{"id":56557,"date":"2012-05-10T09:05:30","date_gmt":"2012-05-10T14:05:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=56557"},"modified":"2012-05-10T09:05:30","modified_gmt":"2012-05-10T14:05:30","slug":"demokracja-grecko-belgijsko-polska-jerzy-przystawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=56557","title":{"rendered":"Demokracja grecko-belgijsko-polska – Jerzy Przystawa<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wybitni eksperci polityczni, presti\u017cowego tygodnika \u201eThe Economist\u201d, opracowuj\u0105 od lat statystyki kraj\u00f3w demokratycznych i produkuj\u0105, rokrocznie, tzw. Democracy Index. Indeks, w skali od 0 do 10, ujmuje syntetycznie jako\u015b\u0107 ustroj\u00f3w politycznych wszystkich pa\u0144stw, uznawanych za suwerenne i zjednoczonych wsp\u00f3lnymi idea\u0142ami demokracji w Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych. Eksperci bior\u0105 pod uwag\u0119 wszystko, co tylko demokratom mo\u017ce przyj\u015b\u0107 do g\u0142owy, a zatem systemy wyborcze, funkcjonowanie rz\u0105d\u00f3w, prawa obywatelskie, udzia\u0142 obywateli w rz\u0105dzeniu, kultur\u0119 polityczn\u0105 itd. itp. W tym rankingu 25 pa\u0144stw spe\u0142nia eksperckie kryteria \u201epe\u0142nej demokracji\u201d (indeks od 8 do 10),\u00a054 to \u201edemokracje u\u0142omne\u201d (od 6 do 8), dalszych 48 to \u201e demokracje hybrydowe\u201d (od 4 do 6), a poni\u017cej to ju\u017c \u201esystemy autorytarne\u201d, kt\u00f3rych list\u0119 otwiera Madagaskar. W tym rankingu Polska zajmuje miejsce45, a Grecja wyprzedza nas znacznie bo jest na miejscu 32, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o demokracjach wzorowych, takich jak Belgia (23) czy Holandia na miejscu 10 z indeksem 8,99. Znacznie gorzej od Holandii wypada Zjednoczone Kr\u00f3lestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii P\u00f3\u0142nocnej (18) czy Stany Zjednoczone z indeksem 8,11 na miejscu 19. Obie te stare demokracje wyprzedza nasz po\u0142udniowy s\u0105siad, Republika Czeska, na miejscu 16 z indeksem 8,19.<\/p>\r\n

Jest to bardzo ciekawa statystyka, bo nie\u017ale ilustruje ona problemy jakie mamy z poj\u0119ciem demokracji, czym jest \u201epe\u0142na demokracja\u201d\u00a0i jakiego ustroju potrzebuj\u0105 obywatele, a jakiego prawdziwi eksperci? Tak si\u0119 bowiem sk\u0142ada, \u017ce demokracja belgijska pobi\u0142a w\u0142a\u015bnie rekord \u015bwiata w konkurencji, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 jak \u201eczas stracony na poszukiwanie rz\u0105du\u201d i nowy premier, Elio Di Rupo, obj\u0105\u0142 sw\u00f3j urz\u0105d w 561 dni po wyborach parlamentarnych!\u00a0Demokracja belgijska<\/em> wyprzedzi\u0142a tu znacznie demokracj\u0119 irack\u0105<\/em>, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142 poprzedni rekord 189 dni bez rz\u0105du (Irak zajmuje 112 miejsce w rankingu).<\/p>\r\n

