{"id":55894,"date":"2012-04-24T14:49:35","date_gmt":"2012-04-24T19:49:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=55894"},"modified":"2012-04-24T16:10:02","modified_gmt":"2012-04-24T21:10:02","slug":"chlopiec-z-warszawskiego-getta-mark-weber","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=55894","title":{"rendered":"Ch\u0142opiec z warszawskiego getta – Mark Weber<\/em>"},"content":{"rendered":"

To najprawdopodobniej najbardziej rozpoznawalne i pami\u0119tne ze wszystkich zdj\u0119cie holokaustu: przestraszony i o najwyra\u017aniej przes\u0105dzonym losie ma\u0142y ch\u0142opiec z podniesionymi r\u0119koma, stoj\u0105cy z innymi \u017bydami z warszawskiego getta pod nadzorem uzbrojonego niemieckiego \u017co\u0142nierza.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"<\/a> <\/em><\/p>\r\n

W niedawnym eseju Erwin Knoll, redaktor wp\u0142ywowego miesi\u0119cznika The Progressive, <\/em>trafnie podsumowuje powszechny odbi\u00f3r tego zdj\u0119cia:<\/p>\r\n

Ta fotografia, by\u0107 mo\u017ce najbardziej znany obraz holokaustu, ukazuje 7 letniego Tsvi Nussbauma z podniesionymi r\u0119koma w Warszawie w 1943 r. Po wojnie Nussbaum wyjecha\u0142 do Izraela a nast\u0119pnie do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie pracowa\u0142 jako lekarz w Nowym Jorku.<\/em><\/p>\r\n

„To fotografia, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a symbolizowa\u0107 holokaust: ma\u0142y \u017cydowski ch\u0142opiec z przybitym wystraszonym wzrokiem i podniesionymi do g\u00f3ry r\u0119koma, otoczony przez nazistowskich \u017co\u0142nierzy. To ostatnia \u0142apanka \u017byd\u00f3w przeznaczonych do egzekucji podczas powstania w getcie warszawskim w 1943 r. W tle mo\u017cna zobaczy\u0107 wi\u0119cej \u017byd\u00f3w z podniesionymi r\u0119kami. Wpatruj\u0105c si\u0119 w to zdj\u0119cie wiemy, \u017ce wkr\u00f3tce wszyscy zgin\u0105. Fotografia pojawia si\u0119 w archiwach i na wystawach, w artyku\u0142ach magazyn\u00f3w i gazet dotycz\u0105cych holokaustu, w telewizyjnych filmach dokumentalnych i ksi\u0105\u017ckach do historii. Do tej pory widzia\u0142em j\u0105 setki razy\u2026\u201d<\/p>\r\n

To zdj\u0119cie jest jednym z kilku tuzin\u00f3w fotografii w\u0142\u0105czonych do oficjalnego raportu SS odno\u015bnie akcji niemieckiej policji z kwietnia-maja 1943 r. przeciwko warszawskiemu gettu. Przez dekady od zako\u0144czenia wojny zosta\u0142o powielone miliony razy w niezliczonych ksi\u0105\u017ckach, magazynach i filmach, s\u0142u\u017c\u0105c za swojego rodzaju ilustracj\u0119 holokaustu \u201ena ka\u017cd\u0105 okazj\u0119\u201d. Jej powi\u0119kszenia pojawia\u0142y si\u0119 na wystawach i ekspozycjach dotycz\u0105cych holokaustu w krajach ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\r\n

Milionom ludzi pozwolono wierzy\u0107, \u017ce oszo\u0142omiony ch\u0142opiec na tej przejmuj\u0105cej fotografii zosta\u0142 zamordowany wkr\u00f3tce po uwiecznieniu tego pami\u0119tnego obrazu na kliszy. \u201eFotografia rozdziera serce\u201d, skomentowa\u0142o Washington Post, \u201eponiewa\u017c wydaje si\u0119, \u017ce ch\u0142opiec, podobnie jak miliony \u017byd\u00f3w i innych, zginie z r\u0105k nazist\u00f3w\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

W reklamie zbioru sensacyjnych ksi\u0105\u017cek o holokau\u015bcie z 1979 r. opublikowanej w przoduj\u0105cym ameryka\u0144skim tygodniku, zdj\u0119cie to pojawia si\u0119 z podpisem:<\/strong><\/p>\r\n

\u201eNazywa\u0142 si\u0119 Arthur Chmiotak. W maju tego roku sko\u0144czy\u0142by 42 lata, ale zosta\u0142 zagazowany w nazistowskim obozie koncentracyjnym jeszcze zanim sko\u0144czy\u0142 10 lat. Dlaczego? Poniewa\u017c by\u0142 \u201eniepo\u017c\u0105dany\u201d, by\u0142 chwastem w ogrodzie perfekcyjnych aryjskich kwiat\u00f3w Hitlera. Po prostu jeden z ponad 6 milion\u00f3w, kt\u00f3rzy musieli zosta\u0107 wyeliminowani\u2026\u201d<\/p>\r\n

