{"id":56362,"date":"2012-05-06T19:59:35","date_gmt":"2012-05-07T00:59:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=56362"},"modified":"2012-05-06T19:59:35","modified_gmt":"2012-05-07T00:59:35","slug":"wspolnota-broni-sie-tworzac-wlasne-instytucje-rozmowa-z-prof-andrzejem-zybertowiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=56362","title":{"rendered":"Wsp\u00f3lnota broni si\u0119, tworz\u0105c w\u0142asne instytucje – Rozmowa z prof. Andrzejem Zybertowiczem<\/em>"},"content":{"rendered":"

PCh24.pl: Marsz Niepodleg\u0142o\u015bci, masowe protesty przeciwko ustawie ACTA czy podniesieniu wieku emerytalnego, przeciwko dyskryminacji telewizji Trwam, \u201eDzie\u0144 gniewu\u201d, wreszcie coraz liczniejszy ruch marsz\u00f3w w obronie \u017cycia… Coraz ch\u0119tniej wychodzimy na ulic\u0119 bo zupe\u0142nie ju\u017c zw\u0105tpili\u015bmy w instytucj\u0119 pa\u0144stwa, w polityk\u00f3w, czy mo\u017ce dlatego, \u017ce uwierzyli\u015bmy w jak\u0105\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 tej formy nacisku na w\u0142adz\u0119? A mo\u017ce to wyraz bezradno\u015bci wobec zupe\u0142nego ignorowania przez ni\u0105\u00a0opinii Polak\u00f3w?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Pierwszym impulsem du\u017cego zbiorowego wyj\u015bcia na ulice by\u0142y dni po \u015bmierci Jana Paw\u0142a II. Potem nast\u0105pi\u0142a d\u0142uga przerwa, a\u017c do katastrofy smole\u0144skiej, gdy ludzie sami, spontanicznie wyszli na ulice. Od pierwszej rocznicy 10 kwietnia tego rodzaju inicjatywy by\u0142y ju\u017c organizowane.<\/p>\r\n

Jako badacz przestrzegam przed interpretowaniem zjawiska, kt\u00f3rego skali nie znamy. Faktycznie, w por\u00f3wnaniu z innymi latami manifestacji, marsz\u00f3w jest sporo, ale nie wiem, czy ktokolwiek policzy\u0142 bior\u0105cych udzia\u0142 we wszystkich tych wyst\u0105pieniach, na przyk\u0142ad uwzgl\u0119dniaj\u0105c tylko obecny rok. Poczynaj\u0105c od ACTA, poprzez marsze w obronie telewizji Trwam, inicjatywy inspirowane przez PiS\u2026 Nie wiem, czy nie okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce \u0142\u0105czna liczba uczestnik\u00f3w tych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 nie przekracza \u0107wierci miliona, \u017ce w niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d tych wydarze\u0144 uczestniczy\u0142y te same osoby. Uwa\u017cam, \u017ce dalej mamy do czynienia z dosy\u0107 niskim poziomem spo\u0142ecznej mobilizacji.<\/p>\r\n

Prosz\u0119 te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, jak na te marsze reaguj\u0105 media. Ot\u00f3\u017c, tak samo jak na aktywno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy chcieli spotyka\u0107 si\u0119 z Janem Paw\u0142em II w czasach komunizmu. Telewizje pokazuj\u0105 obrazy, kt\u00f3re miniaturyzuj\u0105 skal\u0119, a ka\u017cdy cz\u0142owiek podlega mechanizmom efektu stadnego. Gdy widzi, \u017ce wiele os\u00f3b co\u015b robi, jest sk\u0142onny uzna\u0107 to za naturalne i w\u0142a\u015bciwe, a niekiedy si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107. M\u00f3j kolega przeprowadzi\u0142 analiz\u0119 przekazu telewizyjnego, dotycz\u0105cego dw\u00f3ch wydarze\u0144. Manifestacja jednego z ruch\u00f3w genderowych by\u0142a relacjonowana w materiale informacyjnym przez 12 minut, a warszawski marsz w obronie telewizji Trwam przez nieca\u0142e 4 minuty. Pierwsza z wymienionych manifestacji zgromadzi\u0142a 1,5 tysi\u0105ca os\u00f3b, za\u015b druga – kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy! Taka forma przekazu jest \u015bwiadoma. Czym przez d\u0142u\u017cszy czas pokazujemy manifestuj\u0105cych ludzi, tym wi\u0119kszy jest efekt oddzia\u0142ywania, jakie wywo\u0142ujemy.<\/p>\r\n

