{"id":57234,"date":"2012-05-31T15:52:08","date_gmt":"2012-05-31T20:52:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57234"},"modified":"2012-05-31T15:52:08","modified_gmt":"2012-05-31T20:52:08","slug":"potega-usa-i-rola-polonii-w-swiecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57234","title":{"rendered":"Pot\u0119ga USA i rola Polonii w \u015bwiecie"},"content":{"rendered":"

Niedawna wizyta w Stanach Zjednoczonych sk\u0142oni\u0142a mnie do kilku refleksji na temat tego kraju i jego roli w \u015bwiecie. Kto bowiem chce zrozumie\u0107 istot\u0119 imperialnej pot\u0119gi USA, ten powinien uda\u0107 si\u0119 do Nowego Jorku. Gigantyczne centrum gospodarcze i finansowe symbolizowane przez Wall Street to niew\u0105tpliwie miejsce, gdzie rozstrzygaj\u0105 si\u0119 gospodarcze losy \u015bwiata. Decydenci tego centrum nieprzypadkowo buduj\u0105 pot\u0119\u017cne drapacze chmur. Wszystko to bowiem ma robi\u0107 na przybyszach wra\u017cenie nieosi\u0105galnej pot\u0119gi, ma przyt\u0142acza\u0107 niemal\u017ce tak, jak wielkie rz\u0105dowe budynki w dawnych centrach wielkich imperi\u00f3w \u015bwiatowych. Inne, mniejsze o\u015brodki finansowe pr\u00f3buj\u0105 odwzorowywa\u0107 na mniejsz\u0105 skal\u0119 ten model, kt\u00f3ry w pewnej mierze dotar\u0142 r\u00f3wnie\u017c do Warszawy. Oczywi\u015bcie rodzi si\u0119 zaraz pytanie, co spina od strony kulturowej nar\u00f3d, kt\u00f3rego pa\u0144stwo dosz\u0142o do takiej pot\u0119gi. Szukanie jakiej\u015b g\u0142\u0119bi w wielokulturowym spo\u0142ecze\u0144stwie ameryka\u0144skim napotyka du\u017ce trudno\u015bci. Oczywi\u015bcie wszechobecnym atrybutem ameryka\u0144sko\u015bci jest flaga, obecna w ogromnej liczbie na budynkach prywatnych, rz\u0105dowych, finansowych…, a nawet na cmentarzach. Wszystko to ma wzbudza\u0107 dum\u0119 w Amerykanach wpatrzonych w pot\u0119g\u0119 w\u0142asnego pa\u0144stwa i w\u0142asnej gospodarki. To w\u0142a\u015bnie w takim duchu wychowuje si\u0119 m\u0142odzie\u017c w szko\u0142ach. Cz\u0119ste organizowanie ceremonii zwi\u0105zanych z przysi\u0119g\u0105 na flag\u0119, \u015bpiewanie ameryka\u0144skiego hymnu i wreszcie wpajanie m\u0142odym, \u017ce Ameryka jest najpot\u0119\u017cniejszym krajem na \u015bwiecie – maj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 postawy patriotyczne przysz\u0142ych obywateli. Poziom nauczania historii i geografii stoi za\u015b na bardzo niskim poziomie. Przeci\u0119tny ucze\u0144 ma co najwy\u017cej mgliste poj\u0119cie o pocz\u0105tkach Stan\u00f3w Zjednoczonych, do\u015b\u0107 szerok\u0105 wiedz\u0119 na temat holokaustu i zasadniczo niewiele wi\u0119cej z zakresu og\u00f3lnej wiedzy o \u015bwiecie.


