{"id":5739,"date":"2009-01-31T10:42:56","date_gmt":"2009-01-31T15:42:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=5739"},"modified":"2009-02-07T12:20:52","modified_gmt":"2009-02-07T17:20:52","slug":"dialog-ekumeniczny-z-protestantami-ks-franciszek-schmidberger-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=5739","title":{"rendered":"Dialog ekumeniczny z protestantami – Ks. Franciszek Schmidberger FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czy ekumeniczny dialog z protestantyzmem mo\u017ce istnie\u0107? W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107:<\/p>\r\n\r\n\r\n

    \r\n\t\t
  1. histori\u0119 pocz\u0105tk\u00f3w protestantyzmu przez kr\u00f3tkie spojrzenie na jego g\u0142\u00f3wnego za\u0142o\u017cyciela, Marcina Lutra;<\/li>\r\n\t\t
  2. zrozumie\u0107 zasady protestantyzmu;<\/li>\r\n\t\t
  3. w jasnym \u015bwietle ukaza\u0107 jego obecny stan;<\/li>\r\n\t\t
  4. rozwa\u017cy\u0107 konsekwencje dialogu prowadzonego a\u017c do dzisiaj.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

    I. Luter, luteranizm i protestantyzm<\/h2>\r\n\r\n\r\n

    Wed\u0142ug wszystkich jego biograf\u00f3w, w \u015bwietle jego w\u0142asnych pism i stylu, Luter by\u0142 charakterem cholerycznym, wulgarnym, gwa\u0142townym, obarczonym cechami patologicznymi, prowadz\u0105cymi a\u017c do depresji. W ksi\u0105\u017cce Abschied von Luther<\/em>1<\/a> (Po\u017cegnanie z Lutrem<\/em>) Albert Mock wyja\u015bnia, w jaki spos\u00f3b reformator w m\u0142odo\u015bci, aby unikn\u0105\u0107 sprawiedliwo\u015bci za zab\u00f3jstwo w afekcie, schroni\u0142 si\u0119 w klasztorze. Jego gor\u0105ca, trudna do ujarzmienia natura, jego przesadzone wyobra\u017cenie si\u0142y grzechu, ci\u0119\u017caru winy, doprowadza\u0142y go do stan\u00f3w rozpaczy, kt\u00f3re podszeptywa\u0142y mu nast\u0119puj\u0105ce pytanie: \u201ew jaki spos\u00f3b, jak mam znale\u017a\u0107 mi\u0142osiernego Boga?<\/em>\u201d, w miejsce pytania: \u201ejak mog\u0119 podoba\u0107 si\u0119 Bogu, w jaki spos\u00f3b prowadzi\u0107 w jego obliczu czyste \u017cycie?<\/em>\u201d. W dziele Das Ich im Glauben bei Martin Luther<\/em>2<\/a> (\u201eJa\u201d w wierze Marcina Lutra<\/em>) Paul Hacker m\u00f3wi wyczerpuj\u0105co o tej zepsutej i egocentrycznej duchowo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

    W swoim ma\u0142ym katechizmie z 1529 roku, Luter tak zinterpretowa\u0142 Credo<\/em> Aposto\u0142\u00f3w:<\/p>\r\n\r\n\r\n

    Wierz\u0119, \u017ce B\u00f3g mnie stworzy\u0142, jak i wszystkie stworzenia, \u017ce da\u0142 mi cia\u0142o, dusz\u0119, oczy, uszy i cz\u0142onki, umys\u0142 i wszystkie zmys\u0142y, \u017ce mi je zachowuje; ponadto ubranie i obuwie, po\u017cywienie i nap\u00f3j, dom i gospodarstwo, \u017con\u0119 i dzieci, pola, byd\u0142o i wszelkie dobra; \u017ce mi je szczodrze daje ka\u017cdego dnia wed\u0142ug moich potrzeb, jak i po\u017cywienie dla cia\u0142a i \u017cycia, \u017ce mnie ochrania w ka\u017cdym niebezpiecze\u0144stwie; a to wszystko z czystej dobroci i ojcowskiego, boskiego mi\u0142osierdzia, bez zas\u0142ugi czy godno\u015bci z mojej strony. Za to wszystko jestem mu winny wdzi\u0119czno\u015b\u0107 i chwa\u0142\u0119, jak i pos\u0142ug\u0119 i pos\u0142usze\u0144stwo. Jest to bezsprzeczna prawda.<\/p>\r\n\r\n