Nie mo\u017cemy da\u0107 si\u0119 zwie\u015b\u0107. Z jednej strony nie mo\u017cemy uwierzy\u0107, \u017ce jest nas tak ma\u0142o, ale z drugiej strony – z samego faktu, \u017ce tych marsz\u00f3w jest sporo nie nale\u017cy wyci\u0105ga\u0107 wniosku, i\u017c oto ju\u017c nast\u0105pi\u0142o jakie\u015b szczeg\u00f3lne spo\u0142eczne poruszenie. Mam wra\u017cenie, \u017ce przebudzenia spo\u0142ecznego o tej skali, by mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o efekcie kuli \u015bniegowej, wci\u0105\u017c w Polsce nie ma.<\/p>\r\n

Czy zatem te demonstracje mog\u0105 by\u0107 skuteczne? <\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Zale\u017cy dla kogo. Nie wiem, na ile jest prawdziwy, a na ile zafa\u0142szowany system gromadzenia na u\u017cytek w\u0142adzy, na u\u017cytek Donalda Tuska informacji o demonstracjach. Policja zabezpieczaj\u0105ca marsze jest zobowi\u0105zana liczy\u0107 manifestuj\u0105cych. Je\u015bli w\u0142adza otrzymuje rzeczywisty obraz tego, ilu by\u0142o uczestnik\u00f3w danego protestu, to jest to dla niej komunikat. Je\u015bli dysponuje statystyk\u0105, ile os\u00f3b w zesz\u0142ym, a ile tym roku demonstrowa\u0142o przeciwko rz\u0105dowi, a ma plany dotycz\u0105ce podwy\u017cek cen gazu czy pr\u0105du, to mo\u017ce przewidywa\u0107 kolejne kroki.\u00a0 Mo\u017cemy jednak powiedzie\u0107, \u017ce niezale\u017cnie od tego, jak zachowaj\u0105 si\u0119 media, gdy w kt\u00f3rym\u015b momencie w Warszawie wyruszy demonstracja wielusettysi\u0119czna, to ju\u017c dla samych uczestnik\u00f3w jej efekt b\u0119dzie bardzo wa\u017cny.<\/p>\r\n

Profesor Janusz Czapi\u0144ski, komentuj\u0105c dla \u201eGazety Wyborczej\u201d kwietniowy marsz w obronie katolickich medi\u00f3w powiedzia\u0142, \u017ce jego uczestnicy bez w\u0105tpienia mieli poczucie si\u0142y. Zacytuj\u0119: niew\u0105tpliwie zostali pokrzepieni. Ka\u017cda sytuacja, w kt\u00f3rej mo\u017cemy policzy\u0107 ludzi do nas podobnych krzepi. To mocne wsparcie spo\u0142eczne. Zapewne uczestnicy marszu mog\u0105 si\u0119 czu\u0107 podbudowani, ale <\/em>– dodaje – ta tabletka nie u\u015bmierza b\u00f3lu na d\u0142ugo.<\/em><\/p>\r\n

\u00a0<\/em><\/p>\r\n

Teraz jest pytanie, czy \u00f3w marsz nie wyczerpa\u0142 ju\u017c tego potencja\u0142u. Czy \u015brodowiska niepodleg\u0142o\u015bciowe maj\u0105 wi\u0119kszy potencja\u0142 mobilizacyjny? Bo co jest pozytywne w tym zjawisku? Ot\u00f3\u017c, wiele z tych marsz\u00f3w by\u0142o szko\u0142\u0105 organizacyjn\u0105. Instalowano nag\u0142o\u015bnienie, system informacji. Marsze odbywa\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany, nie dochodzi\u0142o do prowokacji, ludzie potrafili si\u0119 zorganizowa\u0107, \u017ceby przyjecha\u0107 do Warszawy, czy do innych miast. Manifestacje, w kt\u00f3rych ludzie potrafi\u0105 pokojowo demonstrowa\u0107, buduj\u0105 poczucie godno\u015bci wsp\u00f3lnotowej, jest to bardzo wa\u017cne. W trakcie takich wydarze\u0144 wyrastaj\u0105 lokalni liderzy, a to samo w sobie ma korzystny wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie. Mnie fascynuje kwestia, czy owa intuicja prof. Czapi\u0144skiego, \u017ce rezerwuar mobilizacji, wsparcia \u015brodowisk radiomaryjnych jest ju\u017c na wyczerpaniu jest s\u0142uszna, czy te\u017c przeciwnie – dopiero nabieraj\u0105 one rozp\u0119du. W tej chwili nie potrafi\u0119 odpowiedzie\u0107 na to pytanie.<\/p>\r\n