Religia w USA<\/strong><\/p>\r\n

Typowy Amerykanin jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0142owiekiem religijnym (oczywi\u015bcie musimy bra\u0107 tutaj pod uwag\u0119 mozaik\u0119 religijn\u0105, jaka cechuje tamto spo\u0142ecze\u0144stwo). Nie chc\u0119 przez to powiedzie\u0107, \u017ce nie dotkn\u0105\u0142 ich typowy dla \u015bwiata zachodniego kryzys religijno\u015bci. Wida\u0107 to tak\u017ce w Ko\u015bciele katolickim, gdzie w wielu parafiach zrezygnowano prawie (na wz\u00f3r europejski) ze spowiedzi usznej na rzecz spowiedzi powszechnej. Wizytuj\u0105c jeden z o\u015brodk\u00f3w terapii zaj\u0119ciowej dla dzieci prowadzony przez siostry zakonne, z uporem szuka\u0142em znaku krzy\u017ca na \u015bcianie. Na pytanie, czy tej pracy si\u00f3str towarzyszy jakie\u015b wychowanie religijne, otrzyma\u0142em odpowied\u017a, \u017ce o\u015brodek ten zajmuje si\u0119 jedynie prac\u0105 charytatywn\u0105. Sprowadzenie pos\u0142ugi os\u00f3b konsekrowanych do wymiaru pracy charytatywnej jest typowym objawem kryzysu Ko\u015bcio\u0142a zachodnioeuropejskiego. Mimo wszystko jednak Amerykanie s\u0105 o wiele bardziej religijni ni\u017c Europejczycy, w du\u017cej liczbie uczestnicz\u0105 w nabo\u017ce\u0144stwach, w \u017cyciu publicznym odwo\u0142anie do Boga uchodzi za rzecz zupe\u0142nie naturaln\u0105. W sferze moralnej przek\u0142ada si\u0119 to na sprzeciw Ko\u015bcio\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich przeciwko pomys\u0142om Baracka Obamy co do akceptacji formalnoprawnej tzw. ma\u0142\u017ce\u0144stw homoseksualnych.
Podsumowuj\u0105c, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa Ameryki jest do\u015b\u0107 p\u0142ytka, cho\u0107 w sensie propagandowym bardzo g\u0142o\u015bna i rozleg\u0142a. Zasadniczo Amerykanin powinien pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem angielskim i czu\u0107 dum\u0119 z pot\u0119gi w\u0142asnego pa\u0144stwa. Na takim gruncie kulturowym nowi przybysze (emigranci) z regu\u0142y do ko\u0144ca \u017cycia nie ulegaj\u0105 asymilacji. Mn\u00f3stwo r\u00f3\u017cnych mniejszo\u015bci \u017cyje jakby obok siebie, mniej razem ze sob\u0105. Asymilacji za\u015b ulegaj\u0105 dzieci emigrant\u00f3w, poddane oddzia\u0142ywaniu poprzez system szkolny, media itp.

Polskie korzenie<\/strong><\/p>\r\n

Niezwykle ciekawie na tym tle rysuje si\u0119 sytuacja Polonii ameryka\u0144skiej. Dzi\u0119ki wizycie w mie\u015bcie Erie dane mi by\u0142o przygl\u0105da\u0107 si\u0119 nie tyle nowym emigrantom, co potomkom ludno\u015bci polskiej, kt\u00f3ra nap\u0142yn\u0119\u0142a do tego niegdy\u015b bardzo uprzemys\u0142owionego miasta na prze\u0142omie XIX i XX wieku. W Erie oko\u0142o jednej trzeciej mieszka\u0144c\u00f3w stanowili przybysze z ziem polskich. Owocem tego s\u0105 cztery ko\u015bcio\u0142y polskie, pi\u0119\u0107 polskich klub\u00f3w, w tym najwi\u0119kszy Klub Soko\u0142a, stanowi\u0105cy dziedzictwo Towarzystwa Gimnastycznego SOK\u00d3\u0141, tak bardzo rozpowszechnionego niegdy\u015b na ziemiach polskich. Patriotyzm tych ludzi zosta\u0142 udowodniony pod koniec pierwszej wojny \u015bwiatowej. W okolicach Erie uformowa\u0142y si\u0119 ochotnicze oddzia\u0142y B\u0142\u0119kitnej Armii gen. Hallera w liczbie oko\u0142o dwudziestu tysi\u0119cy m\u0142odych ludzi. Bardzo ciekawym dzisiaj zjawiskiem jest mn\u00f3stwo polsko brzmi\u0105cych nazwisk, a tak\u017ce wystr\u00f3j najwi\u0119kszego polskiego ko\u015bcio\u0142a, gdzie w kruchcie znajdujemy Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105, znak Or\u0142a i Pogoni oraz napis „Bo\u017ce, zbaw Polsk\u0119”. Msza \u015bw. jest odprawiana w j\u0119zyku angielskim, oczywi\u015bcie przez ksi\u0119dza o polskich korzeniach. Naprawd\u0119 mo\u017cna by\u0107 bardzo zaskoczonym, gdy ni st\u0105d, ni zow\u0105d po r\u00f3\u017cnych angielskoj\u0119zycznych modlitwach intonowana jest pie\u015b\u0144 „Serdeczna Matko”. By\u0107 mo\u017ce parafianie nie rozumiej\u0105 s\u0142\u00f3w pie\u015bni, ale szanuj\u0105c tradycje swoich pradziad\u00f3w, \u015bpiewaj\u0105 j\u0105 regularnie. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni potomkowie dawnych robotnik\u00f3w polskich nie znaj\u0105 z regu\u0142y j\u0119zyka polskiego. Nie wiedz\u0105 r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adnie, z kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci Polski przybyli ich przodkowie. Przywi\u0105zani s\u0105 za\u015b do polskiej symboliki (polska flaga, god\u0142o, polska parafia, klub, dzieci\u0119cy zesp\u00f3\u0142 ta\u0144ca ludowego itp.). Owo przywi\u0105zanie przek\u0142ada si\u0119 te\u017c na miejscowe \u017cycie polityczne, wszak w siedmioosobowej radzie miejskiej dwa mandaty sprawuj\u0105 Polacy z pochodzenia, dla kt\u00f3rych przyznawanie si\u0119 do polsko\u015bci stanowi olbrzymi kapita\u0142 w czasie wybor\u00f3w.


