{"id":57964,"date":"2012-06-21T15:07:35","date_gmt":"2012-06-21T20:07:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57964"},"modified":"2012-06-21T15:07:35","modified_gmt":"2012-06-21T20:07:35","slug":"gdzie-stoja-legitymisci-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57964","title":{"rendered":"Gdzie stoj\u0105 legitymi\u015bci? – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Zadano mi niedawno takie oto pytanie: gdzie b\u0119d\u0105 legitymi\u015bci, kiedy stan\u0105 naprzeciwko siebie w decyduj\u0105cym starciu \u201efalangi liberalne\u201d i \u201efalangi alterglobalistyczne\u201d? Czy przypadkiem (by\u0142 w tym, oczywi\u015bcie ton ironicznej przygany) nie zachowaj\u0105 si\u0119 oni tak jak libera\u0142owie w XIX i XX wieku, gdy naprzeciwko siebie stawa\u0142y \u201efalangi katolickie\u201d i \u201efalangi socjalistyczne\u201d?<\/strong><\/p>\r\n

Szerszej publiczno\u015bci, niekoniecznie musz\u0105cej orientowa\u0107 si\u0119 w pi\u0119trowych aluzjach mojego interlokutora, nale\u017cy si\u0119 w tym miejscu kilka wyja\u015bnie\u0144. Przede wszystkim samo okre\u015blenie \u201elegitymi\u015bci\u201d nale\u017cy tu rozumie\u0107 szeroko: nie tylko jako tych, kt\u00f3rzy obserwuj\u0105 pilnie regu\u0142y sukcesji tronu w dynastiach, ale r\u00f3wnie\u017c kieruj\u0105 si\u0119 zasad\u0105 przestrzegania tego, co za legitymistami francuskimi nale\u017cy nazwa\u0107 \u201eprawowito\u015bci\u0105 teologiczn\u0105\u201d, a za legitymistami hiszpa\u0144skimi – \u201eprawowito\u015bci\u0105 wykonywania\u201d w\u0142adzy, czyli po prostu wszystkim tym, co wed\u0142ug \u015bw. Tomasza z Akwinu odr\u00f3\u017cnia kr\u00f3la od tyrana; kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, \u201elegitymi\u015bci\u201d s\u0105 tu synonimem katolickich tradycjonalist\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\u0179o\u0142nierze genera\u0142a Franco. Fot. TopFoto\/Forum<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Konfrontacja dwu \u201efalang\u201d z kolei to nawi\u0105zanie do s\u0142ynnego proroctwa autora \u201eEseju o katolicyzmie, liberalizmie i socjalizmie\u201d z 1851 roku, Juana Donosa Cortesa, kt\u00f3ry przepowiada\u0142, \u017ce kiedy nadejdzie \u201eten straszny dzie\u0144\u201d, w kt\u00f3rym stan\u0105 naprzeciwko siebie falangi katolickie i falangi socjalistyczne, to nikt nie b\u0119dzie wiedzia\u0142, gdzie s\u0105 libera\u0142owie – a to dlatego, \u017ce libera\u0142owie, zdaniem tego wielkiego \u201eapokaliptyka nowoczesno\u015bci\u201d, w przeciwie\u0144stwie do tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 TAK (czyli katolik\u00f3w), oraz tych, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 NIE (czyli socjalist\u00f3w), nigdy nie mog\u0105 si\u0119 zdecydowa\u0107, czy s\u0105 za, czy przeciw, i powiadaj\u0105: JA ROZWA\u0179AM. Na polu bitwy za\u015b wszelkie rozwa\u017cania s\u0105 ju\u017c daremne, tote\u017c nikt wtedy ju\u017c nie b\u0119dzie wiedzia\u0142 – konkluduje Donoso Cort\u00c3\u00a9s – gdzie s\u0105 libera\u0142owie.<\/p>\r\n

