{"id":57997,"date":"2012-06-24T21:38:21","date_gmt":"2012-06-25T02:38:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57997"},"modified":"2012-06-24T21:38:30","modified_gmt":"2012-06-25T02:38:30","slug":"nawrocenie-sie-malcolma-muggeridgea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57997","title":{"rendered":"Nawr\u00f3cenie si\u0119 Malcolma Muggeridge’a"},"content":{"rendered":"

Wst\u0105pienie Malcolma Muggeridge\u2019a do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w 1982\u00a0r. odbi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bnym echem w \u015brodkach masowego przekazu. By\u0142 on bowiem jednym z najs\u0142ynniejszych angielskich dziennikarzy, pisarzy i\u00a0tw\u00f3rc\u00f3w najlepszych telewizyjnych program\u00f3w w XX wieku.<\/strong><\/p>\r\n

Malcolm Muggeridge by\u0142 prawdziw\u0105 gwiazd\u0105 ma\u0142ego ekranu, a r\u00f3wnocze\u015bnie niezwykle b\u0142y\u00adsko\u00adtli\u00adwym pisarzem, por\u00f3wnywanym z G.K. Chestertonem i C.S. Lewisem. Nawr\u00f3cenie Malcolma Muggeridge\u2019a nie by\u0142o gwa\u0142townym wydarzeniem, tak jak nawr\u00f3cenie \u015bw. Paw\u0142a, lecz ukoronowaniem d\u0142ugiego procesu wytrwa\u0142ego poszukiwania prawdy. Sam konwertyta stwierdzi\u0142, \u017ce do czasu wst\u0105pienia do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego nieustannie \u201ewalczy\u0142 przeciwko czemu\u015b, o czym wiedzia\u0142, \u017ce go w ko\u0144cu urzeknie i zdob\u0119dzie\u201d\u2026
<\/strong><\/p>\r\n

Dzieci\u0144stwo<\/strong><\/p>\r\n

Malcolm Muggeridge urodzi\u0142 si\u0119 w Londynie 24 marca 1903 r. Jego ojciec by\u0142 agnostykiem, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Niezale\u017cnej Partii Pracy (Independent Labour Party) i Towarzystwa Fabia\u0144skiego (Fabian Society). W rodzinnym domu Malcolma chrze\u015bcija\u0144stwo zosta\u0142o zast\u0105pione religi\u0105 socjalistycznego post\u0119pu – rodzice s\u0105dzili, \u017ce Pan B\u00f3g jest im niepotrzebny. Malcolm przej\u0105\u0142 od ojca przekonanie, \u017ce b\u0119dzie mo\u017cna zbudowa\u0107 socjalistyczny raj na ziemi – sprawiedliwe, pokojowe i dostatnie spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\r\n

Jako ch\u0142opiec Malcolm w wielkiej tajemnicy przed rodzicami zdoby\u0142 Bibli\u0119 i czyta\u0142 j\u0105 w ukryciu, jakby to by\u0142a zakazana ksi\u0105\u017cka. Czyta\u0142 Ewangeli\u0119 z wypiekami na twarzy, ale tak, aby nikt tego nie widzia\u0142. Czytaj\u0105c biblijne teksty, odkrywa\u0142 nowy tajemniczy \u015bwiat, znajdowa\u0142 tam wielk\u0105 duchow\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 i pocieszenie. Podkre\u015bla\u0142 niekt\u00f3re zdania, czyta\u0142 Bibli\u0119 nawet w \u0142\u00f3\u017cku, zatrzymywa\u0142 si\u0119 nad fragmentami tekst\u00f3w, kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie go dotkn\u0119\u0142y, a najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to opisy m\u0119ki i \u015bmierci Chrystusa. Inn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3ra w tym okresie wywar\u0142a na niego wielki wp\u0142yw, by\u0142a Boska komedia<\/em> Dantego Alighieri.
<\/strong><\/p>\r\n

Cambridge<\/strong><\/p>\r\n

Malcolm studiowa\u0142 w Selwyn College w Cambridge. Zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 ze starszym od siebie klerykiem Vidlerem, kt\u00f3ry by\u0142 wp\u0142ywow\u0105 postaci\u0105 w college\u2019u. Ich przyja\u017a\u0144 przetrwa\u0142a a\u017c do \u015bmierci. Dzi\u0119ki tej znajomo\u015bci Malcolm m\u00f3g\u0142 przez dwa semestry zamieszka\u0107 w klasztorze anglika\u0144skiego zakonu Dobrego Pasterza. By\u0142 to dla niego okres wyj\u0105tkowego do\u015bwiadczenia wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a. Zaj\u0119cia codzienne by\u0142y tam przeplatane modlitw\u0105 brewiarzow\u0105, Eucharysti\u0105, nauk\u0105 oraz prac\u0105 w ogrodzie. Malcolm rozpaczliwie szuka\u0142 pomocy w kwestiach wiary. Chcia\u0142 wiedzie\u0107, czym ona jest i jak mo\u017cna j\u0105 zdoby\u0107. W \u017carliwej modlitwie prosi\u0142 o jaki\u015b namacalny znak \u017cycia w wieczno\u015bci, ale takiego znaku nie otrzyma\u0142. Nie wiedzia\u0142, \u017ce wiara jest trudn\u0105 i bolesn\u0105 drog\u0105 ca\u0142kowitego ogo\u0142acania si\u0119 ze wszelkiego z\u0142a, kt\u00f3re cz\u0142owieka zniewala i uniemo\u017cliwia mu do\u015bwiadczenie \u015bwiata duchowego. To kr\u00f3tkie religijne do\u015bwiadczenie sprawi\u0142o, \u017ce Malcolm zrozumia\u0142, i\u017c – jak to sam po latach napisa\u0142 – \u201edrogi wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci prowadz\u0105 do szcz\u0119\u015bcia, natomiast pob\u0142a\u017canie sobie, szczeg\u00f3lnie w dziedzinie seksualnej, prowadzi do nieszcz\u0119\u015bcia i wyrzut\u00f3w sumienia. Co za rado\u015b\u0107 rodzi si\u0119 w sercu, gdy odrzuci si\u0119 \u015bwiatowe ambicje,<\/strong> rozpust\u0119, krzykliwe egoistyczne pragnienia. Co za cierpienie – gdy cz\u0142owiek im ulegnie\u201d\u2026
<\/strong><\/p>\r\n

