{"id":56809,"date":"2012-05-16T11:47:32","date_gmt":"2012-05-16T16:47:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=56809"},"modified":"2012-05-16T11:47:32","modified_gmt":"2012-05-16T16:47:32","slug":"%e2%80%9cpolska-republika-bananowa%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=56809","title":{"rendered":"„Polska republika bananowa”"},"content":{"rendered":"

Z Mariuszem Zielke rozmawia Mateusz Rawicz<\/strong><\/p>\r\n

– „Wyrok\u201d by\u0142 Pa\u0144skim debiutem literackim. O czym jest ta ksi\u0105\u017cka?
<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– To powie\u015b\u0107 o poszukiwaniu prawdy, o jej znaczeniu, o mediach, roli i sumieniu dziennikarza. No i troch\u0119 o polityce, a przede wszystkim o finansach, mrocznych cieniach finansjery. To te\u017c oczywi\u015bcie krymina\u0142 i rozrywka, ale z mocnym spo\u0142ecznym rysem, zaanga\u017cowaniem. Chodzi\u0142o mi o to, \u017ceby czytelnicy nie tylko dobrze bawili si\u0119, odkrywaj\u0105c rozwi\u0105zanie sensacyjnej intrygi, ale te\u017c zastanowili si\u0119, w jakim \u015bwiecie \u017cyj\u0105, w jakiej Polsce i czy tak by\u0107 powinno. W warstwie opisu mechanizm\u00f3w przest\u0119pstw i korupcji to ksi\u0105\u017cka bardzo prawdziwa.<\/p>\r\n

\"\"– Jak wygl\u0105daj\u0105 mechanizmy przest\u0119pcze na polskim rynku finansowym?
<\/em><\/strong>
– Niestety finansi\u015bci traktuj\u0105 cz\u0119sto klient\u00f3w jak „jeleni\u201d. Do niedawna powszechne by\u0142o rywalizowanie z klientami, praktyki „insider tradingu\u201d (wykorzystania informacji poufnych), czasem „front runningu\u201d (inwestycji prywatnych przed zainwestowaniem \u015brodk\u00f3w klient\u00f3w). Do\u015b\u0107 cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce maklerzy pobieraj\u0105 \u0142ap\u00f3wki za lepsze zarz\u0105dzanie pieni\u0119dzmi klienta. M\u00f3wi\u0105 mu np., \u017ce je\u015bli chce dobrze zarobi\u0107, to oni zapewni\u0105 mu lepsze oferty, ale za po\u0142ow\u0119 zysk\u00f3w. Niekiedy klient na tym dobrze wychodzi, ale jak straci, to tylko on ponosi konsekwencje. Zdarzaj\u0105 si\u0119 bardzo nierzetelne praktyki, takie jak zapisywanie si\u0119 przez makler\u00f3w na akcje w ofertach, gdy znaj\u0105 ju\u017c wielko\u015bci zapis\u00f3w (przez co pogarszaj\u0105 pozycj\u0119 klienta, zmniejszaj\u0105 jego szanse na obj\u0119cie wi\u0119kszej liczby akcji). Z kolei zarz\u0105dzaj\u0105cy funduszami i inne instytucje tworzy\u0142y tzw. sp\u00f3\u0142dzielnie, gdzie wymieniali si\u0119 informacjami i wsp\u00f3lnie inwestowali, zamiast mi\u0119dzy sob\u0105 konkurowa\u0107. Do pewnego stopnia mog\u0142y to by\u0107 praktyki korzystne dla klient\u00f3w, ale problemem by\u0142o to, \u017ce oni to robili dla w\u0142adzy, a nie dla klient\u00f3w. Po prostu rz\u0105dzili rynkiem. W sp\u00f3\u0142kach z kolei bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119 inwestowanie niezgodnie z celami, na kt\u00f3re pozyskano \u015brodki od inwestor\u00f3w, ukrywanie informacji niekorzystnych, manipulowanie wynikami, „kreatywna ksi\u0119gowo\u015b\u0107\u201d, sztuczne „pompowanie\u201d wynik\u00f3w czy te\u017c wprost wyprowadzanie pieni\u0119dzy poprzez „sp\u00f3\u0142ki-krzaki\u201d i pozorne inwestycje zagraniczne (np. kupowanie akcji sp\u00f3\u0142ek cypryjskich). W\u015br\u00f3d dziennikarzy z kolei trafiaj\u0105 si\u0119 osoby handluj\u0105ce informacjami lub manipuluj\u0105ce kursami poprzez fa\u0142szywe teksty (a jednocze\u015bnie zarabiaj\u0105ce na sprzeda\u017cy akcji).

