{"id":55920,"date":"2012-04-24T22:01:01","date_gmt":"2012-04-25T03:01:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=55920"},"modified":"2012-04-24T22:01:01","modified_gmt":"2012-04-25T03:01:01","slug":"porazajaca-skala-deportacji-polakow-z-terenu-sowieckiej-bialorusi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=55920","title":{"rendered":"Pora\u017caj\u0105ca skala deportacji Polak\u00f3w z terenu sowieckiej Bia\u0142orusi"},"content":{"rendered":"

35 tysi\u0119cy Polak\u00f3w zosta\u0142o deportowanych mi\u0119dzy 1944 a 1952 rokiem z terenu sowieckiej Bia\u0142orusi w g\u0142\u0105b ZSRS – ustalili historycy z uniwersytetu w Mi\u0144sku. Temat powojennych wyw\u00f3zek Polak\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich jest niestety wci\u0105\u017c s\u0142abo zbadany.<\/strong>

Informacje te podano podczas konferencji naukowej „Deportacje Polak\u00f3w z sowieckiej Bia\u0142orusi i Litwy po drugiej wojnie \u015bwiatowej” w Bia\u0142ymstoku. Polscy historycy niemal zupe\u0142nie nie posiadaj\u0105 wiedzy na temat powojennych wyw\u00f3zek, gdy\u017c nie maj\u0105 dost\u0119pu do archiw\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 za nasz\u0105 wschodni\u0105 granic\u0105. Dlatego licz\u0105 na pomoc m.in. bia\u0142oruskich historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli wiele wa\u017cnych dokument\u00f3w sowieckich. Specjalist\u0105 w sprawie deportacji ludno\u015bci z teren\u00f3w zachodniej Bia\u0142orusi jest doc. Igor Kuzniecow (Bia\u0142oruski Uniwersytet Pa\u0144stwowy w Mi\u0144sku), kt\u00f3ry pomaga\u0142 wcze\u015bniej Polakom w ustaleniu bia\u0142oruskiej listy katy\u0144skiej. W Bia\u0142ymstoku Kuzniecow m\u00f3wi\u0142 o realizacji przez sowieck\u0105 bezpiek\u0119 deportacji ludno\u015bci z terytorium zachodniej Bia\u0142orusi od 1944 do 1952 roku. Okazuje si\u0119, \u017ce wynik\u00f3w swoich bada\u0144 Kuzniecow nie mo\u017ce publikowa\u0107 na Bia\u0142orusi, bo s\u0105 one przez w\u0142adze tego kraju postrzegane jako „dziwne i niepotrzebne”. – Z powodu prowadzonych przeze mnie bada\u0144 na temat deportacji chciano mnie nawet umie\u015bci\u0107 w zak\u0142adzie psychiatrycznym – powiedzia\u0142 wczoraj Igor Kuzniecow. Dlatego z ch\u0119ci\u0105 przyj\u0105\u0142 zaproszenie do Bia\u0142egostoku.<\/p>\r\n

Historyk z Mi\u0144ska m\u00f3wi\u0142, i\u017c mimo dost\u0119pu do archiw\u00f3w bardzo trudno jest ustali\u0107, ile wywieziono po wojnie Polak\u00f3w, poniewa\u017c podawane w dokumentach liczby s\u0105 bardzo nie\u015bcis\u0142e. Jednak podstawow\u0105 trudno\u015bci\u0105 w liczeniu jest po prostu niewpisywanie do dokument\u00f3w bardzo wielu os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y wywiezione na Syberi\u0119 lub do Kazachstanu. – Nasze informacje na temat liczby Polak\u00f3w deportowanych na Wsch\u00f3d w czasie wojny mog\u0105 by\u0107 z tego powodu niedok\u0142adne – przyznaje Waldemar Wilczewski, naczelnik pionu edukacyjnego bia\u0142ostockiego IPN. Jego s\u0142owa wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podawan\u0105 oficjalnie przez IPN liczb\u0105 320 tys. Polak\u00f3w wywiezionych z Kres\u00f3w II RP na Syberi\u0119 w latach 1940-1941. Zwi\u0105zek Sybirak\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce deportowano wtedy 1 mln os\u00f3b.

Wyw\u00f3zki po wojnie<\/strong><\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o Polak\u00f3w deportowanych w g\u0142\u0105b ZSRS po wojnie (do 1952 roku) z teren\u00f3w zachodniej Bia\u0142orusi, Kuzniecow poda\u0142 tu w przybli\u017ceniu liczb\u0119 oko\u0142o 35 tysi\u0119cy os\u00f3b. Jego dane uzupe\u0142ni\u0142 doc. Anatolij Wielikij, r\u00f3wnie\u017c pracownik mi\u0144skiego uniwersytetu, kt\u00f3ry bada\u0142 akta represjonowanych znajduj\u0105ce si\u0119 w Narodowym Archiwum Republiki Bia\u0142oru\u015b. Wielikij podkre\u015bli\u0142, \u017ce 50 procent deportowanych po wojnie Polak\u00f3w nie zosta\u0142o wywiezionych na podstawie post\u0119powa\u0144 prokuratorskich czy s\u0105dowych, ale jedynie po stwierdzeniu lokalnego szefa bezpieki, „i\u017c jest to osoba niebezpieczna dla ZSRS”. Docent udowadnia\u0142 to, prezentuj\u0105c karty deportacji. Zawarte tam dane wskazuj\u0105 np., \u017ce rodzina Polak\u00f3w tego samego dnia zosta\u0142a jednocze\u015bnie uznana za ku\u0142ak\u00f3w, ich maj\u0105tek przekazany pa\u0144stwu sowieckiemu, a oni deportowani. – Jak mo\u017cna aresztowa\u0107, przeprowadzi\u0107 proces i deportowa\u0107 jednego dnia? Przecie\u017c to niemo\u017cliwe – podkre\u015bli\u0142 Wielikij.<\/p>\r\n

