{"id":57489,"date":"2012-06-09T21:43:05","date_gmt":"2012-06-10T02:43:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57489"},"modified":"2012-06-09T21:43:05","modified_gmt":"2012-06-10T02:43:05","slug":"sledczy-od-kurii-krakowskiej-pod-sad-tadeusz-m-pluzanski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57489","title":{"rendered":"\u015aledczy od kurii krakowskiej pod s\u0105d! – Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Brutalny ubek z Krakowa, Jan \u0141ukaszewski, kt\u00f3ry zn\u0119ca\u0142 si\u0119 fizycznie i moralnie nad wi\u0119\u017aniami, mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 za kratami kilka lat. G\u0142\u00f3wna Komisja \u015acigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu przy IPN – zn\u00f3w ostro krytykowana przez czerwonych i r\u00f3\u017cowych – wnios\u0142a w\u0142a\u015bnie akt oskar\u017cenia do krakowskiego s\u0105du.<\/strong>

„G\u0142os Koszali\u0144ski” w styczniu 1953 informowa\u0142: „Dnia 21 bm. przed Wojskowym S\u0105dem Rejonowym w Krakowie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 proces grupy szpieg\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz wywiadu ameryka\u0144skiego. Banda ta zorganizowana zosta\u0142a na zlecenie monachijskiego o\u015brodka wywiadu ameryka\u0144skiego przez tzw. \u00bbRad\u0119 Polityczn\u0105\u00ab skupiaj\u0105c\u0105 na emigracji wrog\u00f3w i wyrzutk\u00f3w narodu polskiego. Na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli g\u0142\u00f3wni przyw\u00f3dcy i cz\u0142onkowie tej bandy: ks. J\u00f3zef Lelito, Micha\u0142 Kowalik, ks. Franciszek Szymonek, Edward Chachlica, ks. Jan Pochopie\u0144, ks. Wit Brzycki oraz Stefania Rospond”.

Grozi\u0142 pozbawieniem \u017cycia<\/strong>

„Szpieg\u00f3w” oskar\u017ca\u0142 naczelny prokurator wojskowy, s\u0142ynny kat Polak\u00f3w Stanis\u0142aw Zarako-Zarakowski. 27 stycznia 1953 r. krakowski WSR w sk\u0142adzie: przewodnicz\u0105cy pp\u0142k Mieczys\u0142aw Widaj, znany morderca s\u0105dowy, oraz pp\u0142k Roman Wal\u0105g i mjr Bazyli Mielinik og\u0142osi\u0142 wyrok. Ks. J\u00f3zefa Lelit\u0119, Edwarda Chachlic\u0119 i Micha\u0142a Kowalika – skazano na \u015bmier\u0107. Ks. Szymonka na do\u017cywocie, ks. Brzyckiego na 15 lat, ks. Pochopienia na 8, Stefani\u0119 Rospond na sze\u015b\u0107 lat wi\u0119zienia. Wyrok\u00f3w \u015bmierci nie wykonano. Decyzj\u0105 Rady Pa\u0144stwa z 18 sierpnia 1953 roku zamieniono je na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia.
\u00d3w pokazowy proces kurii krakowskiej zosta\u0142 poprzedzony brutalnymi przes\u0142uchaniami. Teraz Instytut Pami\u0119ci Narodowej odnalaz\u0142 jednego z oprawc\u00f3w – Jana \u0141ukaszewskiego. W akcie oskar\u017cenia, sporz\u0105dzonym przez Oddzia\u0142ow\u0105 Komisj\u0119 \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie i wniesionym do S\u0105du Rejonowego dla Krakowa Krowodrzy czytamy: „w okresie od 19 wrze\u015bnia 1952 r. do 16 grudnia 1952 r. w Krakowie b\u0119d\u0105c urz\u0119dnikiem – funkcjonariuszem Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Krakowie pope\u0142ni\u0142 zbrodni\u0119 komunistyczn\u0105 oraz przeciwko ludzko\u015bci poprzez to \u017ce, w ramach represji za dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz niepodleg\u0142o\u015bci Polski, dzia\u0142aj\u0105c wsp\u00f3lnie z innymi funkcjonariuszami zn\u0119ca\u0142 si\u0119 fizycznie i moralnie nad aresztowan\u0105 Stefani\u0105 Sz. z d. R. poprzez bicie jej r\u0119kami po g\u0142owie oraz zniewa\u017canie wulgarnymi s\u0142owami, wielogodzinne nocne przes\u0142uchania w pozycji stoj\u0105cej oraz gro\u017cenie pozbawieniem \u017cycia i d\u0142ugotrwa\u0142ym pozbawieniem wolno\u015bci w celu zmuszenia jej do sk\u0142adania wyja\u015bnie\u0144 opisuj\u0105cych dzia\u0142alno\u015b\u0107 os\u00f3b prowadz\u0105cych korespondencje z Janem Szponder oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cy J\u00f3zefa Lelito i innych”. Takich samych zbrodni mia\u0142 si\u0119 dopu\u015bci\u0107 wobec aresztowanych Heleny O. i Andrzeja K.
– Wszyscy pokrzywdzeni \u017cyj\u0105. Wskazali z nazwiska, a potem rozpoznali Jana \u0141. jako oficera \u015bledczego, kt\u00f3ry zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad nimi – m\u00f3wi prokurator Marek Kowalcze.
82-letni \u0141ukaszewski – jak wynika z ustale\u0144 IPN – pobiera emerytur\u0119 i dotychczas nie by\u0142 karany. W toku \u015bledztwa do winy si\u0119 nie przyzna\u0142. Je\u015bli zostanie skazany, w wi\u0119zieniu mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 nawet siedem lat i sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy.

