{"id":56083,"date":"2012-04-28T18:35:52","date_gmt":"2012-04-28T23:35:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=56083"},"modified":"2012-04-28T18:35:52","modified_gmt":"2012-04-28T23:35:52","slug":"o-polonii-wywiad-z-prof-dr-markiem-j-chodakiewiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=56083","title":{"rendered":"O Polonii – wywiad z prof. dr Markiem J. Chodakiewiczem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wywiad z prof. dr Markiem J. Chodakiewiczem<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Profesor Marek Jan Chodakiewicz<\/strong> jest historykiem pracuj\u0105cym w Katedrze Studi\u00f3w Polskich im. Tadeusza Ko\u015bciuszki mieszcz\u0105cej si\u0119 w Instytucie World Politics w Waszyngtonie. W latach 2005-2010, z nominacji prezydenta USA by\u0142 konsultantem Muzeum Pami\u0119ci Zag\u0142ady \u017bydowskiej w WaszyngtonieG\u0142\u00f3wne zainteresowania profesora Chodakiewicza jako naukowca to historia Europy \u015arodkowo-Wschodniej XIX i XX wieku, stosunki polsko-\u017cydowskie, my\u015bl konserwatywna, oraz ruch faszystowski i komunistyczny. Profesor Chodakiewicz jest r\u00f3wnie\u017c znanym i uznanym publicyst\u0105 oraz autorem wielu ksi\u0105\u017cek dotycz\u0105cych czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, a tak\u017ce wybornym oratorem, kt\u00f3rego mo\u017cna s\u0142ucha\u0107 godzinami. <\/em><\/p>\r\n

Mogli\u015bmy si\u0119 o tym zreszt\u0105 przekona\u0107 w Calgary kilka lat temu gdy go\u015bcili\u015bmy profesora M.J. Chodakiewicza z seri\u0105 pasjonuj\u0105cych wyk\u0142ad\u00f3w o historii Polski.<\/p>\r\n

Prezentowany poni\u017cej wywiad z profesorem Chodakiewiczem, specjalnie dla witryny \u201epolacywcalgary.com\u201d przeprowadzi\u0142 Szymon Apanowicz<\/strong>.<\/em><\/p>\r\n

– – Szymon Apanowicz<\/strong>: Witam Ci\u0119 serdecznie Marku i dziekuj\u0119 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozmowy. Chcieliby\u015bmy dowiedzie\u0107 si\u0119, jak Ty widzisz przetrwanie naszej polskiej i katolickiej kultury w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej? Przecie\u017c tu mieszkasz i pracujesz wi\u0119c masz mo\u017cliwo\u015b\u0107 sta\u0142ego wgl\u0105du w tematyk\u0119 polsko\u015bci na obczy\u017anie?<\/em><\/p>\r\n

