{"id":55050,"date":"2012-04-08T17:40:29","date_gmt":"2012-04-08T21:40:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=55050"},"modified":"2012-04-08T17:40:29","modified_gmt":"2012-04-08T22:40:29","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=55050","title":{"rendered":"Uczonym ju\u017c dzi\u0119kujemy?"},"content":{"rendered":"

W Instytucie Matematycznym PAN zacz\u0119\u0142y si\u0119 zwolnienia. Na pierwszy ogie\u0144 id\u0105 m\u0142odzi (po p\u00f3\u0142etatowcach), bo nie maj\u0105 sta\u0142ych um\u00f3w o prac\u0119. Instytut nie b\u0119dzie te\u017c kupowa\u0142 ksi\u0105\u017cek do biblioteki, chocia\u017c to jedna z najlepszych ksi\u0105\u017cnic matematycznych w Europie. Instytut Fizyki PAN wstrzyma\u0142 likwidacj\u0119 um\u00f3w \u015bmieciowych, by, gdy zajdzie potrzeba, mo\u017cna by\u0142o bezproblemowo zredukowa\u0107 zatrudnienie. Za\u015b z szacunk\u00f3w dyrektora ds. ekonomicznych Instytutu Podstaw Informatyki PAN wynika, \u017ce zwolnienia czy zmniejszenia pensji ju\u017c nie wystarcz\u0105. Trzeba przede wszystkim zadba\u0107 o budynek. Mo\u017ce si\u0119 przyda w lepszych czasach.<\/strong>

S\u0105 instytuty, w kt\u00f3rych my\u015bli si\u0119 np. o zmniejszeniu pensji. W innych rozwa\u017ca si\u0119 wysy\u0142anie pracownik\u00f3w na urlopy bezp\u0142atne. Instytut Fizyki PAN otrzyma\u0142, pod koniec lutego, milion 300 tysi\u0119cy z\u0142otych mniej ni\u017c o tej samej porze roku ubieg\u0142ego. Instytut Geofizyki 18 proc. mniej. Instytut Podstaw Informatyki i Instytut Matematyczny pod wzgl\u0119dem poziomu finansowania po pierwszej transzy ministerialnych pieni\u0119dzy wr\u00f3ci\u0142y do roku 2003, Instytut Fizyki do 2001. Wprawdzie wiceminister Marek Ratajczak obieca\u0142, \u017ce niekt\u00f3re instytuty mog\u0105 jeszcze liczy\u0107 na dodatkowe \u015brodki, nie poda\u0142 jednak \u017cadnych kryteri\u00f3w, wysoko\u015bci \u015brodk\u00f3w ani termin\u00f3w. Coraz mniejsze dotacje dla instytut\u00f3w Polskiej Akademii Nauk z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego to nie tyle wynik kryzysu, ile przyj\u0119tej przez resort strategii.

Zakr\u0119cany kurek<\/strong>

Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania nauki przez pa\u0144stwo jest tzw. dotacja statutowa. Otrzymuj\u0105 j\u0105 wszystkie plac\u00f3wki naukowe. Lecz o ile w przypadku szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych s\u0105 to pieni\u0105dze istotne, ale uzupe\u0142niaj\u0105ce, o tyle dla instytut\u00f3w PAN dotacja statutowa jest podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em finansowania. S\u0105 to \u015brodki na utrzymanie budynk\u00f3w, administracj\u0119, p\u0142ace i badania naukowe. Tak\u017ce na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z zagranic\u0105. Jednym s\u0142owem – na wszystko.
Tymczasem przyj\u0119ta w roku 2010 ustawa o zasadach finansowania nauki zak\u0142ada, \u017ce dotacja statutowa b\u0119dzie stopniowo zmniejszana – do 50 proc. kwoty z 2010 r. w roku 2020. Inaczej m\u00f3wi\u0105c – do roku 2020 to, co ministerstwo przeka\u017ce bezpo\u015brednio plac\u00f3wkom naukowym, ma zosta\u0107 \u015bci\u0119te o po\u0142ow\u0119.\u00a0
W roku 2011 instytuty PAN by\u0142y finansowane na poziomie \u015brednio\u00a0 blisko 10 proc. ni\u017cszym ni\u017c w 2010. Wszystko wskazuje na to, \u017ce w roku 2012 b\u0119dzie to mniej o 17-20 proc. ni\u017c w roku poprzednim, bo pierwsza rata dotacji jest prawie o 12,5 proc. mniejsza ni\u017c przed rokiem. W sumie, w por\u00f3wnaniu do roku 2010, instytuty PAN otrzymaj\u0105 \u015brednio o 30 proc. pieni\u0119dzy mniej.
– W takiej sytuacji ju\u017c nie wystarcz\u0105 zwolnienia w jednym czy drugim instytucie 3 czy 4 pracownik\u00f3w. To ju\u017c jest zwijanie dzia\u0142alno\u015bci – m\u00f3wi prof. Marian Srebrny z Krajowej Sekcji NSZZ Solidarno\u015b\u0107 PAN.