Akcja korespondencyjna<\/strong>

O co chodzi\u0142o w \u015bledztwie i procesie kurii krakowskiej? Po krwawej rozprawie z polskim podziemiem politycznym i zbrojnym komuni\u015bci przyst\u0105pili do „ostatecznego rozwi\u0105zania kwestii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego” – jedynej si\u0142y, kt\u00f3ra przeciwstawia\u0142a si\u0119 jeszcze sowietyzacji kraju. Decyduj\u0105ce uderzenie nast\u0105pi\u0142o na prze\u0142omie lat 1952\/1953. Aresztowano w\u00f3wczas oko\u0142o tysi\u0105ca kap\u0142an\u00f3w, \u0142\u0105cznie z Prymasem Polski, kardyna\u0142em Stefanem Wyszy\u0144skim. Czystki dotkn\u0119\u0142y m.in. Katowice, sk\u0105d wygnani zostali biskupi: Stanis\u0142aw Adamski, Herbert Bednorz i Juliusz Bieniek. We wrze\u015bniu 1953 r., po ci\u0119\u017ckim \u015bledztwie i pokazowym procesie, na 12 lat wi\u0119zienia skazano biskupa kieleckiego Czes\u0142awa Kaczmarka.
Jednak g\u0142\u00f3wna twierdza oporu – kuria krakowska – pozostawa\u0142a niezdobyta. Aby j\u0105 rozbi\u0107 – w maju 1952 r. – Wojew\u00f3dzki Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Krakowie intensywnie rozpracowywa\u0142 Jana Szpondera ps. „Andrzej”. Ten \u017co\u0142nierz Narodowej Organizacji Wojskowej w czasie okupacji niemieckiej, w 1949 r. zbieg\u0142 do Niemiec Zachodnich, gdzie nawi\u0105za\u0142 kontakt z dzia\u0142aj\u0105cym na uchod\u017astwie Stronnictwem Narodowym. Jemu w\u0142a\u015bnie powierzono pozyskiwanie informacji z Polski, co by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki stworzeniu rozbudowanego systemu przesy\u0142ania korespondencji. Szponder nawi\u0105za\u0142 tak\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze swoimi dawnymi podw\u0142adnymi z NOW. W\u015br\u00f3d nich znale\u017ali si\u0119: ks. J\u00f3zef Lelito oraz dwaj \u017co\u0142nierze NOW – Edward Chachlica ps. Artur i Micha\u0142 Kowalik ps. Wo\u0142odyjowski.
UB intensywnie inwigilowa\u0142 to \u015brodowisko: w sumie przesz\u0142o dwadzie\u015bcia os\u00f3b. Z ramienia centrali Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego spraw\u0119 – jako priorytetow\u0105 i piln\u0105 – nadzorowa\u0142 wicedyrektor Departamentu III, p\u0142k Leon Andrzejewski. Poniewa\u017c ustalono, \u017ce grupa utrzymuje ze sob\u0105 kontakt korespondencyjny, zadaniem krakowskich ubek\u00f3w by\u0142o w pierwszej kolejno\u015bci przej\u0119cie pr\u00f3bek pisma inwigilowanych. Siatk\u0119 Jana Szpondera rozbito mi\u0119dzy wrze\u015bniem a listopadem 1952 r.
Dzi\u0119ki aresztowaniu ks. J\u00f3zefa Lelito zacz\u0119to inwigilowa\u0107 Kuri\u0119 Metropolitaln\u0105 w Krakowie. I cho\u0107 jej ksi\u0119\u017ca nie mieli nic wsp\u00f3lnego z akcj\u0105 korespondencyjn\u0105, ich te\u017c w\u0142\u0105czono do \u015bledztwa, a nast\u0119pnie s\u0105dzono.