Rekord Belg\u00f3w jest imponuj\u0105cy, ale nie jest a\u017c tak niezwyk\u0142y, je\u015bli si\u0119 zwa\u017cy, \u017ce nigdy tak jeszcze nie by\u0142o, \u017ceby jaki\u015b rz\u0105d da\u0142o si\u0119 utworzy\u0107 zaraz po wyborach parlamentarnych.\u00a0Podobnie przedstawia si\u0119 sprawa w jeszcze bardziej doskona\u0142ej demokracji, jak\u0105 jest Holandia, ale, de facto, praktycznie we wszystkich krajach europejskich i pozaeuropejskich, w kt\u00f3rych obowi\u0105zuje tzw. system wyborczy reprezentacji proporcjonalnej. Kraje te trapi ta sama choroba: wybory, nazywane proporcjonalnymi, wprowadzaj\u0105 do parlamentu wiele partii, z kt\u00f3rych \u017cadna nie osi\u0105ga odpowiedniej wi\u0119kszo\u015bci, aby samej utworzy\u0107 rz\u0105d. Trwaj\u0105 wi\u0119c tygodniami, miesi\u0105cami i latami przepychanki \u201ekoalicyjne\u201d, kto z kim i jak, zanim wreszcie uda si\u0119 skleci\u0107 rz\u0105d, kt\u00f3ry, cz\u0119sto- g\u0119sto, niebawem si\u0119 rozpada i zawi\u0105zywane s\u0105 kolejne koalicje. Za dokona\u0142y przyk\u0142ad mo\u017ce nam pos\u0142u\u017cy\u0107 urocza Grecja, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bnie odby\u0142y si\u0119 kolejne wybory parlamentarne. Kraj targany spektakularnym kryzysem, codziennie na czo\u0142\u00f3wkach \u015bwiatowych wiadomo\u015bci, a do parlamentu najstarszej demokracji \u015bwiata, pomimo istnienia progu wyborczego, wesz\u0142o 7 partii, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksza zdoby\u0142a zaledwie 18,85% g\u0142os\u00f3w wyborc\u00f3w. \u201eProporcjonalno\u015b\u0107\u201d greckiego systemu wyborczego jest bardzo ciekawa, poniewa\u017c, wobec notorycznych trudno\u015bci z wy\u0142onieniem koalicji rz\u0105dz\u0105cej, ordynacja wyborcza \u201edorzuca\u201d zwyci\u0119skiej partii jeszcze dodatkowo 50 mandat\u00f3w. W ten spos\u00f3b ND , zamiast 58 mandat\u00f3w, jakie by wynika\u0142y z zastosowania proporcjonalno\u015bci, ma w parlamencie 108 pos\u0142\u00f3w. Ale i tego za ma\u0142o, \u017ceby utworzy\u0107 rz\u0105d i musz\u0105 poszukiwa\u0107 partner\u00f3w ch\u0119tnych do zarz\u0105dzania tym ekonomicznym i politycznym bankrutem, jakim ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu jest S\u0142oneczna Hellada. Warto bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce w kryzysie, w jakim od d\u0142u\u017cszego czasu pogr\u0105\u017cona jest Grecja, \u00a0rz\u0105dy upada\u0142y jeden po drugim i \u017caden nie by\u0142 w stanie znale\u017a\u0107 lekarstwa na greck\u0105 chorob\u0119. Widzimy wi\u0119c, \u017ce i nowe wybory parlamentarne, w tym samym kluczu wyborczym, kt\u00f3ry si\u0119 dumnie – i bezzasadnie! – nazywa \u201eproporcjonalnym\u201d rozwi\u0105zania nie przynosz\u0105. Czy ci Grecy pog\u0142upieli?<\/p>\r\n