Utrata wiary<\/strong><\/p>\r\n

Pod koniec studi\u00f3w Muggeridge traci wiar\u0119 i porzuca chrze\u015bcija\u0144stwo. Nauka sta\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas dla niego namiastk\u0105 religii. Po sko\u0144czonych studiach otrzymuje propozycj\u0119 pracy nauczyciela w Indiach. Wyje\u017cd\u017ca tam, ale nie mo\u017ce uciec przed pytaniami o ostateczny sens \u017cycia. Poznanie hinduizmu, buddyzmu i islamu jednak pog\u0142\u0119bia jego szacunek do wielko\u015bci i g\u0142\u0119bi chrze\u015bcija\u0144stwa. W 1926 r. w li\u015bcie do ojca napisa\u0142, \u017ce \u201echrze\u015bcija\u0144stwo ogarnia ca\u0142o\u015b\u0107 i jest tym dla \u017cycia, czym Szekspir dla literatury\u201d<\/strong>. To wtedy Malcolm zafascynowa\u0142 si\u0119 ksi\u0105\u017ckami Chestertona o \u015bw. Franciszku i o podstawach wiary (m.in. Orthodoxy<\/em>). Pisa\u0142, \u017ce kocha Chrystusa, ale nie znosi instytucjonalnego Ko\u015bcio\u0142a, dlatego \u017ce \u201ezabija \u017cywe pi\u0119kno Boga\u201d; w rzeczywisto\u015bci jednak ca\u0142\u0105 swoj\u0105 ufno\u015b\u0107 pok\u0142ada\u0142 nie w Chrystusie, tylko w ideach socjalizmu. Wraca do Anglii w 1927 r. i rozpoczyna prac\u0119 jako nauczyciel w Birmingham. Muggeridge by\u0142 wtedy przekonany, \u017ce cz\u0142owiek osi\u0105gnie wewn\u0119trzn\u0105 harmoni\u0119 i szcz\u0119\u015bcie w socjalistycznym pa\u0144stwie. \u201eJestem socjalist\u0105 – pisa\u0142 – dlatego, \u017ce wierz\u0119, i\u017c odpowiednie warunki pomog\u0105 cz\u0142owiekowi by\u0107 dobrym, a tylko kolektywizm takie warunki stwarza\u201d. Malcolm otrzymuje propozycj\u0119 pracy w Kairze i wyje\u017cd\u017ca tam razem ze swoj\u0105 \u017con\u0105. W Kairze zaczyna swoj\u0105 karier\u0119 dziennikarsk\u0105, pracuj\u0105c jako korespondent \u201eManchester Guardian\u201d.
<\/strong><\/p>\r\n

Zakochany we wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci <\/strong><\/p>\r\n