– O tym wszystkim pisze Pan w „Wyroku\u201d?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– „Wyrok\u201d idzie dalej – pokazuje pewne schematy zale\u017cno\u015bci, korupcji i uk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce ten rynek jest nieczysty, \u017ce ci\u0119\u017cko na nim uczciwie funkcjonowa\u0107, a nadz\u00f3r gie\u0142dowy i media tkwi\u0105 w tym uk\u0142adzie i nie sprawuj\u0105 swojej funkcji kontrolnej.

– Brzmi to troch\u0119 jak teoria spisku.
<\/em><\/strong>
– Ksi\u0105\u017ckowa teoria spisku – ale w rzeczywisto\u015bci niestety te\u017c tak jest. Opisuj\u0105c sytuacje fikcyjne bazowa\u0142em na swoich do\u015bwiadczeniach i d\u0142ugoletniej obserwacji tych praktyk i walki z nimi. Tak wi\u0119c praktyki korupcjogenne w nadzorze gie\u0142dowym naprawd\u0119 by\u0142y, niedoko\u0144czone \u015bledztwa by\u0142y, brak efekt\u00f3w \u015bledztw i proces\u00f3w tak\u017ce, przest\u0119pstwa opisane w ksi\u0105\u017cce mo\u017cna bez trudu wskaza\u0107 w rzeczywisto\u015bci, a ich \u015bciganie jest \u017cadne lub iluzoryczne. Bardzo liczy\u0142em, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka wywo\u0142a dyskusj\u0119 nad jako\u015bci\u0105 nadzoru nad rynkiem kapita\u0142owym w Polsce, nad rynkiem wartym kilkaset miliard\u00f3w z\u0142otych. Ale tak si\u0119 nie sta\u0142o. Przecie\u017c to tylko fikcja, wi\u0119c nie ma o czym dyskutowa\u0107. Na bankietach nadzorcy, zarz\u0105dzaj\u0105cy, prezesi i dziennikarze b\u0119d\u0105 wznosi\u0107 do siebie toasty i udawa\u0107, \u017ce nie widz\u0105, \u017ce pomi\u0119dzy nimi s\u0105 czarne owce. Bardzo czarne.

– To przera\u017caj\u0105ce\u2026
<\/em><\/strong>
– Nie wszyscy tacy s\u0105. Na tym rynku jest wiele m\u0105drych i bardzo uczciwych os\u00f3b. Ale s\u0105 te\u017c przest\u0119pcy. I problemem jest to, \u017ce ich si\u0119 nie \u015bciga, nie eliminuje z rynku, z towarzystwa. Inni – ci uczciwi – boj\u0105 si\u0119 wi\u0119c podnosi\u0107 publicznie te sprawy, bo to tak, jakby kto\u015b w towarzystwie, za przeproszeniem, pu\u015bci\u0142 b\u0105ka, a ci uczciwi by o tym powiedzieli, to zaraz winni zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 przeciwko nim i odpowiedz\u0105: ten, co pierwszy zauwa\u017cy\u0142, ten winny.

– Ale istniej\u0105 s\u0105dy, prokuratura, Komisja Nadzoru Finansowego nak\u0142ada przecie\u017c kary\u2026
<\/em><\/strong>
– Kary s\u0105 cz\u0119sto \u015bmieszne. \u0179adna du\u017ca afera gie\u0142dowa w Polsce nie zosta\u0142a do ko\u0144ca wyja\u015bniona. KNF, gdzie jest kilku dobrych fachowc\u00f3w, je\u015bli nawet wykazuje przest\u0119pstwo, to potem nie potrafi go skutecznie \u015bciga\u0107, prokuratura takie sprawy prowadzi skandalicznie, a s\u0105dy rzadko skazuj\u0105 winnych (by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie przez te wcze\u015bniejsze braki). Nie ma politycznej woli, by to zmieni\u0107. Kiedy\u015b by\u0142a o tym mowa, planowano zmiany, szkolenia, specjalne dzia\u0142ania, wydzielony pion w prokuraturze, a nawet specjalny s\u0105d. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na niczym. Ale s\u0105 te\u017c przypadki ewidentnego odpuszczania powa\u017cnych przest\u0119pstw i nadu\u017cy\u0107. Uk\u0142ady na rynku nie pozwala\u0142y ich \u015bciga\u0107.