Czy \u201emarszowe o\u017cywienie\u201d mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 w co\u015b trwalszego, czyli w silniejsze i efektywniejsze formy oddzia\u0142ywania na rzeczywisto\u015b\u0107?<\/em><\/strong><\/p>\r\n

– Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 wsp\u00f3lnota broni si\u0119 poprzez tworzenie w\u0142asnych instytucji – sprawnych, nowoczesnych. Je\u015bli pewna grupa os\u00f3b pod wp\u0142ywem takich marsz\u00f3w dojdzie do wniosku, \u017ce trzeba w swoich miastach tworzy\u0107 nowe formy inicjatyw obywatelskich, a te formy – jako swego rodzaju wysepki \u201earchipelagu polsko\u015bci\u201d – b\u0119d\u0105 potrafi\u0142y si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107, konsolidowa\u0107, to tak! Je\u015bli b\u0119dziemy potrafili zrobi\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c za\u0142o\u017cy\u0107 kolejny portal, kolejny klubik dyskusyjny, kolejne pisemko o miniaturowym oddzia\u0142ywaniu, a zaczniemy konsolidowa\u0107 to w szersze projekty, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce te marsze b\u0119d\u0105 szko\u0142\u0105 dzia\u0142alno\u015bci obywatelskiej.\u00a0 Ale wa\u017cna jest tu istota owej metafory szko\u0142y: zaczynamy od ma\u0142ego, a nast\u0119pnie przechodzimy do czego\u015b wi\u0119kszego.<\/p>\r\n

Na marszach, opr\u00f3cz pozytyw\u00f3w, mia\u0142y jednak te\u017c miejsce fakty negatywne. Na przyk\u0142ad, pojawia\u0142y si\u0119 transparenty czy has\u0142a agresywne i prymitywne. Ot\u00f3\u017c, przeciwnikom tej wizji Polski, kt\u00f3ra le\u017cy na sercu uczestnikom marsz\u00f3w zale\u017cy, \u017ceby zepchn\u0105\u0107, ca\u0142y, nazwijmy to ob\u00f3z patriotyczny do pewnego getta kulturowego. Jestem zwolennikiem hase\u0142 pomys\u0142owych, czasem i z\u0142o\u015bliwych wobec w\u0142adzy, ale u\u0142o\u017conych z satyryczn\u0105\u00a0 lekko\u015bci\u0105, a nie prymitywnego \u201ewalenia po oczach\u201d. Ot\u00f3\u017c, je\u015bli b\u0119dziemy potrafili i\u015b\u0107 w stron\u0119 mobilizacji – krytycznej, nawet zjadliwej, ale nie prymitywnej – to b\u0119dziemy w stanie zjednywa\u0107 sobie m\u0142ode pokolenie. Je\u015bli za\u015b nie b\u0119dziemy kontrolowali swoich, nawet uzasadnionych impuls\u00f3w niech\u0119ci wobec rz\u0105dz\u0105cych, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce wpadniemy w pu\u0142apk\u0119 zdolno\u015bci do komunikowania si\u0119 jedynie z przekonanymi.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.
<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Rozmawia\u0142: RoM <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"PCh24.pl: Marsz Niepodleg\u0142o\u015bci, masowe protesty przeciwko ustawie ACTA czy podniesieniu wieku emerytalnego, przeciwko dyskryminacji telewizji Trwam, \u201eDzie\u0144 gniewu\u201d, wreszcie coraz liczniejszy ruch marsz\u00f3w w obronie \u017cycia… Coraz ch\u0119tniej wychodzimy na ulic\u0119 bo zupe\u0142nie ju\u017c zw\u0105tpili\u015bmy w instytucj\u0119 pa\u0144stwa, w polityk\u00f3w, czy mo\u017ce dlatego, \u017ce uwierzyli\u015bmy w jak\u0105\u015b szczeg\u00f3ln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 tej formy nacisku na w\u0142adz\u0119? A […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56362\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}