Malcolm Muggeridge po\u015blubi\u0142 Kitty Dobbs latem 1927 r. w urz\u0119dzie stanu cywilnego. \u0179ona Malcolm pochodzi\u0142a z zamo\u017cnej rodziny i tak jak on by\u0142a przesi\u0105kni\u0119ta socjalistycznymi ideami. Oboje uwa\u017cali si\u0119 za wyzwolonych ze wszelkich religijnych ogranicze\u0144 i przes\u0105d\u00f3w, dlatego ich \u015blub by\u0142 zwyk\u0142\u0105 partnersk\u0105 umow\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o zerwa\u0107 w ka\u017cdej chwili. Pogl\u0105dy na temat seksu mieli ultraliberalne. Dopiero po wielu latach zrozumieli, \u017ce egoistyczna pogo\u0144 za seksualn\u0105 przyjemno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a ich do licznych zdrad ma\u0142\u017ce\u0144skich, by\u0142a przyczyn\u0105 ogromu cierpie\u0144, kt\u00f3re zadawali sobie i swoim dzieciom. Kiedy Malcolm zdradza\u0142 \u017con\u0119, towarzyszy\u0142o mu zawsze silne poczucie winy. Czu\u0142 pogard\u0119 do swoich egoistycznych zachowa\u0144 i t\u0119sknot\u0119 za czysto\u015bci\u0105 serca. Pisa\u0142, \u017ce uleganie seksualnej po\u017c\u0105dliwo\u015bci jest egoistyczn\u0105 pogoni\u0105 za szcz\u0119\u015bciem, kt\u00f3re jest jak \u201em\u0142oda sarenka, pi\u0119kna i gibka. Kiedy poluje si\u0119 na ni\u0105, staje si\u0119 biedn\u0105, wystraszon\u0105 ofiar\u0105, a kiedy si\u0119 j\u0105 zabije – cuchn\u0105cym mi\u0119sem\u201d<\/strong>. Przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia Malcolm walczy\u0142 z cielesn\u0105 po\u017c\u0105dliwo\u015bci\u0105. Podczas tej duchowej batalii o czysto\u015b\u0107 serca z t\u0119sknot\u0105 zwraca\u0142 si\u0119 w stron\u0119 chrze\u015bcija\u0144skich zasad, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142y, \u017ce prawdziwe szcz\u0119\u015bcie mo\u017cna znale\u017a\u0107 tylko \u201ew odrzuceniu egoizmu, a nie w uleganiu mu; w odwracaniu si\u0119 od cielesnych po\u017c\u0105dliwo\u015bci, a nie w ich zaspokajaniu\u201d<\/strong>. Malcolm nie zag\u0142usza\u0142 g\u0142osu sumienia, nie pr\u00f3bowa\u0142 usprawiedliwia\u0107 swoich zdrad ma\u0142\u017ce\u0144skich i nazywa\u0107 z\u0142a dobrem. Zachowa\u0142 elementarn\u0105 uczciwo\u015b\u0107, by\u0142 wierny g\u0142osowi sumienia. Taka postawa, po latach wewn\u0119trznych zmaga\u0144, doprowadzi\u0142a go do wiary i pojednania si\u0119 z Bogiem, do odkrycia pe\u0142ni prawdy w Ko\u015bciele katolickim. Muggeridge napisa\u0142 esej na temat rewolucji seksualnej Down with Sex<\/em> (Precz z seksem<\/em>). Na podstawie swoich obserwacji, jak r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142ad\u00f3w z \u017cycia ukaza\u0142, do jakiej pustki duchowej oraz deprawacji przyczynia si\u0119 \u0142amanie zasad moralnych w dziedzinie p\u0142ciowo\u015bci. Ostrzega\u0142, \u017ce styl \u017cycia proponowany przez seksualn\u0105 rewolucj\u0119 prowadzi do najwi\u0119kszych \u017cyciowych nieszcz\u0119\u015b\u0107. 18 stycznia 1962 roku tak pisa\u0142 w swoim dzienniku: \u201eJedyne pragnienie, kt\u00f3re w tym \u017cyciu pozosta\u0142o we mnie, to to, aby wypali\u0142 si\u0119 we mnie wszelki egoizm, ca\u0142a pycha, lubie\u017cno\u015b\u0107, chciwo\u015b\u0107\u2026 Pragn\u0119, aby s\u0142abn\u0105cy p\u0142omie\u0144 mego istnienia p\u0142on\u0105\u0142 jasno i pewnie, bez wybuch\u00f3w dymu, a\u017c b\u0142y\u015bnie ostatni raz\u201d<\/strong>. W wywiadzie udzielonym w grudniu 1965 r. wyzna\u0142, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 wreszcie sta\u0107 si\u0119 panem samego siebie i opanowa\u0107 swoje \u017c\u0105dze. Powiedzia\u0142: \u201eCz\u0142owiek musi podj\u0105\u0107 decyzj\u0119: albo utrzyma\u0107 w karbach swoje po\u017c\u0105dliwo\u015bci, albo im ulec. Ja swoje zwyci\u0119\u017cy\u0142em\u201d<\/strong>. Odt\u0105d zacz\u0105\u0142 si\u0119 najpi\u0119kniejszy okres \u017cycia w ich ma\u0142\u017ce\u0144stwie: wielki pok\u00f3j i szcz\u0119\u015bcie p\u0142yn\u0105ce z ma\u0142\u017ce\u0144skiej harmonii. Malcolm i Kitty odkryli rado\u015b\u0107 czystej mi\u0142o\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej, zacz\u0119li cieszy\u0107 si\u0119 sob\u0105 nawzajem tak, jak nigdy przedtem. Pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, samoograniczenie, asceza, uczenie si\u0119 panowania nad sfer\u0105 zmys\u0142\u00f3w i uczu\u0107 w tym celu, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 wolno\u015b\u0107 ducha i potrafi\u0107 kocha\u0107, i cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem, by\u0142o p\u0142yni\u0119ciem pod pr\u0105d powszechnie lansowanemu stylowi \u017cycia. Nic dziwnego, \u017ce taka postawa Muggeridge\u2019a wywo\u0142a\u0142a fal\u0119 krytyki i szyderstw ze strony obro\u0144c\u00f3w i piewc\u00f3w liberalnego seksu, kt\u00f3rzy propagowali hedonistyczne oraz permisywne zachowania. Postawa Muggeridge\u2019a nie by\u0142a powrotem do purytanizmu, ale drog\u0105 do wolno\u015bci i pe\u0142nej rado\u015bci \u017cycia. W swoim dzienniku pisa\u0142: \u201eTeraz jestem zakochany we wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015bci<\/strong>. Nie powinien cz\u0142owiek rezygnowa\u0107 z jakich\u015b rzeczy dlatego, \u017ce s\u0105 przyjemne (to jest purytanizm), ale dlatego, \u017ce kiedy ich sobie odm\u00f3wi, inne oka\u017c\u0105 si\u0119 przyjemniejsze\u201d.
<\/strong><\/p>\r\n