Owo proroctwo Donosa by\u0142o przywo\u0142ywane niejednokrotnie (r\u00f3wnie\u017c przez ni\u017cej podpisanego) w zwi\u0105zku z wypadkami, kt\u00f3re w spos\u00f3b ewidentny unaocznia\u0142y jego prawdziwo\u015b\u0107, jak zw\u0142aszcza w ojczy\u017anie autora tych s\u0142\u00f3w, czyli w Hiszpanii, kiedy \u201efalangi katolickie\u201d wznieci\u0142y przeciwko \u201efalangom socjalistycznym\u201d Alzamiento Nacional<\/em> w 1936 roku, podczas gdy libera\u0142owie – jak\u017ce wymowni w wychwalaniu \u201epi\u0119knej dziewczyny\u201d Republiki z lat 1931-1936 – pochowali si\u0119 do mysich dziur lub wyemigrowali, stropieni wprawdzie tym, \u017ce \u201edziewczyna\u201d tak szybko zbrzyd\u0142a, ale te\u017c nieskorzy do przyznania si\u0119, \u017ce to oni odmalowali jej fa\u0142szywie wyidealizowany portret; postanowili zatem przeczeka\u0107 burz\u0119 i zobaczy\u0107, co z niej wyniknie.<\/p>\r\n

Rozumiej\u0105 teraz Pa\u0144stwo wybornie, jak s\u0105dz\u0119, \u017ce pytanie, kt\u00f3re zosta\u0142o mi postawione, mia\u0142o g\u0142\u0119boko zawstydzi\u0107 legitymist\u00f3w<\/em>, bo wida\u0107 przecie\u017c jak na d\u0142oni, \u017ce w por\u00f3wnywanym przypadku libera\u0142\u00f3w – pomijaj\u0105c nawet ideowe meritum<\/em> sprawy – nie ma nic chwalebnego w ich post\u0119powaniu. Wniosek, jaki z tego mia\u0142by wyp\u0142ywa\u0107, jest zatem jasny i prosty jak konstrukcja cepa: gdziekolwiek bije si\u0119 dw\u00f3ch mocarzy, nie ma miejsca na neutralno\u015b\u0107; trzeba stan\u0105\u0107 albo po jednej, albo po drugiej stronie. Czy rzeczywi\u015bcie regu\u0142a ta jest tak bezwzgl\u0119dnie imperatywna?<\/p>\r\n

Ot\u00f3\u017c, nie ujmuj\u0105c niczego geniuszowi Donosa, trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce wnioski wysuwane z jego przepowiedni – takie w\u0142a\u015bnie jak ten, o kt\u00f3rym tu mowa – bywaj\u0105 cz\u0119stokro\u0107 nazbyt daleko id\u0105ce albo uproszczone. Nasamprz\u00f3d zauwa\u017cmy, \u017ce we wspomnianym przyk\u0142adzie hiszpa\u0144skim post\u0119powanie libera\u0142\u00f3w by\u0142o (z punktu widzenia ich przekona\u0144 i interes\u00f3w) zupe\u0142nie racjonalne. Je\u015bli nie uto\u017csamiali si\u0119 z \u017cadn\u0105 ze stron, to w imi\u0119 czego w\u0142a\u015bciwie mieliby nastawia\u0107 g\u0142owy? Nie chcieli wprawdzie Hiszpanii Katolickiej, ale Hiszpania Sowiecka te\u017c ich brzydzi\u0142a. Co wi\u0119cej, p\u00f3\u017aniejszy bieg wypadk\u00f3w pokaza\u0142, \u017ce w ko\u0144cu, jak to si\u0119 kolokwialnie m\u00f3wi, \u201ewyszli na swoje\u201d. \u201eFalangi katolickie\u201d wprawdzie dora\u017anie zwyci\u0119\u017cy\u0142y, jednak libera\u0142owie powoli, wychodz\u0105c ze swoich kryj\u00f3wek i wracaj\u0105c (jak Ortega y Gasset) z emigracji, zacz\u0119li dr\u0105\u017cy\u0107 najpierw \u017cycie intelektualne, potem polityczne pa\u0144stwa autorytarnego, i w ko\u0144cu dopi\u0119li swego. Przygotowana ju\u017c przez mniej lub bardziej jawnych libera\u0142\u00f3w w obozie w\u0142adzy (g\u0142\u00f3wnie opusdeistas<\/em>) transici\u00f3n<\/em> po \u015bmierci genera\u0142a Franco da\u0142a rezultat czysto liberalny w postaci \u201eukoronowanej demokracji\u201d. Co wi\u0119cej, libera\u0142owie \u201ezmi\u0119kczyli tak\u017ce\u201d drug\u0105 stron\u0119, czyli socjalist\u00f3w, a nawet komunist\u00f3w: czym\u017ce, je\u015bli nie liberalizacj\u0105<\/em>, by\u0142 eurokomunizm<\/em> towarzysza Carrillo, kt\u00f3ry z krwawego oprawcy w Paracuellos de Jarama przeistoczy\u0142 si\u0119 w \u201edemokratycznego monarchist\u0119\u201d i nieledwie przyjaciela Juana Carlosa? Nawet radykalne \u201ewychylenie\u201d z ostatnich lat rz\u0105d\u00f3w nominalnego socjalisty Zapatero w swojej ideologicznej tre\u015bci by\u0142o bardziej liberalne (w sensie liberty\u0144skim<\/em>) ani\u017celi socjalistyczne. Koniec ko\u0144c\u00f3w, wojn\u0119 domow\u0105 – tylko z czterdziestoletnim po\u015blizgiem – wygrali ci, kt\u00f3rych podczas jej trwania nie spos\u00f3b by\u0142o si\u0119 dopatrzy\u0107.<\/p>\r\n

