{"id":55928,"date":"2012-04-25T08:21:49","date_gmt":"2012-04-25T13:21:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=55928"},"modified":"2012-04-25T08:21:49","modified_gmt":"2012-04-25T13:21:49","slug":"miasto-hetmanskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=55928","title":{"rendered":"Miasto hetma\u0144skie"},"content":{"rendered":"

\u0179eby wymaza\u0107 z pami\u0119ci przysz\u0142ych pokole\u0144 imi\u0119 hetmana Jana Tarnowskiego (1488-1561), sowieckie w\u0142adze komunistyczne zmieni\u0142y dwie litery w nazwie za\u0142o\u017conego przez niego Tarnopola. Dla zapomnienia za\u015b o trzech pokoleniach hetman\u00f3w z rodziny Potockich, za\u0142o\u017cycieli i fundator\u00f3w Stanis\u0142awowa, nazw\u0119 tego miasta ca\u0142kiem zmieniono?<\/strong><\/p>\r\n

7 maja 1662 r., czyli 350 lat temu, Stanis\u0142aw\u00f3w otrzyma\u0142 prawo magdeburskie i nazw\u0119. Lokacj\u0119 zatwierdzi\u0142 kr\u00f3l Jan Kazimierz 14 sierpnia 1663 r. we Lwowie.<\/p>\r\n

Dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c, hetman wielki koronny i wojewoda krakowski Stanis\u0142aw Potocki (ok. 1589-1667), zwany \u201eRewer\u0105\u201d, powi\u0105za\u0142 zamys\u0142 fundacji miasta i wybra\u0142 miejsce jego lokalizacji na gruntach wsi Zab\u0142ot\u00f3w, w wid\u0142ach rzeki Bystrzycy (Nadw\u00f3rnia\u0144skiej i So\u0142otwi\u0144skiej), po\u0142udniowym dop\u0142ywem Dniestru, ok. 1654-1656 r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Kolegiata w Stanis\u0142awowie, ok. 1900 r.
fot. wikipedia.pl<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Zamiarem wojewody by\u0142o uczynienie twierdzy obronnej na linii najazd\u00f3w wo\u0142oskich, turecko-tatarskich, kozackich, i zarazem wa\u017cnego punktu na wielkim szlaku handlowym, wiod\u0105cym z basenu Morza Czarnego do Polski i dalej na zach\u00f3d i p\u00f3\u0142noc. Strategicznie trafnie wyznaczy\u0142 lokalizacj\u0119 swego grodu, jako g\u0142\u00f3wnej twierdzy Pokucia. Posiada\u0142 bowiem niepospolite do\u015bwiadczenie wojskowe.<\/p>\r\n

Hetman Stanis\u0142aw Rewera Potocki by\u0142 m. in. dow\u00f3dc\u0105 (wraz z Jerzym Lubomirskim) wojska polskiego w bitwie z armi\u0105 carsk\u0105 pod Cudnowem, zmusiwszy Rosjan do kapitulacji. Przydomek \u201eRewera\u201d nadali mu \u017co\u0142nierze od cz\u0119stego pos\u0142ugiwania si\u0119 przeze\u0144 tym powiedzeniem, co z \u0142aci\u0144skiego revera znaczy \u201ew rzeczy samej\u201d.<\/p>\r\n

W kr\u00f3tkim czasie po ataku Moskwy na ziemie Rzeczypospolitej do walk o Ukrain\u0119 w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 Turcja. Od chwili upadku Kamie\u0144ca Podolskiego w 1672 r. stanis\u0142awowska forteca staje si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w oporu na pograniczu po\u0142udniowo-wschodnim. \u201e\u2026W 20 lat po za\u0142o\u017ceniu sta\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw\u00f3w centrum ca\u0142ego Pokucia, dystansuj\u0105c coraz bardziej upadaj\u0105cy Halicz i wszystkie inne o wiele starsze miasta tego regionu\u201d(K. Bro\u0144ski).<\/p>\r\n

