{"id":57452,"date":"2012-06-08T21:59:34","date_gmt":"2012-06-09T02:59:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57452"},"modified":"2012-06-08T21:59:34","modified_gmt":"2012-06-09T02:59:34","slug":"lasek-skonczyl-tam-gdzie-trzeba-zaczac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57452","title":{"rendered":"Lasek sko\u0144czy\u0142 tam, gdzie trzeba zacz\u0105\u0107"},"content":{"rendered":"

Z prof. dr. hab. in\u017c. Jackiem Ro\u0144d\u0105 z Wydzia\u0142u In\u017cynierii Metali i Informatyki Przemys\u0142owej Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej im. Stanis\u0142awa Staszica w Krakowie, kierownikiem Pracowni Projektowania Materia\u0142\u00f3w AGH, rozmawia Anna Ambroziak<\/strong>

Od kiedy zajmuje si\u0119 Pan metod\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych?<\/strong>
– Metod\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych zajmuj\u0119 si\u0119 od 1973 roku. Wtedy napisa\u0142em pierwszy program komputerowy na MES. Studiowa\u0142em ten problem w Instytucie Podstawowych Problem\u00f3w Techniki Polskiej Akademii Nauk, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142em te\u017c z Instytutem Matematycznym PAN, gdzie s\u0142ucha\u0142em wyk\u0142ad\u00f3w prof. Andrzeja Wakulicza, najlepszego w\u00f3wczas specjalisty matematyka w dziedzinie metod numerycznych w Polsce. Metody te s\u0105 moim ukochanym rejonem bada\u0144. Metoda element\u00f3w sko\u0144czonych jest jedn\u0105 z wielu, jakie oferuj\u0105 metody numeryczne. Osobi\u015bcie zbudowa\u0142em trzy takie systemy metody element\u00f3w sko\u0144czonych. W 1986 roku, w ramach wsp\u00f3\u0142pracy z prywatn\u0105 firm\u0105 komputerow\u0105, w kt\u00f3rej by\u0142em dyrektorem ds. produkcji, przyczyni\u0142em si\u0119 do powstania pakietu O.K. MES. Drugi powsta\u0142, kiedy wyjecha\u0142em z Polski w 1986 r. do Hamburga, gdzie pracowa\u0142em na Technische Universit\u00c3\u00a4t Hamburg-Harburg. Tam stworzy\u0142em oprogramowanie na bazie MES do symulacji spawania pod wod\u0105 – program nazywa\u0142 si\u0119 TF 3D, by\u0142o to wa\u017cne osi\u0105gni\u0119cie w dziedzinie ratownictwa podwodnego. W programie uczestniczyli naukowcy uniwersytet\u00f3w francuskich, niemieckich i szwedzkich. Program ten by\u0142 stosowany mi\u0119dzy innymi przez firm\u0119 Halliburton. W 1993 r., kiedy przebywa\u0142em na emigracji w Republice Po\u0142udniowej Afryki, opracowa\u0142em oprogramowanie, kt\u00f3re by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 programu tworzonego przez francusk\u0105 firm\u0119 FRAMATOME. FRAMATOME jest francuskim kartelem zbrojeniowym, kt\u00f3ry produkuje m.in. bro\u0144 nuklearn\u0105 i elektrownie atomowe. By\u0142o to oprogramowanie, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o do symulacji proces\u00f3w spawania korpus\u00f3w silnik\u00f3w turbinowych i ruroci\u0105g\u00f3w w elektrowniach atomowych. W Republice Po\u0142udniowej Afryki „wychowa\u0142em” czterech profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 MES w mechanice cia\u0142a sta\u0142ego. U\u017cywali\u015bmy mi\u0119dzy innymi programu LS-DYNA. MES jest g\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem badawczym moich wychowank\u00f3w. To \u015bwiat stworzony przez matematyk\u00f3w, fizyk\u00f3w in\u017cynier\u00f3w. W tym \u015bwiecie mo\u017cna analizowa\u0107 zachowanie konstrukcji pod wp\u0142ywem obci\u0105\u017ce\u0144 bez konieczno\u015bci wykonywania pe\u0142nego zakresu eksperyment\u00f3w z udzia\u0142em prototyp\u00f3w konstrukcji. Ten \u015bwiat jest okre\u015blony przez podstawowe prawa fizyki, metalurgii, chemii itd. i analizy matematycznej. W tym \u015bwiecie prawda, czyli poprawne rozwi\u0105zanie, jest obiektywne w sensie praw fizyki i twierdze\u0144 matematycznych. W tym obszarze dzia\u0142aj\u0105 tysi\u0105ce uczonych na wszystkich kontynentach. Jest to pi\u0119kny \u015bwiat sprawiedliwo\u015bci i uczciwo\u015bci. Niezale\u017cny od chciejstwa ludzi!!! Jest to pi\u0119kny idea\u0142!!!

Metod\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych, a konkretnie najnowsz\u0105 wersj\u0105 programu LS-DYNA pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 w swoich obliczeniach komputerowych dotycz\u0105cych katastrofy smole\u0144skiej prof. Wies\u0142aw Binienda.<\/strong>
– To jest dobre narz\u0119dzie do modelowania proces\u00f3w deformacji w mechanice konstrukcji. LS-DYNA jest rozwijana od 1976 r. na najlepszych uniwersytetach ameryka\u0144skich i europejskich, ma wiele opcji, og\u00f3lnie nadaje si\u0119 do oblicze\u0144 konstrukcji oraz oblicze\u0144 zagadnie\u0144 kontaktowych, w tym zderze\u0144, czyli deformacji i destrukcji konstrukcji w czasie kontaktu obiekt\u00f3w ruchomych z przeszkodami.