Bieganie z puszk\u0105 – nowa dyscyplina naukowa<\/strong>

Dlaczego ministerstwo ogranicza dotacj\u0119 statutow\u0105? Bo w nowej strategii g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em finansowania nauki maj\u0105 by\u0107 granty, pieni\u0105dze zdobywane w konkursach przez plac\u00f3wki naukowe. W j\u0119zyku minister Kudryckiej nazywa si\u0119 to wprowadzaniem konkurencyjno\u015bci w nauce.
– System grant\u00f3w zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 w Polsce w roku 1992. Do roku 2009 s\u0142yszeli\u015bmy od w\u0142adz, \u017ce granty s\u0105 dodatkiem do pensji. Pani minister przyj\u0119\u0142a, \u017ce granty b\u0119d\u0105 zamiast pensji. Zmniejsza poziom finansowania dzia\u0142alno\u015bci statutowej po to, by\u015bmy wszyscy biegali z puszkami. Dotacja statutowa ma by\u0107 tylko na zachowanie potencja\u0142u instytut\u00f3w, lecz jak tak dalej p\u00f3jdzie, tych pieni\u0119dzy nie wystarczy nawet na utrzymanie budynku i sprz\u0105taczek – m\u00f3wi prof. Marian Srebrny. – W \u017cadnym cywilizowanym kraju takich rozwi\u0105za\u0144 nie ma. Wr\u0119cz przeciwnie – w ka\u017cdym cywilizowanym kraju naukowiec ma wynagrodzenie, dodatkowo mo\u017ce mie\u0107 grant. Przy niekt\u00f3rych grantach jest wymagane, \u017ceby w tym czasie wzi\u0105\u0142 urlop bezp\u0142atny w swojej uczelni – dodaje.\u00a0
Dotychczas granty s\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim na zakup potrzebnego wyposa\u017cenia, wyjazdy na konferencje itp., a nie na utrzymanie badaczy oraz instytut\u00f3w. Udzia\u0142 w nich – zw\u0142aszcza w naukach spo\u0142ecznych i humanistyce – dawa\u0142 jedynie niewielk\u0105 premi\u0119 (rz\u0119du 1-2 miesi\u0119czych uposa\u017ce\u0144). Je\u015bli badacze mieliby si\u0119 utrzymywa\u0107 z grant\u00f3w, musia\u0142yby one wzrosn\u0105\u0107 kilkana\u015bcie razy, co wydaje si\u0119 zupe\u0142nie nierealne.

Systemowa blokada<\/strong>

Dla instytut\u00f3w PAN ju\u017c teraz granty stanowi\u0105 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu. Rzecz w tym, \u017ce aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w konkursie o du\u017cy grant europejski, nale\u017cy si\u0119 do niego przygotowa\u0107, czyli zainwestowa\u0107 w\u0142asne \u015brodki. Je\u015bli instytut dostaje na przyk\u0142ad 20 milion\u00f3w z\u0142otych, musi mie\u0107 pieni\u0105dze, i to spore, id\u0105ce w miliony, na prefinansowanie projektu. Sk\u0105d ma je bra\u0107? Przy okrojonej dotacji statutowej pozostaje tylko jedno wyj\u015bcie – kredyt. Dlatego naukowcy z PAN alarmuj\u0105, \u017ce ograniczenie dotacji to tak\u017ce systemowe blokowanie wej\u015bcia w konkursy. A tych przecie\u017c instytuty Akademii si\u0119 nie boj\u0105.
Granty, jak podkre\u015bla\u0142 wiceprezes PAN prof. Marek Chmielewski\u00a0 podczas ostatniego posiedzenia sejmowej podkomisji sta\u0142ej ds. ekonomiki edukacji i nauki, nie zast\u0105pi\u0105 dotacji z jeszcze jednego powodu – nie zapewniaj\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci finansowania bada\u0144 naukowych. A i rozproszon\u0105 z powodu zmniejszenia dotacji kadr\u0119 nie tak \u0142atwo zn\u00f3w zebra\u0107, np. za dwa lata, gdy instytut otrzyma nast\u0119pny grant.
W zwi\u0105zku z nowymi zasadami finansowania nauki ustawowo powo\u0142ano dwie nowe instytucje – NCN – Narodowe Centrum Nauki i NCBiR – Narodowe Centrum Bada\u0144 i Rozwoju. Maj\u0105 dzieli\u0107 pieni\u0105dze przeznaczone na granty dla instytut\u00f3w badawczych, szk\u00f3\u0142 wy\u017cszych i instytut\u00f3w PAN. \u015aredni\u0105 pensj\u0119 wyliczono tam na blisko 6 tys. z\u0142otych – to dwa razy tyle, ile zarabia profesor w wielu instytutach PAN.\u00a0<\/p>\r\n