Mo\u017cna te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce konfiguracje aktor\u00f3w agonu mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 inaczej ni\u017c w proroctwie Donosa; przecie\u017c na przyk\u0142ad w Meksyku przez ca\u0142y wiek XIX a\u017c po kulminacj\u0119 w powstaniu cristeros<\/em> w latach 1926-1929, \u015bciera\u0142y si\u0119 ca\u0142y czas \u201efalangi katolickie\u201d z \u201efalangami liberalnymi\u201d w\u0142a\u015bnie, bo socjali\u015bci byli tam zaledwie, i to tylko w ostatniej fazie, segmentem tych drugich. I tu dochodzimy do sedna sprawy. Legitymi\u015bci<\/em> – a wi\u0119c, przypomnijmy raz jeszcze: tradycjonali\u015bci – katolicy, nie s\u0105 niestety w obecnym czasie g\u0142\u00f3wnym aktorem globalnych konflikt\u00f3w. Nie ma dzi\u015b (poza wymiarem duchowym) \u201efalang katolickich\u201d – ostatnie, i to tylko te\u017c peryferyjnie, cho\u0107 na wa\u017cnym odcinku, stoczy\u0142y swoj\u0105 walk\u0119 pod koniec XX wieku w Libanie (maronici). Dzi\u015b walka o panowanie nad \u015bwiatem toczy si\u0119 pomi\u0119dzy demoliberalizmem, kt\u00f3rego hegemonem s\u0105 oczywi\u015bcie \u201eatlanty\u015bci\u201d z USA, a pospolitym ruszeniem falang, nazwanych przez mojego interlokutora eufemistycznie \u201ealterglobalistycznymi\u201d. To, \u017ce demoliberalizm jest \u015bmiertelnym wrogiem katolicyzmu i wszelkiej Tradycji, to rzecz niewymagaj\u0105ca wyja\u015bnie\u0144. Ale czy inaczej rzeczy si\u0119 maj\u0105 z owymi \u201ealterglobalistami\u201d? Kim\u017ce oni s\u0105? Czy maj\u0105 oni cokolwiek wsp\u00f3lnego z jakkolwiek rozumian\u0105 tradycj\u0105 – je\u015bli pomin\u0105\u0107 interpretacje dowcipne w swojej wymy\u015blno\u015bci? Niewczesne \u017carty: \u201ealterglobali\u015bci\u201d to nic innego jak nowa posta\u0107 \u201efalang socjalistycznych\u201d o r\u00f3\u017cnym rodowodzie. To albo bezpo\u015bredni kontynuatorzy najbardziej odra\u017caj\u0105cych tyranii komunistycznych o specyficznym odcieniu lokalnym (jak p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144ska \u201ekimokracja\u201d), albo islami\u015bci – cz\u0119sto tak\u017ce wyznaj\u0105cy tak\u0105 lub inn\u0105 wersj\u0119 \u201earabskiego socjalizmu\u201d, albo niezliczone potomstwo r\u00f3\u017cnych marksistowskich, trockistowskich czy po prostu demagogicznych i populistycznych sekt, specjalnie dzi\u015b wp\u0142ywowych w Ameryce \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\r\n