W\u0142a\u015bciwym za\u0142o\u017cycielem i tw\u00f3rc\u0105 Stanis\u0142awowa by\u0142 syn Stanis\u0142awa Rewery Potockiego Andrzej (J\u0119drzej), pose\u0142 na sejmy, wojewoda kijowski, nast\u0119pnie wojewoda i kasztelan krakowski, hetman polny koronny. Miasto by\u0142o jego g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105. To on nada\u0142 mu nazw\u0119 od imienia ojca i starszego syna, poleg\u0142ego pod Wiedniem w czasie Odsieczy Wiede\u0144skiej.<\/p>\r\n

W latach 1672-1682 Andrzej Potocki skutecznie przeprowadzi\u0142 prace nad rozbudow\u0105 fortyfikacji miasta. Z drewnianego pocz\u0105tkowo zamku Potoccy przenie\u015bli si\u0119 do nowego pa\u0142acu. Do zamku prowadzi\u0142y dwie bramy – halicka (zwana te\u017c lwowsk\u0105 ) i po\u0142udniowa (zwana te\u017c kamienieck\u0105).<\/p>\r\n

W 1675 r. Stanis\u0142aw\u00f3w skupi\u0142 g\u0142\u00f3wne si\u0142y wojsk dowodzonych przez Andrzeja Potockiego, broni\u0105cych ca\u0142o\u015bci tego obszaru Rzeczypospolitej przed najazdem su\u0142tana Safy Gereja i zada\u0142y mu kl\u0119sk\u0119 pod Ka\u0142uszem. W 1676 r. Stanis\u0142aw\u00f3w ponownie opar\u0142 si\u0119 atakowi Turk\u00f3w i Tatar\u00f3w.<\/p>\r\n

Potoccy pragn\u0119li widzie\u0107 w tym grodzie siedzib\u0119 swego rodu i ognisko kultury. Herb Stanis\u0142awowa by\u0142 ozdobiony rodowym herbem Potockich \u201ePilawa\u201d. Dzi\u0119ki przywilejom nadanym mieszka\u0144com oraz sprowadzonym z Mo\u0142dawii Ormianom i \u017bydom, Stanis\u0142aw\u00f3w sta\u0142 si\u0119 kwitn\u0105cym o\u015brodkiem rzemios\u0142a i handlu.<\/p>\r\n

Miasto rozwija\u0142o si\u0119 z rozmachem pod opiek\u0105 hetmana, nast\u0119pnie jego syna J\u00f3zefa, jak dziad – hetmana wielkiego koronnego.<\/p>\r\n

Wiele budowli w centrum miasta zachowa\u0142o si\u0119 z tamtych czas\u00f3w do dzi\u015b. Ju\u017c w 1662 r. Andrzej Potocki rozpocz\u0105\u0142 budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni rzymskokatolickiej pod wezwaniem Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, \u015bw. Andrzeja i \u015bw. Stanis\u0142awa, poniewa\u017c pierwotny ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 drewniany.<\/p>\r\n

W 1669 r. \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a podniesiona do godno\u015bci kolegiaty, czyli ko\u015bcio\u0142a, przy kt\u00f3rym istnieje odr\u0119bna kapitu\u0142a (drugie miejsce po katedrze). Nazywany by\u0142 tak\u017ce cz\u0119sto far\u0105, jako g\u0142\u00f3wny ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w mie\u015bcie.<\/p>\r\n

Andrzej Potocki by\u0142 tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym donatorem drewnianego ko\u015bcio\u0142a ormia\u0144skiego (1663-1664), \u017bydom pozwoli\u0142 na wzniesienie bo\u017cnicy, w 1667 r. postawi\u0142\u00a0r\u00f3wnie\u017c cerkiew, kt\u00f3ra istnia\u0142a do pocz. XIX w. W 1695 r. jego syn J\u00f3zef Potocki ufundowa\u0142 nowy ratusz na planie krzy\u017ca, zamiast starego, wzniesionego przez ojca.<\/p>\r\n

