{"id":56147,"date":"2012-04-30T11:36:11","date_gmt":"2012-04-30T16:36:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=56147"},"modified":"2012-04-30T11:36:11","modified_gmt":"2012-04-30T16:36:11","slug":"prof-jacek-bartyzel-wieslaw-chrzanowski-byl-dla-mnie-mistrzem-i-przyjacielem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=56147","title":{"rendered":"Prof. Jacek Bartyzel: Wies\u0142aw Chrzanowski by\u0142 dla mnie mistrzem i przyjacielem"},"content":{"rendered":"

– Gdy u niego nocowa\u0142em, jako zawodowy opozycjonista, nie lubi\u0142em wcze\u015bnie wstawa\u0107. On za to rano wychodzi\u0142 do pracy. Zostawi\u0142 mi kiedy\u015b karteczk\u0119 w kuchni obok chleba mas\u0142a i kilku jajek. Napisa\u0142 na niej: \u201eDrogi konserwatysto, prosz\u0119 sobie usma\u017cy\u0107 jajecznic\u0119. Stary endek.\u201d Taki by\u0142 – wspomina portalowi Fronda.pl prof. Jacek Bartyzel.<\/strong><\/p>\r\n

\u00a0<\/strong>– Wies\u0142aw Chrzanowski by\u0142 dla mnie mistrzem i przyjacielem. Jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej polityki, przede wszystkim jednak my\u015bli politycznej. Reprezentowa\u0142 przede wszystkim najwi\u0119ksz\u0105 klas\u0119 my\u015blenia o polityce, kt\u00f3ra by\u0142a bardzo mocno zakorzeniona w tradycji narodowo-demokratycznej, endeckiej. Czerpa\u0142 z r\u00f3\u017cnych jej etap\u00f3w i nurt\u00f3w. Dla niego by\u0142 bardzo wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 Jan Ludwik Pop\u0142awski, jako ten kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do unarodowienia ludu. Wies\u0142aw r\u00f3wnie\u017c w bardzo silny spos\u00f3b wyra\u017ca\u0142 zwrot ku katolicyzmowi, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 w endecji w latach 30. Cho\u0107 nie mo\u017cna go ca\u0142kowicie uto\u017csamia\u0107 z t\u0105 m\u0142od\u0105 enedecj\u0105 bo mia\u0142a ona nastawienie r\u00f3wnie\u017c autorytarne, a Wies\u0142aw by\u0142 jednak demokrat\u0105. To by\u0142o przedmiotem naszych spor\u00f3w. On uznawa\u0142 prymat uniwersalnych zasad katolicyzmu nad jakimikolwiek doczesnymi warto\u015bciami, tak\u017ce nad narodem.<\/p>\r\n

Jednym z bardzo wa\u017cnych dla mnie jego tekst\u00f3w formacyjnych, by\u0142 referat czy wyk\u0142ad jego uwag i propozycji z 1955 r. przes\u0142any konspiracyjnie do Londynu na zjazd emigracyjnego Stronnictwa Narodowego. Jego g\u0142\u00f3wna teza brzmia\u0142a, \u017ce jeste\u015bmy przede wszystkim katolikami, nie tylko dla tego, \u017ce katolicyzm jest wiar\u0105 wi\u0119kszo\u015bci narodu polskiego, lecz przyznawaliby\u015bmy nadrz\u0119dn\u0105 pozycj\u0119 katolicyzmowi nawet gdyby nar\u00f3d polski nie by\u0142 katolicki. Jest to szcz\u0119\u015bliwa okoliczno\u015b\u0107, \u017ce te dwie p\u0142aszczyzny tak katolicyzm jak i polsko\u015b\u0107 spotykaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105, ale jednak to katolicyzm ma prymat. To by\u0142o bardzo wa\u017cne dla ukszta\u0142towania mojego w\u0142asnego stanowiska w tym wzgl\u0119dzie.<\/p>\r\n