Mleko si\u0119 wyla\u0142o<\/strong>

Instytuty Akademii borykaj\u0105 si\u0119 te\u017c z problemami kadrowymi. Nie do\u015b\u0107, \u017ce na zatrudnienie m\u0142odych, zdolnych ludzi – bo szans\u0119 na etaty w PAN maj\u0105 tylko najlepsi, nie ma pieni\u0119dzy, to odchodz\u0105 z nich do\u015bwiadczeni pracownicy naukowi, nierzadko o renomie mi\u0119dzynarodowej.
Przyczyna znowu le\u017cy w przyj\u0119tych przez ministerstwo rozwi\u0105zaniach systemowych. Od pa\u017adziernika 2010 roku pracownicy naukowi musz\u0105 wybiera\u0107 podstawowe miejsce zatrudnienia. Oczywi\u015bcie, dotyczy to r\u00f3wnie\u017c tych naukowc\u00f3w z PAN, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 te\u017c na uczelniach.
– Prywatne uczelnie p\u0142ac\u0105 nam 2, 3, niekiedy nawet 4 razy wi\u0119cej. Wobec tego wyboru praktycznie nie ma. Na szcz\u0119\u015bcie w projekcie zmiany rozporz\u0105dzenia minister nauki dotycz\u0105cego sposobu obliczania wysoko\u015bci dotacji statutowej pojawi\u0142a si\u0119 propozycja, by w algorytmie uwzgl\u0119dnia\u0107 tak\u017ce tych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zgodz\u0105 si\u0119, by wlicza\u0107 ich do podstawy wylicze\u0144. Ale mleko ju\u017c si\u0119 wyla\u0142o. Z instytut\u00f3w PAN odesz\u0142o od jesieni 2010 r. 10-15 proc. samodzielnych pracownik\u00f3w naukowych – t\u0142umaczy prof. Marian Srebrny.
To odbija si\u0119 m.in. na uprawnieniach instytut\u00f3w do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego oraz wyst\u0119powania o tytu\u0142 profesora. Aby takie uprawnienia mie\u0107, instytut musi zatrudnia\u0107 okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 samodzielnych pracownik\u00f3w naukowych. Przy czym licz\u0105 si\u0119 tylko ci, kt\u00f3rzy zadeklarowali, \u017ce PAN jest ich podstawowym miejscem zatrudnienia – nawet najwybitniejszy profesor pracuj\u0105cy w Akademii, je\u015bli nie wybra\u0142 jej jako pierwszego miejsca pracy, nic, pod tym wzgl\u0119dem, dla instytutu nie znaczy.
Od liczby wypromowanych doktor\u00f3w, doktor\u00f3w habilitowanych i profesor\u00f3w w du\u017cym stopniu zale\u017cy ocena instytutu, czyli przyznana mu kategoria naukowa. Ta za\u015b przek\u0142ada si\u0119 bezpo\u015brednio na poziom finansowania – plac\u00f3wki kategorii A otrzymuj\u0105 100 proc. dotacji statutowej, te z kategori\u0105 B – 75 proc., te z kategori\u0105 C – 45 proc., i tylko na p\u00f3\u0142 roku. 90 proc. instytut\u00f3w PAN ma kategori\u0119 A, \u017caden nie ma kategorii C.
W nowej kategoryzacji ministerstwo przewidzia\u0142o kategori\u0119 A plus, i taka plac\u00f3wka ma otrzymywa\u0107 150 proc. dotacji. Dzi\u015b wiele instytut\u00f3w PAN na pewno mog\u0142oby t\u0119 superkategori\u0119 dosta\u0107. Tyle tylko, \u017ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze do tej kategoryzacji jest w lesie (dodatkowe fundusze na to nie s\u0105 przewidziane). Czy resort zd\u0105\u017cy si\u0119 z tym wygrzeba\u0107, zanim niekt\u00f3re instytuty PAN strac\u0105, z powodu konieczno\u015bci ograniczania bada\u0144, swoj\u0105 szans\u0119?\u00a0\u00a0