W 1669 r. w Stanis\u0142awowie otwarta zosta\u0142a Kolonia Akademicka Uniwersytetu Krakowskiego, zwana potocznie Akademi\u0105. Fundusz na jej utrzymanie zapisa\u0142 kolegiacie Andrzej Potocki. Potoccy sprowadzili te\u017c do miasta jezuit\u00f3w, ufundowali im klasztor i ko\u015bci\u00f3\u0142 (wniesiony w latach 1715-1729), a tak\u017ce trynitarzy. W grudniu 1673 r. Andrzej Potocki podejmowa\u0142 w Stanis\u0142awowie hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego, a 4-5 lipca 1686 r. par\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, – Jana III z Marysie\u0144k\u0105.<\/p>\r\n

Kres \u015bwietno\u015bci w rozwoju miasta po\u0142o\u017cy\u0142y zniszczenia spowodowane dwukrotnym przemarszem wojsk rosyjskich. Po raz pierwszy, gdy J\u00f3zef Potocki opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego, oraz po wyst\u0105pieniu Katarzyny z Potockich Kossakowskiej przeciwko elekcji Stanis\u0142awa Augusta.<\/p>\r\n

W 1764 r. Potoccy, przeciwnicy kr\u00f3la i Rosji utworzyli konfederacj\u0119, a si\u0142y swe skoncentrowali w Stanis\u0142awowie. Wtedy wojska rosyjskie wzi\u0119\u0142y miasto szturmem. Caryca Katarzyna II bezskutecznie poszukiwa\u0142a przyja\u017ani z Katarzyn\u0105 z Potockich Kossakowsk\u0105, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w Buczaczu.\u00a0Po odej\u015bciu Rosjan, w 1772 r. Stanis\u0142aw\u00f3w zaj\u0119li Austriacy, kt\u00f3rzy zburzyli fortyfikacje (fragmenty przetrwa\u0142y do dzisiaj), zamek popad\u0142 w ruin\u0119, pa\u0142ac zamieniono na szpital\u2026\u00a0<\/p>\r\n

M\u00f3j Stanis\u0142aw\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

Takie okre\u015blenie mog\u0105 stosowa\u0107 nie tylko potomkowie Stanis\u0142awa Rewery Potockiego, czy Polacy wyp\u0119dzeni ze Stanis\u0142awowa po II wojnie \u015bwiatowej na \u201eziemie odzyskane\u201d. Opr\u00f3cz Rosjan, Turk\u00f3w i Tatar\u00f3w o Stanis\u0142aw\u00f3w walczyli r\u00f3wnie\u017c Austriacy, Ukrai\u0144cy, W\u0119grzy i Niemcy. Wszystkim to miasto podoba\u0142o si\u0119, starali si\u0119 go podbi\u0107. Z Ukrai\u0144cami osi\u0105gni\u0119to porozumienie w sojuszu Pi\u0142sudski-Petlura. W Stanis\u0142awowie Marsza\u0142ek przebywa\u0142 po raz drugi 5 wrze\u015bnia 1920 r., gdzie spotka\u0142 si\u0119 z atamanem Petlur\u0105.<\/p>\r\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 Stanis\u0142aw\u00f3w by\u0142 trzecim co do wielko\u015bci (po Lwowie i Krakowie) miastem Ma\u0142opolski i siedzib\u0105 w\u0142adz wojew\u00f3dzkich II Rzeczypospolitej. Liczba mieszka\u0144c\u00f3w stanowi\u0142a ok. 68 tys. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0142a ludno\u015b\u0107 \u017cydowska, Polak\u00f3w by\u0142o ok. 26 tys., Ukrai\u0144c\u00f3w (Rusin\u00f3w) i innych narodowo\u015bci – ok. 15 %.<\/p>\r\n

Komuni\u015bci zadecydowali w 1962 r., \u017ce 300-letnia historia Stanis\u0142awowa nie odpowiada ich ideologii. Nie wa\u017cne gdzie zapad\u0142a taka decyzja: w Stanis\u0142awowie, Kijowie czy Moskwie. Jasne, \u017ce komunistom te\u017c podoba\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw\u00f3w, ale nie jego historia i nazwa. Walk\u0119 z t\u0105 histori\u0105 rozpocz\u0119li jeszcze we wrze\u015bniu 1939 r. przez liczne areszty miejscowych Polak\u00f3w, zw\u0142aszcza spo\u015br\u00f3d inteligencji, oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w zawodowych i rezerwy, policji, urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych, dzia\u0142aczy politycznych i spo\u0142ecznych.<\/p>\r\n

