{"id":57251,"date":"2012-06-01T21:53:43","date_gmt":"2012-06-02T02:53:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57251"},"modified":"2012-06-01T21:57:23","modified_gmt":"2012-06-02T02:57:23","slug":"sredniowiecze-da-sie-lubic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57251","title":{"rendered":"\u015aredniowiecze da si\u0119 lubi\u0107"},"content":{"rendered":"

Potrzeba odk\u0142amywania i obalania mit\u00f3w jakimi zosta\u0142a stygmatyzowana epoka \u015bredniowiecza nadal istnieje. W dobie szalej\u0105cej poprawno\u015bci politycznej i postmodernistycznej maniery dekonstruktywistycznej atakuj\u0105cej ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci kulturotw\u00f3rczej cz\u0142owieka, potrzeba jest fundamentu i oparcia. Mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nim umys\u0142owo\u015b\u0107 nacechowana autentyczn\u0105 refleksj\u0105 nieobci\u0105\u017con\u0105 wymaganiami post\u0119pu i nowoczesno\u015bci. Temu celowi mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 takie debaty jak ta zorganizowana przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. W panelu dyskusyjnym wzi\u0119li udzia\u0142, dr hab. Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ, dr Marcin Starzy\u0144ski z Instytutu Historii UJ oraz dyrektor MHK Micha\u0142 Niezabitowski.<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

fot. Robert Breuer\/commons\/GNU\/creative<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Na to w jaki spos\u00f3b postrzegamy \u201e\u015bredniowiecze\u201d powa\u017cny wp\u0142yw mia\u0142a wroga tej epoce propaganda o\u015bwieceniowa, kt\u00f3ra na wszelkie mo\u017cliwe sposoby zohydza\u0142a czasy, kiedy ca\u0142a cywilizacja orientowa\u0142a si\u0119 na Boga i rzeczy ostateczne.<\/p>\r\n

– Termin \u201e\u015bredniowiecza\u201d zosta\u0142 stworzony w o\u015bwieceniu, Do dzi\u015b \u017cyjemy pod uciskiem pogl\u0105d\u00f3w powsta\u0142ych w tej epoce, kt\u00f3re wyrz\u0105dzi\u0142y \u015bredniowieczu wiele krzywdy. Powsta\u0142y w\u00f3wczas stereotypy, kt\u00f3re pokutuj\u0105 do dzi\u015b. W potocznym rozmienieniu \u015bredniowiecze oznacza bowiem regres, a renesans rozkwit. W opinii potocznej \u015bredniowiecze to regres, zacofanie, co\u015b co wspomniany rozkwit blokuje. A przecie\u017c<\/em> we wczesnym \u015bredniowieczu tkwi\u0105 mity za\u0142o\u017cycielskie i \u017ar\u00f3d\u0142a jego pot\u0119gi i dumy, jak r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142a konstutyujace nas jako nar\u00f3d polski. \u015aredniowiecze jest obszarem fascynuj\u0105cym, \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji, z kt\u00f3rych do dnia dzisiejszego mo\u017cemy czerpa\u0107 i oby\u015bmy czerpali. Konieczna jest dyskusja nad t\u0105 histori\u0105, kt\u00f3r\u0105 fa\u0142szywie uwa\u017ca si\u0119 za zaprzesz\u0142\u0105, skupiaj\u0105c si\u0119 tylko na tym co dotyczy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci lub nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci. A przecie\u017c historia jest ci\u0105giem zdarze\u0144 kt\u00f3re wci\u0105\u017c si\u0119 dziej\u0105, co ma wyraz w ha\u015ble – \u201eprzysz\u0142o\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a si\u0119 wczoraj\u201d. Przesz\u0142o\u015b\u0107 jest kontynuacj\u0105 tego co by\u0142o. W wielu aspektach ma ona sw\u00f3j pocz\u0105tek w \u015bredniowieczu <\/em>– m\u00f3wi\u0142 dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa Micha\u0142 Niezabitowski.<\/p>\r\n

