{"id":57100,"date":"2012-05-25T08:53:18","date_gmt":"2012-05-25T13:53:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=57100"},"modified":"2012-05-25T08:53:18","modified_gmt":"2012-05-25T13:53:18","slug":"nieznosna-lekkosc-obelg-wojciech-wencel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=57100","title":{"rendered":"Niezno\u015bna lekko\u015b\u0107 obelg – Wojciech Wencel<\/em>"},"content":{"rendered":"

J\u0119zyk III RP jest jak zdj\u0119cie rentgenowskie. Nie tylko ods\u0142ania mentalno\u015b\u0107 konkretnych os\u00f3b, kt\u00f3re w kolorowej prasie wygrywaj\u0105 rankingi na najlepiej ubranych polityk\u00f3w. Przypomina te\u017c, jak g\u0142\u0119boko\u00a0struktury pa\u0144stwa prze\u017carte s\u0105 postkomunistycznym nihilizmem.<\/strong>

Niekt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce najnowsze bon moty systemu pogardy: <\/em>\u201eWon st\u0105d!\u201d i \u201eZadzwo\u0144 do brata\u201d, wywo\u0142aj\u0105 wreszcie masowy sprzeciw. Ale korzenie takiego j\u0119zyka zanadto rozros\u0142y si\u0119 w kulturze, by by\u0142o to mo\u017cliwe.

Uk\u0142ad zawarty w Magdalence i przy okr\u0105g\u0142ym stole otworzy\u0142 drog\u0119 do realizacji kastowych interes\u00f3w najbardziej zdemoralizowanym aktywistom PRL-u, kt\u00f3rzy dot\u0105d byli ograniczani regulaminem s\u0142u\u017cbowym. Je\u015bli starzy partyjni aparatczycy zadowolili si\u0119 gwarancj\u0105 \u015bwi\u0119tego spokoju i wysokich emerytur, to esbecy, ich koledzy z wojska i tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy zacz\u0119li budowa\u0107 kariery w III RP, bez opor\u00f3w korzystaj\u0105c z nabytej dawniej wiedzy. Za spraw\u0105 o\u017cywionych kontakt\u00f3w ich naturalny, przest\u0119pczy w gruncie rzeczy j\u0119zyk przenikn\u0105\u0142 do \u015bwiata polityki. Znalaz\u0142 te\u017c odzwierciedlenie w kulturze, gdzie – jak okre\u015bli\u0142 to kiedy\u015b Maciej Urbanowski – dokona\u0142a si\u0119 rewolucja cynizmu.

Mowa nienawi\u015bci, mniej gro\u017ana w tygodniku \u201eNie\u201d, do\u015b\u0107 powszechnie identyfikowanym jako polityczne ekstremum, po 1989 r. sta\u0142a si\u0119 znakiem rozpoznawczym \u201em\u0119skiego\u201d kina czy \u201ekrwistej\u201d prozy. W\u0142adys\u0142aw Pasikowski uczyni\u0142 bohaterem \u201ePs\u00f3w\u201d zachlanego esbeka, pal\u0105cego teczki osobowe na wysypisku \u015bmieci i szydz\u0105cego z poleg\u0142ych za ojczyzn\u0119, a do tego pospolitego morderc\u0119. Ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 widz\u00f3w zapami\u0119ta\u0142a wra\u017cliwego m\u0119\u017cczyzn\u0119 \u201epo przej\u015bciach\u201d, kt\u00f3ry m\u015bci si\u0119 \u201ew imi\u0119 zasad, skurwysynu\u201d. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, bo nieszcz\u0119\u015bliwie zakochany Franc Maurer na ekranie budzi\u0142 zdecydowanie wi\u0119cej sympatii ni\u017c domagaj\u0105cy si\u0119 lustracji senator Wencel z Chrze\u015bcija\u0144skiej Unii Jedno\u015bci, w skr\u00f3cie ChUJ.