– Pisze Pan w „Wyroku\u201d, \u017ce \u017cyjemy w „polskiej republice bananowej\u201d. Naprawd\u0119 Pan tak uwa\u017ca, czy to literacka przesada?
<\/em><\/strong>
– Je\u015bli chodzi o rynek kapita\u0142owy, to niestety, tak uwa\u017cam. Obserwowa\u0142em polsk\u0105 gie\u0142d\u0119 od wielu lat. Mo\u017ce na innych rynkach dochodzi do podobnych przest\u0119pstw jak w Polsce, ale mam wra\u017cenie, \u017ce w przypadku ujawnienia nieprawid\u0142owo\u015bci organy pa\u0144stwa reaguj\u0105 inaczej, a nie chowaj\u0105c g\u0142ow\u0119 w piasek. Bernard Madoff zosta\u0142 b\u0142yskawicznie postawiony przed s\u0105dem i os\u0105dzony. Gdyby dzia\u0142a\u0142 w Polsce, prawdopodobnie nigdy by go nie skazano, a przed s\u0105dem stan\u0105\u0142by najwcze\u015bniej po pi\u0119ciu latach „\u015bledztwa\u201d, w kt\u00f3rym wi\u0119cej by\u0142oby b\u0142\u0119d\u00f3w ni\u017c dowod\u00f3w. W USA wiele du\u017cych przekr\u0119t\u00f3w b\u0142yskawicznie odkrywano i kierowano do s\u0105d\u00f3w. W Polsce praktycznie wszystkie afery gie\u0142dowe pozostawa\u0142y niewyja\u015bnione przez wiele lat, a osoby poszkodowane s\u0105 traktowane jak narzucaj\u0105cy si\u0119 naiwniacy. To wstydliwe tajemnice, o kt\u00f3rych nikt nie chce rozmawia\u0107, lekcewa\u017cone przez wszystkich. Niestety tak\u017ce przez media ekonomiczne, kt\u00f3re zamiast pilnowa\u0107 przestrzegania prawa, d\u0105\u017cy\u0107 do prawdy, reprezentowa\u0107 jednostki w starciach z korporacjami i bogatymi inwestorami, udaj\u0105, \u017ce nie widz\u0105 wielu problem\u00f3w, nie pilnuj\u0105 temat\u00f3w, nie pomagaj\u0105 s\u0142abszym. Dla mnie to jest „republika bananowa\u201d.

– Jakie afery gie\u0142dowe ma Pan na my\u015bli?
<\/strong><\/em>
– Afera upad\u0142o\u015bci WGI, upad\u0142o\u015bci Interbrooka, afera PZU, afera sp\u00f3\u0142dzielni gie\u0142dowych w\u015br\u00f3d zarz\u0105dzaj\u0105cych funduszami, przypadki „insider tradingu\u201d, „front runningu\u201d, afera dziennikarza, kt\u00f3ry rzekomo zarabia\u0142 na publikowaniu nieprawdziwych informacji w artyku\u0142ach (i kt\u00f3rego prokuratura nie przes\u0142ucha\u0142a przez rok od czasu podj\u0119cia w tej sprawie \u015bledztwa), afera szkole\u0144 przeprowadzanych przez pracownik\u00f3w nadzoru gie\u0142dowego dla petent\u00f3w (jeden z pracownik\u00f3w KNF pobiera\u0142 15 tys. z\u0142 za jeden dzie\u0144 szkolenia – czyli od petenta za jeden dzie\u0144 dostawa\u0142 du\u017co wi\u0119cej ni\u017c za miesi\u0105c pracy w urz\u0119dzie, a pieni\u0105dze dostawali te\u017c jego zast\u0119pcy, cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy przelewano na inne wskazane osoby), afery funduszy inwestuj\u0105cych poza gie\u0142d\u0105 (np. inwestycji w sp\u00f3\u0142k\u0119 Legiz), afera zarz\u0105dzania portfelami wa\u017cnych os\u00f3b w jednym z dom\u00f3w maklerskich (w tym portfelem przewodnicz\u0105cego KNF), afery wielu manipulacji kursami akcji (np. Polfy Kutno, Stomilu Sanok), afera inwestycji w Chorwacji i na Cyprze przez jeden z dom\u00f3w maklerskich. M\u00f3g\u0142bym tak wymienia\u0107 jeszcze d\u0142ugo. Wszystkie te sprawy nie zosta\u0142y wyja\u015bnione i zamieciono je skutecznie pod dywan.<\/p>\r\n