Marek Jan Chodakiewicz<\/strong>: Po pierwsze, co to jest polska i katolicka kultura? Pytanie to do 1939 r., a nawet do 1945 r., roku by\u0142o proste i wyra\u017ca\u0142o si\u0119 w ha\u015ble \u201eB\u00f3g, Honor, Ojczyzna.\u201d Pod tym podpisywa\u0142o si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 elit, kt\u00f3re widzia\u0142y polsko\u015b\u0107 i katolicyzm jako ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, a siebie jako spadkobierc\u00f3w 1,000-letniej historii naszego kraju. Do \u201eB\u00f3g, Honor, Ojczyzna\u201d aspirowa\u0142 te\u017c i lud, kt\u00f3ry emancypowa\u0142 si\u0119 z ignorancji i biedy, i z w\u0142o\u015bcian i wyrobnik\u00f3w stawa\u0142 si\u0119 od XVIII wieku Polakami. Po drugie, kto stanowi\u0142 elit\u0119? Elita wywodzi\u0142a si\u0119 ze szlachty i warstwy \u015bredniej i ni\u017cszej. Elit\u0119 odziedziczyli\u015bmy po modelu jagiello\u0144skim, wywodzi\u0142a si\u0119 z Polak\u00f3w, Rusin\u00f3w, Litwin\u00f3w, W\u0142och\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Tatar\u00f3w, Ormian, Anglik\u00f3w, Szkot\u00f3w, Niemc\u00f3w, czy Francuz\u00f3w osiad\u0142ych w naszym kraju. Ale o o przynale\u017cno\u015bci do niej stanowi\u0142a deklaracja polsko\u015bci, s\u0142u\u017cba narodowi i spo\u0142ecze\u0144stwu na ochotnika, oraz do du\u017cego stopnia wykszta\u0142cenie, chocia\u017c wliczano do tego i samouk\u00f3w.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: A lud?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Prosta odpowied\u017a jest taka, \u017ce nie mo\u017cna budowa\u0107 Polski bez ludu. A skomplikowana odpowied\u017a jest taka, \u017ce – nawet z ludem – nie da si\u0119 zbudowa\u0107 Polski za granic\u0105. Da si\u0119 j\u0105 budowa\u0107, ale si\u0119 nie zbuduje. Z takich wysi\u0142k\u00f3w wychodzi co\u015b innego ni\u017c Polska. Wychodzi jej pewien wizerunek, czasami do\u015b\u0107 synkretyczny: zwykle po\u0142\u0105czenie ostatniego spojrzenia na ni\u0105, co jest bardzo statyczne, wraz z sytuacj\u0105 rozwoju \u017cycia w nowym miejscu osiedlenia, co jest bardzo dynamiczne. To jest przecie\u017c logiczne. Tam si\u0119 nasze \u017cycie sko\u0144czy\u0142o, a tu zacz\u0119\u0142o i toczy si\u0119. Ten wizerunek Polski to s\u0142abnie to staje si\u0119 silniejszy, w zale\u017cno\u015bci od nat\u0119\u017cenia emigracji ze Starego Kraju do nowego miejsca przeznaczenia, oraz w zale\u017cno\u015bci od si\u0142y wychod\u017actwa w nowym miejscu, ale r\u00f3wnie\u017c od stopnia jej asymilacji.<\/p>\r\n

SA<\/strong>: A jakie konkretnie czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na si\u0142\u0119 Polonii?<\/p>\r\n

MJC<\/strong>: To \u017ce polsko\u015b\u0107 jest w tej chwili si\u0142\u0105 w\u015br\u00f3d emigracji jest niezaprzeczalne. Wywodzi si\u0119 to z kilku czynnik\u00f3w. Po pierwsze, ka\u017cda grupa emigrancka chce si\u0119 poczu\u0107 na nowym miejscu jak w domu. Aby tak si\u0119 mog\u0142o sta\u0107 odtwarza instytucje takie jakie je pami\u0119ta ze Starego Kraju. W wypadku Polak\u00f3w to by\u0142 przede wszystkim Ko\u015bci\u00f3\u0142; st\u0105d Polonia buduje ko\u015bcio\u0142y, albo je odbudowuje i trwa przy parafiach. Przynajmniej w pierwszym, no mo\u017ce i w drugim pokoleniu. Na ich bazie i z ich pomoc\u0105, albo b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem tworz\u0105 si\u0119 inne instytucje, na przyk\u0142ad kluby kombatanckie czy profesjonalne (e.g., in\u017cynier\u00f3w), te ostatnie zreszt\u0105 teraz zwykle operuj\u0105 poza parafiami i nawet nie maj\u0105 z nimi styczno\u015bci za bardzo. Po drugie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyby\u0142ych do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej emigrant\u00f3w z ziem polskich nastawia\u0142a si\u0119 na zarobienie pieni\u0119dzy i powr\u00f3t do domu.<\/p>\r\n