Przemiana<\/strong><\/p>\r\n

Muggeridge by\u0142 bezkompromisowy w poszukiwaniu prawdy zar\u00f3wno w wymiarze moralnym, jak i intelektualnym. Walczy\u0142 ze swoim egoizmem, z nieopanowanymi uczuciami i po\u017c\u0105dliwo\u015bci\u0105, ale dokonywa\u0142o si\u0119 w nim r\u00f3wnie\u017c zmaganie intelektualne w poszukiwaniu prawdy. Ca\u0142kowicie przesi\u0105kni\u0119ty ideami socjalizmu na pocz\u0105tku lat trzydziestych XX w. opowiedzia\u0142 si\u0119 za komunizmem. Kiedy w 1932 r. wyje\u017cd\u017ca\u0142 do Moskwy jako korespondent, by\u0142 przekonany, \u017ce zobaczy kraj, w kt\u00f3rym po raz pierwszy w ludzkiej historii nie ma wyzysku, s\u0105 za to r\u00f3wno\u015b\u0107, sprawiedliwo\u015b\u0107 i szcz\u0119\u015bcie. B\u0119d\u0105c na miejscu, bardzo szybko si\u0119 jednak przekona\u0142, \u017ce wierzy\u0142 w utopi\u0119. Odkry\u0142, \u017ce wszystko w ZSRR zbudowane zosta\u0142o na k\u0142amstwie i przemocy. Pisa\u0142: \u201eNa pocz\u0105tku by\u0142o tam k\u0142amstwo i k\u0142amstwo sta\u0142o si\u0119 informacj\u0105, kt\u00f3ra zamieszka\u0142a mi\u0119dzy nami\u201d<\/strong>. Osobi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0142, \u017ce komunistyczna ideologia wcielona w \u017cycie ukazuje swoje barbarzy\u0144skie oblicze, przera\u017caj\u0105ce monstrum totalitarnego zniewolenia i ludob\u00f3jstwa. By\u0142 \u015bwiadkiem g\u0142odu na Ukrainie, kt\u00f3ry u\u015bmierci\u0142 dziesi\u0105tki milion\u00f3w ludzi. Ten g\u0142\u00f3d zosta\u0142 z premedytacj\u0105 zaplanowany i zrealizowany przez Stalina jako kara za op\u00f3r wobec przymusowej kolektywizacji. W tym samym czasie europejskie elity zachwyca\u0142y si\u0119 Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Wielu dziennikarzy, pisarzy i intelektualist\u00f3w, kieruj\u0105c si\u0119 polityczn\u0105 poprawno\u015bci\u0105 i zwyk\u0142ym oportunizmem, wbrew faktom pisa\u0142o idylliczne k\u0142amstwa o sytuacji w komunistycznym \u201eraju\u201d. Malcolm opisa\u0142 to zjawisko \u015blepoty, g\u0142upoty i nieuczciwo\u015bci intelektualnej w noweli Winter in Moscow<\/em> (Zima w Moskwie<\/em>, 1934) i nazwa\u0142 je szczeg\u00f3lnym grzechem XX w. Muggeridge jako jeden z niewielu dziennikarzy mia\u0142 odwag\u0119 pisa\u0107 prawd\u0119. By\u0142 pierwszym, kt\u00f3ry poinformowa\u0142 opini\u0119 publiczn\u0105 o przera\u017caj\u0105cej zbrodni g\u0142odu na Ukrainie. Swoje artyku\u0142y wys\u0142a\u0142 do redakcji w Manchesterze, ukrywaj\u0105c je w baga\u017cu dyplomatycznym, aby nie zosta\u0142y skonfiskowane przez komunistycznych agent\u00f3w. Pobyt w ZSRR spowodowa\u0142, \u017ce Muggeridge z odraz\u0105 odrzuci\u0142 ca\u0142\u0105 komunistyczn\u0105 ideologi\u0119, kt\u00f3ra owocuje w totalitaryzmie w\u0142adzy, w zniewoleniu i zbrodni ludob\u00f3jstwa. Jego przebywanie w Zwi\u0105zku Radzieckim sprawi\u0142o, \u017ce Muggeridge ponownie zainteresowa\u0142 si\u0119 \u017cyciem duchowym i Chrystusem. Odkry\u0142 ponadto mistyczn\u0105 tradycj\u0119 rosyjskiej kultury w ksi\u0105\u017ckach Dostojewskiego i To\u0142stoja. Kiedy podczas liturgii w cerkwi sta\u0142 w t\u0142umie wyg\u0142odzonych, modl\u0105cych si\u0119 ludzi, po raz pierwszy w swoim \u017cyciu do\u015bwiadczy\u0142 radosnej prawdy o Zmartwychwstaniu Chrystusa: \u017ce \u017cadne moce na tej ziemi nie zdo\u0142aj\u0105 Go zwyci\u0119\u017cy\u0107. Malcolm odczu\u0142 wtedy wielkie pragnienie, a\u017ceby ca\u0142kowicie i bezwarunkowo zawierzy\u0107 ca\u0142e swoje \u017cycie Chrystusowi, kt\u00f3ry jest wszechmocny swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, ale nie stosuje \u017cadnych \u015brodk\u00f3w przymusu. U\u015bwiadomi\u0142 sobie wtedy r\u00f3wnie\u017c, do jak katastrofalnych nast\u0119pstw prowadzi odrzucenie Chrystusa i Jego nauki – cz\u0142owiek staje si\u0119 wtedy szale\u0144cem i stacza si\u0119 do poziomu zwierz\u0119cego. Pojawi\u0142a si\u0119 wtedy u Malcolma g\u0142\u0119boka t\u0119sknota, aby zosta\u0107 chrze\u015bcijaninem. Pisa\u0142: \u201eReligia chrze\u015bcija\u0144ska jest dla mnie jak beznadziejna mi\u0142o\u015b\u0107. Nosz\u0119 w sobie jej obraz i od czasu do czasu patrz\u0119 na ni\u0105 z rzewn\u0105 t\u0119sknot\u0105\u201d<\/strong>.
<\/strong><\/p>\r\n

