{"id":57839,"date":"2012-06-21T21:07:27","date_gmt":"2012-06-22T02:07:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57839"},"modified":"2012-06-21T21:13:36","modified_gmt":"2012-06-22T02:13:36","slug":"do-trzech-razy-sztuka-grzegorz-kucharczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57839","title":{"rendered":"Do trzech razy sztuka? – Grzegorz Kucharczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dwie\u015bcie lat temu, 22 czerwca 1812 roku cesarz Francuz\u00f3w Napoleon I Bonaparte skierowa\u0142 do \u017co\u0142nierzy swojej Wielkiej Armii z nadniemie\u0144skich Wilkowyszek odezw\u0119 zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201e\u0179o\u0142nierze, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga wojna polska\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"Tego samego dnia ponad sze\u015b\u0107set tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy stoj\u0105cych pod rozkazami Napoleona rozpocz\u0119\u0142o przekraczanie granicznej rzeki Niemen. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna cesarstwa francuskiego, a w\u0142a\u015bciwie ca\u0142ej podporz\u0105dkowanej mu Europy (od Portugalii po Ksi\u0119stwo Warszawskie) z Rosj\u0105. Wielka szansa na odbudow\u0119 dawnej Rzeczypospolitej. 14 wrze\u015bnia 1812 roku, po zwyci\u0119skiej bitwie z armi\u0105 Kutuzowa pod Borodino, wojska napoleo\u0144skie wesz\u0142y do Moskwy. Jako jedne z pierwszych w mury dawnej stolicy pa\u0144stwa car\u00f3w wchodzi\u0142y wojska polskie dowodzone przez ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego.<\/p>\r\n

Potem, co wydarzy\u0142o si\u0119, znamy doskonale. Dramatyczny odwr\u00f3t Wielkiej Armii (a w\u0142a\u015bciwie jej resztek) spod Moskwy w kierunku Ksi\u0119stwa Warszawskiego i heroiczna postawa \u201ewiernych do ko\u0144ca\u201d oddzia\u0142\u00f3w polskich, dzi\u0119ki kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 m. in. przekroczy\u0107 Berezyn\u0119. Pod koniec 1812 roku sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce Napoleon poni\u00f3s\u0142 ci\u0119\u017ck\u0105 kl\u0119sk\u0119, a nadzieje na to, \u017ce \u201ecud wielki ca\u0142kowitego zabitej Polski zmartwychwstania\u201d szybko nast\u0105pi, okaza\u0142y si\u0119 p\u0142onne.<\/p>\r\n

Morze literatury napisano na temat wojny 1812 roku i przyczyn kl\u0119ski Napoleona. Wskazuje si\u0119 wi\u0119c – ca\u0142kiem s\u0142usznie – na b\u0142\u0105d strategiczny, jaki pope\u0142ni\u0142 Napoleon szukaj\u0105c rozstrzygni\u0119cia w jednej kampanii, nie chc\u0105c roz\u0142o\u017cy\u0107 jej na dwa lata. Jak podkre\u015bla\u0142 gen. Marian Kukiel polski historiograf tej kampanii, prze\u0142omowa w tym wzgl\u0119dzie okaza\u0142a si\u0119 decyzja Napoleona, kt\u00f3ry po zdobyciu Smole\u0144ska, porzuci\u0142 swoje pierwotne intencje zatrzymania si\u0119 na linii Dniepru (maj\u0105c w r\u0119ku to strategiczne miasto, zawsze kluczowe w kontek\u015bcie rosyjskiej ekspansji na zach\u00f3d i jej powstrzymywania) i kontynuowania marszu w g\u0142\u0105b Rosji pocz\u0105wszy od wiosny 1813 roku. Po Smole\u0144sku, wedle s\u0142\u00f3w samego cesarza, Napoleon \u201eda\u0142 si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107\u201d i zdecydowa\u0142 si\u0119 na dalsze kontynuowanie marszu w kierunku Moskwy.<\/p>\r\n

