{"id":57184,"date":"2012-05-28T22:17:49","date_gmt":"2012-05-29T03:17:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57184"},"modified":"2012-06-03T09:43:04","modified_gmt":"2012-06-03T14:43:04","slug":"dzien-swistaka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57184","title":{"rendered":"Dzie\u0144 \u015bwistaka"},"content":{"rendered":"

Urodzi\u0142em si\u0119 w Gda\u0144sku, mie\u015bcie zburzonym w 1945 r. przez Sowiet\u00f3w i odbudowanym w PRL.<\/strong><\/p>\r\n

W latach mojego dzieci\u0144stwa by\u0142o to typowe miasto socjalistyczne, pozbawione warto\u015bciowej tradycji. Jego kr\u00f3lewska i hanzeatycka przesz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a martwa. Sypi\u0105ce si\u0119 elewacje czasem ods\u0142ania\u0142y niemieckoj\u0119zyczne szyldy, ale akurat tego testamentu nikt nie mia\u0142 ochoty wype\u0142nia\u0107. Og\u00f3lne k\u0142opoty z to\u017csamo\u015bci\u0105 najlepiej wyra\u017ca\u0142 wielki neon we Wrzeszczu: \u201eGda\u0144sk miastem kwiat\u00f3w\u201d. Has\u0142o groteskowe, bo jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107, rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 spalona ziemia, a w jej centralnym punkcie sta\u0142 czo\u0142g upami\u0119tniaj\u0105cy \u201ewyzwolenie\u201d miasta przez \u017co\u0142nierzy II Frontu Bia\u0142oruskiego. Przez pryzmat mitu bohaterskiej Armii Czerwonej komuni\u015bci usi\u0142owali przedstawia\u0107 nawet wydarzenia z wrze\u015bnia 1939 r. Wielu gda\u0144szczan do dzi\u015b wierzy, \u017ce bohaterowie Westerplatte czy obro\u0144cy Poczty Polskiej gin\u0119li nie za II Rzeczpospolit\u0105, lecz za powojenne pa\u0144stwo pod sowieck\u0105 okupacj\u0105.<\/p>\r\n

Zadziwiaj\u0105ce, \u017ce w tak ja\u0142owym miejscu objawi\u0142 si\u0119 duch polskiej wolno\u015bci. Wyros\u0142y z krwi stoczniowc\u00f3w poleg\u0142ych w Grudniu\u201970, rozwija\u0142 si\u0119 stopniowo, powo\u0142ywa\u0142 Wolne Zwi\u0105zki Zawodowe Wybrze\u017ca, inspirowa\u0142 do oporu licealn\u0105 m\u0142odzie\u017c, wype\u0142nia\u0142 wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Brygidy i wylewa\u0142 si\u0119 na ulice, porywa\u0142 robotnik\u00f3w, kszta\u0142towa\u0142 ikony walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 z Ann\u0105 Walentynowicz na czele, a\u017c wreszcie zatriumfowa\u0142 w Sierpniu\u201980. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce gda\u0144skie k\u0142opoty z to\u017csamo\u015bci\u0105 raz na zawsze zosta\u0142y rozwi\u0105zane. Przecie\u017c trudno by\u0142o sobie wyobrazi\u0107, \u017ce po wsp\u00f3lnotowym \u015bwi\u0119cie wolno\u015bci pozostanie jedynie biurokratyczna, skostnia\u0142a struktura, nazwana Europejskim Centrum Solidarno\u015bci.<\/p>\r\n

A jednak miejscy notable wybrali inn\u0105 drog\u0119. Zamiast oczy\u015bci\u0107 histori\u0119 Wrze\u015bnia\u201939 z komunistycznej ideologii i po\u0142\u0105czy\u0107 je z solidarno\u015bciow\u0105 spu\u015bcizn\u0105, zajrzeli do zabytkowej szafy i poprzebierali si\u0119 za przedwojennych mieszczan. Nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Wolne Miasto by\u0142o pe\u0142ne jakich\u015b niezale\u017cnych \u201eDanziger\u00f3w\u201d, ludzi m\u0105drych i honorowych, a przy tym pozbawionych wszelkich zwi\u0105zk\u00f3w z niemieckim nazizmem. Maj\u0105c pod r\u0119k\u0105 autentyczn\u0105 polsk\u0105 tradycj\u0119, w\u0142adze Gda\u0144ska zn\u00f3w si\u0119gn\u0119\u0142y do obcego mitu. A poniewa\u017c mit okaza\u0142 si\u0119 fa\u0142szywy i niesp\u00f3jny, trzeba by\u0142o go \u0142ata\u0107 kolejnymi \u201enarracjami\u201d. W efekcie Gda\u0144sk wci\u0105\u017c pozbawiony jest charakteru. Pozostaje przestrzeni\u0105 sieroc\u0105, eklektyczn\u0105, workiem, do kt\u00f3rego wrzuca si\u0119 politycznie poprawne has\u0142a i resztki tradycji niemieckiej, peerelowskiej, postsolidarno\u015bciowej, sowieckiej.<\/p>\r\n