Terroryzm liberalnej ideologii<\/strong><\/p>\r\n

Rozczarowanie pobytem w ZSRR oraz ideologi\u0105 liberalizmu sprawi\u0142y, \u017ce w 1944 r. Malcolm Muggeridge zacz\u0105\u0142 my\u015ble\u0107 o wst\u0105pieniu do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Tak pisa\u0142 w swoim pami\u0119tniku: \u201eWidz\u0119 si\u0142\u0119 i wa\u017cno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, ale nie mog\u0119 jeszcze uczciwie zaakceptowa\u0107 Jego dogmat\u00f3w\u201d. Po powrocie z Moskwy Muggeridge zrozumia\u0142, do jakiego stopnia liberalizm niszczy cywilizacj\u0119 europejsk\u0105, \u017ce ostatecznym ukoronowaniem liberalizmu jest totalitaryzm. Liberalizm jest prekursorem totalitaryzmu. Pisa\u0142, \u017ce podst\u0119pnym k\u0142amstwem liberalizmu jest pomini\u0119cie oczywistego faktu, \u017ce \u201ecz\u0142owiek pozostawiony samemu sobie staje si\u0119 okrutny, lubie\u017cny, leniwy i sk\u0142onny do zbrodni. Jedynym sposobem utrzymania w karbach jego z\u0142ych sk\u0142onno\u015bci jest wzbudzenie w nim boja\u017ani przed Bogiem i przed innymi lud\u017ami. Z tych dw\u00f3ch alternatyw wy\u017cej stawiam boja\u017a\u0144 przed Bogiem\u201d<\/strong>. Wed\u0142ug niego to, co ludzi uszlachetnia i mobilizuje do dobrego \u017cycia, to przede wszystkim \u015bwiadomo\u015b\u0107 istnienia Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci i obawa, \u017ce z w\u0142asnej winy mo\u017cna utraci\u0107 \u017cycie wieczne. Muggeridge broni\u0142 chrze\u015bcija\u0144stwa, nie b\u0119d\u0105c jeszcze chrze\u015bcijaninem; twierdzi\u0142, \u017ce najgro\u017aniejszym niszczycielem chrze\u015bcija\u0144stwa nie jest Stalin czy Hitler, lecz liberalizm. Ostrzega\u0142, \u017ce cywilizacja \u015bmierci w liberalnym przebraniu ju\u017c od przesz\u0142o 100 lat niszczy fundamenty chrze\u015bcija\u0144skiej cywilizacji, kt\u00f3ra broni godno\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka, wolno\u015bci sumienia i prawa do \u017cycia od chwili pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci. Idee liberalizmu wprowadzone w \u017cycie eliminuj\u0105 etyk\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i wszelkie wynikaj\u0105ce z niej zasady post\u0119powania, a w konsekwencji prowadz\u0105 ludzko\u015b\u0107 do samozniszczenia. W swojej autobiografii Chronicles of Wasted Time <\/em>(Kroniki zmarnowanego czasu<\/em>) tak Muggeridge pisa\u0142 o destruktywnym wp\u0142ywie pogl\u0105d\u00f3w Freuda i Marksana ca\u0142\u0105 zachodni\u0105 cywilizacj\u0119: \u201eTak ca\u0142kowicie podkopali fundament cywilizacji zachodniej Europy, jak tego nigdy nie uczyni\u0142 lub nie m\u00f3g\u0142 uczyni\u0107 \u017caden rewolucyjny ruch\u201d. Freud dokona\u0142 tego w dziedzinie moralno\u015bci, a Marks w historii. Obaj wprowadzili poj\u0119cie determinizmu i w ten spos\u00f3b wm\u00f3wili ludziom, \u017ce s\u0105 zwolnieni ze wszelkiej odpowiedzialno\u015bci za swoje osobiste i spo\u0142eczne zachowania. Muggeridge podkre\u015bla\u0142, \u017ce Jezus Chrystus jest jedynym fundamentem europejskiej cywilizacji, nie jest nim ani Charles Darwin, ani Karl Marks, ani W\u0142odzimierz Iljicz Lenin. Liberalizm jest zaprzeczeniem tego wszystkiego, co objawi\u0142 Chrystus. Je\u017celi odrzuci si\u0119 Chrystusa, to wtedy szukanie nadziei zaprowadzi do beznadziei, pogo\u0144 za szcz\u0119\u015bciem do ostatecznej rozpaczy, a pragnienie \u017cycia – do macek \u015bmierci. Muggeridge by\u0142 bezkompromisowy w walce z terroryzmem liberalnej ideologii. W 1968 r. zrezygnowa\u0142 ze stanowiska rektora uniwersytetu w Edynburgu. W kategoryczny spos\u00f3b przeciwstawi\u0142 si\u0119 \u017c\u0105daniom student\u00f3w, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 legalizacji na terenie uniwersytetu za\u017cywania narkotyku LSD i rozprowadzania pigu\u0142ki antykoncepcyjnej. W swoim przem\u00f3wieniu podczas sk\u0142adania rezygnacji wykpi\u0142 \u017c\u0105dania student\u00f3w. Por\u00f3wna\u0142 tamtejsz\u0105 sytuacj\u0119 do kondycji moralnej cesarstwa rzymskiego w czasie jego upadku. Natomiast bunt student\u00f3w z ich \u017c\u0105daniami narkotyk\u00f3w i \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych okre\u015bli\u0142 jako makabrycznie zabawn\u0105 i najbardziej \u017ca\u0142osn\u0105 w ca\u0142ej historii pr\u00f3b\u0119 ucieczki od obowi\u0105zk\u00f3w i trudno\u015bci. M\u00f3wi\u0142: \u201eNarkotyk i \u0142\u00f3\u017cko – jest to rodzaj ucieczki w\u0142a\u015bciwy dla ka\u017cdego starego, za\u015blinionego rozpustnika w ka\u017cdym czasie i gdziekolwiek w \u015bwiecie\u201d<\/strong>.
<\/strong><\/p>\r\n

\u015awi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia<\/strong><\/p>\r\n

