{"id":57332,"date":"2012-06-03T22:14:40","date_gmt":"2012-06-04T03:14:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57332"},"modified":"2012-06-03T22:14:40","modified_gmt":"2012-06-04T03:14:40","slug":"koalicja-strachu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57332","title":{"rendered":"Koalicja strachu"},"content":{"rendered":"

Z Andrzejem Gwiazd\u0105, jednym z za\u0142o\u017cycieli Wolnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych i przyw\u00f3dc\u00f3w Sierpnia \u00b480, by\u0142ym cz\u0142onkiem Kolegium Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Adam Kruczek<\/strong>

Mija 20 lat od s\u0142ynnej „nocy teczek” i obalenia pierwszego wy\u0142onionego w wyniku wolnych wybor\u00f3w rz\u0105du Jana Olszewskiego. Jak z perspektywy tych dw\u00f3ch dekad widzi Pan rzeczywiste przyczyny tego wydarzenia? Pojawi\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas koalicja, kt\u00f3ra z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami do dzi\u015b jest u w\u0142adzy.<\/strong>
– Tak, z obecnego punktu widzenia najistotniejsza jest w\u0142a\u015bnie ta koalicja, kt\u00f3ra si\u0119 w\u00f3wczas raczej ujawni\u0142a, ni\u017c ukszta\u0142towa\u0142a. Niew\u0105tpliwie kr\u00f3tka, bo p\u00f3\u0142roczna dzia\u0142alno\u015b\u0107 rz\u0105du Jana Olszewskiego mog\u0142a w tej formacji wywo\u0142a\u0107 i zaniepokojenie, i w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, bo Olszewski na miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci pr\u00f3bowa\u0142 pilnowa\u0107 polskich interes\u00f3w. Ale g\u0142\u00f3wnym powodem tego – na dobr\u0105 spraw\u0119 – nieomal zamachu stanu by\u0142o ujawnienie agenturalno\u015bci Lecha Wa\u0142\u0119sy.

To Pana zdaniem kluczowa posta\u0107 tamtego okresu?<\/strong>
– Nie tylko tamtego. Tak naprawd\u0119 nie chodzi\u0142o wcale o ujawnienie jednego wi\u0119cej czy mniej donosiciela lub agenta. Gdyby tylko o to chodzi\u0142o, to dzi\u015b, po 20 latach, nie by\u0142oby o czym m\u00f3wi\u0107. Jednak rola, jak\u0105 przewidziano dla Wa\u0142\u0119sy, jest dla Polski w dalszym ci\u0105gu niezwykle brzemienna w skutki. To dzi\u0119ki temu, \u017ce Wa\u0142\u0119sa cieszy\u0142 si\u0119 tak\u0105 popularno\u015bci\u0105, by\u0142 jedynym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 Polak\u00f3w tak dog\u0142\u0119bnie zauroczy\u0107, \u017ce zgadzali si\u0119 na realizacj\u0119 antypolskiej polityki. Inni nie mieli takiej zdolno\u015bci. To jest ten niezmiernie istotny moment, kt\u00f3ry zadecydowa\u0142 o upadku rz\u0105du Olszewskiego. Wa\u0142\u0119sa by\u0142 niezwykle wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 dla ujawnionej wtedy grupy interes\u00f3w i perspektywa udost\u0119pnienia spo\u0142ecze\u0144stwu prawdy o „Bolku” zmusi\u0142a ich do tak radykalnego dzia\u0142ania, gdy\u017c mog\u0142a pokrzy\u017cowa\u0107 ich plany. Ma\u0142o kto dzi\u015b pami\u0119ta o roli Wa\u0142\u0119sy w tworz\u0105cej si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej Platformie Obywatelskiej. Donald Tusk przez d\u0142ugi czas si\u0119 upiera\u0142, \u017ce Wa\u0142\u0119sa b\u0119dzie logo PO. Potwierdza to ca\u0142y szereg dalszych wypowiedzi i politycznych decyzji. Dopiero kiedy S\u0142awomir Cenckiewicz odnalaz\u0142 w archiwach materia\u0142y dotycz\u0105ce Wa\u0142\u0119sy i nie cofn\u0105\u0142 si\u0119 przed ich ujawnieniem, to logo zacz\u0119\u0142o by\u0107 jakby troch\u0119 k\u0142opotliwe. Ale znaleziono dla niego inn\u0105 funkcj\u0119 – prorz\u0105dowego m\u0119drca i mentora.