Trudno dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 liczb\u0119 ofiar, kt\u00f3re \u201eznikn\u0119\u0142y\u201d w kompleksie budynk\u00f3w dawnego S\u0105du Wojew\u00f3dzkiego, przystosowanego pod siedzib\u0119 NKWD (ob. ul. Sacharowa, d. ul. Bili\u0144skiego) i w stanis\u0142awowskim wi\u0119zieniu. Wiadomo, \u017ce stale przebywa\u0142o tam oko\u0142o 2500 os\u00f3b. Wychodzi\u0142 st\u0105d ma\u0142o kto. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r. wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wymordowano. Dokumenty NKWD okre\u015blaj\u0105 liczb\u0119 \u201eubitych\u201d pod czas ewakuacji na ok. 1000 os\u00f3b. Ponadto, od pocz\u0105tku 1940 r. do wiosny 1941 r. mia\u0142y miejsce masowe deportacje Polak\u00f3w na wsch\u00f3d Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\r\n

Hitlerowcy kontynuowali mordowanie polskiej inteligencji Stanis\u0142awowa. Os\u0142awiony kat i realizator zag\u0142ady stanis\u0142awowskich \u017byd\u00f3w (ponad 26 tys.) – Hans Kr\u00fcger przyzna\u0142 si\u0119 do tej zbrodni pod czas rozmowy z Karolin\u0105 Lanckoro\u0144sk\u0105, aresztowan\u0105 w Stanis\u0142awowie w maju 1942 r. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich (ok. 800 os\u00f3b) rozstrzelano na obrze\u017cach Czarnego Lasu (k. Stanis\u0142awowa). W ub. roku dzi\u0119ki staraniom Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa oraz dobrej woli lokalnych w\u0142adz ukrai\u0144skich dosz\u0142o do godnego upami\u0119tnienia tego miejsca.<\/p>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozosta\u0142ych przy \u017cyciu miejscowych Polak\u00f3w opu\u015bci\u0142a miasto tu\u017c po wojnie (w l.1945-1946). Sowiecka w\u0142adza komunistyczna rozpocz\u0119\u0142a za\u015b zacieranie \u015blad\u00f3w polsko\u015bci. Faktycznie zlikwidowano zabytkowy cmentarz (z 1782 r.) przy ul. Sapie\u017cy\u0144skiej. Na grobach wielu wybitnych Polak\u00f3w zbudowany zosta\u0142 hotel \u201eUkraina\u201d, szko\u0142a partyjna, teatr i budynek mieszkalny. Z cz\u0119\u015bci cmentarza urz\u0105dzono park miejski. Tragedia tego cmentarza trwa\u0142a do lat osiemdziesi\u0105tych.<\/p>\r\n

Pozamykano i zrabowano wszystkie ko\u015bcio\u0142y. Szczeg\u00f3lnej profanacji poddano najdostojniejsz\u0105 budowl\u0119 sakraln\u0105 – kolegiat\u0119 stanis\u0142awowsk\u0105. Sta\u0142o si\u0119 to w\u0142a\u015bnie wraz ze zmian\u0105 nazwy miasta w 1962 r. By\u0142 to znacz\u0105cy obiekt polskiej pami\u0119ci narodowej. Wraz z jego zamkni\u0119ciem miejscowych katolik\u00f3w obrz\u0105dku rzymskiego pozbawiono ostatniej \u015bwi\u0105tyni na ca\u0142ym obszarze obwodu stanis\u0142awowskiego. Bogate wyposa\u017cenie \u015bwi\u0105tyni (obok g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza by\u0142o 12 o\u0142tarzy bocznych) wyrzucano jako \u015bmiecie.<\/p>\r\n