Planowana polityka narodowa<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie kto\u015b powie, \u017ce na takiej do\u015b\u0107 rozmytej to\u017csamo\u015bci polskiej nie da si\u0119 dzi\u015b budowa\u0107 jakiej\u015b wi\u0119zi z Macierz\u0105, wi\u0119zi, kt\u00f3ra mog\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie\u017c prze\u0142o\u017cy\u0107 na \u017cycie polityczne. Naturalnie nie uda si\u0119 dzi\u015b z Polak\u00f3w uwa\u017caj\u0105cych si\u0119 r\u00f3wnie\u017c za Amerykan\u00f3w sformowa\u0107 oddzia\u0142\u00f3w podobnych do hallerczyk\u00f3w. Nie ulega jednak w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce przy m\u0105drej polityce polskiego rz\u0105du da\u0142oby si\u0119 zmobilizowa\u0107 i tak\u0105 mniejszo\u015b\u0107 do wp\u0142ywania na bieg spraw w Ameryce. Przypomnijmy, prezydent Wilson pod koniec I wojny zdecydowa\u0142 si\u0119 og\u0142osi\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski z dost\u0119pem do morza jako cel wojny ze wzgl\u0119du na silny nacisk \u00f3wczesnej Polonii. Czy dzisiaj jest to niemo\u017cliwe? Wielu zastanawia si\u0119, sk\u0105d bierze si\u0119 si\u0142a wp\u0142ywu mniejszo\u015bci \u017cydowskiej w USA, a sk\u0105d s\u0142abo\u015b\u0107 Polonii. Odpowied\u017a jest prosta: mniejszo\u015b\u0107 \u017cydowska jest doskonale zorganizowana, kulturowo i politycznie. Zatem olbrzymim zadaniem powinno by\u0107 historyczne zbadanie dziej\u00f3w Polonii, gdy\u017c ich przesz\u0142o\u015b\u0107 stanowi nierozerwaln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskiego dziedzictwa kulturowego. Takie badania (prowadzone r\u00f3wnie\u017c w \u015brodowiskach prowincjonalnych) z pewno\u015bci\u0105 pozwoli\u0142yby na lepsze dookre\u015blenie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci przez zamerykanizowanych Polak\u00f3w. Polityka za\u015b polska nie powinna Polonii dezintegrowa\u0107, jak to mia\u0142o miejsce w czasach sowieckich, lecz j\u0105 scala\u0107. Oczywi\u015bcie czego innego mo\u017cna oczekiwa\u0107 od Polak\u00f3w ledwie pami\u0119taj\u0105cych swoich przodk\u00f3w, czego innego od nowej Polonii z czas\u00f3w „Solidarno\u015bci”. Tak czy inaczej taka planowa polityka narodowa mog\u0142aby by\u0107 niezwykle warto\u015bciowa dla milion\u00f3w Polak\u00f3w rozproszonych po ca\u0142ej Ameryce i innych pa\u0144stwach \u015bwiata. Ponadto mog\u0142aby ona dawa\u0107 nieocenion\u0105 si\u0142\u0119 pa\u0144stwu polskiemu. Nawet imperialne Stany Zjednoczone musia\u0142yby si\u0119 liczy\u0107 z polskim interesem na arenie mi\u0119dzynarodowej. Silna, scementowana kulturowo i organizacyjnie Polonia mog\u0142aby si\u0119 broni\u0107 przed niesprawiedliwymi atakami zar\u00f3wno historycznymi (przyk\u0142ad tzw. polskich oboz\u00f3w koncentracyjnych), jak i wsp\u00f3\u0142czesnymi. Ka\u017cdy kandydat na prezydenta musia\u0142by zabiega\u0107 o polskie g\u0142osy, \u017cadna instytucja finansowa nie mog\u0142aby si\u0119 nie liczy\u0107 ze zdaniem Polski. Czy to mo\u017cliwe? Wystarczy spojrze\u0107 na stosunek USA do pa\u0144stwa Izrael.<\/p>\r\n