W wielu relacjach i analizach pami\u0119tnej nocy 4 czerwca Wa\u0142\u0119sa pojawia si\u0119 jako g\u0142\u00f3wny rozgrywaj\u0105cy. Pan natomiast sugeruje, \u017ce jest raczej bierny i rozgrywany przez swoje otoczenie.<\/strong>
– Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce znam Wa\u0142\u0119s\u0119 od 1978 r., i jestem pewien, i\u017c nigdy niczym nie kierowa\u0142. Mog\u0119 to powiedzie\u0107 dzi\u015b z ca\u0142\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. On umia\u0142 udawa\u0107 takiego polityka z przedmie\u015bcia i to si\u0119 przedmie\u015bciom podoba\u0142o. Ale nie jest to na pewno cz\u0142owiek posiadaj\u0105cy zdolno\u015bci intelektualne niezb\u0119dne, \u017ceby kierowa\u0107 jak\u0105kolwiek skomplikowan\u0105 akcj\u0105. Tak te\u017c by\u0142o w „Solidarno\u015bci”. Wa\u0142\u0119sa mia\u0142 Andrzeja Celi\u0144skiego, kt\u00f3ry mu m\u00f3wi\u0142, o czym dyskutuje Komisja Krajowa, co znacz\u0105 konkretne wypowiedzi jej cz\u0142onk\u00f3w, bo Wa\u0142\u0119sa si\u0119 po prostu w tym gubi\u0142. Tempo obrad by\u0142o dla niego za szybkie, \u017ceby m\u00f3g\u0142 si\u0119 w tym orientowa\u0107. W operacji obalania rz\u0105du Olszewskiego nie chodzi\u0142o nawet o Wa\u0142\u0119s\u0119 personalnie, tylko o pewien uk\u0142ad interes\u00f3w, kt\u00f3ry Wa\u0142\u0119s\u0119 wypchn\u0105\u0142 jako swojego reprezentanta. Chodzi o to, \u017ce Wa\u0142\u0119sa by\u0142 symbolem zinfiltrowania polskiej polityki przez s\u0142u\u017cby specjalne PRL, i zrobiono wszystko, \u017ceby ta prawda nie dotar\u0142a do spo\u0142ecze\u0144stwa.

A gdyby \u00f3wczesny prezydent nie znalaz\u0142 si\u0119 na tzw. li\u015bcie Macierewicza, gdyby t\u0119 wiedz\u0119 ukryto, czy wtedy rz\u0105d Olszewskiego mia\u0142 szans\u0119 przetrwa\u0107?<\/strong>
– Wtedy r\u00f3wnie\u017c sytuacja by\u0142aby opanowana przez jego przeciwnik\u00f3w. Jan Olszewski i Antoni Macierewicz straciliby twarz i tym samym r\u00f3wnie\u017c zdradzili Polak\u00f3w, a jako zdrajcy nie mieliby moralnego prawa dalej nas reprezentowa\u0107. Wiedzieliby o tym oni sami i ich przeciwnicy polityczni. To by wystarczy\u0142o, aby sparali\u017cowa\u0107 dzia\u0142anie rz\u0105du Olszewskiego. Dla mnie pewn\u0105 zagadk\u0105 pozostaje, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Olszewskiego powo\u0142ano jednak na premiera, cho\u0107 mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie pos\u0142uszny. Przecie\u017c to Wa\u0142\u0119sa powierzy\u0142 mu funkcj\u0119 premiera. Oni musieli zosta\u0107 przekonani, \u017ce Olszewski nie zdob\u0119dzie si\u0119 na to, \u017ceby powiedzie\u0107 prawd\u0119. Zreszt\u0105 i przyj\u0119cie przez \u00f3wczesny Sejm uchwa\u0142y lustracyjnej zapewne by\u0142o dla nich nie do przewidzenia. Dosz\u0142o do korzystnego zbiegu okoliczno\u015bci – braku na sali sejmowej wystarczaj\u0105cej liczby zwolennik\u00f3w tradycji peerelowskiej do zablokowania uchwa\u0142y. Nie dopilnowali sprawy.