Malcolm Muggeridge zawsze by\u0142 przekonany o \u015bwi\u0119to\u015bci ludzkiego \u017cycia. Zrozumia\u0142, \u017ce oddzielenie wsp\u00f3\u0142\u017cycia seksualnego od prokreacji spowodowa\u0142o straszne spustoszenie w sferze moralnej<\/strong>, w postawach, zachowaniach i relacjach mi\u0119dzyludzkich. Doprowadzi\u0142o to do dyskredytowania macierzy\u0144stwa i promowania staropanie\u0144stwa, do akceptacji seksualnych perwersji i traktowania ich na r\u00f3wni z relacjami seksualnymi w ma\u0142\u017ce\u0144stwie, kt\u00f3re s\u0105 otwarte na nowe \u017cycie. W ko\u0144cu doprowadzi\u0142o to do legalizacji aborcji i przera\u017caj\u0105cego holokaustu nienarodzonych dzieci. W 1978 r. Muggeridge przepowiedzia\u0142, \u017ce w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci europejskie kraje ulegn\u0105 pokusie zalegalizowania eutanazji jako sposobu na uwolnienie siebie i swojego elektoratu od rosn\u0105cego ci\u0119\u017caru opieki nad chorymi, starymi i upo\u015bledzonymi. M\u00f3wi\u0142, \u017ce op\u00f3\u017anianie rosn\u0105cego publicznego nacisku na legalizacj\u0119 eutanazji by\u0142o spowodowane \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce podczas procesu w Norymberdze eutanazja by\u0142a zaliczona do potwornych zbrodni II wojny \u015bwiatowej<\/strong>. Muggeridge stwierdzi\u0142: \u201ewystarczy 30 lat, aby w naszym humanistycznym spo\u0142ecze\u0144stwie przemieni\u0107 t\u0119 zbrodni\u0119 wojenn\u0105 w akt wsp\u00f3\u0142czucia\u201d<\/strong>. Podkre\u015bla\u0142 bolesny fakt, \u017ce aborcja i eutanazja s\u0105 swego rodzaju \u201ehumanitarnym\u201d holokaustem, w kt\u00f3rym zdecydowanie wi\u0119cej zamordowano ludzi ani\u017celi za czas\u00f3w Hitlera. Muggeridge mocno zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w obron\u0119 encykliki Humanae vitae<\/em> papie\u017ca Paw\u0142a VI. Podczas konferencji w San Francisco w 1978 r. po\u015bwi\u0119conej tej encyklice Muggeridge w swoim wyst\u0105pieniu stwierdzi\u0142, \u017ce seksualno\u015b\u0107 trzeba rozumie\u0107 jako sakrament mi\u0142o\u015bci, fundament nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa i wsp\u00f3lnoty rodzinnej<\/strong>. Okre\u015bli\u0142 encyklik\u0119 Humanae vitae<\/em> jako dokument o fundamentalnym znaczeniu dla ca\u0142ej ludzko\u015bci. By\u0142 przekonany, \u017ce historia potwierdzi s\u0142uszno\u015b\u0107 stanowiska Ko\u015bcio\u0142a w kwestii antykoncepcji. Takie stanowisko Muggeridge\u2019a by\u0142o aktem wielkiej cywilnej odwagi, wbrew dominuj\u0105cej w tamtym czasie propagandzie, \u017ce legalizacja antykoncepcji i aborcji jest znakiem emancypacji i wyzwolenia kobiet. Muggeridge zwalcza\u0142 mentalno\u015b\u0107 antykoncepcyjn\u0105 i broni\u0142 \u015bwi\u0119to\u015bci ludzkiego \u017cycia od momentu pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci. By\u0142 przekonany, \u017ce jedyn\u0105 skuteczn\u0105 odtrutk\u0105 na zbrodnie aborcji i eutanazji – czyli, jak to nazywa\u0142, liberalne pragnienie \u015bmierci – jest obrona \u015bwi\u0119to\u015bci \u017cycia prowadzona przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Kiedykolwiek s\u0142ysza\u0142 stwierdzenie \u201eniechciane dziecko\u201d, wtedy m\u00f3wi\u0142 o tym, jak Matka Teresa, trzymaj\u0105c w d\u0142oni ma\u0142ego noworodka, kt\u00f3rego znalaz\u0142a w Kalkucie w koszu na \u015bmieci, z u\u015bmiechem powiedzia\u0142a: \u201eWidzisz? W niej jest \u017cycie\u201d.
<\/strong><\/p>\r\n

W progach domu<\/strong><\/p>\r\n

Muggeridge wytrwale szuka\u0142 prawdy. Na tej drodze mocnym wsparciem by\u0142a dla\u0144 lektura dzie\u0142 wielkiego konwertyty \u015bw. Augustyna oraz arcydzie\u0142o mistyki chrze\u015bcija\u0144skiej z XIV w. Ob\u0142ok niewiedzy <\/em>(The Cloud of Unknowing<\/em>). <\/em>Decyduj\u0105cy jednak wp\u0142yw na nawr\u00f3cenie Muggeridge\u2019a mia\u0142o jego spotkanie z b\u0142. Matk\u0105 Teres\u0105 wiosn\u0105 1969 r., podczas realizacji filmu o Zgromadzeniu Misjonarek Mi\u0142o\u015bci. Muggeridge pisa\u0142: \u201eMatka Teresa jest sama w sobie \u017cyj\u0105cym nawr\u00f3ceniem. Jest niemo\u017cliwe, aby b\u0119d\u0105c z ni\u0105, s\u0142uchaj\u0105c jej, obserwuj\u0105c, co robi i jak to robi, nie sta\u0107 si\u0119 samemu w jakiej\u015b mierze nawr\u00f3conym.<\/strong> Jej ca\u0142kowite oddanie si\u0119 Chrystusowi, jej pewno\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek ma by\u0107 tak traktowany, wspomagany, kochany, jakby by\u0142 to sam Chrystus; jej proste \u017cycie Ewangeli\u0105 i rado\u015b\u0107 z przyjmowania sakrament\u00f3w jest czym\u015b, czego nie mo\u017cna odrzuci\u0107. Nie ma ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 kiedykolwiek czyta\u0142em, przemowy, kt\u00f3r\u0105 s\u0142ysza\u0142em, albo nabo\u017ce\u0144stwa, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142em, nie ma ludzkiej relacji lub jakiego\u015b transcendentalnego do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re przybli\u017cy\u0142oby mnie bardziej do Chrystusa albo uczyni\u0142oby mnie bardziej \u015bwiadomym, co znaczy dla nas Wcielenie i czego od nas si\u0119 domaga. Czym jest wi\u0119c nawr\u00f3cenie? Jest to kwestia podobna to pytania: czym jest zakochanie si\u0119?<\/strong> Nie ma standardowych procedur i ustalonego czasu\u201d. \u015awiadectwo Matki Teresy sprawi\u0142o, \u017ce w sercu Malcolma pojawi\u0142a si\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, ale potrzebowa\u0142 jeszcze 13 lat do podj\u0119cia ostatecznej decyzji o staniu si\u0119 katolikiem. Jego ksi\u0105\u017cka Jesus Rediscovered <\/em>(Jezus na nowo odkryty<\/em>), wydana w 1969 r., \u015bwiadczy o tym, \u017ce Muggeridge zacz\u0105\u0142 si\u0119 uwa\u017ca\u0107 za chrze\u015bcijanina nie zwi\u0105zanego z \u017cadnym Ko\u015bcio\u0142em. Mia\u0142 ju\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce najgro\u017aniejsz\u0105 chorob\u0105 ducha jest pycha, kt\u00f3ra odcina cz\u0142owieka od Boga, a tak\u017ce zmys\u0142owo\u015b\u0107, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce cz\u0142owieka z ziemi\u0105.<\/strong> Pojawi\u0142y si\u0119 wtedy u niego wyrzuty sumienia, \u017ce zmarnowa\u0142 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego \u017cycia. Sw\u00f3j \u017cal wyrazi\u0142 w s\u0142owach: \u201eWzywa\u0142e\u015b mnie, lecz ja nie przyszed\u0142em – te puste lata, te puste s\u0142owa, ta pusta nami\u0119tno\u015b\u0107\u201d<\/strong>. Podj\u0105\u0142 wtedy mocne postanowienie, aby owocniej prze\u017cy\u0107 te lata, kt\u00f3re mu jeszcze pozosta\u0142y. Zacz\u0105\u0142 wspiera\u0107 misj\u0119 Matki Teresy i anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w pomoc dla umys\u0142owo upo\u015bledzonych we wsp\u00f3lnocie L\u2019Arche za\u0142o\u017conej przez Jeana Vaniera. Aleksander So\u0142\u017cenicyn, Simone Weil oraz Jean Vanier byli wed\u0142ug niego najwa\u017cniejszymi wsp\u00f3\u0142czesnymi mu pisarzami chrze\u015bcija\u0144skimi.<\/p>\r\n