– Mroczne \u015bredniowiecze to klasyczny stereotyp szkolny. Terminy \u201e\u015bredniowiecze\u201d i \u201erenesans\u201d to terminy stworzone ex post. \u201e\u015aredniowiecze\u201d to termin ukuty przez o\u015bwieceniowc\u00f3w. Jest du\u017ca luka edukacyjna w tym aspekcie, cz\u0119sto osoby pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 tymi terminami tak naprawd\u0119 nie wiedz\u0105 co si\u0119 za nimi kryje, co staje u podstaw pojawienia si\u0119 termin\u00f3w \u201e\u015bredniowiecze\u201d i \u201erenesans\u201d. Przypomnijmy sobie – w XV wieku Europa jest podzielona mniej wi\u0119cej wzd\u0142u\u017c linii Alp. Na po\u0142udniu rozwija si\u0119 sztuka nawi\u0105zuj\u0105ca do staro\u017cytno\u015bci, w filozofii kr\u00f3luje humanizm. Na p\u00f3\u0142nocy za\u015b mamy do czynienia z p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczem. We W\u0142oszech wida\u0107 wyra\u017an\u0105 t\u0119sknot\u0119 za Cesarstwem Rzymskim, na p\u00f3\u0142nocy trwa Cesarstwo Niemieckie. Rz\u0105dz\u0105cy tam s\u0105 uwa\u017cani za pe\u0142noprawnych spadkobierc\u00f3w cesarzy Rzymskich. Trudno jest wyra\u017anie wykre\u015bli\u0107 granice miedzy tymi epokami, jest to praktycznie niemo\u017cliwe. W sztuce, np. gotyk na r\u00f3\u017cnych obszarach Europy trwa nadal, bardzo cz\u0119sto si\u0119 do niego wraca. Wida\u0107 te nawi\u0105zania symbolizuj\u0105ce wspania\u0142o\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a <\/em>– uwa\u017ca dr hab. Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ.<\/p>\r\n

Z czego wynika ta do\u015b\u0107 powszechna \u201eniewiedza\u201d o \u015bredniowieczu? – Okre\u015blenie wieki ciemne powstaje w wyniku b\u0142\u0119dnej interpretacji \u017ar\u00f3de\u0142. Nie czytano ich w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy, nie potrafiono ich zrozumie\u0107. Opinia o \u201e\u015bredniowieczu\u201d jako o epoce mrocznej i ciemnej pochodzi r\u00f3wnie\u017c z tego faktu, i\u017c na zabytki pozosta\u0142e po tej epoce patrzymy jak na \u201e \u015bwiadk\u00f3w\u201d historii. Jak odczyta\u0107 te \u201e\u015bwiadki\u201d? Jak je zrozumie\u0107? Pojawia si\u0119 m.in. problem trudno\u015bci w zrozumieniu j\u0119zyka, kt\u00f3rym si\u0119 ta epoka pos\u0142ugiwa\u0142a – \u0142aciny. Konieczna jest te\u017c znajomo\u015b\u0107 w wielu przypadkach j\u0119zyka staroniemieckiego. Trzeba wej\u015b\u0107 w \u015bwiat \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych. Je\u015bli to zrobimy, \u015bredniowiecze przestanie by\u0107 dla nas epok\u0105 ciemn\u0105 i zacofan\u0105. Ta fa\u0142szywa opinia wynika w du\u017cej mierze z niedouczenia i niewiedzy<\/em> – twierdzi dr Marcin Starzy\u0144ski z Instytut Historii UJ.<\/p>\r\n

\"\"Na wyj\u0105tkowy aspekt refleksji ludzi z czas\u00f3w \u015bredniowiecza zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 Micha\u0142 Niezabitowski. \u201e\u015aredniowiecze jest jedyn\u0105 epoka, kt\u00f3ra z ogromn\u0105 odwag\u0105 patrzy\u0142a na moment ludzkiej \u015bmierci. Z tak\u0105 intensywno\u015bci\u0105 refleksji na ten temat p\u00f3\u017aniej ju\u017c si\u0119 nie spotkamy. I to jest jedna z odpowiedzi na pytanie dlaczego \u201e\u015bredniowiecze\u201d ma tak\u0105 z\u0142\u0105 pras\u0119. \u0141atwiej jest m\u00f3wi\u0107 o \u201erado\u015bci \u017cycia\u201d pozbawionej namys\u0142u nad \u015bmierci\u0105 ni\u017c o trudnej refleksji nad \u017cyciem, kt\u00f3rego \u015bmier\u0107 jest immanentn\u0105 cech\u0105. Sztuka \u015bredniowieczna zadaje k\u0142am tezie, \u017ce epoka ta nie interesowa\u0142a si\u0119 cz\u0142owiekiem\u201d.<\/p>\r\n

Z jak bardzo wykrzywionym obrazem tej epoki obcujemy dzi\u015b i jak cz\u0119sto to oczywiste \u201ek\u0142amstwo \u015bredniowieczne\u201d by\u0142o wykorzystywane do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w propagandowych i dora\u017anych akcji politycznych przypomina\u0142 dr hab. Marek Walczak.<\/p>\r\n

