{"id":55242,"date":"2012-04-11T20:48:27","date_gmt":"2012-04-12T01:48:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=55242"},"modified":"2012-04-11T20:48:27","modified_gmt":"2012-04-12T01:48:27","slug":"divertissement-na-temat-sokratesa-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=55242","title":{"rendered":"Divertissement na temat Sokratesa &#8211; <em>Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mamy co najmniej cztery wykluczaj\u0105ce si\u0119 interpretacje powod\u00f3w zabicia Sokratesa przez lud ate\u0144ski.<\/strong><\/p>\r\n<p>Pierwsza, o\u015bwieceniowo-maso\u0144ska i pozytywistyczna: Sokrates to bojownik i m\u0119czennik wolnej my\u015bli, racjonalista i mo\u017ce nawet ateista, ofiara zabobon\u00f3w ciemnego, religianckiego t\u0142umu, taki Giordano Bruno staro\u017cytno\u015bci.<\/p>\r\n<p>Subwariantem tego podej\u015bcia jest te\u017c stanowisko Nietzschego, tyle \u017ce ten za \u00f3w racjonalizm \u201edemona logosu\u201d nienawidzi\u0142, oraz Straussa, dla kt\u00f3rego Sokrates pope\u0142ni\u0142 nieostro\u017cno\u015b\u0107 nie umiej\u0105c ukry\u0107 swojego ateizmu, sk\u0105din\u0105d filozoficznie uzasadnionego, ale szkodliwego politycznie, bo bez bajek o bogach i prawie naturalnym nie da si\u0119 mot\u0142ochu trzyma\u0107 za mord\u0119. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: Sokrates to taki g\u0142upszy, bo zbyt prostolinijny, Awerroes lub Moj\u017cesz Majmonides.<\/p>\r\n<p>Druga interpretacja, te\u017c k\u0142ad\u0105ca nacisk na kwesti\u0119 religijn\u0105, ale inaczej, \u015bci\u015ble teologicznie: Sokrates zrani\u0142 uczucia religijne ludu, odrzucaj\u0105c naiwny i antropoteistyczny politeizm, ale jego filozoficzna koncepcja b\u00f3stwa antycypowa\u0142a intuicyjnie chrze\u015bcija\u0144stwo, albo przynajmniej monoteizm. Sokrates zatem to grecki Echnaton.<\/p>\r\n<p>Trzecia, polityczna, ulubiona w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i politolog\u00f3w pozuj\u0105cych na pragmatyzm i spogl\u0105daj\u0105cych z wy\u017cyn znawc\u00f3w \u201eproces\u00f3w spo\u0142ecznych\u201d: Sokrates to antypolityczny idealista, nie\u015bwiadomy regu\u0142 <em>Realpolitik<\/em>, marudz\u0105cy na ka\u017cdy re\u017cim, w jakim \u017cy\u0142, czy to demokratyczny, czy to oligarchiczny, wi\u0119c przypadkowa ofiara rozgrywek zwalczaj\u0105cych si\u0119 frakcji. Czyli &#8211; filozoficzna Alicja w krainie czar\u00f3w, albo jeden z tych \u201e140\u201d profesor\u00f3w, przez kt\u00f3rych ojczyzna mo\u017ce by\u0107 zgubiona, jak z pogard\u0105 mawia\u0142 Bismarck.<\/p>\r\n<p>Czwarta, ideologiczna, albo jak kto woli, metapolityczna; Sokrates zgin\u0105\u0142 jako \u015bwiadomy, konsekwentny i niebezpieczny wr\u00f3g demokracji, z czego jego wrogowie te\u017c zdawali sobie spraw\u0119. Ta interpretacja ma wszelako dwie wersje. Pierwsza, wyznawana przez reakcjonist\u00f3w, jest heroizuj\u0105ca: Sokratesa zamordowali duchowo-polityczni pariasi, nienawidz\u0105cy wszelkiej wy\u017cszo\u015bci, demokratyczni Kalibani, ci sami, kt\u00f3rzy wieki p\u00f3\u017aniej skazali na wi\u0119zienie Maurrasa za \u201esiln\u0105 inteligencj\u0119 granicz\u0105c\u0105 z nienawi\u015bci\u0105\u201d, czy Evol\u0119. Druga wersja, g\u0142oszona przez akademickich ideolog\u00f3w demoliberalnej klasy panuj\u0105cej, przeciwnie: pochwala przewiduj\u0105c\u0105 roztropno\u015b\u0107 demosu ate\u0144skiego, kt\u00f3ry pozna\u0142 si\u0119 na wrogu wolno\u015bci i \u201espo\u0142ecze\u0144stwa otwartego\u201d (w rozumieniu Popperowskim, nie Bergsonowskim), monarchi\u015bcie, elitary\u015bcie i protofaszy\u015bcie, kt\u00f3ry by chcia\u0142 zaku\u0107 wolny lud w kajdany perskiej despotii. Efekt takiej obr\u00f3bki jest typowy dla naszych czas\u00f3w: <em>reductio<\/em> Sokratesa <em>ad Hitlerum<\/em>.<\/p>\r\n<p>Po namy\u015ble (tzn. po wypaleniu papierosa) dochodz\u0119 do wniosku, \u017ce jednak chyba najpopularniejsza jest pi\u0105ta interpretacja, kt\u00f3ra nazwa\u0142bym psychologiczno-tramwajow\u0105 (acz rodow\u00f3d ma staro\u017cytny, bo Arystofanejski). Sokrates to po prostu g\u0119gaj\u0105cy nier\u00f3b, w dodatku namolny, kt\u00f3ry wszystkim udowadnia\u0142, \u017ce s\u0105 imbecylami. W ko\u0144cu ka\u017cdy by si\u0119 wk\u2026.\u0142, a Ate\u0144czycy i tak byli cierpliwi, znosz\u0105c to tak d\u0142ugo.<\/p>\r\n<p><strong><em>Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mamy co najmniej cztery wykluczaj\u0105ce si\u0119 interpretacje powod\u00f3w zabicia Sokratesa przez lud ate\u0144ski. Pierwsza, o\u015bwieceniowo-maso\u0144ska i pozytywistyczna: Sokrates to bojownik i m\u0119czennik wolnej my\u015bli, racjonalista i mo\u017ce nawet ateista, ofiara zabobon\u00f3w ciemnego, religianckiego t\u0142umu, taki Giordano Bruno staro\u017cytno\u015bci. Subwariantem tego podej\u015bcia jest te\u017c stanowisko Nietzschego, tyle \u017ce ten za \u00f3w racjonalizm \u201edemona logosu\u201d nienawidzi\u0142, oraz [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"class_list":["post-55242","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publicystyka","tag-bartyzel"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55242\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}