Maszerowa\u0142 co prawda na czele najliczniejszej armii, jak\u0105 kiedykolwiek uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 europejskiemu w\u0142adcy, ale w tym wypadku ilo\u015b\u0107 nie przek\u0142ada\u0142a si\u0119 na jako\u015b\u0107. Obok stu tysi\u0119cy (w zaokr\u0105gleniu) polskich \u017co\u0142nierzy, walcz\u0105cych u boku Napoleona od kilkunastu lat, na Rosj\u0119 maszerowa\u0142y bowiem kontyngenty, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 bojowa by\u0142a do\u015b\u0107 w\u0105tpliwa. I to nie tylko, jak w przypadku Portugalczyk\u00f3w, dlatego, \u017ce teatry dzia\u0142a\u0144 wojennych kampanii 1812 roku by\u0142 dla nich zgo\u0142a egzotyczny i obcy, ale przede wszystkim dlatego, \u017ce konflikt z Rosj\u0105 postrzegali jako co\u015b nienaturalnego, co\u015b godz\u0105cego w ich najbardziej \u017cywotn\u0105 racj\u0119 stanu. To przede wszystkim odnosi si\u0119 do wojsk pruskich, kt\u00f3rych udzia\u0142 w kampanii rosyjskiej 1812 roku wymusi\u0142 Napoleon na w\u0142adcy Prus Fryderyku Wilhelmie III, kt\u00f3ry nie tak dawno (w 1805 r.) przy poczdamskim sarkofagu Fryderyka II Wielkiego przysi\u0119ga\u0142 carowi Aleksandrowi I \u201ewieczyst\u0105 przyja\u017a\u0144 i sojusz\u201d.<\/p>\r\n

Napoleonowi uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 wysoce dogodn\u0105 dla nas sytuacj\u0119, kt\u00f3ra ponownie zaistnieje po up\u0142ywie ponad stu lat, tj. w sierpniu 1914 roku, gdy po przeciwleg\u0142ych stronach dzia\u0142a\u0144 wojennych stan\u0119li po sobie Rosjanie i Niemcy (obok wojsk pruskich w 1812 roku u boku Napoleona walczy\u0142o r\u00f3wnie\u017c szereg kontyngent\u00f3w z mniejszych pa\u0144stw niemieckich skupionych w tzw. Zwi\u0105zku Re\u0144skim). Podkre\u015blmy jednak, \u017ce w odr\u00f3\u017cnieniu od sytuacji z 1914 roku, wiosna i latem 1812 roku Prusacy walczyli z Rosja margle soi. Gdy tylko nadarzy\u0142a si\u0119 okazja zmienili front. Jeszcze podczas odwrotu Napoleona spod Moskwy dosz\u0142o do zawi\u0105zania tajnej konwencji wojskowej rosyjsko-pruskiej (tzw. konwencja w Taurogach), kt\u00f3ra mia\u0142a wag\u0119 umowy sojuszniczej antyfrancuskiej.<\/p>\r\n

Nale\u017cy wszak\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce kluczowe wydarzenia dla powodzenia \u201edrugiej wojny polskiej\u201d (\u201epierwsz\u0105 wojn\u0105 polsk\u0105\u201d nazywa\u0142 Napoleon ju\u017c post factum wojn\u0119 francusko-prusko-rosyjsk\u0105 z lat 1806\/1807, w wyniku kt\u00f3rej powsta\u0142o Ksi\u0119stwo Warszawskie) rozegra\u0142y si\u0119 na ziemiach polskich.<\/p>\r\n

Zygmunt Krasi\u0144ski (a w\u0142a\u015bciwie Napoleon Zygmunt Krasi\u0144ski, ojcem chrzestnym wieszcza urodzonego w 1812 roku w Fontainebleu by\u0142 sam cesarz Francuz\u00f3w) pisa\u0142 pod koniec \u017cycia w jednym ze swoich list\u00f3w: \u201eNie, m\u00f3j kochany, dobrzy ludzie nic dla nas nie zrobi\u0105 [\u2026] Ale w\u00f3wczas B\u00f3g, na poha\u0144bienie dobrych ludzi, a na wi\u0119ksz\u0105 swoj\u0105 chwa\u0142\u0119 ka\u017ce szatanom odbudowa\u0107 Polsk\u0119 i ci, kt\u00f3rzy j\u0105 rozszarpali, b\u0119d\u0105 walczyli na drgaj\u0105cych jej cz\u0142onkach, wyrywaj\u0105c je sobie nawzajem i licytuj\u0105c si\u0119, kto uczyni wi\u0119cej do jej wskrzeszenia\u201d.<\/p>\r\n