    Wierz\u0119, i\u017c Jezus Chrystus, prawdziwy B\u00f3g, zrodzony z Ojca przed wszystkimi wiekami, a tak\u017ce prawdziwy Cz\u0142owiek, narodzony z Dziewicy Maryi, jest moim Panem, kt\u00f3ry mnie wykupi\u0142, naby\u0142, zdoby\u0142 od grzechu, \u015bmierci i mocy diab\u0142a, mnie, cz\u0142owieka strasznego i pot\u0119pionego, nie z\u0142otem lub srebrem, lecz sw\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 i bezcenn\u0105 krwi\u0105, i przez sw\u0105 niewinna m\u0119k\u0119 i \u015bmier\u0107; abym by\u0142 Jego i abym \u017cy\u0142 wraz z Nim w Jego kr\u00f3lestwie i s\u0142u\u017cy\u0142 Mu w wiecznej sprawiedliwo\u015bci, wierno\u015bci i szcz\u0119\u015bliwo\u015bci; tak samo, i\u017c zmartwychwsta\u0142, i\u017c \u017cyje i kr\u00f3luje na wieczno\u015b\u0107. Jest to bezsprzeczna prawda.<\/p>\r\n\r\n

    Wierz\u0119, \u017ce nie mog\u0119 wierzy\u0107 w Jezusa Chrystusa, mego Pana, przez m\u00f3j w\u0142asny rozum albo z moich w\u0142asnych si\u0142, ani i\u015b\u0107 do niego; ale \u017ce to Duch \u015bwi\u0119ty jest tym, kt\u00f3ry wezwa\u0142 mnie przez Ewangeli\u0119, kt\u00f3ry o\u015bwieci\u0142 mnie przez swe dary, kt\u00f3ry mnie u\u015bwi\u0119ci\u0142 i utrzyma\u0142 w prawdziwej wierze; to w ten spos\u00f3b powo\u0142uje, gromadzi, o\u015bwieca i utrzymuje przy Jezusie Chrystusie w prawdziwej i jedynej wierze ca\u0142e chrze\u015bcija\u0144stwo na ziemi; w tym\u017ce chrze\u015bcija\u0144stwie odpuszcza mi i ze wspania\u0142omy\u015blno\u015bci\u0105 odpuszcza wszystkim wiernym wszystkie grzechy, i \u017ce wskrzesi mnie ze wszystkimi zmar\u0142ymi ostatniego dnia i \u017ce da mi w ten spos\u00f3b ze wszystkimi wiernymi in Christo<\/em> \u017cycie wieczne. Jest to bezsprzeczna prawda.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n

    \u201eJa\u201d gra tu dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119. Abstrahuj\u0105c od trzykrotnego \u201ewierz\u0119<\/em>\u201d i od wyznanego ko\u0144cowego zaanga\u017cowania, jak r\u00f3wnie\u017c wyra\u017cenia \u201ebez zas\u0142ugi z mojej strony<\/em>\u201d, mo\u017cna naliczy\u0107 jedena\u015bcie zaimk\u00f3w osobowych albo dzier\u017cawczych w pierwszej osobie liczby pojedynczej: ja, dla mnie, mnie, m\u00f3j, moje. U Lutra wszystko, co si\u0119 zawiera w wierze, odnosi si\u0119 w pierwszym rz\u0119dzie i wy\u0142\u0105cznie do \u201eja\u201d wiernego, podczas gdy katolickie Credo<\/em> m\u00f3wi wy\u0142\u0105cznie o relacjach Boga ze \u015bwiatem jako ca\u0142o\u015bci\u0105, o boskim dzia\u0142aniu w dziele stworzenia i odkupienia.<\/p>\r\n\r\n

    Z punktu widzenia filozofii i historii nauki, Luter pojawia si\u0119 jako zako\u0144czenie rozwoju p\u00f3\u017anego \u015bredniowiecza i jako punkt pocz\u0105tkuj\u0105cy now\u0105 er\u0119. Jego pojawienie si\u0119 nie jest przypadkiem. Jest on dziedzicem nominalizmu i jego podstawowego reprezentanta, Wilhelma Ockhama. Dla nominalisty istniej\u0105 jedynie sprawy indywidualne. Nie istnieje dla niego duchowa, organiczna, jednocz\u0105ca wi\u0119\u017a, mianowicie poj\u0119cie powszechne (universale<\/em>), kt\u00f3re nie jest jedynie z\u0142udnym wytworem umys\u0142u, ale istnieje w spos\u00f3b rzeczywisty. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest dla niego jedynie sum\u0105 indywidualnych os\u00f3b. Dzieli si\u0119 na ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cne cz\u0142onki, kt\u00f3re maj\u0105 te same prawa; ich sum\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142. Nominalista jest wi\u0119c z zasady indywidualist\u0105. A w takim systemie nie ma ju\u017c miejsca na autorytet, a szczeg\u00f3lnie na autorytet ko\u015bcielny ani na po\u015brednicz\u0105c\u0105 rol\u0119 katolickiego kap\u0142a\u0144stwa czy papieskiego Magisterium.<\/p>\r\n\r\n

