u0142ecze\u0144stwie wiedzy i pami\u0119ci o ludob\u00f3jstwie Polak\u00f3w kresowych.<\/p>\r\n

Apogeum zbrodni<\/strong><\/p>\r\n

W kilkuletniej eksterminacji Polak\u00f3w przez OUN-UPA 11 lipca 1943 r. by\u0142 dniem wyj\u0105tkowym. To by\u0142a kulminacja zbrodniczo\u015bci nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w stosunku do Polak\u00f3w. W dobrze zaplanowanych i przygotowanych akcjach na terenie dwu powiat\u00f3w Wo\u0142ynia, w\u0142odzimierskiego i horochowskiego, oraz w niekt\u00f3rych s\u0105siaduj\u0105cych z tymi powiatami miejscowo\u015bciach powiatu kowelskiego, tego jednego dnia UPA, wspomagana przez odpowiednio zaagitowanych lub przymuszonych ch\u0142op\u00f3w ukrai\u0144skich, dokona\u0142a rzezi Polak\u00f3w w ok. 100 miejscowo\u015bciach. Mord\u00f3w dokonywano g\u0142\u00f3wnie za pomoc\u0105 narz\u0119dzi gospodarskich, potem grabiono, niszczono i palono polskie sadyby. Ocaleni byli bezwzgl\u0119dnie tropieni i wybijani, trwa\u0142o to jeszcze kilka dni po 11 lipca. Nawet mury ko\u015bcio\u0142\u00f3w nie powstrzyma\u0142y zbrodniarzy, zaatakowano bowiem Polak\u00f3w w czterech ko\u015bcio\u0142ach i jednej kaplicy, gdzie opr\u00f3cz wiernych zamordowano trzech kap\u0142an\u00f3w, a czwartego raniono. Ten dzie\u0144, 11 lipca, jako symbol m\u0119cze\u0144stwa Polak\u00f3w kresowych zadanego przez banderowc\u00f3w jest trafnie wybrany. Ani przedtem, ani potem na tak wielk\u0105 skal\u0119 nie unicestwiano Polak\u00f3w w trakcie depolonizacji Kres\u00f3w.<\/p>\r\n

Z niepokojem oczekuj\u0105 obrad parlamentu \u017cyj\u0105cy \u015bwiadkowie zbrodni i ich potomni. Obawiaj\u0105 si\u0119, czy zg\u0142oszone projekty uchwa\u0142 w sprawie 11 lipca na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej b\u0119d\u0105 rozpatrywane, czy mo\u017ce od\u0142o\u017cone ad calendas graecas? Czy polski Sejm b\u0119dzie mia\u0142 odwag\u0119 by\u0107 polskim Sejmem? Czy zechce pokaza\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 ma znaczenie dla tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci, wbrew popularyzowanemu przewrotnemu pogl\u0105dowi o s\u0142uszno\u015bci odrzucenia przesz\u0142o\u015bci?<\/p>\r\n

Dotychczasowe do\u015bwiadczenia niejednokrotnie bowiem pokazywa\u0142y, \u017ce w\u0142adze lekko po\u015bwi\u0119caj\u0105 prawd\u0119 historyczn\u0105 i ofiary zbrodni dla doktryny politycznej, z kt\u00f3rej korzy\u015bci nie wida\u0107. To dla \u015bwiadomych Polak\u00f3w bardzo bolesne. O ile bowiem mo\u017cna si\u0119 zgodzi\u0107 z t\u0142umaczeniem braku mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywania na polityk\u0119 historyczn\u0105 pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, o tyle nie do zaakceptowania jest lekcewa\u017c\u0105ca prawd\u0119 polityka w\u0142asnego pa\u0144stwa. Czy\u017c 22 lata III RP to za ma\u0142o dla uporz\u0105dkowania polskiej pami\u0119ci historycznej?<\/p>\r\n

Tamowanie podejmowania tematu ludob\u00f3jstwa banderowskiego, milczenie pa\u0144stwa polskiego wobec gloryfikacji na Ukrainie zbrodniarzy przeciw ludzko\u015bci i wobec r\u00f3\u017cnych antypolskich akt\u00f3w, poddawanie si\u0119 naciskom ukrai\u0144skich czynnik\u00f3w d\u0105\u017c\u0105cych do ukrycia prawdy o zbrodniach OUN-UPA to post\u0119powanie popieraj\u0105ce szkodliwy wzrost wp\u0142yw\u00f3w nacjonalistycznych \u015brodowisk na Ukrainie – potencjalnie niebezpiecznych dla naszych interes\u00f3w, a tak\u017ce dla samej Ukrainy. To akceptacja zbrodni i jej sprawc\u00f3w. W dodatku t\u0119 bierno\u015b\u0107 pa\u0144stwa polskiego nieraz pr\u00f3buje si\u0119 uzasadni\u0107 respektowaniem wra\u017cliwo\u015bci ukrai\u0144skiej, stawiaj\u0105c wy\u017cej wra\u017cliwo\u015b\u0107 spadkobierc\u00f3w zbrodniarzy ni\u017c wra\u017cliwo\u015b\u0107 poszkodowanych przez nich i ich zst\u0119pnych. Wra\u017cliwo\u015b\u0107 polskich ofiar okazuje si\u0119 mniej wa\u017cna dla pa\u0144stwa polskiego ni\u017c wra\u017cliwo\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego, fa\u0142szywie uto\u017csamiaj\u0105cego nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z ca\u0142ym narodem ukrai\u0144skim, kt\u00f3rego byli i s\u0105 tylko ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. W rezultacie niewygodna prawda i niechciana pami\u0119\u0107 staj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3lnym polsko-ukrai\u0144sko-nacjonalistycznym interesem.<\/p>\r\n

Ewa Siemaszko<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autorka jest badaczem zbrodni nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich dokonanych na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia w czasie II wojny \u015bwiatowej, tw\u00f3rc\u0105 ksi\u0105\u017cek i wystaw po\u015bwi\u0119conych tej problematyce.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Po dziesi\u0105tkach lat powojennego przemilczania ludob\u00f3jstwa Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej, dokonanego przez banderowsk\u0105 frakcj\u0119 Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w i stworzon\u0105 przez ni\u0105 Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0119, Kresowianie spodziewali si\u0119, \u017ce w III RP nast\u0105pi ods\u0142oni\u0119cie przed spo\u0142ecze\u0144stwem wszystkich pomijanych i zak\u0142amywanych kart naszej historii. Oczekiwania te, w odniesieniu do zbrodni katy\u0144skiej, a tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,50,167,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58672"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58672\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}