{"id":57664,"date":"2012-06-14T21:57:51","date_gmt":"2012-06-15T02:57:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57664"},"modified":"2012-06-14T21:57:51","modified_gmt":"2012-06-15T02:57:51","slug":"koneczny-komentuje-unie-europejska-zza-grobu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57664","title":{"rendered":"Koneczny komentuje Uni\u0119 Europejsk\u0105 zza grobu"},"content":{"rendered":"

W ksi\u0105\u017cce \u201ePrawa dziejowe\u201d Feliksa Konecznego znajduje si\u0119 fragment, kt\u00f3ry przytaczam poni\u017cej (str. 171-173, 190 wydania londy\u0144skiego z 1982 r.), stanowi\u0105cy \u015bwietny komentarz do zjawiska politycznego jakim jest Unia Europejska:<\/strong><\/p>\r\n

Uniwersalizm polityczny Aleksandra Wielkiego opar\u0142 si\u0119 o mylne mniemanie, jakoby da\u0142o si\u0119 w spos\u00f3b sztuczny wyhodowa\u0107 \u201enowego cz\u0142owieka\u201d wy\u017cszego ponad \u201eprzes\u0105dy\u201d (\u017ce u\u017cyj\u0119 dzisiejszej terminologii) religii, rasy, narodu; cz\u0142owieka persko-greckiego, przej\u0119tego \u201eidea\u0142em ludzko\u015bci\u201d. Zas\u0142ug\u0105 historyczn\u0105 Aleksandra jest, \u017ce nikogo nie chcia\u0142 prze\u015bladowa\u0107, a wprowadza\u0142 r\u00f3wno\u015b\u0107 polityczn\u0105 wszystkich lud\u00f3w. Jego uniwersalizm by\u0142 ideowym, podczas gdy wszystkie poprzednie nie mia\u0142y na my\u015bli niczego innego, jak tylko rozszerzanie granic i panowania \u201eczterem stronom \u015bwiata\u201d. Rzymski uniwersalizm poszed\u0142 tak\u017ce tym \u015bladem. P\u00f3\u017aniej dopiero dostrze\u017cono, \u017ce dobrodziejstwem by\u0142a \u201epax romana\u201d.<\/em><\/p>\r\n

Nast\u0119puje uniwersalizm bizanty\u0144ski. Idea\u0142em granice jak najszersze i nie ma w dzia\u0142alno\u015bci Bizancjum \u017cadnego innego motywu, jakkolwiek by\u0142o to ju\u017c pa\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie. Cesarz ma by\u0107 zwierzchnikiem ca\u0142ego \u015bwiata; z tego za\u0142o\u017cenia wyprowadza si\u0119 wszelkie wnioski. Spo\u0142ecze\u0144stwo nie ma g\u0142osu w polityce; pa\u0144stwo bizanty\u0144skie sta\u0142o si\u0119 nawet antyspo\u0142ecznym.<\/em><\/p>\r\n

Od VII w. poczynaj\u0105c, uniwersalizm bizanty\u0144ski sta\u0142 si\u0119 czcz\u0105 fikcj\u0105 dworsk\u0105. Od obalenia pa\u0144stwa Wandal\u00f3w w Afryce nie zdarzy\u0142o si\u0119 potem ani razu, \u017ceby jaki\u015b kraj sam pragn\u0105\u0142 by\u0107 przynale\u017cnym do cesarstwa i \u017ceby chcia\u0142 walczy\u0107 o to. Natomiast od XI w. odpadaj\u0105 od cesarstwa ca\u0142e prowincje. W odrywaniu tym \u201eby\u0142a metoda\u201d: ca\u0142e kraje d\u0105\u017cy\u0142y do samoistno\u015bci na obszarach posiadaj\u0105cych w sam raz odr\u0119bno\u015b\u0107 cywilizacyjn\u0105. Powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 akt historyczny z okresu diadoch\u00f3w, kiedy pa\u0144stwo uniwersalne Aleksandra Wielkiego rozpad\u0142o si\u0119 wed\u0142ug rozmaito\u015bci cywilizacji. Potem cesarstwo rzymskie rozpad\u0142o si\u0119 na dwie po\u0142owy tak\u017ce wed\u0142ug pr\u0105d\u00f3w cywilizacyjnych. Te trzy przyk\u0142ady upowa\u017cniaj\u0105 do wniosku, \u017ce cywilizacja jest czynnikiem silniejszym od uniwersalno\u015bci politycznej.<\/em><\/p>\r\n