Dlaczego po 1989 r. wielu Polak\u00f3w uzna\u0142o ten j\u0119zyk za normalny? Czemu zamiast pr\u00f3bowa\u0107 odnale\u017a\u0107 w polskiej kulturze wymiar metafizyczny czy g\u0142\u0119boko patriotyczny, jej odbiorcy zacz\u0119li babra\u0107 si\u0119 w bebechach, cmokaj\u0105c nad powie\u015bciami Andrzeja Zaniewskiego czy Andrzeja Stasiuka? Mo\u017ce powszechne upodlenie wyda\u0142o si\u0119 im koniecznym warunkiem wyt\u0119sknionego kapitalizmu. A mo\u017ce udzieli\u0142a si\u0119 im atmosfera politycznej zgnilizny, zara\u017aliwej, o\u015bmieszaj\u0105cej ducha, niszcz\u0105cej w zarodku ka\u017cde pragnienie dotarcia do prawdy. Tak czy inaczej, puszka Pandory zosta\u0142a otwarta. Liceali\u015bci, kt\u00f3rzy dzi\u015b pozdrawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owem \u201ezajebi\u015bcie\u201d i przesy\u0142aj\u0105 sobie naszpikowane wulgaryzmami nagrania rozm\u00f3w telefonicznych, to zagubione dzieci Franciszka Maurera. Nie\u015blubne, oczywi\u015bcie.

Do oswojenia s\u0142ownej agresji w ogromnej mierze przyczyni\u0142y si\u0119 autorytety III RP. Nie tylko medialni celebryci, ale te\u017c \u201epost\u0119powi\u201d publicy\u015bci i naukowcy, dostrzegaj\u0105cy wi\u0119ksze zagro\u017cenie w konserwatywnych warto\u015bciach ni\u017c w powszechnej barbaryzacji j\u0119zyka. W wydanej w 2003 r. ksi\u0105\u017cce \u201eZamiast procesu. Raport o mowie nienawi\u015bci\u201d Magdalena Tulli i Sergiusz Kowalski na ponad 500 stronach cytowali fragmenty artyku\u0142\u00f3w drukowanych w prawicowej prasie, a ka\u017cdy przypadek \u201ezaburzenia spo\u0142ecznej komunikacji\u201d opatrywali w\u0142asn\u0105 diagnoz\u0105. Wed\u0142ug nich, za przejaw hate speech<\/em> nale\u017cy uzna\u0107 np. taki pogl\u0105d: \u201eReewangelizacja naszych zachodnich s\u0105siad\u00f3w jest zasadnicz\u0105 polsk\u0105 misj\u0105\u201d (\u201eagresywny ton narodowej i religijnej megalomanii\u201d). Gdy w kolejnych latach wzmog\u0142a si\u0119 rzeczywista kampania nienawi\u015bci przeciwko braciom Kaczy\u0144skim, specjali\u015bci od \u201ezaburze\u0144 spo\u0142ecznej komunikacji\u201d milczeli jak zakl\u0119ci.

\u201ePalant, szkodnik, cham, bachor, debil, dure\u0144, psychole, paranoicy, kar\u0142y moralne…\u201d – na te s\u0142owa nie reagowa\u0142 prawie nikt. Tak jakby obsesyjnie powtarzane obelgi by\u0142y dopuszczalnym elementem gry politycznej, a nie klasyczn\u0105 mow\u0105 nienawi\u015bci. A potem by\u0142 Smole\u0144sk, nieco p\u00f3\u017aniej zab\u00f3jstwo Marka Rosiaka. Nagromadzona w wymiarze publicznym nienawi\u015b\u0107 wyda\u0142a \u015bmiertelne owoce. Cho\u0107 jej wp\u0142yw na bieg zdarze\u0144 trudno udowodni\u0107, wszyscy czujemy przecie\u017c, \u017ce co\u015b jest na rzeczy. Dlatego tak bol\u0105 obelgi w stylu \u201eZadzwo\u0144 do brata\u201d, dowodz\u0105ce, \u017ce rewolucja cynizmu nie ma \u017cadnych granic. Podobnie jak bolszewicka.<\/p>\r\n

Wojciech Wencel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton z cyklu „Listy z podziemia”, „Gazeta Polska” 16 maja 2012<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"J\u0119zyk III RP jest jak zdj\u0119cie rentgenowskie. Nie tylko ods\u0142ania mentalno\u015b\u0107 konkretnych os\u00f3b, kt\u00f3re w kolorowej prasie wygrywaj\u0105 rankingi na najlepiej ubranych polityk\u00f3w. Przypomina te\u017c, jak g\u0142\u0119boko\u00a0struktury pa\u0144stwa prze\u017carte s\u0105 postkomunistycznym nihilizmem. Niekt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce najnowsze bon moty systemu pogardy: \u201eWon st\u0105d!\u201d i \u201eZadzwo\u0144 do brata\u201d, wywo\u0142aj\u0105 wreszcie masowy sprzeciw. Ale korzenie takiego j\u0119zyka zanadto […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57100"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57100"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57100\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}