Odk\u0105d pami\u0119tam, nienawidzi\u0142em ruskiego czo\u0142gu umieszczonego na cokole w Alei Zwyci\u0119stwa. Na pocz\u0105tku III RP by\u0142em pewien, \u017ce lada chwila zniknie z gda\u0144skiego pejza\u017cu, podobnie jak znikn\u0119\u0142o kino \u201eLeningrad\u201d czy nazwisko W\u0142odzimierza Iljicza z bramy Stoczni Gda\u0144skiej. Fakt, \u017ce tank straszy do dzi\u015b, mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 relatywizmem wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy na pytanie o natur\u0119 PRL w najlepszym razie odpowiadaj\u0105 jak w kwestionariuszu na temat relacji damsko-m\u0119skich: – To skomplikowane. Ale czym wyt\u0142umaczy\u0107 powr\u00f3t Lenina na bram\u0119 stoczni?<\/p>\r\n

T\u0142umaczenia prezydenta Gda\u0144ska mo\u017cemy sobie darowa\u0107. W imi\u0119 prawdy historycznej nikt nie przywraca Katowicom nazwy Stalinogr\u00f3d, a stadionowi w Zabrzu – Adolf Hitler Kampfbahn. Mo\u017ce ta prowokacja ma zmusi\u0107 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d do powt\u00f3rzenia strajk\u00f3w? My b\u0119dziemy tam, gdzie wtedy, oni tam, gdzie sta\u0142o ZOMO. Wszystko po to, \u017ceby Lech Wa\u0142\u0119sa m\u00f3g\u0142 spe\u0142ni\u0107 swoje marzenie o pa\u0142owaniu niepokornych. Ale to ju\u017c by\u0142o. Ju\u017c raz uda\u0142o si\u0119 wys\u0142a\u0107 Lenina w kosmos. Czy naprawd\u0119 nasze \u017cycie w III RP musi przypomina\u0107 \u201eDzie\u0144 \u015bwistaka\u201d?<\/p>\r\n

Kiedy latem 2010 r. napisa\u0142em gorzki felieton o Gda\u0144sku, prezydent Pawe\u0142 Adamowicz odpowiedzia\u0142 mi na swoim blogu. Tekst zako\u0144czy\u0142 ironicznie: <\/em>\u201eJeden z moich zast\u0119pc\u00f3w podsun\u0105\u0142 mi pomys\u0142, by ka\u017cdy pracownik gda\u0144skiego Urz\u0119du Miejskiego (a jest ich ponad tysi\u0105c) dosta\u0142 polecenie s\u0142u\u017cbowe, aby nauczy\u0107 si\u0119 jednego wiersza Wencla na pami\u0119\u0107. Czy to pana zadowoli, panie Wojciechu?\u201d.<\/p>\r\n

D\u0142ugo my\u015bla\u0142em nad tym, jaki wiersz wybra\u0107. W ko\u0144cu uzna\u0142em, \u017ce najlepsza b\u0119dzie \u201ePani Cogito\u201d dedykowana Annie Walentynowicz: \u201e(…) teraz \u015bpisz ale pilnuj\u0105 ci\u0119 Judasze \/ co w tej ziemi zakopali w\u00f3r srebrnik\u00f3w \/ na monecie ksi\u0119\u017cycowej pe\u0142nym blaskiem \/ \u015bwieci tw\u00f3j ate\u0144ski profil: sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d. Prezydentowi Gda\u0144ska i legionowi jego podw\u0142adnych \u017cycz\u0119 owocnej pracy z tekstem.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton z cyklu „Listy z podziemia”, „Gazeta Polska” 23 maja 2012<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Urodzi\u0142em si\u0119 w Gda\u0144sku, mie\u015bcie zburzonym w 1945 r. przez Sowiet\u00f3w i odbudowanym w PRL. W latach mojego dzieci\u0144stwa by\u0142o to typowe miasto socjalistyczne, pozbawione warto\u015bciowej tradycji. Jego kr\u00f3lewska i hanzeatycka przesz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a martwa. Sypi\u0105ce si\u0119 elewacje czasem ods\u0142ania\u0142y niemieckoj\u0119zyczne szyldy, ale akurat tego testamentu nikt nie mia\u0142 ochoty wype\u0142nia\u0107. Og\u00f3lne k\u0142opoty z to\u017csamo\u015bci\u0105 najlepiej […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57184\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}