Cala inteligencja wszystkich kraj\u00f3w europejskich pragn\u0119\u0142a nawr\u00f3ci\u0107 do pa\u0144stwa uniwersalnego. D\u0142ugo uznawano teoretycznie cesarstwo \u201erzymskie\u201d w Bizancjum; cesarzowi wschodniemu przyznawano ch\u0119tnie prawo do najwy\u017cszego zwierzchnictwa nad ca\u0142ym \u015bwiatem. Z ut\u0119sknieniem wspominan\u0105 by\u0142a \u201epax romana\u201d. Gdyby\u017c przynajmniej pomi\u0119dzy chrze\u015bcijanami wojen nie by\u0142o! Powstaje idea\u0142 \u201epowszechno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d, idea\u0142 polityczny \u017ceby wznowi\u0107 imperium pod przewodem papieskim. Z tego wy\u0142oni\u0142 si\u0119 program dwoisto\u015bci najwy\u017cszej w\u0142adzy: duchowej i \u015bwieckiej. Nowi cesarze maj\u0105 pozostawa\u0107 w zgodzie z Ko\u015bcio\u0142em, jako jego \u201erami\u0119 \u015bwieckie\u201d; nie mo\u017cna by\u0107 cesarzem inaczej, jak za zgod\u0105 papiesk\u0105. Gdy si\u0119 okaza\u0142a niemo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z cesarstwem bizanty\u0144skim, przyst\u0119puje Stolica apostolska do utworzenia cesarstwa nowego i nast\u0119puje koronacja cesarska Karola Wielkiego. Mia\u0142 to by\u0107 zwi\u0105zek pa\u0144stw katolickich, z w\u0142asnymi niepodleg\u0142ymi monarchami, lecz pod przewodnictwem cesarza wyznaczonego przez papie\u017ca. Projekty te zawiod\u0142y. Natenczas stolica apostolska wznawia starania, by jednak wskrzesi\u0107 z Bizancjum uniwersalizm og\u00f3lnoeuropejski, a bez wzgl\u0119du na to, kto zostanie cesarzem bizanty\u0144skim, cho\u0107by Serb, cho\u0107by Bu\u0142gar. Nowe zawody. Zwracano si\u0119 wtedy z powrotem ku samemu Zachodowi, obmy\u015blaj\u0105c nowy uniwersalizm polityczny, jak zwi\u0105zek \u201epan\u00f3w i lud\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich\u201d. Tymczasem atoli nast\u0105pi\u0142a ekspansja cywilizacji bizantyjskiej ku Zachodowi, powsta\u0142a kultura bizanty\u0144sko-niemiecka i jako bizanty\u0144ska, zwr\u00f3cona przeciwko papiestwu. Cesarstwo niemieckie stan\u0119\u0142o przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi. Kiedy jednak Staufowie wznowili idea\u0142 zdobywania czterech stron \u015bwiata i przyst\u0119powali do za\u0142o\u017cenia monarchii, kt\u00f3ra mia\u0142a si\u0119ga\u0107 od Renu po Jerozolim\u0119, Stolica apostolska popiera\u0142a z razu t\u0119 uniwersalno\u015b\u0107; lecz zawiod\u0142a si\u0119, zbieraj\u0105c z tej omy\u0142ki gorzkie owoce. Wysilano si\u0119 dalej na obmy\u015blanie pa\u0144stwa uniwersalnego w Europie w nadziei, \u017ce cesarstwo niemieckie pogodzi si\u0119 z papiestwem, \u017ce w danym razie odejmie si\u0119 koron\u0119 cesarsk\u0105 Niemcom, a Niemcy pozostan\u0105 mimo to w zwi\u0105zku imperium o dwoistej w\u0142adzy najwy\u017cszej. Uniwersalno\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska istnia\u0142a wprawdzie tylko w teorii, lecz dzia\u0142a\u0142a na umys\u0142y: zwracano si\u0119 surowo przeciwko wytwarzaj\u0105cym si\u0119 tymczasem pr\u0105dom narodowym, jako burzycielom owego uniwersalizmu. Patriotyzm traktowano jako herezj\u0119 (spalenie Dziewicy Orlea\u0144skiej).<\/em><\/p>\r\n