    Za po\u015brednictwem tej szko\u0142y do mentalno\u015bci publicznej i do systemu Lutra wkroczy\u0142y trzy b\u0142\u0119dy:<\/p>\r\n\r\n\r\n

      \r\n\t\t
    1. Niezgodno\u015b\u0107 prawdy naturalnej z nadprzyrodzon\u0105 – chocia\u017c nasz Pan okre\u015bli\u0142 swoje dzie\u0142o jako widzialny zwi\u0105zek pomi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105: \u201eUjrzycie niebo otwarte i anio\u0142\u00f3w Bo\u017cych wst\u0119puj\u0105cych i zst\u0119puj\u0105cych przed Synem Cz\u0142owieczym<\/em>\u201d (J 1, 51). Czy mo\u017cna jeszcze m\u00f3wi\u0107, przy za\u0142o\u017ceniu takiej niezgodno\u015bci, o jedno\u015bci pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a pa\u0144stwem? Czy nie jest wi\u0119c logiczne, \u017ce Luter, przynajmniej na pewnym etapie, oddziela chrze\u015bcija\u0144stwo od Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce g\u0142osi religi\u0119 czysto duchow\u0105, po\u015brednio neguj\u0105c Wcielenie?3<\/a><\/li>\r\n\t\t
    2. Zanegowanie naturalnego poznania Boga, i to z naruszeniem Pisma \u015bwi\u0119tego, nauki Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a i teologii;<\/li>\r\n\t\t
    3. Nieustanne pomniejszanie dziedziny nadprzyrodzonej, przy czym samo poj\u0119cie nadprzyrodzono\u015bci jest rozmyte i pozbawione znaczenia.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\r\n\r\n

      Pozornie Luter wyst\u0119puje przeciw humanizmowi i sekularyzacji Ko\u015bcio\u0142a; w istocie jest silnie poddany wp\u0142ywom Erazma z Rotterdamu. A przecie\u017c europejski humanizm ogranicza dziedzin\u0119 nadprzyrodzon\u0105, albo traktuje j\u0105 w spos\u00f3b naturalistyczny.<\/p>\r\n\r\n

      Od gallikanizmu Luter przej\u0105\u0142 ide\u0119 Ko\u015bcio\u0142a pa\u0144stwowego, od Wyclifa i Husa wzi\u0105\u0142 poj\u0119cie Ko\u015bcio\u0142a niewidzialnego i inne ich herezje. Mimo tego uwa\u017ca on, i\u017c tych dw\u00f3ch prekursor\u00f3w protestantyzmu krytykowa\u0142o i atakowa\u0142o jedynie ludzi Ko\u015bcio\u0142a, podczas gdy on, Luter, zmierzy\u0142 si\u0119 z zagadnieniem kluczowym, z rzekomo zepsut\u0105 doktryn\u0105.<\/p>\r\n\r\n

      W istocie luteranizm jest syntez\u0105 wszystkich herezji, kt\u00f3re kr\u0105\u017c\u0105 pod koniec \u015bredniowiecza, wszystkich przeciwnych Rzymowi pr\u0105d\u00f3w. Jak to pokazuj\u0105 wyra\u017anie wojny ch\u0142opskie i powstania anabaptyst\u00f3w, doktryna mnicha z Wittenbergi ma w sobie co\u015b rewolucyjnego; jest ona w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa rewolucj\u0105 w dziedzinie religijnej3<\/a>. Pojmowanie przez Lutra wszechmocy i wszechwiedzy Boga zupe\u0142nie przekre\u015bla dogmat o wolnej woli cz\u0142owieka. Jego idea grzechu pierworodnego i usprawiedliwienia by\u0142a pocz\u0105tkiem zerwania z Ko\u015bcio\u0142em i jego doktryn\u0105. Wed\u0142ug niej, grzech pierworodny zniszczy\u0142 natur\u0119 ludzk\u0105, a u\u015bmierci\u0142 w ten spos\u00f3b moraln\u0105 wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Nie mo\u017ce on wi\u0119c w \u017caden spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z \u0142ask\u0105 w dziele zbawienia, a \u0142aska, ze swojej strony, nie znajduje ju\u017c pola do (skutecznego) dzia\u0142ania (w duszy – oba przyp. red. Zawsze wierni<\/strong>). Dla niemieckiego reformatora usprawiedliwienie pozostaje zewn\u0119trzn\u0105 deklaracj\u0105 Boga, kt\u00f3rej nie odpowiada wewn\u0119trzna rzeczywisto\u015b\u0107. B\u00f3g okrywa cz\u0142owieka zas\u0142ugami Chrystusa jak p\u0142aszczem, ale grzeszny cz\u0142owiek pozostaje grzesznikiem.<\/p>\r\n\r\n