Szcz\u0105tki dobroczy\u0144c\u00f3w miasta r\u00f3wnie\u017c wyrzucono z mauzoleum Potockich, kt\u00f3re znajdowa\u0142o si\u0119 w podziemiach kolegiaty. W tym Stanis\u0142awa Potockiego, poleg\u0142ego 12 wrze\u015bnia 1683 r. pod Wiedniem. To on uzyska\u0142 dla kolegiaty w 1680 r. od papie\u017ca Innocentego XI relikwie \u015bw. Wincentego. Serce tego bohatera Odsieczy Wiede\u0144skiej przed pogrzebem zosta\u0142o z\u0142o\u017cone w ko\u015bciele kapucyn\u00f3w w Wiedniu, g\u0142\u00f3wnej nekropolii Habsburg\u00f3w. W kolegiacie w 1691 r. pochowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c jego ojciec Andrzej Potocki, a w kilka lat p\u00f3\u017aniej – jego \u017cona Anna z Rysi\u0144skich. W 1751 r. okaza\u0142y pogrzeb mia\u0142 tu drugi syn Andrzeja, J\u00f3zef Potocki. Spocz\u0119\u0142a tutaj te\u017c jego \u017cona Wiktoria z Leszczy\u0144skich oraz inni cz\u0142onkowie rodu.<\/p>\r\n

W tym samym 1962 r. roku w Republice Federalnej Niemiec aresztowano Hansa Kr\u00fcgera. Skazano go na do\u017cywocie. Za przest\u0119pstwa komunistyczne nikt nie poni\u00f3s\u0142 odpowiedzialno\u015bci\u2026<\/p>\r\n

W gmachu kolegiaty urz\u0105dzono najpierw Muzeum Nafty i Gazu. Obecnie (po upadku Zwi\u0105zku Sowieckiego) funkcjonuje tu (pa\u0144stwowe) Muzeum Sztuki Sakralnej. Wie\u017ce kolegiaty pozbawiono krzy\u017cy. Jeden z krzy\u017cy niedawno\u2026 le\u017ca\u0142 w przedsionku. Po wej\u015bciu, \u017ceby pomodli\u0107 si\u0119, nawet ochrzczonym tam np. w latach 1961, 1960, 1959\u2026, trzeba zap\u0142aci\u0107 3 hrywny.<\/p>\r\n

Przed 350. rocznic\u0105 za\u0142o\u017cenia Stanis\u0142awowa<\/strong><\/p>\r\n

Z terminologi\u0105 obecnie s\u0105 problemy. W 1962 r. nie wszyscy mieszka\u0144cy zgodzili si\u0119 na zmian\u0119 nazwy miasta na Iwano-Frankowsk, pomimo \u017ce Polak\u00f3w prawie ju\u017c nie by\u0142o. Nadal, na co dzie\u0144 cz\u0119sto u\u017cywano nazw\u0119 Stanis\u0142aw\u00f3w. Tak trwa do dzi\u015b, mo\u017cliwe przez to, \u017ce \u017cyciorys oraz tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Iwana Franki w \u017cadnym stopniu nie by\u0142y powi\u0105zane ze Stanis\u0142awowem.<\/p>\r\n

Po upadku Zwi\u0105zku Sowieckiego cz\u0119\u015bciej przypomina si\u0119 histori\u0119. Ale czy nie \u015bmiesznie brzmi zdanie zdanie: \u201eW tym roku Iwano-Frankowsk obchodzi swoje 350-lecie\u2026\u201d? Jurij Andruchowycz – ukrai\u0144ski intelektualista, poeta i pisarz, znany r\u00f3wnie\u017c w Polsce i na Zachodzie, sam pochodz\u0105cy z grodu Rewery, zaproponowa\u0142, by centraln\u0105, zabytkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 miasta zn\u00f3w nazwa\u0107 Stanis\u0142awowem, a wsp\u00f3\u0142czesne osiedla na obrze\u017cach – Iwano-Frankowskiem. Mo\u017ce to jest nienajgorszy pomys\u0142?<\/p>\r\n