To te\u017c implikowa\u0142o ich dzia\u0142ania w sferze piel\u0119gnowania polsko\u015bci na miejscu. Z jednej strony siedzieli na walizkach i nie asymilowali si\u0119, czyli nie wchodzili w mainstream spo\u0142ecze\u0144stwa ameryka\u0144skiego i kanadyjskiego, a z drugiej strony – tym gorliwiej popierali instytucje (a w tym Ko\u015bci\u00f3\u0142), kt\u00f3re przypomina\u0142y im o Starym Kraju. Po trzecie, przybyli w drugiej po\u0142owie XIX w. do Ameryki i w ci\u0105gu pokolenia asymiluj\u0105c si\u0119 na Amerykan\u00f3w – jest to teza profesora Tadeusza Radzi\u0142owskiego – ch\u0142opi z ziem polskich rozbiorowych stawali si\u0119 najpierw Polakami.<\/p>\r\n

Zaczynali – pod wp\u0142ywem swych przyw\u00f3dc\u00f3w, a w tym ksi\u0119\u017cy i innych – rozumie\u0107, \u017ce ich ekonomiczna niedola, kt\u00f3ra wymusi\u0142a na nich porzucenie swoich wiosek ma podstawy polityczne: agresj\u0119 Rosji, Prus i Austrii na Rzeczpospolit\u0105 i kl\u0119ska tej ostatniej. Stawali si\u0119 wi\u0119c polskimi patriotami, a jednocze\u015bnie te\u017c ameryka\u0144skimi. To w\u0142a\u015bnie z nich wyros\u0142a armia Hallera.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Czyli mamy i elit\u0119 i lud, dzia\u0142aj\u0105cych w oparciu o Ko\u015bci\u00f3\u0142. I to jest t\u0142o historyczne?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: W USA przywykli\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o pierwszych Polakach w Jamestown, czyli u zarania kolonii. Faktycznie by\u0142o tam troch\u0119 rzemie\u015blnik\u00f3w z Gda\u0144ska i kilku ze szlachty, kt\u00f3rzy byli skorzy do wojaczki, ale nie mogli si\u0119 splami\u0107 prac\u0105 wyrobnicz\u0105 aby nie straci\u0107 szlachectwa. To bardzo denerwowa\u0142o Anglik\u00f3w. Nota bene, kolonist\u00f3w z RP zarekrutowa\u0142 John Smith. Wcze\u015bniej walczy\u0142 z Turkami na Ba\u0142kanach, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli; Tatarzy gnali go na rynek niewolnik\u00f3w, ale gdy ju\u017c \u015bci\u0105gn\u0119li ca\u0142y jasyr do tzw. \u201ekosza\u201d – czyli obozowiska przeno\u015bnego – niespodziewanie na odsiecz nieborakom przysz\u0142a polska obrona potoczna, nasza lekka jazda i uwolni\u0142a porwanych.<\/p>\r\n