Napoleon by\u0142 \u201eszatanem\u201d. W roku 1812 – od czterech lat – wojska francuskie (i u ich boku r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142y polskie) krwawo t\u0142umi\u0142y powstanie katolickich Hiszpan\u00f3w walcz\u0105cych o Kr\u00f3la, O\u0142tarze i Ojczyzn\u0119, podobne powstania Francuzi t\u0142umili tak\u017ce gdzie indziej (w Tyrolu i w Pa\u0144stwie Ko\u015bcielnym); we francuskiej niewoli wi\u0119ziony by\u0142 papie\u017c Pius VII. Napoleon nie by\u0142 jednak jednym z rozbiorc\u00f3w, o kt\u00f3rych pisa\u0142 wieszcz. Wr\u0119cz odwrotnie. To dzi\u0119ki niemu powsta\u0142o Ksi\u0119stwo Warszawskie, kt\u00f3re faktycznie oznacza\u0142o przekre\u015blenie dzie\u0142a rozbior\u00f3w. A\u017c do 1918 roku nie by\u0142o pa\u0144stwa polskiego o wi\u0119kszym zasi\u0119gu terytorialnym i z wi\u0119ksza armi\u0105 ani\u017celi to stworzone przez Polak\u00f3w pod napoleo\u0144skimi auspicjami \u201ema\u0142e pa\u0144stwo wielkich nadziei\u201d.<\/p>\r\n

Napoleon przywraca\u0142 nadzieje. Dawa\u0142 nam przyk\u0142ad, \u201ejak zwyci\u0119\u017ca\u0107 mamy\u201d. Rok 1812 tak\u017ce pod tym wzgl\u0119dem stanowi\u0142 swoiste apogeum. Jeszcze dwadzie\u015bcia lat wcze\u015bniej Rzeczpospolita doby Targowicy i sejmu grodzie\u0144skiego by\u0142a upodlana przez rosyjskiego ambasadora i rodzimych zdrajc\u00f3w. W 1812 roku wojska polskie jako cz\u0119\u015b\u0107 zwyci\u0119skiej armii wkracza\u0142y do Moskwy.<\/p>\r\n

\u201eZ Napoleonem B\u00f3g sw\u0105 w\u0142adz\u0119 dzieli\u201d. Takie s\u0142owa wywieszano w Warszawie pod koniec czerwca 1812 roku, gdy na nadzwyczajnym posiedzeniu Sejmu Ksi\u0119stwa Warszawskiego w dniu 28 czerwca 1812 og\u0142oszono akt zawi\u0105zania Konfederacji Generalnej Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3ry stwierdza\u0142, \u017ce \u201eKr\u00f3lestwo Polskie jest przywr\u00f3cone, nar\u00f3d polski na nowo w jedno cia\u0142o z\u0142\u0105czony\u201d. W duchu Konstytucji 3 Maja roku \u201esprawiedliw\u0105 i r\u00f3wn\u0105 dla wszystkich odmiennych wyzna\u0144 tolerancj\u0119\u201d, zawarowuj\u0105c jednak katolicyzmowi status \u201ereligii rz\u0105dowej\u201d.<\/p>\r\n

Nastr\u00f3j by\u0142 podnios\u0142y i by\u0142y wielkie nadzieje. Jak pisa\u0142a kr\u00f3tko po og\u0142oszeniu Konfederacji Izabela Czartoryska do swojego syna, ksi\u0119cia Adama Jerzego Czartoryskiego: \u201eS\u0142owo jest wyrzeczone i Polska istnieje. O Bo\u017ce, Bo\u017ce, wr\u00f3ci\u0142e\u015b nam ojczyzn\u0119 i moje uszy zas\u0142ysza\u0142y s\u0142owa na zawsze w moim sercu wyryte, Polska \u017cyje, Polska jest\u201d. Po latach Adam Mickiewicz w \u201ePanu Tadeuszu\u201d wspominaj\u0105c nastr\u00f3j tamtych dni, pisa\u0142: \u201eO roku \u00f3w! Kto ciebie widzia\u0142 w naszym kraju! [\u2026] Zdawna by\u0142e\u015b niebieskim oznajmiony cudem\/I poprzedzony g\u0142uch\u0105 wie\u015bci\u0105 mi\u0119dzy ludem\u201d.<\/p>\r\n