Dlaczego wybrano takie, a nie inne oprogramowanie typu MES? Znane s\u0105 komercyjne programy: Ansys, Nastran, Abaqus, Adina itp. Czy wyniki z r\u00f3\u017cnych program\u00f3w mog\u0105 by\u0107 zbie\u017cne?<\/strong>
– Wyniki otrzymane z tych program\u00f3w powinny by\u0107 podobne i r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 nieznacznie co do warto\u015bci, natomiast jako\u015bciowo powinny odpowiada\u0107 temu samemu modelowi zjawiska fizycznego. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c programy specjalistyczne do modelowania zjawiska, np. zderzenia pojazd\u00f3w, takie jak PAM CRASH. Z ich pomoc\u0105 mo\u017cna uwzgl\u0119dni\u0107 wiele efekt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych tylko w w\u0105skiej grupie zjawisk fizycznych. Takim efektem jest na przyk\u0142ad darcie poszycia samochodu, skrzyd\u0142a samolotu, p\u0142aszcza statku po zderzeniu z g\u00f3r\u0105 lodow\u0105 itp. LS-DYNA daje takie mo\u017cliwo\u015bci, chocia\u017c nie jest programem specjalizowanym do modelowania jednego typu problem\u00f3w mechanicznych. Pan profesor Binienda zastosowa\u0142 taki pakiet, kt\u00f3ry by\u0142 dla niego dost\u0119pny w jego Instytucie. Zastosowa\u0142 te\u017c kilka modeli materia\u0142owych dla aluminium. U\u017cy\u0142 takich modeli, jak model Johnsona Cooka, stosowany mi\u0119dzy innymi przez NASA.

Spotka\u0142 si\u0119 Pan osobi\u015bcie z prof. Biniend\u0105 podczas jego pobytu w Polsce?<\/strong>
– Je\u015bli chodzi o moje spotkanie z panem profesorem Biniend\u0105, musz\u0119 tu powiedzie\u0107 o dw\u00f3ch sprawach. Po pierwsze – kiedy pan profesor og\u0142osi\u0142 wyniki swoich analiz, jeszcze w ubieg\u0142ym roku, spotka\u0142em si\u0119 z moim nie\u017cyj\u0105cym ju\u017c przyjacielem dr. W\u0142odzimierzem Abramowiczem, kt\u00f3ry by\u0142 jednym z najlepszych na \u015bwiecie specjalist\u00f3w od zagadnie\u0144 kontaktowych, czyli od zagadnie\u0144 zderzenia obiekt\u00f3w, takich jak statki, samoloty, pojazdy itd. Doktor Abramowicz by\u0142 wieloletnim pracownikiem Instytutu Podstawowych Problem\u00f3w Techniki PAN, sp\u0119dzi\u0142 sporo czasu w ameryka\u0144skim Massachusetts Institute Technology, gdzie przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania specjalnych program\u00f3w do rozwi\u0105zywania zagadnie\u0144 zderze\u0144. Postanowili\u015bmy, \u017ce to, co zrobi\u0142 pan prof. Binienda, obliczymy, wykorzystuj\u0105c inne pakiety, nie stosuj\u0105c LS-DYNA. Przygotowywali\u015bmy si\u0119 do tego rozwi\u0105zania, ale przerwa\u0142a je \u015bmier\u0107 dr. Abramowicza. Nie mogli\u015bmy ju\u017c kontynuowa\u0107 tego zadania, a to ze wzgl\u0119du na podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re sobie wyznaczyli\u015bmy – ja mia\u0142em si\u0119 zaj\u0105\u0107 identyfikacj\u0105 modeli superdynamicznych materia\u0142\u00f3w, a dr Abramowicz mia\u0142 identyfikowa\u0107 optymalne warunki brzegowe dla zderzenia konstrukcji skrzyd\u0142a z brzoz\u0105. Poniewa\u017c dr Abramowicz przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z prof. Biniend\u0105, napisa\u0142em do niego list z pro\u015bb\u0105 o pozyskanie pewnych danych, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142u\u017cy\u0142.

Otrzyma\u0142 je Pan?<\/strong>
– Pan profesor odpowiedzia\u0142, \u017ce jest w stanie przekaza\u0107 nam pewne dane.

O jakie dane chodzi\u0142o?<\/strong>
– Interesowa\u0142a nas przede wszystkim dyskretyzacja skrzyd\u0142a Tu-154M. Czyli tzw. siatka element\u00f3w sko\u0144czonych. Jak r\u00f3wnie\u017c modele materia\u0142\u00f3w, jakie pan prof. Binienda zastosowa\u0142 dla sformu\u0142owania modelu konstrukcji skrzyd\u0142a. W metodzie element\u00f3w sko\u0144czonych musimy zast\u0105pi\u0107 ten rzeczywisty obiekt siatk\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych. Przy czym liczy si\u0119 nie tyle sama siatka, ile typ element\u00f3w sko\u0144czonych, jakie pan profesor zastosowa\u0142 do swoich oblicze\u0144. Element sko\u0144czony jest definiowany nie tylko jako obiekt geometryczny, ale przede wszystkim jako funkcja kszta\u0142tu dla odkszta\u0142ce\u0144, kt\u00f3ra determinuje w spos\u00f3b matematyczny deformacj\u0119 elementu sko\u0144czonego. Precyzyjnie odpowiada to rzeczywistemu schematowi deformacji w elemencie sko\u0144czonym. To bardzo wa\u017cne. Decyduje typ elementu sko\u0144czonego, kt\u00f3ry jest sprz\u0119\u017cony z tzw. funkcj\u0105 kszta\u0142tu, co odpowiada schematowi deformacji tego matematycznego-fizycznego obiektu. W metodach numerycznych przyjmuje si\u0119, \u017ce im wi\u0119cej jest element\u00f3w i wi\u0119cej w\u0119z\u0142\u00f3w, tym wynik oblicze\u0144 jest bli\u017cszy rzeczywisto\u015bci. Czyli model matematyczny lepiej odpowiada rzeczywistemu zjawisku fizycznemu.