W po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku Muggeridge ca\u0142kowicie pozby\u0142 si\u0119 telewizora. Doszed\u0142 bowiem do przekonania, \u017ce telewizja jest \u201emagazynem naszego zak\u0142amania\u201d<\/strong>, a kamera telewizyjna \u201enajbardziej gro\u017anym ze wszystkich wynalazk\u00f3w w naszych czasach\u201d. W 1981 r. podczas wywiadu Muggeridge ostrzega\u0142, \u017ce najtrudniej jest chrze\u015bcijaninowi przeciwstawi\u0107 si\u0119 \u201eogromnej sile uroje\u0144. Cz\u0142owiek stworzy\u0142 w tym wieku tak\u0105 maszyn\u0119 uroje\u0144, jakiej nigdy dot\u0105d nie by\u0142o. Gdziekolwiek si\u0119 znajdziesz, te urojenia s\u0105 obecne i sugeruj\u0105 ci, \u017ce szcz\u0119\u015bcie osi\u0105ga si\u0119 przez cielesno\u015b\u0107, \u017ce pe\u0142ni\u0119 \u017cycia znajduje si\u0119 w sukcesie\u201d<\/strong>. Muggeridge wskazywa\u0142 na niebezpiecze\u0144stwo ucieczki w \u015bwiat urojony, nierzeczywisty, wirtualny, wytworzony przez media i reklam\u0119: \u201eNigdy dot\u0105d w dziejach ludzko\u015bci ma\u0142o istotne materialne aspekty \u017cycia nie przedstawiano w tak kusz\u0105cy spos\u00f3b przez reklam\u0119, nak\u0142aniaj\u0105c ludzi, aby pragn\u0119li coraz wi\u0119cej i wi\u0119cej rzeczy, wt\u0142aczaj\u0105c im przekonanie, \u017ce rado\u015b\u0107 i najwi\u0119ksze szcz\u0119\u015bcie osi\u0105ga si\u0119 przez cielesno\u015b\u0107\u201d<\/strong>. Podkre\u015bla\u0142, \u017cerzeczywisto\u015b\u0107 \u201emusimy penetrowa\u0107, ogarn\u0105\u0107 j\u0105, kocha\u0107 j\u0105, jako najwi\u0119kszy dar\u201d, gdy\u017c w tej rzeczywisto\u015bci jest obecny Wcielony B\u00f3g – Jezus Chrystus, a dokonuje si\u0119 to przez modlitw\u0119.
<\/strong><\/p>\r\n

Wreszcie w domu<\/strong><\/p>\r\n

Decyzja wst\u0105pienia do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego by\u0142a w \u017cyciu Muggeridge\u2019a ukoronowaniem d\u0142ugiego procesu duchowego dojrzewania. Z wielk\u0105 pokor\u0105 przyj\u0105\u0142 wszystkie prawdy objawione nam przez Boga i nauczane w Ko\u015bciele katolickim. \u0179a\u0142owa\u0142, \u017ce tak d\u0142ugiego czasu potrzebowa\u0142, aby ca\u0142kowicie si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107. Zosta\u0142 przyj\u0119ty do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wraz ze swoj\u0105 \u017con\u0105 Kitty 27 listopada 1982 r. w kaplicy Our Lady Help of Christians w Sussex, w miejscowo\u015bci Hurst Green. Ceremonii przewodniczy\u0142 biskup diecezji Arundel Cormac Murphy O\u2019Connor. Jak Muggeridge sam napisa\u0142, jego nawr\u00f3cenie da\u0142o mu \u201epoczucie powrotu do domu, pozbierania nici zmarnowanego \u017cycia, odpowiedzi na wezwanie dzwonu, kt\u00f3ry przez d\u0142ugi czas go wzywa\u0142. Znalezienia miejsca przy stole, kt\u00f3re czeka\u0142o na niego od dawna\u201d<\/strong>. Muggeridge odkry\u0142 radosn\u0105 prawd\u0119, jak dobry i mi\u0142osierny jest B\u00f3g, kt\u00f3ry czyni wszystko, aby doprowadzi\u0107 wszystkich grzesznik\u00f3w do nawr\u00f3cenia si\u0119. Cz\u0142owiek jest wolny i mo\u017ce straci\u0107 kontakt z Bogiem, mo\u017ce pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w swojej zmys\u0142owo\u015bci i w swojej pysze wywy\u017csza\u0107 siebie, gardzi\u0107 swoim Stw\u00f3rc\u0105. W swojej g\u0142upocie mo\u017ce Boga przeklina\u0107, wy\u015bmiewa\u0107 si\u0119 z ludzi wierz\u0105cych, mo\u017ce og\u0142osi\u0107 \u015bmier\u0107 Boga. Jednak pod koniec swojego ziemskiego \u017cycia pozostanie mu tylko jedno: upa\u015b\u0107 na kolana i w pokornej modlitwie zawierzy\u0107 siebie Bo\u017cemu Mi\u0142osierdziu. Je\u017celi tego nie zrobi, czeka go przera\u017caj\u0105ca wieczno\u015b\u0107 piek\u0142a. Je\u017celi natomiast to uczyni, wtedy do\u015bwiadczy ogromu dobroci, mi\u0142o\u015bci i mi\u0142osierdzia Boga, nieopisanej rado\u015bci z przebaczenia wszystkich swoich grzech\u00f3w. Muggeridge ca\u0142ym sercem przyj\u0105\u0142 skarb wiary i podporz\u0105dkowa\u0142 ca\u0142e swoje \u017cycie jej wymaganiom. Czytamy w Li\u015bcie do Hebrajczyk\u00f3w, \u017ce \u201ewiara jest por\u0119k\u0105 tych d\u00f3br, kt\u00f3rych si\u0119 spodziewamy, dowodem tych rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rych nie widzimy\u201d<\/strong> (11,1). Malcolm Muggeridge podkre\u015bla\u0142, \u017ce wiara jest specjalnym rodzajem poznania, gdy\u017c musimy zaakceptowa\u0107 istnienie zas\u0142ony tajemnicy pomi\u0119dzy czasem i wieczno\u015bci\u0105. Wiara pozwala cz\u0142owiekowi wnika\u0107 w t\u0119 tajemnic\u0119 i nawi\u0105za\u0107 osobisty kontakt z Jezusem Chrystusem, kt\u00f3ry jako prawdziwy B\u00f3g sta\u0142 si\u0119 prawdziwym cz\u0142owiekiem, aby nas uwolni\u0107 z niewoli szatana, grzechu i \u015bmierci.<\/p>\r\n

