{"id":58669,"date":"2012-07-10T20:11:30","date_gmt":"2012-07-11T01:11:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=58669"},"modified":"2012-07-10T20:11:30","modified_gmt":"2012-07-11T01:11:30","slug":"milicyjna-madonna-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=58669","title":{"rendered":"Milicyjna madonna – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Andrzej Wajda w\u0142a\u015bnie zako\u0144czy\u0142 zdj\u0119cia do \u201eWa\u0142\u0119sy\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Podobno najwi\u0119ksze poruszenie na planie wywo\u0142a\u0142a scena przewiezienia g\u0142\u00f3wnego bohatera z dzieckiem do komisariatu MO. W scenariuszu autorstwa Janusza G\u0142owackiego czytamy: \u201eMilicjantka rozpina mundur. Lech widzi, \u017ce ma ogromne piersi, a na szyi medalik z Matk\u0105 Bosk\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105. Milicjantka bierze dziecko na r\u0119ce, siada i podaje mu pier\u015b\u201d.

Niby zwyk\u0142a go\u0142a baba, niezb\u0119dna w ka\u017cdym wsp\u00f3\u0142czesnym filmie, a ile\u017c symbolicznych kontekst\u00f3w i znacze\u0144! Motyw paleolitycznej bogini p\u0142odno\u015bci (\u201eogromne piersi\u201d) \u0142\u0105czy si\u0119 tu z tradycj\u0105 chrze\u015bcija\u0144skiej ikonografii. Gruba milicjantka, pierwotnie kojarz\u0105ca si\u0119 z poga\u0144sk\u0105 Wenus z Willendorfu, z chwil\u0105 ujawnienia uczu\u0107 macierzy\u0144skich przekszta\u0142ca si\u0119 w Madonn\u0119 z Dzieci\u0105tkiem. Jako funkcjonariuszka na s\u0142u\u017cbie staje si\u0119 te\u017c metafor\u0105 pa\u0144stwa opieku\u0144czego, karmi\u0105cego. Czytelna analogia mi\u0119dzy ikon\u0105 w klapie marynarki Wa\u0142\u0119sy a medalikiem na szyi milicjantki ujawnia dramatyczne napi\u0119cie mi\u0119dzy tym, co jawne, powierzchowne, zakorzenione w kulturze polskiej ko\u0142tunerii, a tym, co ukryte, g\u0142\u0119bokie, w pewnym sensie trudniejsze. Co musi si\u0119 sta\u0107 – zdaje si\u0119 pyta\u0107 scenarzysta – by obie te formy duchowo\u015bci wzajemnie si\u0119 dope\u0142ni\u0142y? Odpowied\u017a narzuca si\u0119 sama: potrzebna jest najprostsza sytuacja egzystencjalna, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do biologicznych uwarunkowa\u0144 ludzkiego organizmu. W scenariuszu wyznacza t\u0119 sytuacj\u0119 szloch g\u0142odnego Wa\u0142\u0119si\u0105tka.

Nawet z najwi\u0119kszych arcydzie\u0142 filmowych w pami\u0119ci widz\u00f3w zostaje zwykle jedna, kluczowa scena. Jestem przekonany, \u017ce z \u201eWa\u0142\u0119sy\u201d zapami\u0119tamy w\u0142a\u015bnie milicyjn\u0105 madonn\u0119. Wymy\u015blaj\u0105c ten sugestywny obraz, scenarzysta G\u0142owacki nie tylko okaza\u0142 si\u0119 mistrzem intertekstualnych odniesie\u0144. Stworzy\u0142 te\u017c now\u0105 ikon\u0119 polsko\u015bci, kt\u00f3ra doskonale odpowiada duchowi czasu. Uczy m\u0142odych, \u017ce nic w PRL-u nie by\u0142o tak jednoznaczne, jak im wmawiaj\u0105 nienawistnicy. A nam przypomina, \u017ce przecie\u017c wielu komunist\u00f3w po kryjomu chrzci\u0142o dzieci, czyta\u0142o parysk\u0105 \u201eKultur\u0119\u201d (jak Aleksander Kwa\u015bniewski) i dzieli\u0142o si\u0119 z s\u0105siadami \u015bwi\u0105teczn\u0105 szynk\u0105. Ludzie szlachetni byli po jednej i po drugiej stronie barykady, kt\u00f3r\u0105 ustawi\u0142 mi\u0119dzy nami bezosobowy system.