– \u015aredniowiecze wymaga dowarto\u015bciowania, zw\u0142aszcza w Polsce. W XIX wieku poszukuj\u0105c \u017ar\u00f3de\u0142 to\u017csamo\u015bci narodowej w wielu krajach odwo\u0142ywano si\u0119 do \u015bredniowiecza. Za style narodowe uwa\u017cano gotyk. Tak by\u0142o w Niemczech, Francji, Anglii i w du\u017cej mierze w Polsce -we\u017amy cho\u0107by budowle z XIX\/XX wieku (neogotyk).Takie przekonanie przetrwa\u0142o do dzi\u015b w Niemczech, gdzie ta epoka jest uwa\u017cana za okres najwi\u0119kszej pot\u0119gi tego kraju. Sztuka \u015bredniowieczna zosta\u0142a wykorzystana w propagandzie faszystowskiej, jako uciele\u015bnienie tego co o narodzie niemieckim uwa\u017cali przedstawiciele tego ruchu. Przyk\u0142adem jest je\u017adziec bamberski, kamienna rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca m\u0119\u017cczyzn\u0119 konno, pochodz\u0105ca z XIII wieku, znajduj\u0105ca si\u0119 w katedrze w Bambergu, o kt\u00f3rej propagandzi\u015bci pisali, \u017ce jest to m\u0142ody Niemiec \u015bmia\u0142o patrz\u0105cy w kierunku naturalnej przestrzeni \u017cyciowej Niemiec czyli wschodu. Skala tego procederu by\u0142a ogromna<\/em> – uwa\u017ca pracownik Instytutu Historii Sztuki UJ.<\/p>\r\n

– Wykrzywiony obraz \u015bredniowiecza to zas\u0142uga tak\u017ce propagandy z czas\u00f3w komunizmu. W PRL wmawiano nam, \u017ce by\u0142a to epoka ciemna, zacofana. Opinia o Wicie Stwoszu jako arty\u015bcie \u201ezapowiadaj\u0105cym renesans\u201d jest produktem tego zabiegu socjotechnicznego. Wszak skoro by\u0142 wielki, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 \u015bredniowieczny! By\u0142a to epoka bardzo niewygodna dla tej propagandy. Ale ca\u0142kowite \u201eze\u015bwiecczenie\u201d renesansu jest mitem tego samego rodzaju<\/em> – wyja\u015bnia\u0142 Walczak.<\/p>\r\n

– W krajach takich jak Anglia, Francja, czy Niemcy funkcjonuje przekonanie \u017ce \u015bredniowiecze jest najpi\u0119kniejszym okresem dziej\u00f3w. Powszechna jest fascynacja kultur\u0105 rycersk\u0105, kt\u00f3r\u0105 wida\u0107 te\u017c w Polsce. Tworz\u0105 si\u0119 bractwa kultywuj\u0105ce t\u0105 szlachetn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107<\/em> – dodaje badacz.<\/p>\r\n

Za podsumowanie tej ciekawej i wa\u017cnej debaty niech s\u0142u\u017c\u0105 s\u0142owa dyrektora instytucji organizuj\u0105cej j\u0105 Micha\u0142a Niezabitowskiego: – To co nast\u0105pi\u0142o po \u015bredniowieczu by\u0142o pr\u00f3b\u0105 odci\u0119cia cz\u0142owieka od pami\u0119ci o \u015bmierci. Za spraw\u0105 Kartezjusza rozum podniesiono do istotowo\u015bci cz\u0142owieka. To zaburzy\u0142o pojmowanie i patrzenie na \u015bredniowiecze, przestali\u015bmy rozumie\u0107 t\u0105 epok\u0119<\/em>.<\/p>\r\n

Not. \u0141ukasz Karpiel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Potrzeba odk\u0142amywania i obalania mit\u00f3w jakimi zosta\u0142a stygmatyzowana epoka \u015bredniowiecza nadal istnieje. W dobie szalej\u0105cej poprawno\u015bci politycznej i postmodernistycznej maniery dekonstruktywistycznej atakuj\u0105cej ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci kulturotw\u00f3rczej cz\u0142owieka, potrzeba jest fundamentu i oparcia. Mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 nim umys\u0142owo\u015b\u0107 nacechowana autentyczn\u0105 refleksj\u0105 nieobci\u0105\u017con\u0105 wymaganiami post\u0119pu i nowoczesno\u015bci. Temu celowi mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 takie debaty jak ta zorganizowana przez […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57251"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57251"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57251\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57251"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57251"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57251"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}