– Czemu nikt nie chce o tym m\u00f3wi\u0107? Dlaczego media ekonomiczne milcz\u0105?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Media same walcz\u0105 teraz o przetrwanie, nie chc\u0105 problem\u00f3w, nie chc\u0105 dra\u017cni\u0107 potencjalnych reklamodawc\u00f3w. A pewne tematy wydaj\u0105 si\u0119 ma\u0142o interesuj\u0105ce, trudne do zrobienia, skomplikowane do opisania. Dodatkowo przest\u0119pcy wynajmuj\u0105 najlepszych prawnik\u00f3w i wytaczaj\u0105 sprawy dziennikarzom, gdy ci pr\u00f3buj\u0105 o nich pisa\u0107. Ja mam za jeden artyku\u0142 pi\u0119\u0107 proces\u00f3w – dwa karne i trzy cywilne. Podkre\u015blam, \u017ce to za jeden artyku\u0142! Jeden proces karny toczy si\u0119 w Lubinie, jakie\u015b 400 km od mojego miejsca zamieszkania (s\u0105d rozpatruje t\u0119 spraw\u0119, mimo \u017ce powinien ewidentnie zwr\u00f3ci\u0107 j\u0105 do Warszawy). Musz\u0119 na jedn\u0105 godzin\u0119 rozprawy jecha\u0107 24 godziny poci\u0105giem (licz\u0105c powr\u00f3t). \u0179yjemy w kraju, w kt\u00f3rym dziennikarzowi za prawdziwy, mocno udokumentowany tekst mo\u017cna wytoczy\u0107 pi\u0119\u0107 proces\u00f3w i w tej samej sprawie toczy\u0107 jednocze\u015bnie dwa procesy karne. To si\u0119 wydaje nieprawdopodobne, ale tak jest. Gazety nie chc\u0105 mie\u0107 takich problem\u00f3w.<\/p>\r\n

– Po \u015bwietnym debiucie pojawi\u0142a si\u0119 kolejna Pa\u0144ska powie\u015b\u0107, „Asurito Sagishi – cnotliwy aferzysta\u201d.
<\/em><\/strong>
– To powie\u015b\u0107 o problemach wsp\u00f3\u0142czesnej Polski, tylko na weso\u0142o. Tu r\u00f3wnie\u017c jest du\u017co o korupcji, Wojskowych S\u0142u\u017cbach Informacyjnych, rodzimej mafii, gangsterach, jako\u015bci „klasy politycznej\u201d, du\u017cych biznesmenach uwik\u0142anych w uk\u0142ady ze s\u0142u\u017cbami. Ma by\u0107 \u015bmieszna i chyba jest, cho\u0107 tak\u017ce licz\u0119 na to, \u017ce sk\u0142oni do pewnej refleksji. Wi\u0119cej tu te\u017c samokrytyki, lekko\u015bci i autoironii. To ksi\u0105\u017cka znacznie bardziej rozrywkowa ni\u017c „Wyrok\u201d.<\/p>\r\n

Mariusz Zielke<\/strong> (ur. 1971) – dziennikarz \u015bledczy i gospodarczy, w latach 1999-2009 zwi\u0105zany z dziennikiem „Puls Biznesu\u201d. W 2005 r. otrzyma\u0142 nagrod\u0119 Grand Press w kategorii „dziennikarstwo \u015bledcze\u201d za teksty o zmowach gie\u0142dowych. Jest autorem pierwszego polskiego thrillera finansowego pt. „Wyrok\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z Mariuszem Zielke rozmawia Mateusz Rawicz – „Wyrok\u201d by\u0142 Pa\u0144skim debiutem literackim. O czym jest ta ksi\u0105\u017cka? – To powie\u015b\u0107 o poszukiwaniu prawdy, o jej znaczeniu, o mediach, roli i sumieniu dziennikarza. No i troch\u0119 o polityce, a przede wszystkim o finansach, mrocznych cieniach finansjery. To te\u017c oczywi\u015bcie krymina\u0142 i rozrywka, ale z mocnym spo\u0142ecznym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9,8],"tags":[92],"class_list":["post-56809","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","category-wydarzenia-w-polsce","tag-iii-rp"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56809"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56809\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}