Druga, szczeg\u00f3lnie znacz\u0105ca dla mnie jego my\u015bl, to znalezienie optymalnej formu\u0142y, dla tego co mo\u017cna nazwa\u0107 rozumnym patriotyzmem w czasach trudnych. Przede wszystkim w czasach gdzie nar\u00f3d i pa\u0144stwo pozbawione s\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci. W tej ogromnej dysproporcji si\u0142 mi\u0119dzy narodem a jego opresorami rodzi si\u0119 pytanie: co robi\u0107? W jaki spos\u00f3b d\u0105\u017cy\u0107 do przezwyci\u0119\u017cenia tego stanu rzeczy? Wies\u0142aw znalaz\u0142 po\u015bredni\u0105, a dla mnie optymaln\u0105 drog\u0119 pomi\u0119dzy ugodow\u0105 strategi\u0105 pr\u00f3b oddzia\u0142ywania na rz\u0105dz\u0105cych poprzez doradzanie czy sugerowanie im przez elitarne kr\u0119gi inteligencji przede wszystkim katolickiej, cho\u0107 ta strategia jednak nigdy nie przynosi\u0142a w PRL znacz\u0105cych osi\u0105gni\u0119\u0107, a nawet moralnie pogr\u0105\u017ca\u0142a tych, kt\u00f3rzy j\u0105 podejmowali. Drug\u0105 strategi\u0105 by\u0142o quasi-insurekcyjnego pobudzania patriotycznych uczu\u0107 i nastroj\u00f3w niemal do kraw\u0119dzi konfrontacyjnej. On mi\u0119dzy tymi dwoma drogami ugodowo\u015bci i emocjonalnej insurekcyjno\u015bci proponowa\u0142 trzeci\u0105 drog\u0119, polegaj\u0105c\u0105 na tworzeniu rzeczywistego spo\u0142ecznego narodowego zakorzenienia. Tworzenia w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci jak najszerszych kr\u0119g\u00f3w i instytucji, kt\u00f3re maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetrwa\u0107. Nie wzbudza\u0107 emocji ale odbudowywa\u0107 realne wi\u0119zi mi\u0119dzyludzkie, kt\u00f3re komunizm niszczy\u0142. Ta narodowa samoorganizacja mia\u0142a dawa\u0107 podstawy do tego, aby w spos\u00f3b d\u0142ugofalowy, a nie tylko spektakularnych napi\u0119\u0107 spo\u0142ecznych – by\u0107 rzeczywist\u0105 i zorganizowan\u0105 si\u0142\u0105 nacisku i przesuwa\u0107 granic\u0119 tego co narzucone zewn\u0105trz, na rzecz tego, co jest polskim \u017cyciem publicznym. Wies\u0142aw Chrzanowski by\u0142 te\u017c uczniem Prymasa Wyszy\u0144skiego, z kt\u00f3rym bardzo blisko wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142. Stara\u0142 przekazywa\u0107 nam wiedz\u0119, \u00f3wczesnym m\u0142odym z Ruchu M\u0142odej Polski.<\/p>\r\n

Przypomnia\u0142a mi si\u0119 te\u017c pewna anegdota, bo Wies\u0142aw by\u0142 cz\u0142owiekiem niezr\u00f3wnanej i dobrotliwej ironii. Mam tak\u0105 wzruszaj\u0105c\u0105 dla mnie pami\u0105tk\u0119 w postaci ma\u0142ej karteczki, na kt\u00f3rej Wies\u0142aw napisa\u0142 mi kilka s\u0142\u00f3w. Gdy u niego nocowa\u0142em, jako zawodowy opozycjonista, nie lubi\u0142em wcze\u015bnie wstawa\u0107. On za to rano wychodzi\u0142 do pracy. Zostawi\u0142 mi kiedy\u015b karteczk\u0119 w kuchni obok chleba mas\u0142a i kilku jajek. Napisa\u0142 na niej: \u201eDrogi konserwatysto, prosz\u0119 sobie usma\u017cy\u0107 jajecznic\u0119. Stary endek.\u201d Taki by\u0142 – dodaje prof. Bartyzel.<\/p>\r\n

Not. Jaros\u0142aw Wr\u00f3blewski<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"– Gdy u niego nocowa\u0142em, jako zawodowy opozycjonista, nie lubi\u0142em wcze\u015bnie wstawa\u0107. On za to rano wychodzi\u0142 do pracy. Zostawi\u0142 mi kiedy\u015b karteczk\u0119 w kuchni obok chleba mas\u0142a i kilku jajek. Napisa\u0142 na niej: \u201eDrogi konserwatysto, prosz\u0119 sobie usma\u017cy\u0107 jajecznic\u0119. Stary endek.\u201d Taki by\u0142 – wspomina portalowi Fronda.pl prof. Jacek Bartyzel. \u00a0– Wies\u0142aw Chrzanowski by\u0142 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35,92,184],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56147"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56147"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56147\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}