Obalenie rz\u0105du Olszewskiego by\u0142o suwerenn\u0105 decyzj\u0105 \u00f3wczesnych polskich w\u0142adz czy te\u017c inspirowan\u0105 z zewn\u0105trz?<\/strong>
– Trudno oceni\u0107. Wiadomo, \u017ce SB by\u0142a regionalnym oddzia\u0142em KGB. To by\u0142 wsp\u00f3lny trzon komunistycznego systemu. Ale z drugiej strony wydaje mi si\u0119, \u017ce skala zainteresowania i strachu polityk\u00f3w uk\u0142adu okr\u0105g\u0142osto\u0142owego by\u0142a na tyle du\u017ca, i\u017c nie musieli mie\u0107 instrukcji z Moskwy, \u017ceby zdecydowa\u0107 si\u0119 na obalenie rz\u0105du Olszewskiego. Cho\u0107 oczywi\u015bcie g\u0142owy bym nie da\u0142, \u017ce ich nie by\u0142o. Ale wewn\u0119trzne interesy tej grupy ca\u0142kowicie uzasadnia\u0142y takie rozwi\u0105zanie. Dobry obraz uk\u0142adu politycznego powsta\u0142by po dok\u0142adnym zbadaniu, kto wtedy atakowa\u0142 Olszewskiego i Macierewicza. R\u00f3wnie\u017c w prasie. Ci, co ich atakowali i bronili wtedy Wa\u0142\u0119sy, dalej b\u0119d\u0105 na us\u0142ugach s\u0142u\u017cb, jako \u017ce „czekist\u0105 si\u0119 nie bywa, czekist\u0105 si\u0119 jest”, jak mawia\u0142 towarzysz Dzier\u017cy\u0144ski. I nadal b\u0119d\u0105 stosowa\u0107 propagand\u0119 i oszukiwa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, by pozwoli\u0107 swoim mocodawcom realizowa\u0107 w\u0142asne interesy. Jednak obalenie rz\u0105du Olszewskiego nie mia\u0142o, moim zdaniem, przyczyn ekonomicznych, dlatego \u017ce on i tak by\u0142 zmuszony realizowa\u0107 t\u0119 polityk\u0119 ekonomiczn\u0105, jaka zosta\u0142a narzucona przy Okr\u0105g\u0142ym Stole.

Ale uratowa\u0142 przed bankructwem np. WSK PZL \u015awidnik, za co mu tam przez wiele lat przy ka\u017cdej okazji dzi\u0119kowano.<\/strong>
– Tak, takie epizody by\u0142y jednak sygna\u0142em, \u017ce pozostawienie na d\u0142u\u017cej w\u0142adzy w r\u0119kach Olszewskiego mo\u017ce zagrozi\u0107 r\u00f3wnie\u017c ich interesom ekonomicznym. Jeszcze w 1994 r. nasza gospodarka, cho\u0107 by\u0142a t\u0142amszona i w pewnym sensie represjonowana, ale jednak istnia\u0142a. Wtedy jeszcze, moim zdaniem, mo\u017cna j\u0105 by\u0142o do\u015b\u0107 szybko odbudowa\u0107, gdyby tylko ludzie dali si\u0119 wytr\u0105ci\u0107 z tego samob\u00f3jczego wy\u015bcigu, a wi\u0119c przyzwalania na niszczenie Polski i popierania tych, kt\u00f3rzy to czynili. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce najwi\u0119ksze „zas\u0142ugi” ma tu niestety rz\u0105d AWS. Cho\u0107 rz\u0105d Platformy Obywatelskiej bije rekordy, je\u015bli chodzi o szkodliwo\u015b\u0107 rz\u0105dzenia, to moim zdaniem AWS z Buzkiem przebija Tuska. To wtedy nasza gospodarka zosta\u0142a ostatecznie spacyfikowana i poddana de facto pod jurysdykcj\u0119 zewn\u0119trzn\u0105. Jest otwart\u0105 kwesti\u0105, czy w tamtej sytuacji Olszewski m\u00f3g\u0142by przyj\u0105\u0107 kurs na tyle odwa\u017cny i zdecydowany, by u\u015bwiadomi\u0107 ludziom, \u017ce ta kampania polityczna, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana wcze\u015bniej, bezpo\u015brednio godzi w interesy spo\u0142ecze\u0144stwa.

Ten rz\u0105d mia\u0142 w og\u00f3le realn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia suwerennej polskiej polityki?<\/strong>
– Trudno na to odpowiedzie\u0107. Abstrahuj\u0105c od jego przeciwnik\u00f3w politycznych, Olszewski straci\u0142 swoje szanse, gdy\u017c nie mia\u0142 dostatecznego poparcia spo\u0142ecznego. Taki by\u0142 niestety spos\u00f3b postrzegania \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci politycznej przez og\u00f3\u0142 Polak\u00f3w. Przecie\u017c w jego obronie nikt nie wyszed\u0142 w\u00f3wczas na ulice…