Potem Smith sp\u0119dzi\u0142 z rok na ziemiach RP i przez Gda\u0144sk wr\u00f3ci\u0142 do domu. Pozna\u0142 polskich fachowc\u00f3w i \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 ich do Ameryki. Zreszt\u0105 wnet dobi\u0142o kilku innych, g\u0142\u00f3wnie protestant\u00f3w, na przyk\u0142ad z rodu Zaborowskich, kt\u00f3rzy dostali ziemie z nadania kr\u00f3lewskiego i mieli niewolnik\u00f3w. Naturalnie powodem najwi\u0119kszej dumy Polonii s\u0105 Tadeusz Ko\u015bciuszko i Kazimierz Pu\u0142aski, kt\u00f3rzy walczyli o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Nast\u0119pnie przez kilkadziesi\u0105t lat do brzeg\u00f3w USA dobijali zwykle wojskowi emigranci – po ka\u017cdej przegranej wojnie i powstaniu. By\u0142o ich kilka tysi\u0119cy. Dopiero w drugiej po\u0142owie XIX w., szczeg\u00f3lnie pod koniec zjawi\u0142y si\u0119 tutaj setki tysi\u0119cy polskich ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Czyli pojawi\u0142y si\u0119 okresy, w kt\u00f3rych emigracja polska by\u0142a szczeg\u00f3lnie intensywna. Dlaczego?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Jak wspomina\u0142em, by\u0142y powody g\u0142\u00f3wnie polityczne. Zabory nie pozwoli\u0142y na unowocze\u015bnienie, uprzemys\u0142owienie Polski. Dla wielu odpowiedzi\u0105 na bied\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z tego by\u0142a emigracja. Ponadto ka\u017cda kl\u0119ska polityczna i powsta\u0144cza wymusza\u0142a emigracj\u0119. Lepiej na Zach\u00f3d ni\u017c na Syberi\u0119, czy do pruskiego b\u0105d\u017a austryjackiego wi\u0119zienia, prawda?<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Jak\u0105 rol\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kulturow\u0105, a wi\u0119c i religijn\u0105, polityczn\u0105 i naukow\u0105 odgrywa\u0142a i odgrywa polska grupa etniczna w formowaniu si\u0119 kr\u0119gos\u0142upa Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Polonia przede wszystkim formowa\u0142a sw\u00f3j w\u0142asny kr\u0119gos\u0142up. Zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w sobie i rozwija\u0142a, to pot\u0119\u017cniejszym, a ju\u017c to bardziej rachitycznym sposobem. Polonia nie mia\u0142a za bardzo wp\u0142ywu na formowanie kr\u0119gos\u0142upu USA. Czasami jest to gigant, kt\u00f3ry si\u0119 potrafi obudzi\u0107 i zmobilizowa\u0107. Ostatnim takim wypadkiem by\u0142a sprawa przyj\u0119cia Polski do NATO. Ale niestety, Polonia nie mo\u017ce si\u0119 za dobrze zmobilizowa\u0107 we w\u0142asnych sprawach, nie za bardzo udaje jej si\u0119 wybiera\u0107 radnych. W\u0142a\u015bciwie kiepsko wida\u0107 Poloni\u0119 w wyborach lokalnych. A jak wiadomo, all politics is local. Generalnie, Polonia g\u0142osuje w rozproszeniu, zwykle na liberalnych demokrat\u00f3w. Uwielbia\u0142a Roosevelta prawie do ko\u0144ca, niedawno wspar\u0142a Rahma Emmanuela przeciw Nancy Kaszak. Wcze\u015bniej Polonia g\u0142osowa\u0142a przeciwko antykomunistycznemu senatorowi Josephowi McCarthemu bowiem jego przeciwnik obieca\u0142 wi\u0119cej kie\u0142basy wyborczej.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: No, dobrze, ale przecie\u017c Polonia mia\u0142a na co\u015b wp\u0142yw.<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: No, tak. Gdy Polonia by\u0142a narodowa i katolicka przed i w czasie I wojny \u015bwiatowej, liczy\u0142a si\u0119 te\u017c na scenie og\u00f3lnoameryka\u0144skiej. Ponadto mia\u0142a wybitne jednostki, kt\u00f3re z Poloni\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y, takie jak Ignacy Jan Paderewski. To on pierwszy rozpracowa\u0142 mechanizm jak si\u0119 wp\u0142ywa na elity ameryka\u0144skie. By\u0142 supergwiazd\u0105, pianist\u0105. Mia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142 wysoko na Pantenonie w\u0142adzy. I dzi\u0119ki temu mia\u0142 dost\u0119p do Prezydenta Wilsona. Ponadto – we wsp\u00f3\u0142pracy z Romanem Dmowskim – potrafi\u0142 zgra\u0107 cele polityki polskiej z lini\u0105 polityczn\u0105 Bia\u0142ego Domu o samostanowieniu narod\u00f3w oraz z retoryk\u0105 o wsp\u00f3lnocie wizji i interes\u00f3w Polski i USA. Przyw\u00f3dcy polonijni grali na t\u0119 sam\u0105 nut\u0119. Na przyk\u0142ad Apolonia Cha\u0142upiec, czyli aktorka Pola Negrii pomaga\u0142a organizowa\u0107 turnee genera\u0142a Hallera po USA, przyjmowa\u0142a go w Kalifornii.<\/p>\r\n