Jakie b\u0142\u0119dy mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w obliczeniach numerycznych?<\/strong>
– W obliczeniach numerycznych wyst\u0119puj\u0105 dwa rodzaje b\u0142\u0119d\u00f3w numerycznych: jeden jest zwi\u0105zany z ow\u0105 funkcj\u0105 kszta\u0142tu, drugi b\u0142\u0105d jest zwi\u0105zany z kumulacj\u0105 tzw. b\u0142\u0119d\u00f3w przybli\u017cenia liczby maszynowej i – w przypadku niedo\u015bwiadczonych u\u017cytkownik\u00f3w program\u00f3w MES – mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107 b\u0142\u0105d spowodowany niew\u0142a\u015bciwym przyj\u0119ciem warunk\u00f3w brzegowych. Je\u015bli te b\u0142\u0119dy wyst\u0105pi\u0105, to rozwi\u0105zanie mo\u017ce nie mie\u0107 sensu fizycznego, to znaczy nie b\u0119dzie ono odzwierciedla\u0107 rzeczywistego procesu fizycznego. Dlatego zada\u0142em panu prof. Biniendzie dwa podstawowe pytania: jaki typ elementu sko\u0144czonego zastosowa\u0142 w swoich obliczeniach oraz czy przeprowadzi\u0142 analiz\u0119 wra\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania na zmiany typu warunk\u00f3w i zmiany wielko\u015bci parametr\u00f3w w warunkach brzegowych. To s\u0105 bardzo wa\u017cne kwestie. Dotycz\u0105 bowiem w\u0142a\u015bciwo\u015bci typu elementu sko\u0144czonego przyj\u0119tego do symulacji MES. Zapyta\u0142em te\u017c, czy przeprowadzono analiz\u0119, jak rozwi\u0105zanie zale\u017cy od zmiany parametr\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w warunkach brzegowych. Notabene te pytania do profesora Biniendy uzgodni\u0142em jeszcze ze \u015bp. dr. W\u0142odzimierzem Abramowiczem.

Jak ocenia Pan, jako naukowiec, jako\u015b\u0107 oblicze\u0144 prof. Biniendy?<\/strong>
– Jako w\u0142a\u015bciwe. Wyb\u00f3r modeli materia\u0142\u00f3w, jakich dokona\u0142 pan prof. Binienda, by\u0142 prawid\u0142owy. Tak samo jak ustanowienie warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych i brzegowych. Profesor Binienda zastosowa\u0142 elementy pow\u0142okowe lotnicze oraz przeprowadzi\u0142 analiz\u0119 wra\u017cliwo\u015bci rozwi\u0105zania na zmian\u0119 warunk\u00f3w brzegowych w modelu zadania kontaktowego. To mnie ca\u0142kowicie usatysfakcjonowa\u0142o. Moje dociekania, je\u015bli chodzi o analizy prof. Biniendy, dotycz\u0105 tzw. zagadnie\u0144 kontaktowych. Musz\u0119 wspomnie\u0107, \u017ce na ten temat przygotowa\u0142em w 1986 r. prac\u0119 habilitacyjn\u0105. Pragn\u0119 doda\u0107, \u017ce jestem absolwentem Instytutu Budowy Sprz\u0119tu Mechanicznego (kryptonimowa nazwa Instytutu Uzbrojenia) na Politechnice Warszawskiej. Z tzw. pierwszego wykszta\u0142cenia jestem balistykiem wewn\u0119trznym, od 1970 roku zajmowa\u0142em si\u0119 mi\u0119dzy innymi zagadnieniami kontaktowymi, w tym penetracj\u0105 pancerza przez pocisk, fragmentacj\u0105 pocisku itp. Owe warunki brzegowe, o kt\u00f3re pyta\u0142em pana prof. Biniend\u0119, odwzorowuj\u0105 w\u0142a\u015bnie problem kontaktowy mi\u0119dzy t\u0105 s\u0142ynn\u0105 pancern\u0105 brzoz\u0105 i skrzyd\u0142em. Chodzi o zachowanie konstrukcji, czyli skrzyd\u0142a, w czasie zderzenia. Profesor Binienda uwzgl\u0119dni\u0142 w swoich obliczeniach nawet tzw. efekt darcia poszycia skrzyd\u0142a. To bardzo istotna kwestia przy analizie zaawansowanej deformacji konstrukcji z r\u00f3wnoczesnym uwzgl\u0119dnieniem jej destrukcji.