Art. 104 ustawy o PAN (kt\u00f3rego nie by\u0142o w rozes\u0142anym do konsultacji projekcie ustawy, pojawi\u0142 si\u0119 podczas obrad komisji sejmowej i od razu zosta\u0142 przyj\u0119ty) znosi dotychczas ustalany przez ministra taryfikator, ustanawiaj\u0105cy dolne granice p\u0142acowych wide\u0142ek (by\u0142y one \u015brednio o 1000-1200 z\u0142 ni\u017csze ni\u017c dolna granica p\u0142ac na uczelniach). Teraz tabele plac ustala dyrektor instytutu. Zdaniem\u00a0 Krajowej Sekcji NSZZ Solidarno\u015b\u0107 PAN art. 104 otwiera ustawowo drog\u0119 do dalszego obni\u017cania i tak ju\u017c drastycznie niskich wynagrodze\u0144 w instytutach badawczych PAN, a tym samym obni\u017cania poziomu bada\u0144 naukowych w Polsce lub zniszczenia co najmniej po\u0142owy instytut\u00f3w i zespo\u0142\u00f3w badawczych, zaplecza naukowego innowacyjnej gospodarki.<\/strong>

W instytutach PAN skupiony jest znacz\u0105cy potencja\u0142 badawczy, z rozpoznawalnym na \u015bwiecie logo i dorobkiem. W rankingu SCImago Research Group, obejmuj\u0105cym ponad 2800 jednostek naukowych z ca\u0142ego \u015bwiata, instytuty PAN zaj\u0119\u0142y 72 miejsce (instytuty w tym rankingu rozpatrywano \u0142\u0105cznie). Zatrudniaj\u0105 ok. 3600 pracownik\u00f3w naukowych, podobnie jak du\u017cy polski uniwersytet. W ustawie bud\u017cetowej fundusze na dzia\u0142alno\u015b\u0107 instytut\u00f3w Akademii rozdziela MNiSW z puli \u015brodk\u00f3w na nauk\u0119.
PAN jako korporacja jest finansowana z innej cz\u0119\u015bci bud\u017cetu (81 mln z\u0142 na rok 2012).<\/strong>

W 2010 roku \u015brednie zarobki w Instytucie Historii Nauki PAN, w przeliczeniu na jednego pracownika, wynios\u0142y brutto 2887,20 z\u0142.
W grupie pracownik\u00f3w naukowych – 2958,50 z\u0142. \u015arednie miesi\u0119czne wynagrodzenie brutto profesora zwyczajnego wynios\u0142o 3886 z\u0142 (wynagrodzenie zasadnicze to 2770 z\u0142), profesora nadzwyczajnego 3170 z\u0142 (pensja zasadnicza 2340 z\u0142), adiunkta – 2228, 20 z\u0142 (wynagrodzenie zasadnicze 1890 z\u0142), asystenta 2210,40 z\u0142 (zasadnicze wynagrodzenie 1810 z\u0142).
Tymczasem minister Kudrycka poinformowa\u0142a pos\u0142\u00f3w sejmowej komisji Edukacji, Nauki i M\u0142odzie\u017cy, w lutym 2011r., \u017ce w tym instytucie \u015brednie zarobki profesora wynosz\u0105 5600 z\u0142otych. Pro\u015bba o sprostowanie tej informacji, podpisana przez przewodnicz\u0105cego Rady Naukowej Instytutu prof. Andrzeja Kajetana Wr\u00f3blewskiego i jego dyrektora prof. Leszka Zasztowta zosta\u0142a zlekcewa\u017cona.\u00a0<\/strong><\/p>\r\n

Ewa Zarzycka<\/em><\/strong><\/p>\r\n

facebook.com\/TygodnikSolidarnosc<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W Instytucie Matematycznym PAN zacz\u0119\u0142y si\u0119 zwolnienia. Na pierwszy ogie\u0144 id\u0105 m\u0142odzi (po p\u00f3\u0142etatowcach), bo nie maj\u0105 sta\u0142ych um\u00f3w o prac\u0119. Instytut nie b\u0119dzie te\u017c kupowa\u0142 ksi\u0105\u017cek do biblioteki, chocia\u017c to jedna z najlepszych ksi\u0105\u017cnic matematycznych w Europie. Instytut Fizyki PAN wstrzyma\u0142 likwidacj\u0119 um\u00f3w \u015bmieciowych, by, gdy zajdzie potrzeba, mo\u017cna by\u0142o bezproblemowo zredukowa\u0107 zatrudnienie. Za\u015b […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92,217],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55050"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55050"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55050\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55050"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55050"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55050"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}