Budowla\u0144c\u00f3w w Iwano-Frankowsku jest pod dostatkiem. Natomiast widocznie brakuje rekonstruktor\u00f3w oraz konserwator\u00f3w Stanis\u0142awowa, a mo\u017ce po prostu dobrej woli i mi\u0142o\u015bci ku w\u0142asnej historii. Stoj\u0105c przed kolegiat\u0105 stanis\u0142awowsk\u0105 w dwadzie\u015bcia lat po upadku Zwi\u0105zku Sowieckiego jest co wspomina\u0107. Mo\u017cna te\u017c modli\u0107 si\u0119 np. o wstawiennictwo \u015bw. Wincentego w intencji zwrotu \u015bwi\u0105tyni wiernym.<\/p>\r\n

Urz\u0119dowe delegacje z Kijowa, od czasu do czasu odwiedzaj\u0105ce miasto, temu nie przeszkadzaj\u0105, omijaj\u0105c uwag\u0105 t\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Mo\u017cliwe, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 delegat\u00f3w spieszy si\u0119 odpocz\u0105\u0107 w pobliskich Karpatach, gdzie ostatnio zbudowano wiele dom\u00f3w wypoczynkowych. Wszystkich mo\u017cna i trzeba zrozumie\u0107 (po chrze\u015bcija\u0144sku). Trudno te\u017c spodziewa\u0107 si\u0119 wzajemno\u015bci, przecie\u017c ka\u017cdy ma sw\u00f3j wymiar warto\u015bci.<\/p>\r\n

Warto jednak przypomnie\u0107 fragment \u201eTrylogii\u201d Henryka Sienkiewicza, o pogrzebie Pana Wo\u0142odyjowskiego, kt\u00f3ry autor umie\u015bci\u0142 w\u0142a\u015bnie w stanis\u0142awowskiej kolegiacie. \u201eWszystkie dzwony bi\u0142y w kolegiacie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zape\u0142niony by\u0142 t\u0142umem szlachty i \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy ostatni raz chcieli rzuci\u0107 okiem na trumn\u0119 Hektora Kamienieckiego i pierwszego Rzeczypospolitej kawalera\u201d. Kto\u015b, w innym by\u0107 mo\u017ce czasie, przypomina\u0142 o \u015blubie genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego przed o\u0142tarzem tej \u015bwi\u0105tyni\u2026 Kto\u015b pami\u0119ta stale o w\u0142asnym tam ochrzczeniu. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie w ko\u0144cu staj\u0105 si\u0119 bardziej zrozumia\u0142e s\u0142owa proroctwa Zbigniewa Herberta: \u201e(\u2026) w ko\u0144cu zostanie kamie\u0144\/na kt\u00f3rym mnie rodzono\u201d.<\/p>\r\n

W roku jubileuszowym warto przypomnie\u0107 te\u017c inn\u0105 poezj\u0119, autorstwa Marii Konopnickiej: \u201e(\u2026) duch b\u0119dzie nam hetmani\u0142. Tak nam dopom\u00f3\u017c B\u00f3g\u201d. Tak nam dopom\u00f3\u017c B\u00f3g!<\/p>\r\n

Aleksander Niewi\u0144ski<\/strong><\/em>
<\/strong><\/em>Kuriergalicyjski.com<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u0179eby wymaza\u0107 z pami\u0119ci przysz\u0142ych pokole\u0144 imi\u0119 hetmana Jana Tarnowskiego (1488-1561), sowieckie w\u0142adze komunistyczne zmieni\u0142y dwie litery w nazwie za\u0142o\u017conego przez niego Tarnopola. Dla zapomnienia za\u015b o trzech pokoleniach hetman\u00f3w z rodziny Potockich, za\u0142o\u017cycieli i fundator\u00f3w Stanis\u0142awowa, nazw\u0119 tego miasta ca\u0142kiem zmieniono? 7 maja 1662 r., czyli 350 lat temu, Stanis\u0142aw\u00f3w otrzyma\u0142 prawo magdeburskie i […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[188],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55928"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55928"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55928\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}