Pod adresem Biniendy cz\u0119sto jest formu\u0142owany zarzut, \u017ce nie znamy jego danych wej\u015bciowych i dlatego wykonanej przez niego symulacji nie mo\u017cna nale\u017cycie powt\u00f3rzy\u0107. I \u017ce opiera\u0142 si\u0119 na danych technicznych Boeinga B-727, a nie Tu-154M.<\/strong>
– \u015aledz\u0119 t\u0119 dyskusj\u0119, sam jestem ciekaw, jakie mechanizmy spowodowa\u0142y fragmentacj\u0119 konstrukcji Tu-154 i czy sta\u0142o si\u0119 to na skutek zderzenia z ziemi\u0105, czy te\u017c jeszcze w czasie lotu nad ziemi\u0105. Rzeczywi\u015bcie jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy konstrukcj\u0105 boeinga i tupolewa. Skrzyd\u0142o rosyjskiego samolotu ma trzy wsporniki wzd\u0142u\u017cne, a skrzyd\u0142o boeinga – dwa. To wyraz braku zaufania konstruktor\u00f3w rosyjskich do jako\u015bci materia\u0142\u00f3w konstrukcyjnych produkcji rosyjskiej i dlatego wzmacniaj\u0105 sztywno\u015b\u0107 konstrukcji. Konstrukcja ameryka\u0144ska ma mniejszy wsp\u00f3\u0142czynnik bezpiecze\u0144stwa. Skrzyd\u0142o samolotu rosyjskiego ma wi\u0119kszy wsp\u00f3\u0142czynnik bezpiecze\u0144stwa, ale jest ono ci\u0119\u017csze, co nie oznacza, \u017ce jest to konstrukcja lepsza. W analizie nad destrukcj\u0105 konstrukcji wa\u017cna jest dokumentacja techniczna – w przypadku Tu-154 wa\u017cna jest dokumentacja, zw\u0142aszcza skrzyd\u0142a. Rozmawia\u0142em o tym z panem prof. Biniend\u0105, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 fragment skrzyd\u0142a odzwierciedlaj\u0105cy konstrukcj\u0119 skrzyd\u0142a Tu-154. Skrzyd\u0142o samolotu produkcji sowieckiej by\u0142o bardziej sztywne ni\u017c to, kt\u00f3re wykona\u0142 pan profesor. W modelu numerycznym zwi\u0119kszy\u0142 on nawet sztywno\u015b\u0107 brzozy.
W przyrodzie nie wyst\u0119puje raczej taki efekt, i\u017c zar\u00f3wno narz\u0119dzie, jak i obiekt skrawany s\u0105 jednocze\u015bnie niszczone. Na pewno skrzyd\u0142o ma wi\u0119ksz\u0105 sztywno\u015b\u0107 ni\u017c brzoza. Znana jest publikacja prof. Tomasza Wierzbickiego z Massachusetts Institute of Technology (MIT), o kt\u00f3rej dyskutowa\u0142em z prof. Biniend\u0105, gdzie przedstawiono zderzenie samolotu ze s\u0142ynnymi wie\u017cami w Nowym Jorku – tam aluminium (samolot) ci\u0119\u0142o belki stalowe stanowi\u0105ce szkielet konstrukcyjny wie\u017cowc\u00f3w. Przy dynamicznym zachowaniu, przy du\u017cej pr\u0119dko\u015bci odkszta\u0142cenia materia\u0142 zachowuje si\u0119 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c przy statycznym. Wyst\u0119puj\u0105 tak zwane efekty lepkoplastyczne. Nie ulega wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce brzoza mog\u0142a zosta\u0107 uci\u0119ta. To wynik, jaki pan profesor uzyska\u0142, przyjmuj\u0105c okre\u015blone za\u0142o\u017cenia w swoim modelu, kt\u00f3ry jest jak najbardziej poprawny. Pan profesor przedstawi\u0142 wyniki, kt\u00f3re s\u0105 poprawne i kt\u00f3re wskazuj\u0105 na to, \u017ce zjawisko kontaktowe zosta\u0142o poprawnie zamodelowane.

Dla kt\u00f3rych symulacji prof. Biniendy nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 op\u00f3r powietrza? Czy dla tej dotycz\u0105cej zderzenia skrzyd\u0142a z brzoz\u0105, czy te\u017c dotycz\u0105cej lotu oderwanego kawa\u0142ka skrzyd\u0142a?<\/strong>
– Dla tej, kt\u00f3ra dotyczy lotu oderwanego fragmentu skrzyd\u0142a.

Dlaczego?<\/strong>
– Poniewa\u017c oderwany fragment skrzyd\u0142a porusza\u0142 si\u0119 pod wp\u0142ywem energii kinetycznej, si\u0142 ci\u0105\u017cenia i si\u0142 oporu aerodynamicznego. Ten fragment spada\u0142 na ziemi\u0119 w podobny spos\u00f3b jak jesienny li\u015b\u0107 z drzewa.

Dlaczego, Pana zdaniem, eksperci komisji Millera nie chc\u0105 podj\u0105\u0107 merytorycznej dyskusji z prof. Biniend\u0105? Naukowiec ca\u0142y czas podkre\u015bla, \u017ce jest got\u00f3w do konfrontacji.<\/strong>
– Nie rozumiem tego. Je\u015bli polityk\u0119 miesza si\u0119 do obiektywnych bada\u0144, to tym gorzej dla polityk\u00f3w. By\u0142em t\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra skonfrontowa\u0142a swoje wyobra\u017cenia o zagadnieniu kontaktu skrzyd\u0142a samolotu z brzoz\u0105 z panem prof. Biniend\u0105. I nic mi si\u0119 nie sta\u0142o. Doszli\u015bmy do pewnych zgodnych wniosk\u00f3w. Ka\u017cdy, kto prowadzi badania naukowe, stawia pytania wynikaj\u0105ce z jego wiedzy i do\u015bwiadczenia zawodowego. Nie da si\u0119 problemu przyczyn katastrofy smole\u0144skiej zbada\u0107 do ko\u0144ca, kiedy ka\u017cdy z badaczy b\u0119dzie twierdzi\u0142, \u017ce to on ma jedynie s\u0142uszno\u015b\u0107. W nauce nie mo\u017cna pozwoli\u0107 sobie na to, by kierowa\u0107 si\u0119 do kogo\u015b niech\u0119ci\u0105 czy kwestiami politycznymi. Wyniki naukowe musz\u0105 by\u0107 obiektywne. My zawsze startujemy z podstawowych praw fizyki, pos\u0142ugujemy si\u0119 r\u00f3\u017cnymi narz\u0119dziami badawczymi, jak np. LS-DYNA, Abaqus lub PAM CRASH. Otrzymujemy rozwi\u0105zania, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 zgodne z naszymi wyobra\u017ceniami o skutkach rzeczywistych eksperyment\u00f3w, a wi\u0119c np. o schemacie deformacji i fragmentacji skrzyd\u0142a samolotu nawet w kontakcie z rosyjsk\u0105 brzoz\u0105.