To bardzo pomaga\u0142o wizerunkowi Polski. Potem by\u0142o gorzej. Naturalnie istniej\u0105 wybitne jednostki, takie jak Zbigniew Brzezi\u0144ski, ale tacy ludzie operuj\u0105 sami, na w\u0142asny rachunek i ugrywaj\u0105 co\u015b dla Polski i Polak\u00f3w przy okazji. Dla Polonii raczej nie wiele. Poza tym tragedi\u0105 Polonii jest w\u0142a\u015bnie to, \u017ce koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na Polsce (o ile w og\u00f3le si\u0119 koncentruje). A tu trzeba skoncentrowa\u0107 si\u0119 na polityce lokalnej, potem stanowej, nast\u0119pnie federalnej. Stworzenie silnej pozycji Polonii w USA przet\u0142umaczy si\u0119 przy okazji w mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomocy dla Starego Kraju. Najpierw si\u0119 zaj\u0105\u0107 sprawami tutejszymi, a potem stara\u0107 si\u0119 co\u015b uczyni\u0107 dla Polski. To powinno by\u0107 \u017celazn\u0105 zasad\u0105, a nie jest.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Troch\u0119 o historii terminu „Polonia\u201d, kt\u00f3rego konotacja, od czasu lat 40-ych ubieg\u0142ego wieku ma charakter negatywny? Dlaczego?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Nie wiedzia\u0142em, \u017ce termin Polonia ma konotacj\u0119 negatywn\u0105. Specjalist\u0105 od tego jest profesor John Radzi\u0142owski. Namawiam na wywiad.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Ch\u0119tnie skorzystamy je\u015bli uda si\u0119 dotrze\u0107 do profesora Radzi\u0142owskiego!!!<\/em><\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Czy istniej\u0105 jakie\u015b szczeg\u00f3lne i zauwa\u017calne konflikty spo\u0142eczno-polityczne polskiej grupy etnicznej z innymi spo\u0142eczno\u015bciami?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Konflikty istniej\u0105 i istnia\u0142y. Na przyk\u0142ad, bardo silny by\u0142 konflikt na gruncie katolickim z Niemcami i Irlandczykami. Z \u201eAiriszami\u201d \u015bcierano si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w polskich s\u0105siedztwach. Znali angielski, co powodowa\u0142o, \u017ce mieli wielk\u0105 przewag\u0119 nad Polakami. Byli tu te\u017c du\u017co d\u0142u\u017cej i byli bardzo dyskryminowani. Pomogli sobie mi\u0119dzy innymi przez to, \u017ce przerzucili niech\u0119\u0107 protestanckiego mot\u0142ochu i elity z siebie na Polak\u00f3w i innych katolik\u00f3w, na przyk\u0142ad W\u0142och\u00f3w.<\/p>\r\n