By\u0142 to najwy\u017cszy b\u0142\u0105d. Historia poucza, \u017ce uniwersalizm chrze\u015bcija\u0144ski w Europie niemo\u017cliwym by\u0142 jako zrzeszenie pa\u0144stw bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107, lecz musia\u0142by uwzgl\u0119dni\u0107 obydwa rodzaje zrzesze\u0144: pa\u0144stwowe i narodowe – czyli, \u017ce mo\u017ce powsta\u0107 tylko zrzeszenie pa\u0144stw narodowych.<\/em><\/p>\r\n

Zanim rozszerzy\u0142a si\u0119 w Europie idea narodowa, zapanowa\u0142a inna, mianowicie dynastyczna, wy\u0142aniaj\u0105ca si\u0119 konsekwentnie z prawa feudalnego, a nast\u0119pnie oparta o legalizm. Od XV w. nastaje wyra\u017any antagonizm idei dynastycznej a narodowej. Dyna\u015bci s\u0105 kosmopolitami (wyj\u0105tk\u00f3w notuje historia niewiele), co rozwin\u0119\u0142o si\u0119 najbardziej u Habsburg\u00f3w. Ka\u017cda dynastia stara si\u0119 opanowa\u0107 jak najwi\u0119cej kraj\u00f3w i dzieje polityczne Europy zmieniaj\u0105 si\u0119 w histori\u0119 walk dynastycznych. Jest to uniwersalizm kontynentu europejskiego, a wi\u0119c na ma\u0142\u0105 skal\u0119. Zmierza si\u0119 b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a do zmniejszenia liczby granic pa\u0144stwowych i dla tej przyczyny dynastia maj\u0105ca powodzenie zyskuje tym wi\u0119cej zwolennik\u00f3w, w imi\u0119 rozszerzania pokoju, a w\u015br\u00f3d mieszcza\u0144stwa w imi\u0119 zniesienia granic. Im drobniejsze by\u0142y pa\u0144stwa, tym wi\u0119cej granic i tym cz\u0119stsze, bo bli\u017csze siebie, a ka\u017cda granica zapor\u0105 dla handlu. W walce dynastii handel stawa\u0142 po stronie silniejszego, bo pragn\u0105\u0142 pa\u0144stwa jak najrozleglejszego. W mieszcza\u0144stwie by\u0142 silny p\u0119d ku uniwersalizmowi politycznemu. \u0179adna dynastia nie zdo\u0142a\u0142a atoli opanowa\u0107 ca\u0142ej Europy, bo te\u017c nigdy nie pozyska\u0142a sobie \u017cyczliwo\u015bci ca\u0142ego kontynentu.<\/em><\/p>\r\n

Patriotyzm narodowy zwalcza\u0142 dynastyczny przerost, broni\u0142 si\u0119 od zaboru i stara\u0142 si\u0119 przeszkodzi\u0107 zaborom w og\u00f3le. Nie sprzeciwia\u0142 si\u0119 atoli zasadniczo uniwersalizmowi, a tylko musia\u0142 wyda\u0107 z siebie now\u0105 jego metod\u0119. Powiod\u0142o to si\u0119 jednak tylko jednemu narodowi, temu, u kt\u00f3rego idea narodowa by\u0142a najstarsz\u0105 – Polakom. Dzi\u0119ki unii z Litw\u0105 nasta\u0142 pok\u00f3j sta\u0142y a\u017c do granic moskiewskich. Pakty unii poprawiane osiem razy utrwala\u0142y pok\u00f3j na przestrzeni r\u00f3wnej niemal ca\u0142ej zachodniej Europie. Przyk\u0142ad ten nie by\u0142 jednak nigdzie na\u015bladowany. Polska za\u015b sta\u0142a si\u0119 przedmiotem nienawi\u015bci o\u015bciennych dynastii a\u017c w rozbiorach Polski idea dynastyczna zatryumfowa\u0142a nad narodow\u0105. W XIX w. nastaje atoli ponowne zmaganie si\u0119, idea narodowa ogarnia wszystkie kraje, a nigdzie ju\u017c nie pojawiaj\u0105 si\u0119 sympatie dla idei dynastycznej, pojmowanej kosmopolitycznie. Dynastie, chc\u0105c si\u0119 utrzyma\u0107, robi\u0105 si\u0119 narodowymi.<\/em><\/p>\r\n