Widzimy zatem, \u017ce polska polityka zagraniczna, tak nieskuteczna na arenie mi\u0119dzynarodowej, nie stawia przed sob\u0105 tych zada\u0144, kt\u00f3re jest w stanie realizowa\u0107. Je\u015bli nie jeste\u015bmy w stanie (przynajmniej na razie) odgrywa\u0107 wi\u0119kszej roli na \u015bwiatowej szachownicy geopolitycznej, je\u015bli ci\u0105gle jeste\u015bmy ogrywani przez wielkich graczy, to nikt nam nie zabroni realizowa\u0107 oddolnej pracy organicznej. Wykonanie takiej pracy jest za\u015b warunkiem niezb\u0119dnym do odrodzenia znaczenia Polski w \u015bwiecie. Wszystko jest jednak uzale\u017cnione od odbudowania podstaw narodowej polityki polskiej, mniej zainteresowanej dalekimi wojnami USA na Bliskim Wschodzie, bardziej losem Polak\u00f3w w Nowym Jorku czy w Chicago. Mniej nakierowanej na kreowanie sztucznej nieraz wielokulturowo\u015bci na gruncie polskim (przyk\u0142ad: wspieranie utopijnej idei mniejszo\u015bci \u015bl\u0105skiej), bardziej na scalanie Polak\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata wok\u00f3\u0142 kultury polskiej. Mniej polityki anga\u017cowanej w ideologiczne projekty budowy superpa\u0144stwa europejskiego, bardziej nastawionej na realizacj\u0119 cel\u00f3w narodowych. Je\u015bli doczekamy si\u0119 takiej polityki na gruncie polskim, mo\u017cliwe wtedy b\u0119dzie zbudowanie wielkiej si\u0142y Polski w \u015bwiecie, kt\u00f3ra to si\u0142a pozwoli nam nie obawia\u0107 si\u0119 ci\u0105gle o podstawy polskiej niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Prof. Mieczys\u0142aw Ryba<\/strong><\/strong><\/em><\/p>\r\n

kierownik Katedry Historii System\u00f3w Politycznych XIX i XX wieku KUL, wyk\u0142adowca w WSKSiM w Toruniu<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niedawna wizyta w Stanach Zjednoczonych sk\u0142oni\u0142a mnie do kilku refleksji na temat tego kraju i jego roli w \u015bwiecie. Kto bowiem chce zrozumie\u0107 istot\u0119 imperialnej pot\u0119gi USA, ten powinien uda\u0107 si\u0119 do Nowego Jorku. Gigantyczne centrum gospodarcze i finansowe symbolizowane przez Wall Street to niew\u0105tpliwie miejsce, gdzie rozstrzygaj\u0105 si\u0119 gospodarcze losy \u015bwiata. Decydenci tego centrum […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[129],"tags":[92,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57234"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57234\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}