„Zachowywa\u0142 si\u0119 prowokacyjnie”<\/strong>

Jednym z aresztowanych by\u0142 ksi\u0105dz J\u00f3zef Fudali, katecheta z podkrakowskich Liszek. Cho\u0107 przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Janem Szponderem, nie uczestniczy\u0142 w jego dzia\u0142alno\u015bci politycznej. Funkcjonariusze krakowskiego WUBP zatrzymali go 20 wrze\u015bnia 1952 r. W tzw. pytajniku, czyli spisie pyta\u0144 do przes\u0142uchania czytamy najciekawsze punkty: „1. Kiedy, gdzie i w jakich okoliczno\u015bciach przeszli\u015bcie przeszkolenie wywiadowcze? (…) 3. Kiedy, gdzie i w jakich okoliczno\u015bciach zostali\u015bcie zawerbowani do wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem zagranicznym? (…) 11. Jakie materia\u0142y wywiadowcze przekazali\u015bcie Budziaszek Helenie? (…) 13. Wyja\u015bnijcie dlaczego uprzedzili\u015bcie Kowalika Micha\u0142a, \u017ce organa BP interesuj\u0105 si\u0119 korespondencj\u0105 i paczkami nadsy\u0142anymi na jego adres z zagranicy? 14. Kiedy, gdzie i jak\u0105 kwot\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 otrzymali\u015bcie od Budziaszek Heleny?”. Przes\u0142uchania prowadzili ubecy: Stanis\u0142aw Dzikowski, Stanis\u0142aw J\u00f3zefiak i oskar\u017cony dzi\u015b przez IPN Jan \u0141ukaszewski.
Brutalne \u015bledztwo trwa\u0142o kilka miesi\u0119cy. Jeden ze \u015bledczych sporz\u0105dzi\u0142 charakterystyk\u0119 ksi\u0119dza: „Fudali J\u00f3zef w pierwszym okresie prowadzonego \u015bledztwa nie przyznawa\u0142 si\u0119 do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci szpiegowskiej (…) r\u00f3wnie\u017c w czasie \u015bledztwa zaprzecza\u0142, aby kiedykolwiek przekazywa\u0142 wiadomo\u015bci szpiegowskie za granic\u0119 i aby utrzymywa\u0142 kontakt ze Szponderem Janem agentem wywiadu ameryka\u0144skiego. Fudali J\u00f3zef przyzna\u0142 si\u0119 do zarzuconych mu czyn\u00f3w dopiero po up\u0142ywie d\u0142u\u017cszego okresu czasu i to na skutek przeprowadzonej konfrontacji mi\u0119dzy nim a Budziaszek Helen\u0105 i innymi cz\u0142onkami siatki szpiegowskiej. W nied\u0142ugi czas po przyznaniu si\u0119 do winy zeznania swoje zacz\u0105\u0142 odwo\u0142ywa\u0107, przy czym w czasie dalszego \u015bledztwa usi\u0142owa\u0142 przes\u0142uchuj\u0105cego wprowadzi\u0107 w b\u0142\u0105d przez sk\u0142adanie fa\u0142szywych zezna\u0144, nie chcia\u0142 podpisywa\u0107 protoko\u0142\u00f3w, zachowywa\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b prowokacyjny w stosunku do Oficera \u015bledczego. Wina podejrzanemu Fudali J\u00f3zefowi zosta\u0142a udowodniona na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w. Fudali natomiast usi\u0142owa\u0142 zatai\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 szpiegowsk\u0105, aby unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci karnej i dzia\u0142alno\u015b\u0107 t\u0105 dalej prowadzi\u0107”.
Mimo stosowania bestialskich metod \u015bledczych ks. Fudali si\u0119 nie poddawa\u0142. 20 listopada 1952 r. „agent celny” – czyli wsp\u00f3\u0142wi\u0119zie\u0144, kt\u00f3ry by\u0142 kapusiem ubek\u00f3w w celi, donosi\u0142: „Na celi dyskutuje bardzo du\u017co na tematy religijne. Udowadnia dogmaty religijne i rozstrzyga r\u00f3\u017cne kwestie spo\u0142eczne (…) Pr\u00f3cz tego organizuje zbiorow\u0105 modlitw\u0119 na celi”. Sze\u015b\u0107 dni p\u00f3\u017aniej uzupe\u0142nia\u0142: „Fudali o swej sprawie prawie na celi nie m\u00f3wi. Natomiast przygotowuje si\u0119 na d\u0142u\u017csze siedzenie i na otrzymanie wyroku”.