A za rok przegra\u0142 wybory.<\/strong>
– W\u0142a\u015bnie. By\u0107 mo\u017ce, gdyby pozostawiono mu jeszcze cho\u0107 z p\u00f3\u0142 roku, ludzi nie da\u0142oby si\u0119 wp\u0119dzi\u0107 w ten – to mo\u017ce nie jest najw\u0142a\u015bciwsze okre\u015blenie, ale innego nie mog\u0119 znale\u017a\u0107 – ob\u0142\u0119d. Bo trudno inaczej nazwa\u0107 zbiorowy sza\u0142, aby zrobi\u0107 dos\u0142ownie wszystko przeciwko w\u0142asnym interesom. Tu propaganda – trzeba przyzna\u0107 – ma w\u0105sk\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119. To nie tak \u0142atwo ludziom wbi\u0107 do g\u0142owy bez ich w\u0142asnego udzia\u0142u. Problem agentury w polskim \u017cyciu politycznym ujrza\u0142 \u015bwiat\u0142o dzienne, ale zosta\u0142 zakrzyczany. Polacy dali si\u0119 zakrzycze\u0107. Dostali chyba najwa\u017cniejsze informacje ostatniego 30-lecia, a mo\u017ce nawet ca\u0142ego ubieg\u0142ego wieku, i nie umieli z tego skorzysta\u0107. Dali si\u0119 zwie\u015b\u0107, sprowadzi\u0107 na manowce.

Jak Pana zdaniem by\u0142o mo\u017cliwe, \u017ce dosz\u0142o do tak totalnej dezinformacji?<\/strong>
– Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w\u00f3wczas nie istnia\u0142o \u017cadne niezale\u017cne medium. Gdyby wtedy funkcjonowa\u0142y tak jak teraz Telewizja Trwam, Radio Maryja czy „Nasz Dziennik” oraz kilka innych niezale\u017cnych gazet, to mog\u0142oby im si\u0119 to nie uda\u0107. Wtedy \u015brodki przekazu by\u0142y w ich r\u0119kach na mocy uk\u0142adu okr\u0105g\u0142osto\u0142owego. Pami\u0119tam tak\u0105 telewizyjn\u0105 dyskusj\u0119 miedzy Ryszardem Bugajem a Leszkiem Moczulskim, w kt\u00f3rej Bugaj ujawni\u0142, \u017ce wszystkie media zosta\u0142y podzielone mi\u0119dzy uczestnik\u00f3w Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u. Czyli Polacy nie mieli \u017cadnego niezale\u017cnego \u017ar\u00f3d\u0142a przekazu i komunikacji.

Co przejdzie do polskiej historii jako osi\u0105gni\u0119cie p\u00f3\u0142rocznych rz\u0105d\u00f3w Jana Olszewskiego?<\/strong>
– Na czo\u0142o wysuwa si\u0119 tu ujawnienie agentury. By\u0142o to zaprzeczeniem wbijanej spo\u0142ecze\u0144stwu propagandy, \u017ce tego problemu w Polsce nie ma. Tymczasem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest i wywiera ogromny, negatywny wp\u0142yw na nasze \u017cycie. Kolejnym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o zablokowanie przekazania cz\u0119\u015bci terytorium Polski Rosjanom. Bo utworzenie na terenach zajmowanych przez sowieckie bazy pseudogospodarczych polsko-rosyjskich podmiot\u00f3w by\u0142oby, nie wiem, czy nie gorsze ni\u017c stacjonowanie wojska. Moskwa mia\u0142aby na terytorium Polski zupe\u0142nie oficjalnie pole dzia\u0142ania dla swoich tajnych s\u0142u\u017cb. Rz\u0105d Olszewskiego nie by\u0142 jednak w stanie sprzeciwi\u0107 si\u0119 temu wielkiemu trendowi likwidacji przez wyprzeda\u017c polskiej gospodarki. I trudno mi powiedzie\u0107, czy znalaz\u0142by do\u015b\u0107 si\u0142y i determinacji, by to zablokowa\u0107. Ale szansa taka niew\u0105tpliwie istnia\u0142a. Gdyby rz\u0105du Olszewskiego nie obalono, by\u0107 mo\u017ce to ostatnie dwudziestolecie przypomina\u0142oby dwudziestolecie mi\u0119dzywojenne, kiedy d\u017awigaj\u0105c si\u0119 z kompletnej ruiny i rozsypki – dzi\u0119ki prowadzeniu suwerennej polskiej polityki – potrafili\u015bmy nieomal dogoni\u0107 bogate pa\u0144stwa zachodnie. Rz\u0105d Olszewskiego z pewno\u015bci\u0105 by\u0142 dla Polski ogromn\u0105, zmarnowan\u0105 szans\u0105.

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z Andrzejem Gwiazd\u0105, jednym z za\u0142o\u017cycieli Wolnych Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych i przyw\u00f3dc\u00f3w Sierpnia \u00b480, by\u0142ym cz\u0142onkiem Kolegium Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Adam Kruczek Mija 20 lat od s\u0142ynnej „nocy teczek” i obalenia pierwszego wy\u0142onionego w wyniku wolnych wybor\u00f3w rz\u0105du Jana Olszewskiego. Jak z perspektywy tych dw\u00f3ch dekad widzi Pan rzeczywiste przyczyny tego wydarzenia? Pojawi\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57332"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57332"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57332\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}