Odt\u0105d nie mo\u017cna si\u0119 ju\u017c spodziewa\u0107 \u017cadnego uniwersalizmu od dynastii, natomiast pojawiaj\u0105 si\u0119 rozmaite programy uniwersalizm\u00f3w, wywodz\u0105cych si\u0119 z narod\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stw. \u0179\u0105da si\u0119 coraz g\u0142o\u015bniej nowej idei uniwersalnej, ponadnarodowej.<\/em><\/p>\r\n

Szereg pomys\u0142\u00f3w, pocz\u0119tych z metody medytacyjnej rozba\u0142amuca\u0142 szerokie warstwy, a tymczasem rzeczywisto\u015b\u0107 zaznacza\u0142a si\u0119 powstawaniem nowych pa\u0144stw uniwersalnych. S\u0105 ich dwa rodzaje, oparte na metodach wr\u0119cz przeciwnych.<\/em><\/p>\r\n

Nasta\u0142 nies\u0142ychany rozrost pot\u0119gi rosyjskiej, na samym za\u015b schy\u0142ku XIX wieku wydala Azja nowy uniwersalizm: japo\u0144ski. Typowe wznowienie chuci zaborczej na \u201ecztery strony \u015bwiata\u201d, po\u0142\u0105czone z pogard\u0105 i nienawi\u015bci\u0105 do wszystkiego, co nie japo\u0144skie. W pami\u0119tniku premiera Tanaki wytyczone s\u0105 ju\u017c cele zaborcze: Mand\u017curia, Mongolia, Chiny, a potem \u2026 zwyci\u0119\u017cy\u0107 ca\u0142y \u015bwiat. Dawne to ju\u017c dzi\u015b wspomnienia, kiedy po zwyci\u0119stwie nad Rosj\u0105 w r. 1905 propagowano obrazki, na kt\u00f3rych wyobra\u017cano, jak po\u0142\u0105czone wojska chi\u0144skie i japo\u0144skie burz\u0105 Pary\u017c. Pod tym wzgl\u0119dem jedynie Niemcy mog\u0105 stan\u0105\u0107 obok Japonii – tote\u017c powodzenie obu tych uniwersalizm\u00f3w musia\u0142oby si\u0119 zako\u0144czy\u0107 wojna mi\u0119dzy nimi.<\/em><\/p>\r\n

Wszystkie te trzy pa\u0144stwa uniwersalne obra\u0142y tak\u0105 ideologi\u0119 i pu\u015bci\u0142y si\u0119 na takie drogi, i\u017c w razie wstrzymania zabor\u00f3w grozi im upadek – zupe\u0142nie jakby cywilizacja tura\u0144ska ogarn\u0119\u0142a \u015bwiat od Tokio do Berlina.<\/em><\/p>\r\n

W tym samym atoli okresie, od ko\u0144ca XVIII wieku powstawa\u0142y zupe\u0142nie innymi metodami dwa anglosaskie pa\u0144stwa uniwersalistyczne: Wielka Brytania i Stany Zjednoczone p\u00f3\u0142nocnej Ameryki. Stany sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 45 pa\u0144stw <\/em>[liczba stan\u00f3w z roku 1900], niepodleg\u0142ych, posiadaj\u0105cych w\u0142asne a nader odmienne ustawodawstwa; wsp\u00f3lnymi s\u0105 moneta, prawo handlowe, polityka zewn\u0119trzna i g\u0142owa ca\u0142ego zwi\u0105zku pa\u0144stw. Podobnie\u017c Anglia w ostatecznej formie rozwoju sk\u0142ada si\u0119 z niepodleg\u0142ych \u201edomini\u00f3w\u201d zwi\u0105zanych wsp\u00f3lnym kr\u00f3lem, wsp\u00f3ln\u0105 polityka zewn\u0119trzn\u0105 i wzajemn\u0105 wolno\u015bci\u0105 handlu. Obydwa te uniwersalizmy polityczne powiod\u0142y si\u0119. Z zestawienia tego faktu z poprzednimi spostrze\u017ceniami wynika, \u017ce pa\u0144stwo uniwersalistyczne naszych czas\u00f3w mo\u017ce by\u0107 oparte na autonomii swych cz\u0119\u015bci.<\/em><\/p>\r\n