Mia\u017cd\u017cyli mu przyrodzenie<\/strong>

Ostatecznie ks. J\u00f3zefa Fudalego nie w\u0142\u0105czono do procesu kurii krakowskiej. By\u0142 s\u0105dzony osobno. 20 maja 1953 r. Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie w sk\u0142adzie: przewodnicz\u0105cy Miko\u0142aj To\u0142kan i \u0142awnicy: Jerzy Przybylak, Pawe\u0142 Weber, w obecno\u015bci prokuratora W\u0142adys\u0142awa Huka, skaza\u0142 go na 13 lat wi\u0119zienia. Podczas rozprawy ksi\u0105dz odwo\u0142ywa\u0142 swoje zeznania ze \u015bledztwa, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce jest niewinny. Stefania Rospond, doprowadzona na rozpraw\u0119 jako \u015bwiadek, wspomina\u0142a, i\u017c „zeznawa\u0142, trz\u0119s\u0105c si\u0119, ledwie stoj\u0105c na nogach. M\u00f3wi\u0142 niewyra\u017anie, bo wybili mu z\u0119by. Nagle zacz\u0105\u0142 odwo\u0142ywa\u0107 swoje zeznania. S\u0119dzia zwr\u00f3ci\u0142 mu uwag\u0119, \u017ce przecie\u017c podczas \u015bledztwa przyzna\u0142 si\u0119 do winy. Wtedy on zacz\u0105\u0142 tak strasznie krzycze\u0107, \u017ce go w \u015bledztwie bili \u017celaznym dr\u0105giem, \u017ce mia\u017cd\u017cyli mu przyrodzenie”. „Obron\u0119 oskar\u017conego uzna\u0142 S\u0105d za wykr\u0119tn\u0105 i k\u0142amliw\u0105”. Stalinowscy s\u0119dziowie uzasadniali: „oskar\u017cony w \u015bledztwie przyzna\u0142 si\u0119 do winy w ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci, s\u0142uchany kilkakrotnie, przy czym mia\u0142 pe\u0142n\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prostowania i odwo\u0142ywania swoich wyja\u015bnie\u0144, o czym \u015bwiadczy fakt, \u017ce oskar\u017cony w poszczeg\u00f3lnych stadiach \u015bledztwa r\u00f3wnie\u017c zaprzecza\u0142 swojej winie (…) \u015awiadkowie na rozprawie w wielu istotnych szczeg\u00f3\u0142ach odwo\u0142ali swoje zeznania z\u0142o\u017cone ze \u015bledztwa, jednak\u017ce odwo\u0142anie to t\u0142umaczy si\u0119 ich zainteresowaniem w wyniku sprawy z uwagi na solidarno\u015b\u0107 przest\u0119pcz\u0105 i wp\u0142yw \u00bbideologiczny\u00ab oskar\u017conego jako osoby duchownej na jego \u00bbwsp\u00f3\u0142parafian\u00ab, z kt\u00f3rych kilku okaza\u0142o si\u0119 szpiegami”.

Zdj\u0119cia UB-eckie z tego procesu mo\u017cna zobaczy\u0107 na witrynie IPN<\/span><\/strong><\/a>

Tadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Brutalny ubek z Krakowa, Jan \u0141ukaszewski, kt\u00f3ry zn\u0119ca\u0142 si\u0119 fizycznie i moralnie nad wi\u0119\u017aniami, mo\u017ce sp\u0119dzi\u0107 za kratami kilka lat. G\u0142\u00f3wna Komisja \u015acigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu przy IPN – zn\u00f3w ostro krytykowana przez czerwonych i r\u00f3\u017cowych – wnios\u0142a w\u0142a\u015bnie akt oskar\u017cenia do krakowskiego s\u0105du.„G\u0142os Koszali\u0144ski” w styczniu 1953 informowa\u0142: „Dnia 21 bm. przed Wojskowym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,81,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57489"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57489"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57489\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}