Unia Europejska bardzo kocha \u201eproporcjonalne wybory parlamentarne\u201d i stanowcze zaleca je wszystkim pa\u0144stwom, bo spe\u0142niaj\u0105 one wymagania stawiane przez \u015bwiatowych ekspert\u00f3w od demokracji. Dlatego nie chwali si\u0119 tym, \u017ce w szeregu kraj\u00f3w po\u0142\u0105czonych w UE s\u0105 i takie, kt\u00f3re nigdy takich problem\u00f3w z wy\u0142anianiem rz\u0105d\u00f3w nie maj\u0105, gdzie wybory parlamentarne rzeczywi\u015bcie przynosz\u0105 rozstrzygniecie dylemat\u00f3w politycznych i wyborcy<\/em>, a nie jakie\u015b tajemne konwentykle partyjne, daj\u0105 upowa\u017cnienie jakiej\u015b partii politycznej do rz\u0105dzenia krajem. W Europie to przede wszystkim Zjednoczone Kr\u00f3lestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, a tak\u017ce, cz\u0119\u015bciowo, Francja. W krajach tych, podobnie jak w USA czy Kanadzie wybory przeprowadzane s\u0105 w jednomandatowych okr\u0119gach wyborczych. Wida\u0107 wi\u0119c wyra\u017anie, \u017ce mamy tu do czynienia z inn\u0105 filozofi\u0105 demokracji, inn\u0105 filozofi\u0105 wybor\u00f3w i inn\u0105 filozofi\u0105 partycypacji obywatelskiej. Eksperci, nawet w samej Wielkiej Brytanii (The Economist jest w ko\u0144cu pismem angielskim) kr\u0119c\u0105 na tak\u0105 demokracj\u0119 nosem, ale zwykli obywatele inaczej na to patrz\u0105. Dowodzi tego wynik historycznego referendum brytyjskiego, jakie odby\u0142o si\u0119 dok\u0142adnie rok temu i w kt\u00f3rym wyborcy stanowczo opowiedzieli si\u0119 za swoim, sprawdzonym systemem wyborczym First-Past-The-Post. Podobnie zachowuj\u0105 si\u0119 wyborcy w Kanadzie, kt\u00f3rym eksperci ju\u017c trzykrotnie pr\u00f3bowali zafundowa\u0107 \u201ebardziej demokratyczny system wyborczy\u201d i w trzech kolejnych referendach prowincjonalnych te zakusy odrzucili.<\/p>\r\n

W Polsce, dzi\u0119ki pomocy\u00a0\u015bwiatowych ekspert\u00f3w od demokracji, mamy \u201edemokracj\u0119 proporcjonaln\u0105\u201d, podobn\u0105 do greckiej, belgijskiej czy holenderskiej. Nikt si\u0119 nas nigdy nie pyta\u0142 czy taka demokracja nam si\u0119 podoba. Chwilowo scena polityczne si\u0119 ustabilizowa\u0142a, chocia\u017c warto pami\u0119ta\u0107, ze Donald Tusk jest 17 desygnowanym \u00a0premierem od roku 1989. Czekaj\u0105 nas trudne czasy, czy nie najwy\u017csza pora obejrze\u0107 si\u0119 za jakim\u015b bardziej praktycznym systemem demokratycznym? Mo\u017ce si\u0119 bowiem okaza\u0107, \u017ce greckie problemy to \u201epiku\u015b\u201d w por\u00f3wnaniu z tymi, jakie niepewna przysz\u0142o\u015b\u0107 zechce wywo\u0142a\u0107 na powierzchni\u0119 \u017cycia politycznego w Polsce.Jerzy Przystawa<\/p>\r\n

Jerzy Przystawa<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jerzy Przystawa – fizyk, animator Ruchu Obywatelskiego na rzecz JOW

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wybitni eksperci polityczni, presti\u017cowego tygodnika \u201eThe Economist\u201d, opracowuj\u0105 od lat statystyki kraj\u00f3w demokratycznych i produkuj\u0105, rokrocznie, tzw. Democracy Index. Indeks, w skali od 0 do 10, ujmuje syntetycznie jako\u015b\u0107 ustroj\u00f3w politycznych wszystkich pa\u0144stw, uznawanych za suwerenne i zjednoczonych wsp\u00f3lnymi idea\u0142ami demokracji w Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych. Eksperci bior\u0105 pod uwag\u0119 wszystko, co tylko demokratom mo\u017ce przyj\u015b\u0107 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[147,23,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56557"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56557\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}