Teraz na poziomie s\u0105siedztwa s\u0105 konflikty z Meksykanami i innymi Latynosami, oraz Murzynami, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 si\u0119 do starych polskich dzielnic. No i na poziomie og\u00f3lnoameryka\u0144skim jest sytuacja love-hate z etno-kulturow\u0105 grup\u0105 \u017cydowsk\u0105. Z jednej strony s\u0105 wysi\u0142ki, g\u0142\u00f3wnie ze strony liberalnej inteligencji, aby si\u0119 jako\u015b porozumie\u0107. Z drugiej strony s\u0105 sta\u0142e ataki na polsko\u015b\u0107 i Polak\u00f3w, ataki id\u0105 za r\u00f3wno ze strony elitarnej, jak i ludowej \u017cydowskiej. Przoduj\u0105 w tym media ze swoimi \u201epolskimi obozami koncentracyjnymi.\u201d<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Czy nasza Macierz, i nasz rz\u0105d polski chc\u0105 i s\u0105 w stanie wykorzystywa\u0107 potencja\u0142 zawarty w milionach Polakow i Amerykan\u00f3w polskiego pochodznia na rzecz polepszania szeroko rozumianego istnienia naszej ukochanej Ojczyzny?<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Mo\u017ce by i chcieli, ale nie potrafi\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce polsko\u015b\u0107 w formie tradycyjnej goreje du\u017co mocniej w Polonii ni\u017c w post-PRLowcach. W tej chwili Polacy w Kraju przechodz\u0105 przez kryzys cywilizacyjny. Wielu z nich nie wie co chce. Nast\u0119puje te\u017c denacjonalizacja ludu. Po prostu polsko\u015b\u0107 nie jest sexy. Odrodzenie – o ile przyjdzie – wyjdzie st\u0105d, od nas. Po prostu trzeba zorganizowa\u0107 now\u0105 armi\u0119 Hallera i pojecha\u0107 z wizyt\u0105 i ustawi\u0107 rzeczy jak trzeba. Przypomn\u0119, \u017ce po pogromie bolszewik\u00f3w, Hallerczycy w wi\u0119kszo\u015bci wr\u00f3cili do siebie do nowego domu. Ale \u017ceby taki szcz\u0119\u015bliwy fina\u0142 mia\u0142 zn\u00f3w miejsce, trzeba si\u0119 zabra\u0107 do roboty.<\/p>\r\n

– – SA<\/strong>: Tak, to prawda. Ale to temat na inn\u0105 ju\u017c rozmow\u0119. Dziekuj\u0119 Ci bardzo za ch\u0119\u0107 podzielenia si\u0119 z nami Twoim spojrzeniem na ewenement polsko\u015bci i jej egzystencj\u0119 w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Mysl\u0119 optymistycznie, i\u017c pomimo r\u00f3\u017cnych zawirowa\u0144 losowych, Polsko\u015b\u0107 przetrwa. W jakiej kondycji, trudno wyrokowa\u0107. Dziekuj\u0119 serdecznie za wywiad.<\/em><\/p>\r\n

MJC<\/strong>: Rownie\u017c dzi\u0119kuj\u0119 Tobie i pozdrawiam wszystkich poznanych w Calgary s\u0142uchaczy, czytelnik\u00f3w i ludzi mi przyjaznych.<\/p>\r\n

– – –
Wywiad opublikowany na witrynie: Polacy w Calgary<\/span><\/strong><\/a><\/span><\/p>\r\n

Marek Chodakiewicz – ur. w 1962 r., profesor historii w Instytucie Polityki Mi\u0119dzynarodowej w Waszyngtonie. W kwietniu 2005 roku zosta\u0142 przez prezydenta Busha powo\u0142any do ameryka\u0144skiej Rady Pami\u0119ci Holokaustu. Specjalizuje si\u0119 w historii Europy \u015arodkowowschodniej w XIX i XX wieku<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wywiad z prof. dr Markiem J. Chodakiewiczem Profesor Marek Jan Chodakiewicz jest historykiem pracuj\u0105cym w Katedrze Studi\u00f3w Polskich im. Tadeusza Ko\u015bciuszki mieszcz\u0105cej si\u0119 w Instytucie World Politics w Waszyngtonie. W latach 2005-2010, z nominacji prezydenta USA by\u0142 konsultantem Muzeum Pami\u0119ci Zag\u0142ady \u017bydowskiej w WaszyngtonieG\u0142\u00f3wne zainteresowania profesora Chodakiewicza jako naukowca to historia Europy \u015arodkowo-Wschodniej XIX i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[129],"tags":[65,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56083\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}