Bez tego zastrze\u017cenia by\u0142oby tworzenie pa\u0144stwa uniwersalnego krokiem antycywilizacyjnym, przeciwko cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, a wiod\u0142oby do hegemonii cywilizacji bizanty\u0144skiej lub tura\u0144skiej.<\/em><\/p>\r\n

Uniwersalizm rewolucyjny, chocia\u017c lubi piorunowa\u0107 przeciwko granicom pa\u0144stwowym okaza\u0142 ju\u017c kilkakrotnie, \u017ce si\u0119 nie obejdzie bez pa\u0144stwa i musi przede wszystkim pozyska\u0107 dla siebie jak\u0105\u015b pa\u0144stwowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra by sta\u0142a si\u0119 narz\u0119dziem w r\u0119ku rewolucji (\u2026)<\/em><\/p>\r\n

Mo\u017cliw\u0105 jest synteza dalsza pomi\u0119dzy kulturami Zachodu. Jako\u017c Anglik, Francuz, W\u0142och, Polak, Skandynaw i do niedawna Niemiec katolicki poczuwali si\u0119 do jedno\u015bci cywilizacyjnej, nazywaj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 sw\u0105 cywilizacj\u0119 b\u0142\u0119dnie: europejsk\u0105. Jest to cywilizacja \u0142aci\u0144ska, ta prawdziwa \u201ec\u00f3ra Ko\u015bcio\u0142a\u201d, kt\u00f3ra utrzymywa\u0142a si\u0119 nawet u protestant\u00f3w z wyj\u0105tkiem protestantyzmu niemieckiego.<\/em><\/p>\r\n

Praca nad coraz wi\u0119kszym zbli\u017ceniem kultur jest jednak mo\u017cliwa tylko do pewnego stopnia. O jednostajno\u015bci nie mo\u017ce by\u0107 mowy, ani te\u017c nie jest potrzebna. Kultura raz wytworzono, niechaj si\u0119 rozwija, bo w organizmie jedno\u015b\u0107 ma by\u0107 w rozmaito\u015bci. Nikt z nas nie nale\u017cy do dw\u00f3ch kultur jednocze\u015bnie.
<\/em><\/p>\r\n

Powy\u017csze s\u0142owa Konecznego wskazuj\u0105, co czeka Uni\u0119 Europejsk\u0105. Upadnie albo z powodu odbierania krajom cz\u0142onkowskim ich autonomii, albo z powodu zwyci\u0119stwa niemieckiego bizantynizmu w administracji Unii, co b\u0119dzie nie do wytrzymania dla kraj\u00f3w cywilizacji \u0142aci\u0144skiej. Mo\u017ce rozpadnie si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci – bizanty\u0144sk\u0105 i \u0142aci\u0144sk\u0105. Natomiast gdyby przybra\u0142a formu\u0142\u0119 Wsp\u00f3lnoty Brytyjskiej, czy chocia\u017cby Szwajcarii, ma szans\u0119 przetrwania.<\/p>\r\n

prof. Maciej Giertych<\/em><\/strong><\/p>\r\n

OPOKA W KRAJU 78(99), kwiecie\u0144 2012, K\u00f3rnik\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W ksi\u0105\u017cce \u201ePrawa dziejowe\u201d Feliksa Konecznego znajduje si\u0119 fragment, kt\u00f3ry przytaczam poni\u017cej (str. 171-173, 190 wydania londy\u0144skiego z 1982 r.), stanowi\u0105cy \u015bwietny komentarz do zjawiska politycznego jakim jest Unia Europejska: Uniwersalizm polityczny Aleksandra Wielkiego opar\u0142 si\u0119 o mylne mniemanie, jakoby da\u0142o si\u0119 w spos\u00f3b sztuczny wyhodowa\u0107 \u201enowego cz\u0142owieka\u201d wy\u017cszego ponad \u201eprzes\u0105dy\u201d (\u017ce u\u017cyj\u0119 dzisiejszej terminologii) […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57664"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57664"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57664\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}