Po swoim nawr\u00f3ceniu Muggeridge okazywa\u0142 szczeg\u00f3ln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusowi obecnemu w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie.<\/strong> Uczestniczenie we Mszy \u015bw. by\u0142o dla niego najwa\u017cniejszym wydarzeniem ka\u017cdego dnia. Nadprzyrodzony \u015bwiat duchowej rzeczywisto\u015bci sta\u0142 si\u0119 dla\u0144 bardziej realny ani\u017celi \u015bwiat poznawany naszymi zmys\u0142ami. Razem z \u017con\u0105 prowadzili \u017cycie w ciszy, bez telewizji, w oddaleniu od \u015bwiata, w ca\u0142kowitym oddaniu si\u0119 Bogu podczas d\u0142ugich codziennych modlitw. Przygotowywali si\u0119 na najwa\u017cniejszy moment spotkania si\u0119 z Chrystusem w chwili \u015bmierci, prowadz\u0105c mistyczne \u017cycie, ca\u0142kowicie oddane Bogu. W 1988 r., na dwa lata przed swoj\u0105 \u015bmierci\u0105, Muggeridge pisa\u0142: \u201eTu na ziemi zawsze czu\u0142em si\u0119 obcy, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nasz dom jest gdzie indziej. Teraz, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do ko\u0144ca mojej pielgrzymki, znalaz\u0142em schronienie w Ko\u015bciele katolickim, sk\u0105d mog\u0119 widzie\u0107 Bram\u0119 Niebios w murach Jeruzalem, wyra\u017aniej ni\u017c sk\u0105dkolwiek indziej, cho\u0107 tylko jak przez przyciemnione szk\u0142o\u201d<\/strong>. W 1989 r. Muggeridge coraz bardziej podupada na zdrowiu i traci pami\u0119\u0107. Pan B\u00f3g wys\u0142ucha\u0142 jego modlitwy, w kt\u00f3rej prosi\u0142 o ca\u0142kowite oczyszczenie: \u201eupokorz moj\u0105 dum\u0119\u201d. Opatrzony \u015bwi\u0119tymi sakramentami Muggeridge odszed\u0142 do wieczno\u015bci 14 listopada 1990 r. – przeszed\u0142 przez Bram\u0119 Niebios. Jego \u017cycie jest \u015bwiadectwem tego, \u017ce B\u00f3g \u201eDaje si\u0119 znale\u017a\u0107 tym, co Go nie wystawiaj\u0105 na pr\u00f3b\u0119, objawia si\u0119 takim, kt\u00f3rym nie brak wiary w Niego. (…) M\u0105dro\u015b\u0107 nie wejdzie w dusz\u0119 przewrotn\u0105, nie zamieszka w ciele zaprzedanym grzechowi\u201d (Mdr 1,2.4).\u00a0<\/p>\r\n

ks. Mieczys\u0142aw Piotrowski TChr<\/strong><\/em>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: M. Muggeridge, Conversion:<\/em> The spiritual Journey of a Twentieth-Century Pilgrim<\/em>, Harper Collins, 1988; Gregory Wolf, Malcolm Muggeridge: A Biography<\/em>, London 1995; M. Muggeridge, Jesus Rediscovered<\/em>, London 1969; Joseph Pearce, L<\/em>iterary Converts<\/em>, Ignatius Press, 2000; Joseph Pearce, Pisarze nawr\u00f3ceni<\/em>, Fronda.<\/p>\r\n

\r\n

Artyku\u0142 pochodzi z miesi\u0119cznika Mi\u0142ujcie si\u0119!<\/em>, numer 1\/2012. Dalszy przedruk jedynie za zgod\u0105 redakcji Mi\u0142ujcie si\u0119!<\/em><\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wst\u0105pienie Malcolma Muggeridge\u2019a do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w 1982\u00a0r. odbi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bnym echem w \u015brodkach masowego przekazu. By\u0142 on bowiem jednym z najs\u0142ynniejszych angielskich dziennikarzy, pisarzy i\u00a0tw\u00f3rc\u00f3w najlepszych telewizyjnych program\u00f3w w XX wieku. Malcolm Muggeridge by\u0142 prawdziw\u0105 gwiazd\u0105 ma\u0142ego ekranu, a r\u00f3wnocze\u015bnie niezwykle b\u0142y\u00adsko\u00adtli\u00adwym pisarzem, por\u00f3wnywanym z G.K. Chestertonem i C.S. Lewisem. Nawr\u00f3cenie Malcolma Muggeridge\u2019a nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,256,220],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57997"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57997\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}