Badania nad kartotekami represjonowanych bia\u0142oruscy naukowcy rozpocz\u0119li ju\u017c w roku 1992, tworz\u0105c bogaty zbi\u00f3r prac i dokument\u00f3w na temat represji wobec ludno\u015bci Bia\u0142oruskiej SRS. – Te badania id\u0105 powoli, ale do przodu. Mamy nadziej\u0119, \u017ce przy ko\u0144cu tego roku b\u0119dziemy mogli udost\u0119pni\u0107 pa\u0144stwu pierwsze ich podsumowanie – powiedzia\u0142 Anatolij Wielikij. Wed\u0142ug niego, prace naukowe prowadzone w kierunku badania sowieckich represji znacznie zwolni\u0142y, gdy\u017c nawet przed naukowcami bia\u0142oruskimi w\u0142adze pa\u0144stwowe zamykaj\u0105 teraz archiwa. Wielikij powiedzia\u0142, i\u017c kartoteka represji zarchiwizowana w Mi\u0144sku jest ogromna, liczy oko\u0142o 180 tysi\u0119cy kart. Na temat deportacji powojennych Polak\u00f3w m\u00f3wi\u0142, \u017ce wywo\u017ceni byli oni na Syberi\u0119, g\u0142\u00f3wnie za to, \u017ce uwa\u017cano ich za ku\u0142ak\u00f3w. – Wystarczy\u0142o mie\u0107 kilka hektar\u00f3w ziemi, dwie krowy i konia, \u017ceby zosta\u0107 uznanym przez w\u0142adze za ku\u0142aka i deportowanym – m\u00f3wi\u0142 Wielikij na przyk\u0142adzie danych zawartych w jednej z prezentowanych kart deportacji za\u0142o\u017conej dla Polaka o nazwisku Paczkowski, wywiezionego z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 na Sybir w 1952 roku. Waldemar Wilczewski zapowiedzia\u0142, i\u017c z referat\u00f3w wyg\u0142oszonych podczas konferencji IPN przygotuje publikacj\u0119 w formie ksi\u0105\u017cki. Podczas konferencji z referatem wyst\u0105pi\u0142 te\u017c dr Jerzy Grzybowski. Opowiedzia\u0142 o deportacji 4 tysi\u0119cy by\u0142ych \u017co\u0142nierzy Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie (tzw. andersowc\u00f3w) z Bia\u0142orusi na Syberi\u0119 w 1951 roku (by\u0142y to osoby g\u0142\u00f3wnie narodowo\u015bci bia\u0142oruskiej). Z kolei o wyw\u00f3zce Polak\u00f3w z sowieckiej Litwy m\u00f3wi\u0142a dr Vitalija Stravinskiene z Litwy. Wiedz\u0119 na temat powojennych wyw\u00f3zek poszerzy\u0142y wyst\u0105pienia ks. dr. Tadeusz Krahela o zsy\u0142kach kap\u0142an\u00f3w z archidiecezji wile\u0144skiej oraz dr. Marcina Zwolskiego o deportacjach z teren\u00f3w komunistycznej Polski w latach 1944-1945.<\/p>\r\n

Powojenne wyw\u00f3zki odnosz\u0105 si\u0119 do Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy po roku 1945 nie zdecydowali si\u0119 opu\u015bci\u0107 swych rodzinnych ziem, a na mocy postanowie\u0144 konferencji w Ja\u0142cie znale\u017ali si\u0119 za wschodni\u0105 granic\u0105 Polski. Deportacje Polak\u00f3w z Bia\u0142orusi, Ukrainy i Litwy odbywa\u0142y si\u0119 do 1952 roku. Najwi\u0119ksza, ostatnia wyw\u00f3zka odby\u0142a si\u0119 w kwietniu 1952 r., gdy wed\u0142ug ustale\u0144 Anatolija Wielikija zes\u0142ano 6 tys. Polak\u00f3w.

Adam Bia\u0142ous<\/strong><\/em>
Bia\u0142ystok<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"35 tysi\u0119cy Polak\u00f3w zosta\u0142o deportowanych mi\u0119dzy 1944 a 1952 rokiem z terenu sowieckiej Bia\u0142orusi w g\u0142\u0105b ZSRS – ustalili historycy z uniwersytetu w Mi\u0144sku. Temat powojennych wyw\u00f3zek Polak\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich jest niestety wci\u0105\u017c s\u0142abo zbadany. Informacje te podano podczas konferencji naukowej „Deportacje Polak\u00f3w z sowieckiej Bia\u0142orusi i Litwy po drugiej wojnie \u015bwiatowej” w Bia\u0142ymstoku. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[168,66,188,50,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55920"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55920"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55920\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}