Konieczne by\u0142oby okre\u015blenie momentu bezw\u0142adno\u015bci tupolewa wzgl\u0119dem osi pod\u0142u\u017cnej?<\/strong>
– Nie jestem specjalist\u0105 w tej dziedzinie… Nie interesuj\u0105 mnie te\u017c kwestie pilota\u017cu. Jestem specjalist\u0105 od zagadnie\u0144 kontaktowych, istotna jest dla mnie fragmentacja kad\u0142uba, ruch obiekt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w jego wn\u0119trzu i skutki zderzenia z przeszkod\u0105. Mog\u0119 tu powiedzie\u0107 jasno – ziemia, podmok\u0142y grunt nie jest katapult\u0105, kt\u00f3ry wystrzeliwuje szcz\u0105tki obiektu zderzaj\u0105cego si\u0119 z ni\u0105 i rozrzuca je na obszarze ponad hektara. Wed\u0142ug raport\u00f3w MAK i komisji Millera kad\u0142ub samolotu zderzy\u0142 si\u0119 z podmok\u0142ym gruntem, ale prawa fizyki wskazuj\u0105 na to, \u017ce ten nie powoduje fragmentacji konstrukcji na drobne kawa\u0142ki, jak np. upadek kryszta\u0142owego wazonu na betonow\u0105 posadzk\u0119. Wida\u0107 to by\u0142o na przyk\u0142adzie deformacji wagon\u00f3w w niedawnej katastrofie kolejowej w Polsce, gdzie wzgl\u0119dna pr\u0119dko\u015b\u0107 wynosi\u0142a oko\u0142o 210 km\/h i by\u0142a niewiele mniejsza ni\u017c pr\u0119dko\u015b\u0107 Tu-154 w krzakach smole\u0144skich nazywanych lotniskiem Siewiernyj. Jest to dla mnie problem, z kt\u00f3rym nie jestem w stanie sobie poradzi\u0107, \u015bci\u015ble interpretuj\u0105c prawa fizyki i mechaniki kontaktowej. Wiem, \u017ce samolot lecia\u0142 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 ponad 230-280 km\/h, zderzy\u0142 si\u0119 z podmok\u0142ym gruntem i rozpad\u0142 na mniejsze i wi\u0119ksze kawa\u0142ki. Ta fragmentacja nie jest zgodna z moim wyobra\u017ceniem o mechanice zniszczenia w tamtych warunkach. Taki grunt mo\u017ce przej\u0105\u0107 wi\u0119cej energii ni\u017c np. beton, to znaczy, \u017ce mo\u017ce zmniejszy\u0107 koncentracj\u0119 energii w konstrukcji, zmniejszy\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 odkszta\u0142cenia element\u00f3w konstrukcji, co powinno zadzia\u0142a\u0107 jako podatny zderzak w samochodzie. Ten schemat zniszczenia, jaki wy\u0142ania si\u0119 z raport\u00f3w, nie jest zgodny z dokumentacj\u0105 fotograficzn\u0105. To w\u0142a\u015bnie chcia\u0142em zbada\u0107 z panem dr. Abramowiczem. Ja mam inny punkt widzenia – ekspertyza komisji Millera ko\u0144czy si\u0119 daleko przed tym stadium katastrofy, gdzie zaczyna si\u0119 zaawansowana fragmentacja konstrukcji, co jest przedmiotem mojego zainteresowania.

Czy, Pa\u0144skim zdaniem, nale\u017ca\u0142oby wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce konstrukcja skrzyd\u0142a by\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej os\u0142abiona i po zderzeniu z brzoz\u0105 panel po prostu si\u0119 z\u0142ama\u0142?<\/strong>
– Nie, tego nie bra\u0142bym pod uwag\u0119. Samolot lecia\u0142 z Warszawy ponad godzin\u0119. Gdyby skrzyd\u0142o by\u0142o os\u0142abione, nie dolecia\u0142by tak daleko.