Nabijam si\u0119 z G\u0142owackiego nie tylko dlatego, \u017ce wykoncypowana przez niego scena jest zak\u0142amana. Wis\u0142awa Szymborska te\u017c opiewa\u0142a aksjologiczny chaos, ale mia\u0142a elementarne wyczucie formy. A wizja milicyjnej madonny jest r\u00f3wnie tandetna jak wsp\u00f3\u0142czesny \u201eteatr interwencyjny\u201d czy \u201einstalacje\u201d antykleryka\u0142\u00f3w, z tajemniczych wzgl\u0119d\u00f3w zwanych \u201eartystami\u201d. Na pocz\u0105tku nie wierzy\u0142em, \u017ce Wajda zam\u00f3wi\u0142 scenariusz u takiego praktyka kiczu, jakim jest autor \u201eGood night, D\u017cerzi\u201d. Widocznie jednak polityczne zacietrzewienie wzi\u0119\u0142o w nim g\u00f3r\u0119 nad resztkami poczucia dobrego smaku. W sumie nie ma si\u0119 czemu dziwi\u0107, bo kultura III RP jest ju\u017c tak zcelebrytyzowana, \u017ce \u017caden jej odbiorca nie zwr\u00f3ci uwagi na jako\u015b\u0107 i wiarygodno\u015b\u0107 scenariusza. Je\u015bli w filmie Dorota Wellman wciela si\u0119 w posta\u0107 Henryki Krzywonos, to znaczy, \u017ce Wajda zosta\u0142 patentowanym postmodernist\u0105. R\u00f3wnie dobrze Krzywonos mog\u0142aby zagra\u0107 Wellman. Obie s\u0105 celebrytkami i maj\u0105 podobne zas\u0142ugi dla Solidarno\u015bci.

Na wszelki wypadek zaraz po uko\u0144czeniu zdj\u0119\u0107 Wajda sprytnie zasugerowa\u0142, \u017ce jego film zostanie lepiej przyj\u0119ty za granic\u0105 ni\u017c w Polsce. Oczywi\u015bcie zrobi\u0142 to po to, by film zosta\u0142 lepiej przyj\u0119ty nad Wis\u0142\u0105, bo za granic\u0105 i tak zainteresuj\u0105 si\u0119 nim wy\u0142\u0105cznie zaprzyja\u017anieni Rosjanie i mo\u017ce kilku politycznie poprawnych Amerykan\u00f3w. Zwracanie uwagi na to, co m\u00f3wi\u0105 o nas obcy, to trwa\u0142a cecha niewolniczej mentalno\u015bci, wykszta\u0142cona jeszcze w epoce zabor\u00f3w. Po takiej autoreklamie polskie kina b\u0119d\u0105 pe\u0142ne leming\u00f3w.

G\u0142owacki idealnie wpisuje si\u0119 w t\u0119 konwencj\u0119. Prawie uda\u0142o mu si\u0119 zrobi\u0107 karier\u0119 w Nowym Jorku (\u201eprawie\u201d robi r\u00f3\u017cnic\u0119), a w III RP funkcjonuje jako celebryta i – najwa\u017cniejsze! – jest osobnikiem politycznie u\u015bwiadomionym. A to zasugeruje, \u017ce do zamieszek przed meczem Polski z Rosj\u0105 doprowadzi\u0142a \u201enienawi\u015b\u0107 piel\u0119gnowana cho\u0107by pod krzy\u017cem na Krakowskim Przedmie\u015bciu\u201d. A to stwierdzi, \u017ce \u201eojciec Rydzyk i Smole\u0144sk s\u0105 materia\u0142ami na pewno na jakie\u015b tragikomedie\u201d.

C\u00f3\u017c, wielki film o Smole\u0144sku z pewno\u015bci\u0105 powstanie – ju\u017c w nowej, normalnej Polsce. Dzi\u0119ki Bogu, nie G\u0142owacki b\u0119dzie pisa\u0142 do niego scenariusz.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton z cyklu „Listy z podziemia”, „Gazeta Polska” 4 lipca 2012<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Andrzej Wajda w\u0142a\u015bnie zako\u0144czy\u0142 zdj\u0119cia do \u201eWa\u0142\u0119sy\u201d. Podobno najwi\u0119ksze poruszenie na planie wywo\u0142a\u0142a scena przewiezienia g\u0142\u00f3wnego bohatera z dzieckiem do komisariatu MO. W scenariuszu autorstwa Janusza G\u0142owackiego czytamy: \u201eMilicjantka rozpina mundur. Lech widzi, \u017ce ma ogromne piersi, a na szyi medalik z Matk\u0105 Bosk\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105. Milicjantka bierze dziecko na r\u0119ce, siada i podaje mu pier\u015b\u201d. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[20,73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58669"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58669"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58669\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}