To by\u0142 rok entuzjazmu i rok trudnych wybor\u00f3w. Sp\u00f3jrzmy w tym kontek\u015bcie na zachowanie si\u0119 dw\u00f3ch wa\u017cnych postaci: Tadeusza Ko\u015bciuszki i wspomnianego ksi\u0119cia Adama Jerzego Czartoryskiego. Ten pierwszy – \u201enaczelnik w sukmanie\u201d, bohater insurekcji, a wcze\u015bniej ameryka\u0144skiej wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ten drugi – przyjaciel cara Aleksandra I (a jeszcze bardziej jego \u017cony), do niedawna faktyczny kierownik rosyjskiej dyplomacji, od 1803 roku kurator wile\u0144skiego kr\u0119gu naukowego.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 Adam – to od kilkunastu lat g\u0142\u00f3wna posta\u0107 \u201eorientacji rosyjskiej\u201d w Polsce. Nie myli\u0107 z parti\u0105 rosyjskich jurgieltnik\u00f3w na wz\u00f3r dawnych targowiczan czy \u201epartii rosyjskiej\u201d z czas\u00f3w saskich. Czartoryski chcia\u0142 odbudowy Polski w oparciu o Rosj\u0119, w my\u015bl zasady \u201eprzez ca\u0142o\u015b\u0107 do niepodleg\u0142o\u015bci\u201d. W swoich politycznych memoria\u0142ach pisanych zaraz po obj\u0119ciu tronu przez Aleksandra I dowodzi\u0142, \u017ce skupienie pod ber\u0142em Rosji wszystkich ziem polskich, b\u0119dzie dla Polski najlepszym scenariuszem. W 1805 roku wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ten scenariusz polityczny by\u0142 bliski realizacji (tzw. plan pu\u0142awski), gdy bardzo napi\u0119te wydawa\u0142y si\u0119 by\u0107 relacje prusko-rosyjskie w zwi\u0105zku ze wstrzymywaniem przez Berlin zgody na przemarsz wojsk francuskich na teatr dzia\u0142a\u0144 wojennych przeciw Napoleonowi. Czartoryski radzi\u0142 Aleksandrowi tward\u0105 postaw\u0119 wobec Prus, je\u015bli trzeba z wykorzystaniem si\u0142y militarnej. Przyja\u017a\u0144 do polskiego arystokraty u Aleksandra I nie by\u0142a na tyle silna, by porzuci\u0107 tradycyjny sojusz Romanow\u00f3w i Hohenzollern\u00f3w. Zamiast realizacji \u201eplanu pu\u0142awskiego\u201d nast\u0105pi\u0142a wspomniana ju\u017c poczdamska wymiana deklaracji przyja\u017ani w\u0142adc\u00f3w Rosji i Prus u grobu polako\u017cerczego Fryderyka II.<\/p>\r\n

Z drugiej strony nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce Czartoryskiego \u201eopcja na Rosj\u0119\u201d przynosi\u0142a \u00a0sprawie polskiej pewne konkretne korzy\u015bci. A\u017c do 1806 roku Polacy w zaborze rosyjskim, w por\u00f3wnaniu z dwoma pozosta\u0142ymi zaborami, \u017cyli w stosunkowo najlepszej sytuacji. To jest jeszcze okres sprzed wielkich konfiskat polskiej w\u0142asno\u015bci ziemskiej (zaczn\u0105 si\u0119 dopiero po 1812 roku, a jedn\u0105 z pierwszych ofiar padnie ogromna ordynacja nie\u015bwieska ks. Dominika Radziwi\u0142\u0142a, kt\u00f3ry w 1812 roku postawi\u0142 na Napoleona), polska szlachta cieszy si\u0119 nawet pozosta\u0142o\u015bciami dawnego samorz\u0105du (u Prusak\u00f3w i Austriak\u00f3w w latach 1795 – 1806 nie by\u0142o nawet takiej ornamentyki). Najwa\u017cniejsze jednak by\u0142o obj\u0119cie w 1803 roku przez Czartoryskiego kuratorium wile\u0144skiego kr\u0119gu naukowego, co w praktyce oznacza\u0142o spolszczenie ca\u0142ego szkolnictwa na obszarze wszystkich \u201eziem zabranych\u201d (bo okr\u0119g, kt\u00f3rym kierowa\u0142 kurator Czartoryski obejmowa\u0142 ziemie polskie zaanektowane przez Rosj\u0119 od pierwszego do trzeciego rozbioru), od szk\u00f3\u0142 elementarnych po Uniwersytet Wile\u0144ski. Nie by\u0142oby uczelni Mickiewicza i S\u0142owackiego bez kuratoryjnej opieki roztoczonej nad\u00a0 ni\u0105 przez ksi\u0105\u017c\u0119cego patrona.<\/p>\r\n