Z legitymistycznego<\/em> punktu widzenia r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy obu tymi \u015bmiertelnymi wrogami jest tylko jedna: demoliberalizm niszczy Tradycj\u0119 powoli, \u201epokojowo\u201d, podst\u0119pnie i rozk\u0142adowo, wpuszczaj\u0105c w krwiobieg spo\u0142eczny kropla po kropli rozk\u0142adowe toksyny; \u201ealterglobalizm\u201d natomiast – w razie jego zwyci\u0119stwa – grozi \u015bmierci\u0105 natychmiastow\u0105 przez powszechn\u0105 rze\u017a i zniszczenie. \u201eAlterglobali\u015bci\u201d nie b\u0119d\u0105 przy tym wybiera\u0107 i rozr\u00f3\u017cnia\u0107 pomi\u0119dzy \u201eatlantyckimi\u201d demolibera\u0142ami a \u201eeuropejskimi\u201d tradycjonalistami; pod n\u00f3\u017c p\u00f3jd\u0105 wszyscy. 60 lat temu, w innej oczywi\u015bcie konfiguracji, kiedy \u201ealterglobalizm\u201d by\u0142 po prostu sowieckim komunizmem u szczytu jego pot\u0119gi, wielki odnowiciel tradycji klasycznej (w jej plato\u0144skiej wersji) – Eric Voegelin, zdawa\u0142 sobie doskonale spraw\u0119 z tego, \u017ce anglosaska demokracja jest takim samym gnostycyzmem – a wi\u0119c chorob\u0105 duszy – jak komunizm, jednakowo\u017c jako wykwit wczesnej fazy gnostycyzmu (\u201egnostycka prawica\u201d), postaci\u0105 \u0142agodniejsz\u0105, kt\u00f3ra z tego powodu, \u017ce zaszczepiona na pod\u0142o\u017cu instytucji tradycyjnych, egzystencjalnie stanowi jak\u0105\u015b lini\u0119 oporu przed furi\u0105 spustoszenia, niesionego przez \u201egnostyck\u0105 lewic\u0119\u201d.<\/p>\r\n

Je\u015bli zatem si\u0142y cywilizacyjne mog\u0105 zosta\u0107 kiedy\u015b odbudowane, to jednak tam, gdzie \u201ealterglobalizm\u201d nie zwyci\u0119\u017cy, bo wtedy ju\u017c \u201enic nie b\u0119dzie\u201d – jak powiedzia\u0142 \u201eklasyk\u201d. Najpierw trzeba \u017cy\u0107<\/em> – czyli tak\u017ce prze\u017cy\u0107<\/em> – a potem filozofowa\u0107<\/em>, m\u00f3wi znane przys\u0142owie. Martwi nie odbudujemy Tradycji. Legitymista<\/em> nie ma wi\u0119c \u017cadnego sensownego powodu stawa\u0107 u boku kt\u00f3regokolwiek ze swoich \u201enaturalnych wrog\u00f3w\u201d; ma natomiast wszelkie powody, aby \u017cyczy\u0107 im obu, by wzajemnie si\u0119 wykrwawili. Mo\u017ce dzi\u015b nie b\u0119dzie przez to widoczny – jak ci libera\u0142owie z przepowiedni Donosa, ale za to, gdy Gog z Magogiem wyniszcz\u0105 si\u0119 nawzajem, nadejdzie czas wzrastania tego \u017cniwa nowej cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej, kt\u00f3rej ziarna legitymista<\/em> sieje nieustannie, bez wzniecania pr\u00f3\u017cnego ha\u0142asu.<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zadano mi niedawno takie oto pytanie: gdzie b\u0119d\u0105 legitymi\u015bci, kiedy stan\u0105 naprzeciwko siebie w decyduj\u0105cym starciu \u201efalangi liberalne\u201d i \u201efalangi alterglobalistyczne\u201d? Czy przypadkiem (by\u0142 w tym, oczywi\u015bcie ton ironicznej przygany) nie zachowaj\u0105 si\u0119 oni tak jak libera\u0142owie w XIX i XX wieku, gdy naprzeciwko siebie stawa\u0142y \u201efalangi katolickie\u201d i \u201efalangi socjalistyczne\u201d? Szerszej publiczno\u015bci, niekoniecznie musz\u0105cej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,189],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57964"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57964"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57964\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}