W Niemczech powszechnie wykorzystywany szkolny podr\u0119cznik opisuje to zdj\u0119cie m\u0142odym czytelnikom tymi s\u0142owy: \u201eWarszawa, maj 1943 r.: zniszczenie \u017cydowskiego getta i deportacja jego mieszka\u0144c\u00f3w na zagazowanie do obozu w Treblince\u201d.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce w przeciwie\u0144stwie do legendy, \u201ech\u0142opiec z getta\u201d nie zosta\u0142 zabity. Prze\u017cy\u0142 wojenne internowanie w Warszawie i w niemieckim obozie koncentracyjnym.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/a><\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

Tsvi Nussbaum w 1982 r.<\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Kilka dekad po uwiecznieniu na zdj\u0119ciu nowojorski lekarz, Tsvi C. Nussbaum, ujawni\u0142, \u017ce to on by\u0142 ch\u0142opcem na s\u0142ynnej fotografii. \u201ePami\u0119tam, \u017ce przede mn\u0105 sta\u0142 \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry rozkaza\u0142 mi, abym podni\u00f3s\u0142 r\u0119ce do g\u00f3ry\u201d, wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej Nussbaum. Po interwencji jego wuja, 7 letniemu ch\u0142opcu pozwolono do\u0142\u0105czy\u0107 do reszty rodziny. Razem z krewnymi m\u0142ody Nussbaum zosta\u0142 deportowany z Warszawy w 1943 r. do obozu Bergen-Belsen w zachodnich Niemczech. Po wyzwoleniu pod koniec wojny wyjecha\u0142 do Izraela, sk\u0105d wyemigrowa\u0142 w 1953 r. do Stan\u00f3w Zjednoczonych. W 1990 r. mieszka\u0142 w Rockland County w stanie Nowy Jork.<\/p>\r\n

Historia Nussbauma wytrzyma\u0142a krytyczne analizy i nawet dekady p\u00f3\u017aniej wci\u0105\u017c jest on uderzaj\u0105co podobny do ch\u0142opca na fotografii.<\/strong><\/p>\r\n

\u017bydowscy historycy holokaustu, \u201ekt\u00f3rzy przez d\u0142ugi czas uwa\u017cali to zdj\u0119cie za rodzaj \u015bwi\u0119tego dokumentu\u201d, nie byli uszcz\u0119\u015bliwieni objawieniem Nussbauma, relacjonowa\u0142 The New York Times, poniewa\u017c byli \u201eprzekonani, \u017ce symboliczna moc fotografii zosta\u0142aby umniejszona, gdyby uwieczniony na niej ch\u0142opiec prze\u017cy\u0142\u201d. Sam Nussbaum by\u0142 zaskoczony takimi obawami. \u201eNigdy nie zdawa\u0142em sobie sprawy, \u017ce wszyscy pok\u0142adaj\u0105 wag\u0119 6 milion\u00f3w \u017byd\u00f3w w tym zdj\u0119ciu\u201d, powiedzia\u0142. \u201eDla mnie by\u0142 to incydent, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142em, to wszystko\u201d.<\/p>\r\n

Dr. Lucjan Dobroszycki z Instytutu Yivo, \u017cydowskiego centrum historycznego w Nowym Jorku, ostrzeg\u0142, \u017ce „ta wspania\u0142a fotografia najtragiczniejszego wydarzenia holokaustu wymaga wi\u0119kszego poziomu odpowiedzialno\u015bci od historyk\u00f3w ni\u017c jakakolwiek inna. Jest zbyt \u015bwi\u0119ta, by pozwoli\u0107 ludziom robi\u0107 z ni\u0105, co chc\u0105\u201d. Innymi s\u0142owy Dobroszycki zasugerowa\u0142, \u017ce nie wolno pozwoli\u0107, by prawda historyczna pomniejszy\u0142a emocjonalne oddzia\u0142ywanie i u\u017cyteczno\u015b\u0107 zdj\u0119cia.<\/p>\r\n

Powszechnie postrzegana jako jeden z najbardziej emocjonalnie wp\u0142ywowych obraz\u00f3w, fotografia ta jest w rzeczy samej m\u00f3wi\u0105cym dowodem na tragiczny los europejskich \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, lecz w spos\u00f3b nieco inny, ni\u017c wielu w to wierzy.<\/p>\r\n

Dr<\/em> Mark Weber<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.ihr.org\/jhr\/v14n2p6.html<\/a><\/p>\r\n

Tekst pierwotnie wydrukowany w periodyku: The Journal of Historical Review<\/em>, March-April 1994 (Vol. 14, No. 2), pages 6-7. Ca\u0142o\u015b\u0107 w wersji angielskiej, wraz z przypisami: ’The \u2018Warsaw Ghetto Boy’<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"To najprawdopodobniej najbardziej rozpoznawalne i pami\u0119tne ze wszystkich zdj\u0119cie holokaustu: przestraszony i o najwyra\u017aniej przes\u0105dzonym losie ma\u0142y ch\u0142opiec z podniesionymi r\u0119koma, stoj\u0105cy z innymi \u017bydami z warszawskiego getta pod nadzorem uzbrojonego niemieckiego \u017co\u0142nierza. W niedawnym eseju Erwin Knoll, redaktor wp\u0142ywowego miesi\u0119cznika The Progressive, trafnie podsumowuje powszechny odbi\u00f3r tego zdj\u0119cia: Ta fotografia, by\u0107 mo\u017ce najbardziej znany […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[22,20,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55894"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55894\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}