Podziela Pan pogl\u0105d m.in. prof. Biniendy, \u017ce nale\u017ca\u0142oby powo\u0142a\u0107 komisj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105?<\/strong>
– Na pewno konieczne jest powo\u0142anie komisji, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142aby si\u0119 rekonstrukcj\u0105 fragmentacji konstrukcji tego samolotu. Komisja taka na podstawie fragment\u00f3w Tu-154M oraz zapis\u00f3w dynamiki ruchu tego obiektu mog\u0142aby zrekonstruowa\u0107 mechanizm zniszczenia konstrukcji na podstawie tzw. analizy odwrotnej i odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy sta\u0142o si\u0119 to na skutek kontaktu samolotu z podmok\u0142ym gruntem, czy te\u017c nad jego powierzchni\u0105. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne teraz, kiedy wiadomo ju\u017c, \u017ce nie ma \u017cadnych szans na odzyskanie i rekonstrukcj\u0119 wraku w Polsce.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Za: Nasz Dziennik, Sobota-Niedziela, 9-10 czerwca 2012, Nr 133 (4368)<\/a><\/p>\r\n

\r\n

Lasek traci w oczach pilot\u00f3w<\/h2>\r\n

Z do\u015bwiadczonym wojskowym nawigatorem Radiolokacyjnego Systemu L\u0105dowania, posiadaj\u0105cym klas\u0119 mistrzowsk\u0105, rozmawia Marcin Austyn<\/strong>

Doktor in\u017c. Maciej Lasek, szef Pa\u0144stwowej Komisji Badania Wypadk\u00f3w Lotniczych i wiceprzewodnicz\u0105cy podkomisji lotniczej w tzw. komisji Millera, w rozmowie z „Gazet\u0105 Wyborcz\u0105” twierdzi, \u017ce w katastrofie smole\u0144skiej nie ma nic zagadkowego, a zagadka powstaje, gdy odrzucamy fakty takie jak \u015blady na ziemi czy zapisy rejestrator\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie w tej materii wszystko zosta\u0142o wyja\u015bnione?<\/strong>
– W sprawie katastrofy smole\u0144skiej pozosta\u0142o jeszcze wiele pyta\u0144 bez odpowiedzi. Jednak nie dziwi mnie ton narracji prowadzonej przez pana Laska. Celnie sytuacj\u0119 odda\u0142 na \u0142amach „Naszego Dziennika” prof. Edward Malec, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce pan Lasek, cz\u0142onkowie komisji nie maj\u0105 \u017cadnych kontrargument\u00f3w, by zanegowa\u0107 ustalenia prof. Wies\u0142awa Biniendy. Dla mnie np. wielk\u0105 zagadk\u0105 jest to, jak rozrzucone zosta\u0142y cz\u0119\u015bci samolotu Tu-154M. Je\u015bli komisja przyj\u0119\u0142a, \u017ce samolot spad\u0142 na ziemi\u0119 z wysoko\u015bci 25-35 metr\u00f3w, to logika podpowiada, \u017ce znany z relacji ze Smole\u0144ska rozrzut cz\u0119\u015bci samolotu by\u0142 zbyt du\u017cy. Je\u015bli jeszcze we\u017amiemy pod uwag\u0119 fakt, \u017ce teren wok\u00f3\u0142 lotniska Siewiernyj by\u0142 do\u015b\u0107 mi\u0119kki, grz\u0105ski, to wydaje si\u0119, \u017ce wiele cz\u0119\u015bci samolotu powinno si\u0119 wbi\u0107 w ziemi\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 oko\u0142o metra. Tymczasem tu cz\u0119\u015bci samolotu zosta\u0142y rozrzucone na powierzchni ziemi. Dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o?

Lasek odpowiada, \u017ce w maju 1987 r. w Lesie Kabackim I\u0142-62 te\u017c rozpad\u0142 si\u0119 na tysi\u0105ce kawa\u0142k\u00f3w. Przekonuje Pana ten argument?<\/strong>
– Nie. W tamtym przypadku samolot rozpada\u0142 si\u0119 ju\u017c w powietrzu, pali\u0142 si\u0119. W Smole\u0144sku do chwili zderzenia z ziemi\u0105 samolot by\u0142 praktycznie w ca\u0142o\u015bci. Nawet gdyby za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce ko\u0144c\u00f3wki drzew by\u0142y \u015bcinane przez samolot, to tego rodzaju kolizje nie mog\u0142y spowodowa\u0107 rozpadu maszyny na tak drobne cz\u0119\u015bci. To nie by\u0142 szybowiec, ale pot\u0119\u017cny samolot o masywnej konstrukcji. On nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 tak po prostu rozlecie\u0107 na kawa\u0142ki, a jego ci\u0119\u017ckie silniki powinny zakopa\u0107 si\u0119 w ziemi. Widzia\u0142em zdj\u0119cia z r\u00f3\u017cnych katastrof samolot\u00f3w wojskowych – my\u015bliwskich i transportowych – z regu\u0142y silniki i ci\u0119\u017ckie elementy samolotu grz\u0119z\u0142y w ziemi. Tu, na tym mi\u0119kkim terenie, wszystko pozosta\u0142o na powierzchni.