Gdy zbli\u017ca\u0142a si\u0119 wojna Napoleona z Aleksandrem I (co sta\u0142o si\u0119 jasne ju\u017c w 1811 roku), ten ostatni – osobi\u015bcie i za po\u015brednictwem swoich ministr\u00f3w – nalega\u0142, by Czartoryski rozpocz\u0105\u0142 budowanie \u201epartii rosyjskiej\u201d w Ksi\u0119stwie Warszawskim, co mia\u0142o mie\u0107 charakter akcji typowo dywersyjnej wobec Francuz\u00f3w, a nie obliczonej na realizacj\u0119 jakiego\u015b dalekosi\u0119\u017cnego, przyjaznego Polsce planu politycznego. Tak te\u017c ocenia\u0142 to ksi\u0105\u017c\u0119 Adam, kt\u00f3ry podobnie jak w 1807 roku, gdy powstawa\u0142o Ksi\u0119stwo Warszawskie, tak i w 1812 roku, nie chcia\u0142 by\u0107 -jak sam stwierdza\u0142 w jednym z list\u00f3w – \u201eagentem wojny domowej\u201d i \u201ewznosi\u0107 o\u0142tarz przeciw o\u0142tarzowi\u201d. Do cara i jego ministr\u00f3w pisa\u0142 Czartoryski w czerwcu 1812 roku: \u201eDrodzy moi przyjaciele, oto\u015bmy si\u0119 stali nieprzyjaci\u00f3\u0142mi [\u2026] Moje pierwsze obowi\u0105zki s\u0105 oczywi\u015bcie wzgl\u0119dem mojej ojczyzny\u201d.<\/p>\r\n

Milczenie Czartoryskiego w 1812 roku, a w\u0142a\u015bciwie od 1807 roku, by\u0142o dowodem, \u017ce dla niego \u201epatriotyzm by\u0142 nierozdzielny od honoru\u201d. By\u0142o tak\u017ce wyrazem postawy realizmu politycznego. Ksi\u0119stwo Warszawskie dawa\u0142o Polakom o wiele wi\u0119cej ni\u017c kuratorium wile\u0144skiego kr\u0119gu naukowego, a powodzenie rosyjskiej kampanii Napoleona mog\u0142o da\u0107 Polsce spe\u0142nienie najwi\u0119kszych nadziei.<\/p>\r\n

Milcza\u0142 r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bciuszko. Tyle, \u017ce milczenie dawnego Naczelnika nie by\u0142o wyrazem powstrzymania si\u0119 od dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3ra sprawie polskiej mog\u0142a wyrz\u0105dzi\u0107 szkody (jak w przypadku Czartoryskiego), a raczej by\u0142o powstrzymaniem si\u0119 od wzmocnienia sprawy polskiej. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce Ko\u015bciuszko w czerwcu 1812 roku w jednym ze swoich list\u00f3w pisa\u0142, i\u017c \u201e z serca \u017cyczy sobie, aby Moskale zap\u0119dzeni byli a\u017c do Syberii, gdzie tak wielu Polak\u00f3w wi\u0119zili\u201d, gdy nie wspar\u0142 swoim autorytetem zawi\u0105zuj\u0105cej si\u0119 w\u0142a\u015bnie Konfederacji Generalnej Kr\u00f3lestwa Polskiego. Wyja\u015bnia\u0142, \u017ce uczyni\u0142 tak z powodu pozostawania ojczyzny \u201epod jednow\u0142adczym panowaniem [Napoleona], co wszystko mo\u017ce, co chce, a nie mamy zapewnione ani ca\u0142o\u015bci granic, ca\u0142o\u015bci Kr\u00f3lestwa Polskiego, ani rz\u0105du\u201d. Kt\u00f3\u017c jednak wtedy m\u00f3g\u0142 da\u0107 Ko\u015bciuszce bardziej konkretne zapewnienia? Z pewno\u015bci\u0105 nie car.<\/p>\r\n