      W ten spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142praca natury i \u0142aski staje si\u0119 niemo\u017cliwa; ta wsp\u00f3\u0142praca charakteryzuj\u0105ca, a nawet kszta\u0142tuj\u0105ca ca\u0142e wieki \u015brednie, zast\u0105piona zosta\u0142a przez sprzeczno\u015b\u0107 i dialektyk\u0119. Alma von Stockhausen w swojej broszurze Der Geist im Widerspruch<\/em>5<\/a> (Duch w sprzeczno\u015bci<\/em>) ukazuje, \u017ce mi\u0119dzy pozycj\u0105 Lutra a dialektycznymi zasadami Hegla istnieje bezpo\u015bredni zwi\u0105zek. Nie jest b\u0142\u0119dem dostrzeganie w zniszczeniu owej jedno\u015bci mi\u0119dzy \u0142ask\u0105 i natur\u0105 korzenia fideizmu Karla Bartha, fideizmu widocznego szczeg\u00f3lnie w jego komentarzu listu do Rzymian: \u201eTo, co sko\u0144czone, nie mo\u017ce obj\u0105\u0107 niesko\u0144czonego<\/em> – Finitum non capax infiniti\u201d.<\/p>\r\n\r\n

      Podobnie te\u017c wsp\u00f3\u0142czesny egzystencjalizm jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z Karlem Barthem, a przez niego z Lutrem:<\/p>\r\n\r\n\r\n

      A wi\u0119c \u201ewiara\u201d, kt\u00f3ra chce by\u0107 czym\u015b \u201ewi\u0119cej ni\u017c pustk\u0105\u201d by\u0142aby \u201eniewierno\u015bci\u0105\u201d. \u201eWiara\u201d jest \u201enigdy\u201d niesko\u0144czona, dana, nigdy nie jest zapewniona, ona jest (…) zawsze, i zawsze na nowo, skokiem w niepewno\u015b\u0107, w czer\u0144, w pustk\u0119. Poziom Boga przenika w Jezusie \u015bwiat cia\u0142a i pozostawia \u201epunkty nietkni\u0119te\u201d i \u201epustki\u201d. Chrystus \u201eprzechodzi nad\u201d, \u201eg\u00f3ruje\u201d ponad \u201edystansem pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a Bogiem\u201d, otwieraj\u0105c go6<\/a>.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n

      Dialektyka (wzajemnej relacji – przyp. red. Zawsze wierni<\/strong>), kt\u00f3rej nie mo\u017cna pokona\u0107, zaprowadzi Bartha do odpowiadaj\u0105cego jej negatywnego os\u0105du Ko\u015bcio\u0142a:<\/p>\r\n\r\n\r\n

      W przeciwie\u0144stwie do Ewangelii, Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jak wcielenie ostatniej ludzkiej mo\u017cliwo\u015bci wobec nieistniej\u0105cej mo\u017cliwo\u015bci ze strony Boga.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n

      W rezultacie nie mog\u0105 istnie\u0107 sakramenty. I stwierdza on:<\/p>\r\n\r\n\r\n

      Sakrament nie jest ju\u017c w jedno\u015bci z Bogiem,ale po prostu j\u0105 symbolizuje. \u017ar\u00f3d\u0142o, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego siadali \u015bwi\u0119ci, wysch\u0142o7<\/a>.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n\r\n

      W ten sam spos\u00f3b wsp\u00f3\u0142czesna egzegeza, wraz z \u201edemityzacj\u0105\u201d Pisma \u015bwi\u0119tego, mo\u017ce uzna\u0107 Lutra za swojego ojca, z powodu tego zniszczenia jedno\u015bci natury i \u0142aski. Dla Rudolfa Bultmanna znaki zewn\u0119trzne i cuda by\u0142yby \u015bmierci\u0105 wiary. Historycznego Jezusa przeciwstawia on Chrystusowi wiary i przede wszystkim odmawia pierwszemu wszelkiego znaczenia dla naszego chrze\u015bcija\u0144skiego istnienia.<\/p>\r\n\r\n

      Jego fa\u0142szywa idea grzechu pierworodnego i usprawiedliwienia zaprowadzi Lutra logicznie ku s\u0142ynnym Solae<\/em>:<\/p>\r\n\r\n\r\n