Wojskowa Prokuratura Okr\u0119gowa w Warszawie powo\u0142a\u0142a zesp\u00f3\u0142 bieg\u0142ych, kt\u00f3ry od podstaw bada katastrof\u0119. Sta\u0142o si\u0119 to tu\u017c po og\u0142oszeniu raportu komisji Millera. \u015aledczy nie ufaj\u0105 bezgranicznie ustaleniom komisji i chc\u0105 potwierdzenia serwowanych nam tez.<\/strong>
– Sta\u0142o si\u0119 tak, bo jest jeszcze o co pyta\u0107. Skoro prokuratorzy zrezygnowali z pojedynczych ekspertyz i zdecydowali si\u0119 na kompleksowe badanie katastrofy, to najwyra\u017aniej mieli pewne w\u0105tpliwo\u015bci. Zastanawia mnie tu jednak jedna rzecz. Bo zasadniczo istnieje pewna rozdzielno\u015b\u0107 w obowi\u0105zkach prokuratury i komisji badaj\u0105cej okoliczno\u015bci wypadku. Komisja ma zbada\u0107 przyczyny wypadku, pokaza\u0107 jej \u017ar\u00f3d\u0142a, a prokuratura ma wskaza\u0107 winnych zaniedba\u0144 i skierowa\u0107 do s\u0105du stosowny akt oskar\u017cenia. W tym przypadku wydaje si\u0119, \u017ce prokuratura przej\u0119\u0142a zadania komisji. To, co robi zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w powo\u0142any przez \u015bledczych, jest przecie\u017c badaniem katastrofy od podstaw. To zastanawia. Przecie\u017c gdyby Mi\u0119dzypa\u0144stwowy Komitet Lotniczy (MAK) zbada\u0142 ten wypadek dog\u0142\u0119bnie, to nawet niepotrzebna by\u0142aby komisja Millera. Tymczasem prokuratura wzi\u0119\u0142a si\u0119 za w\u0142asne, gruntowne badania. Dla mnie znaczy to tyle, \u017ce \u015bledczy uznali, \u017ce w sprawie jest jeszcze wiele niejasno\u015bci, kt\u00f3rych komisja nie rozwia\u0142a. Dlatego te\u017c dziwi mnie, \u017ce po wyst\u0105pieniach zagranicznych naukowc\u00f3w (m.in. prof. Biniendy) nie zosta\u0142a ponownie zwo\u0142ana polska komisja, aby w grupie ekspert\u00f3w zweryfikowa\u0107 pojawiaj\u0105ce si\u0119 rozbie\u017cno\u015bci.

Maciej Lasek przyznaje, \u017ce wszelkim teoriom nale\u017cy da\u0107 odp\u00f3r na drodze naukowej, ale na zasadzie dyskusji specjalist\u00f3w bez dost\u0119pu medi\u00f3w i polityk\u00f3w.<\/strong>
– Tylko co da tak prowadzona dyskusja? Takie rozwi\u0105zania b\u0119d\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142y tylko pr\u00f3bie podtrzymania presti\u017cu komisji Millera. W mojej ocenie, w sk\u0142ad tego gremium weszli eksperci maj\u0105cy jakie\u015b tam poj\u0119cie na temat poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w z dziedziny lotnictwa, ale ich wiedza by\u0142a w pewien spos\u00f3b ograniczona. Przecie\u017c np. wojskowy, kt\u00f3ry by\u0142 kiedy\u015b pilotem, nie jest specjalist\u0105 od mechaniki lotu czy aerodynamiki albo od wytrzyma\u0142o\u015bci materia\u0142\u00f3w. Zatem najpro\u015bciej by\u0142o skonsultowa\u0107 swoje przemy\u015blenia z naukowcami. Oni po to s\u0105 i ch\u0119tnie s\u0142u\u017cyliby pomoc\u0105. Tymczasem prace komisji opar\u0142y si\u0119 w g\u0142\u00f3wnej mierze na wynikach pracy MAK. Praktycznie nie wykonano \u017cadnych oblicze\u0144. W zasadzie nie przeprowadzono te\u017c \u017cadnych bada\u0144. Bo jak\u0105 warto\u015b\u0107 maj\u0105 np. ogl\u0119dziny szcz\u0105tk\u00f3w samolotu, kt\u00f3re zosta\u0142y zebrane – i to nie wszystkie – bez\u0142adnie na kup\u0119, niczym na szrocie? To nie by\u0142o fachowe badanie powypadkowe.

Premier m\u00f3g\u0142by ujawni\u0107 dokumenty na temat katastrofy jakiemu\u015b szerokiemu zespo\u0142owi bieg\u0142ych lub \u015brodowiskom naukowym?<\/strong>
– Wydaje mi si\u0119, \u017ce premier powinien ujawni\u0107 wszelkie materia\u0142y i dokumenty zwi\u0105zane z katastrof\u0105, a to dlatego, \u017ce zgin\u0105\u0142 w niej prezydent RP, wysocy rang\u0105 wojskowi, elita polityk\u00f3w. To nie by\u0142 typowy wypadek samolotu pasa\u017cerskiego. Oczywi\u015bcie tego rodzaju zdarzenia s\u0105 te\u017c wielkim dramatem, jednak tu sytuacja by\u0142a nadzwyczajna. Dlatego premier powinien by\u0107 otwarty na wszelkiego rodzaju inicjatywy, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby na wyja\u015bnienie wszystkich przyczyn katastrofy czy ich naukowe zweryfikowanie. Obecne zachowanie czy to premiera, czy cz\u0142onk\u00f3w komisji, kt\u00f3rzy wypowiadaj\u0105 si\u0119 w sprawie katastrofy lakonicznie albo uciekaj\u0105 od spotka\u0144 z dziennikarzami, idzie dok\u0142adnie w przeciwn\u0105 stron\u0119.

Niew\u0105tpliwie istnieje problem braku zaufania do prac komisji. Do tego mo\u017cemy bazowa\u0107 tylko na s\u0142owie, bo szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie znamy. W takiej sytuacji ka\u017cde ustalenie naukowe – inne ni\u017c komisji Millera – skazane jest na banicj\u0119?<\/strong>
– I w\u0142a\u015bnie o to chodzi. W ten spos\u00f3b mo\u017cna torpedowa\u0107 wszelkie badania naukowe innych naukowc\u00f3w, ekspert\u00f3w ni\u017c ci, kt\u00f3rzy byli zwi\u0105zani z komisj\u0105 Millera. Tymczasem patrz\u0105c na prace tej komisji z punktu widzenia lotniczego, \u015bmiem powiedzie\u0107, \u017ce komisja tylko prze\u015blizgn\u0119\u0142a si\u0119 po zebranych materia\u0142ach, dowodach i wyda\u0142a werdykt zasadniczo zgodny z werdyktem MAK. Nie wiem, czy wynika\u0142o to z indolencji, czy te\u017c chodzi\u0142o o polityk\u0119. Mo\u017ce nie chciano dra\u017cni\u0107 „nied\u017awiedzia ze Wschodu”. Bez wzgl\u0119du na pow\u00f3d badanie okoliczno\u015bci katastrofy zosta\u0142o potraktowane na zasadzie „sta\u0142o si\u0119 i nie ma po co sprawy rozgrzebywa\u0107”.