Postawa Ko\u015bciuszki z wiosny i lata 1812 roku – a wi\u0119c bierne oczekiwanie – sta\u0142a si\u0119 niestety dominuj\u0105c\u0105 postaw\u0105 w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w na \u201eziemiach zabranych\u201d w momencie wkraczania na nie wojsk napoleo\u0144skich. Przesadza\u0142 Mickiewicz, gdy pisa\u0142 w narodowym eposie o tym, jak \u201eowego roku ogarn\u0119\u0142o Litwin\u00f3w serca z wiosny s\u0142o\u0144cem jakie\u015b dziwne przeczucie [\u2026] jakie\u015b oczekiwanie t\u0119skne i radosne\u201d.<\/p>\r\n

Przewa\u017ca\u0142a raczej bierno\u015b\u0107 i wyczekiwanie. W 1812 roku wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli dawnego Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 – wedle s\u0142\u00f3w J. U. Niemcewicza – \u201eprzyzwyczajona do spokojnej niewoli i zysk\u00f3w domowych\u201d. Nie powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 na Litwie fenomen prze\u0142omu roku 1806\/1807, gdy Polacy samorzutnie tworz\u0105c oddzia\u0142y polskiego wojska (wielkopolska solidno\u015b\u0107!) wymownie odpowiedzieli na prowokacyjne s\u0142owa Napoleona: \u201ezobacz\u0119,\u00a0 czy Polacy godni s\u0105 by\u0107 narodem\u201d. Oczywi\u015bcie, Polacy z \u201eziem zabranych\u201d jeszcze przed 1812 rokiem wst\u0119powali do armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego, czynili tak r\u00f3wnie\u017c po rozpocz\u0119ciu \u201edrugiej wojny polskiej\u201d. Ale nie by\u0142o to masowe zjawisko. Swoj\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y r\u00f3wnie\u017c b\u0142\u0119dy polityki napoleo\u0144skiej (np. surowe rekwizycje). Jednak wydaje si\u0119, \u017ce to bierno\u015b\u0107 Polak\u00f3w na \u201eziemiach zabranych\u201d w po\u0142\u0105czeniu ze zwyci\u0119stwami \u201egenera\u0142a Mroza\u201d okaza\u0142y si\u0119 decyduj\u0105cymi czynnikami w kl\u0119sce Napoleona w roku 1812. Wojna zosta\u0142a og\u0142oszona jako \u201ewojna polska. Nie zabrak\u0142o polskiego entuzjazmu i oznak poparcia. Zabrak\u0142o jednak wytrwa\u0142o\u015bci. Za ma\u0142o na Litwie by\u0142o Wielkopolski.<\/p>\r\n

Jeszcze jedno spostrze\u017cenie na koniec, r\u00f3wnie nieobiektywne jak ostatnie zdanie. Wida\u0107 z historii stosunk\u00f3w polsko-rosyjskich, \u017ce wojska polskie \u015brednio co dwie\u015bcie lat wkraczaj\u0105 do Moskwy. Byli\u015bmy w 1612 roku i w roku 1812. Trudno raczej wierzy\u0107 w powt\u00f3rk\u0119 tej prawid\u0142owo\u015bci w roku bie\u017c\u0105cym. Przecie\u017c, jak wiadomo zw\u0142aszcza po 10 kwietnia 2010, z Rosj\u0105 mamy \u201ew pe\u0142ni partnerskie stosunki\u201d, a \u201erelacje bilateralne oparte s\u0105 na atmosferze wzajemnego zrozumienia i wsp\u00f3\u0142pracy\u201d. Zupe\u0142nie jak Napoleona i Aleksandra I po traktacie tyl\u017cyckim (1807). Czy oznacza to, \u017ce nadci\u0105ga wojna? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Wszak premier Donald Tusk nie jest Napoleonem, minister Sikorski Talleyrandem, a genera\u0142 Koziej ksi\u0119ciem J\u00f3zefem.<\/p>\r\n

Grzegorz Kucharczyk<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dwie\u015bcie lat temu, 22 czerwca 1812 roku cesarz Francuz\u00f3w Napoleon I Bonaparte skierowa\u0142 do \u017co\u0142nierzy swojej Wielkiej Armii z nadniemie\u0144skich Wilkowyszek odezw\u0119 zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: \u201e\u0179o\u0142nierze, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga wojna polska\u201d. Tego samego dnia ponad sze\u015b\u0107set tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy stoj\u0105cych pod rozkazami Napoleona rozpocz\u0119\u0142o przekraczanie granicznej rzeki Niemen. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wojna cesarstwa francuskiego, a w\u0142a\u015bciwie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[195,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57839"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57839"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57839\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}