Na konferencji „Mechanika w lotnictwie” dyskutowa\u0142o grono fachowc\u00f3w. I chocia\u017c dr Lasek twierdzi niby, \u017ce dla tego \u015brodowiska sprawa jest jasna, to jednak r\u00f3wnocze\u015bnie przyznaje, \u017ce pytano go o wybuch. Czyli i w tym \u015brodowisku s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci?<\/strong>
– Oczywi\u015bcie, \u017ce w\u0105tpliwo\u015bci i w tym zakresie istniej\u0105, bo przecie\u017c nikt jednoznacznie nie potwierdzi\u0142, \u017ce takiego wybuchu nie by\u0142o. Osoby stoj\u0105ce w opozycji do ustale\u0144 zespo\u0142u parlamentarnego, kt\u00f3remu przewodzi pose\u0142 Antoni Macierewicz, staraj\u0105 si\u0119 tylko o\u015bmiesza\u0107 podnoszone przeze\u0144 w\u0105tki. A przecie\u017c one mog\u0105 by\u0107 prawdziwe. Nie ma ze strony tych ludzi \u017cadnych wynik\u00f3w bada\u0144 jednoznacznie dowodz\u0105cych, \u017ce wybuch\u00f3w nie by\u0142o. Oczywi\u015bcie wszystko mo\u017cna zanegowa\u0107, ale trzeba mie\u0107 w r\u0119ku mocne argumenty. Wtedy mo\u017cna dyskutowa\u0107 i wypracowa\u0107 jakie\u015b stanowisko. Z pewno\u015bci\u0105 nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce na wyniki oblicze\u0144 prowadzonych przez naukowca odpowiada si\u0119 na zasadzie „skrzyd\u0142o s\u0142u\u017cy do latania, a nie do \u015bcinania brzozy”. To nie jest odpowiedni poziom dyskusji, a w tym kierunku idziemy, niestety tak\u017ce w \u015brodowiskach naukowych.

W Kazimierzu dyskusja o Smole\u0144sku trwa\u0142a trzy razy d\u0142u\u017cej, ni\u017c zaplanowano. To chyba te\u017c co\u015b znaczy?<\/strong>
– To zainteresowanie wynika z faktu, \u017ce zbyt ma\u0142o wiemy o tej katastrofie i wci\u0105\u017c szukamy odpowiedzi na wiele pyta\u0144. Jest grupa naukowc\u00f3w, kt\u00f3rym ta sprawa nie daje spokoju i chc\u0105 dzia\u0142a\u0107, ale tego rodzaju inicjatywy spotykaj\u0105 si\u0119 z oporem. Ponadto strona rz\u0105dowa, eksperci komisji poprzez negacj\u0119 wszystkich opinii odbiegaj\u0105cych od „s\u0142usznego nurtu” usi\u0142uj\u0105 obrzydzi\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu temat Smole\u0144ska. Czyni\u0105 tak, bo maj\u0105 co\u015b na sumieniu – mam tu na my\u015bli to, \u017ce maj\u0105 t\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c proces badania wypadku samolotu Tu-154M nie zosta\u0142 w\u0142a\u015bciwie poprowadzony i odbiega\u0142 od obowi\u0105zuj\u0105cych w \u015bwiecie standard\u00f3w. Cz\u0142onkowie komisji Millera chc\u0105 to ukry\u0107. Dzi\u015b pan Lasek jest szefem PKBWL i nietrudno jest wyobrazi\u0107 sobie, czym dla niego skutkowa\u0142oby przyznanie si\u0119 do jakich\u015b niedoci\u0105gni\u0119\u0107 czy zaniedba\u0144 podczas badania katastrofy Tu-154M. Niestety, dzia\u0142a on asekurancko i z rozm\u00f3w z kolegami wiem, \u017ce przez to traci zaufanie wielu pilot\u00f3w. Tymczasem w\u0142a\u015bnie d\u0105\u017cenie do ujawnienia pe\u0142nej prawdy na temat okoliczno\u015bci katastrofy powinno by\u0107 dla niego i jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w z komisji Millera priorytetem. Do tego przecie\u017c zosta\u0142o powo\u0142ane to gremium.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Za: Nasz Dziennik, Wtorek, 5 czerwca 2012, Nr 130 (4365)<\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z prof. dr. hab. in\u017c. Jackiem Ro\u0144d\u0105 z Wydzia\u0142u In\u017cynierii Metali i Informatyki Przemys\u0142owej Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej im. Stanis\u0142awa Staszica w Krakowie, kierownikiem Pracowni Projektowania Materia\u0142\u00f3w AGH, rozmawia Anna Ambroziak Od kiedy zajmuje si\u0119 Pan metod\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych? – Metod\u0105 element\u00f3w sko\u0144czonych zajmuj\u0119 si\u0119 od 1973 roku. Wtedy napisa\u0142em pierwszy program komputerowy na MES. Studiowa\u0142em ten […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[139],"tags":[137],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57452"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57452\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}